CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

1 Programmabegroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 - 2814280

Commissie Stadszaal 15 oktober 2026, gemeente CulemborgBij agendapunt: Begroting 2027-203056.759 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 7

Deze index wordt als uitgangspunt gebruikt voor de indexatie van de daarvoor in aanmerking komende, inflatiegevoelige budgetten Kapitaallasten De investerings- en vervangingsplannen zijn herijkt en op basis daarvan zijn de te verwachten investeringsplanning en de kapitaallasten die daaruit voortvloeien bijgesteld. Zie ook hierna: "wat gaan we investeren?" Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de baten en lasten tussen de programma's. Het gaat hierbij om lasten die zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma of er zijn extra middelen ontvangen via een andere programma ter dekking van extra lasten. Overige mutaties < 10.000 De begroting wordt op enkele kleinere onderdelen geactualiseerd. Het gaat om wijzigingen met een zeer beperkt financieel effect. Wat gaan we investeren? In onderstaand overzicht geven we inzicht in de geplande investeringen per programma. De kapitaallasten van onderstaande investeringen zijn meegenomen in de Programmabegroting 2027-2030. Omschrijving investering (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Diverse vervangingen inventaris stadskantoor | 0 | 45 | 14 | 85 Inventaris stadskantoor In het vervangingsplan is de inrichting van de ontmoetingsruimte opgenomen.

De kapitaallasten zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Omdat onderzoek wordt gedaan naar de toekomstige huisvesting van de gemeentelijke organisatie, wordt per vervanging beoordeeld of deze op dit moment noodzakelijk en doelmatig is. Daarbij wordt rekening gehouden met de mogelijke toekomstige huisvestingssituatie. Programmabegroting 2027-2030 | 93 Programmabegroting 2027-2030 94 5. Langjarig financieel gezond Visie Culemborg wil een langjarig financieel gezonde gemeente zijn. Gezonde financiën zijn voor ons een belangrijke voorwaarde. Alleen dan kunnen we ook in de toekomst blijven investeren in goede voorzieningen en de ambities voor de stad uitvoeren. De beschikbare financiële ruimte staat onder druk. Daarom maken we bewuste keuzes tussen maatschappelijke ambities en beschikbare middelen. We ramen behoedzaam en realistisch, zorgen voor structurele dekking van structurele lasten en wegen nieuwe beleidskeuzes en investeringen integraal af. Daarbij kijken we niet alleen naar de financiële gevolgen op korte termijn, maar ook naar de effecten op de financiële positie en de begroting op langere termijn. We sturen op een gezonde financiële positie, met voldoende weerstandsvermogen, een gezonde solvabiliteit en een beheersbare schuldpositie.

Door risico's en toekomstige investeringen tijdig in beeld te brengen en financiële ontwikkelingen actief te monitoren, houden we de gemeente weerbaar en financieel wendbaar. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? De komende jaren blijven we werken aan een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente. Hieronder lichten we toe wat we willen bereiken en welke activiteiten we daarvoor uitvoeren. Daarbij richten we ons op vier doelen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een langjarig financieel gezonde gemeente We zorgen ervoor dat de financiën van de gemeente gezond blijven. Daarbij letten we op inkomsten en uitgaven, onze reserves en schulden. (Doorlopend) Een goede balans tussen ambities en financiële ruimte We maken bij de kadernota en programmabegroting integrale keuzes. (Doorlopend) Nieuwe ambities en intensivering van bestaand beleid worden alleen opgenomen als hiervoor structurele dekking beschikbaar is. (Doorlopend) Indien nodig werken we aan het ombuigingstraject richting structurele dekking tot 2031 en daarna. (Doorlopend) Grip op inkomsten, uitgaven en risico’s We ramen behoedzaam en realistisch, volgen de ontwikkeling van het Gemeentefonds en de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en sturen actief op risico’s. (Doorlopend) We zoeken daarnaast naar mogelijkheden voor een efficiëntere en effectievere bedrijfsvoering.

(Doorlopend) Programmabegroting 2027-2030 95 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Investeringen die passen bij een gezonde financiële positie We brengen investeringsopgaven en de financiële gevolgen daarvan tijdig in beeld. Waar mogelijk werken we met meerjarige investeringsprogramma’s en beoordelen we investeringen integraal op noodzaak, timing, kapitaallasten, beheer en onderhoud en gevolgen voor de financiële positie. (Doorlopend) Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2027? In dit programma zijn er verder geen ontwikkelingen in 2027. Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma BSR draagt bij door het tijdig, volledig, juist en optimaal opleggen en innen van de aanslagen lokale belastingen tegen zo laag mogelijke kosten. Belangrijkste ontwikkelingen Vanaf 1 januari 2027 sluiten de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen zich ook als deelnemende gemeenten aan bij BSR. Programmabegroting 2027-2030 96 Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BvoWB) Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma De Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe (BvoWB) voert een groot deel van de bedrijfsvoeringstaken van de gemeente Culemborg uit.

Met ondersteuning op het gebied van financiën, interne controle, informatieveiligheid, juridische zaken, ICT en facilitair beheer draagt BvoWB bij aan een professionele en betrouwbare organisatie. Daarnaast zorgen een goede digitale informatievoorziening, zorgvuldige archivering en een rechtmatige uitvoering van gemeentelijke processen voor een stevige basis onder de gemeentelijke dienstverlening. Belangrijkste ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen in 2027 zijn: • Ontvlechting gemeente Tiel. In 2027 wordt verder gewerkt aan de ontvlechting van de gemeente Tiel. De uittreding heeft gevolgen voor de omvang, inrichting en financiering van de Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe. In 2027 wordt een herziene begroting opgesteld waarin de nieuwe situatie zonder Tiel is verwerkt. In deze begroting worden taken, formatie, kosten en opbrengsten opnieuw in samenhang bezien en in balans gebracht met de dienstverlening aan de overgebleven deelnemende gemeenten. • Digitale ontwikkeling en implementatie M365. BvoWB werkt in 2027 verder aan de implementatie van Microsoft 365 (M365) en de ontwikkeling van digitaal (samen)werken. Daarnaast blijft BvoWB investeren in digitalisering, datakwaliteit en informatievoorziening.

Door robotisering en de inzet van digitale technologieën zoals AI kunnen we processen automatiseren, efficiënter werken en beter inspelen op de behoeften van inwoners en partners. • Informatiebeveiliging. Door toenemende digitale dreigingen en nieuwe wettelijke verplichtingen blijft informatiebeveiliging een belangrijk aandachtspunt. In 2027 werkt BWB verder aan de implementatie van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2) om de digitale weerbaarheid van de organisatie verder te versterken. • Doorontwikkeling van dienstverlening en organisatie. In 2027 ligt de focus op het realiseren van verbeteringen die in eerdere jaren zijn voorbereid. De focus ligt daarbij op procesoptimalisatie door verkorting van doorlooptijden, uniformering van werkwijzen en het versterken van de samenwerking met de gemeenten. Programmabegroting 2027-2030 97 BNG Bank Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma BNG Bank is van en voor de publieke sector. Alles wat BNG doet staat in het teken van maatschappelijke impact. Bij BNG draait het niet om zoveel mogelijk winst, maar om maximale maatschappelijke impact. Ambitie is dat BNG als natuurlijke partner er is voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en dat ze daarin succesvol zijn. Belangrijkste ontwikkelingen De BNG bank is gestart met het wendbaar maken van de organisatie.

Dat betekent dat ze investeren in technologie, ketengestuurd werken en het versterken van de digitale zekerheid. Daarnaast is de vooruitblik van de BNG dat de markt wisselvallig blijft. Dit betekent dat de BNG flexibel en klantgericht moeten blijven werken. Vitens N.V. Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma Vitens zorgt ervoor dat huishoudens en bedrijven in Culemborg schoon en veilig drinkwater uit de kraan krijgen. Belangrijkste ontwikkelingen Vitens wil in 2030 de drijvende kracht en pro-actieve partner zijn voor het realiseren van een duurzaam drinkwatersysteem. Een systeem waarin alles gericht is op het winnen van water met minimale, en als het kan zelfs positieve impact op de omgeving. Een belangrijke oplossing hierbij is het beter vasthouden van water in natte tijden, in plaats van zo snel mogelijk afvoeren. Rekenkamer Rivierenland Betrokkenheid bij de doelen uit dit programma De Rekenkamer Rivierenland heeft tot taak de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het bestuur van de deelnemende gemeenten gevoerde beleid te onderzoeken. Belangrijkste ontwikkelingen De bijdrage aan de Rekenkamer Rivierenland blijft in 2027 € 1,33 per inwoner en stijgt niet mee met het loon voor overheidspersoneel zoals in de Gemeenschappelijke regeling in verband met een aan de Gemeenschappelijke regelingen opgelegde bezuiniging.

Indicatoren In dit programma zijn er geen indicatoren. De indicatoren rond de gemeentelijke belastingen staan in de paragraaf Lokale heffingen. De kengetallen die de financiële conditie van de gemeente weergeven staan in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Actueel beleid en regelgeving • | Gemeentewet • | Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) • | Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) • | Financiële verordening Culemborg 2025 • | Treasurystatuut gemeente Culemborg 2024 • | Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Culemborg (2023) • | Budgethoudersregeling Culemborg 2021* • | Verordening Auditcommissie Culemborg 2018 • | Rijksoverheid: Meicirculaire 2026 • | Provincie Gelderland: Begrotingscirculaire 2027 * voornemen om deze binnenkort te actualiseren. Wat mag het kosten? Dit onderdeel laat zien welke baten en lasten onder dit programma vallen en hoe deze zich gedurende de begrotingsperiode ontwikkelen. De financiële gegevens zijn uitgesplitst naar de verschillende thema’s binnen het programma. Daarbij zijn zowel de begrotingsvoorstellen voor 2027-2030 als de financiële doorwerking van de najaarsrapportage 2026 verwerkt.

Baten en lasten van dit programma (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -2.009 | -1.515 | -1.701 | -1.624 | -1.692 | -2.010 5.1 | Overig vastgoed | -325 | -359 | -590 | -866 | -872 | -874 5.8 | Algemene dekkingsmiddelen | -1.428 | -1.157 | -1.111 | -758 | -820 | -1.136 5.9 | VPB | -256 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Baten | 80.893 | 80.179 | 83.644 | 81.455 | 81.723 | 83.765 5.1 | Overig vastgoed | 189 | 112 | 114 | 114 | 114 | 114 5.8 | Algemene dekkingsmiddelen | 80.704 | 80.067 | 83.530 | 81.340 | 81.609 | 83.651 Saldo van baten en lasten | 78.884 | 78.663 | 81.943 | 79.830 | 80.032 | 81.755 Stortingen reserves | 0 | 1.287 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 708 | 2.107 | 182 | 182 | 160 | 87 Mutaties reserves | 708 | 3.394 | 182 | 182 | 160 | 87 Langjarig financieel gezond | 79.592 | 82.058 | 82.125 | 80.012 | 80.191 | 81.842 Overzicht van wijzigingen in het programma De tabel hierna laat zien hoe het financiële meerjarenperspectief van dit programma is opgebouwd. De primitieve begroting, inclusief de wijzigingen uit de voorjaarsrapportage 2026, vormt het vertrekpunt. Vervolgens zijn de financiële gevolgen van de najaarsrapportage 2026 en de wijzigingen in deze begroting weergegeven. Programmabegroting 2027-2030 | 98 De wijzigingen zijn gecategoriseerd in acht groepen.

Drie groepen bevatten inhoudelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor het beleid en de uitvoering van het programma (ombuigingen, ontwikkelingen en gemeentefonds). Deze wijzigingen worden afzonderlijk weergegeven en nader toegelicht. De overige groepen zijn voornamelijk technisch of financieel van aard en worden op hoofdlijnen toegelicht. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve Begroting | 79.125 | 77.971 | 79.107 | 80.322 Voorjaarsrapportage 2026 | 72 | -68 | -133 | -130 Uitgangspositie voor programmabegroting | 79.197 | 77.904 | 78.973 | 80.192 Najaarsrapportage 2026 | 24 | 24 | 24 | 24 Ombuigingen | -4 | -4 | -4 | -4 - | Opbrengst verkoop snippergroen verlagen | -4 | -4 | -4 | -4 Ontwikkelingen | 13 | 13 | 13 | 13 - | Lokale belastingen gemeentelijk vastgoed | -1 | -1 | -1 | -1 - | Krediet vervanging lichtmasten en armaturen | 1 | 1 | 1 | 1 Vriendenschaar - | Brandverzekeringen | 5 | 5 | 5 | 5 - | Extra verhuur gemeentelijk vastgoed | 9 | 9 | 9 | 9 Budgetneutrale wijzigingen | 15 | 15 | 15 | 15 Begroting 2027-2030 | 2.904 | 2.084 | 1.194 | 1.626 Gemeenschappelijke regelingen | 20 | 43 | 32 | 18 Ombuigingen | 705 | 769 | 829 | 889 - | Compensatie effect woz-ontwikkeling op algemene | 696 | 760 | 820 | 880 uitkering - | Parkeren (parkeertarieven verhogen) | 40 | 40 | 40 | 40 - | Uitbreiding gebied betaald parkeren niet invoeren | -32 | -32 | -32 | -32

Ontwikkelingen | -480 | -570 | -551 | -391 - | Lagere licentiekosten parkeren | 6 | 6 | 6 | 6 - | Afschaffen hondenbelasting | -126 | -126 | -126 | -126 - | Actualisatie beheerplan wegen | 0 | 0 | 9 | 20 - | Actualisatie verwacht renteresultaat | -220 | -51 | -38 | 169 - | Vervangingsinvesteringen Buitensport | 1 | 2 | 4 | 8 - | Beheerplan voor gemeentelijke vastgoed | -235 | -506 | -506 | -506 - | Dekking nieuwe traditie jaarwisseling | 45 | 45 | 23 | 0 - | Dekking extra tijdelijke middelen onderhoud speeltuinen | 50 | 50 | 50 | 0 - | Actualisatie beheerplan openbare verlichting | 0 | 10 | 28 | 38 - | Actualisatie beheerplan civiele kunstwerken | 0 | 0 | 0 | 1 Programmabegroting 2027-2030 | 99 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gemeentefonds | 2.452 | 1.141 | 9 | 261 - | Bijstellen stelpost BTW compensatiefonds | -175 | -175 | -175 | -175 - | Ozb- opbrengsten als gevolg mutatiewoningvoorraad | 20 | 107 | 196 | 367 - | Meicirculaire 2026: accressen ontwikkeling | 2.607 | 1.209 | -12 | 69 Loon- en prijsontwikkeling | 269 | 271 | 273 | 273 Kapitaallasten | -63 | 431 | 601 | 577 Totaal meerjarenperspectief | 82.125 | 80.012 | 80.191 | 81.842 Ombuigingen Compensatie effect woz-ontwikkeling op algemene uitkering | 696 In de meicirculaire 2026 is de berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds geactualiseerd op basis van de meest recente woz-gegevens.

Uit de voorjaarsrapportage 2026 van de Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) blijkt dat de woz-waarden binnen de gemeente Culemborg sterker zijn gestegen dan eerder was voorzien. Voor woningen wordt voor 2026 uitgegaan van een waardestijging van 12,8% en voor niet-woningen van 3,1%. Omdat de waardestijging in Culemborg hoger ligt dan het landelijk gemiddelde, leidt dit binnen de systematiek van het gemeentefonds tot een lagere algemene uitkering. De hogere woz-waarden vergroten immers de veronderstelde belastingcapaciteit van de gemeente, waardoor een neerwaartse correctie op de algemene uitkering plaatsvindt. Tegenover dit nadeel staat dat de hogere woz-waarden tevens leiden tot hogere opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (ozb). Op basis van de geactualiseerde woz- gegevens kan de raming van de ozb-baten daarom naar boven worden bijgesteld. De extra ozb-opbrengsten compenseren het negatieve effect van de lagere algemene uitkering als gevolg van de hogere woz-waarden. Per saldo heeft deze ontwikkeling daardoor geen materieel effect op het begrotingssaldo van de gemeente. Met deze aanpassing wordt aangesloten bij de actuele inzichten uit de BSR-rapportage en de uitgangspunten van de meicirculaire 2026. Parkeren (parkeertarieven verhogen) | 40 Omdat (zie hierna) het gebied voor betaald parkeren niet wordt uitgebreid met o.a.

Palumbus en de wijkwinkelcentra, is het nodig de parkeertarieven in de komende jaren te verhogen. Uitbreiding gebied betaald parkeren niet invoeren | -32 Het besluit om het gebied voor betaald parkeren uit te breiden naar o.a. Palumbus en de wijkwinkelcentra wordt niet uitgevoerd. Het financiële effect hiervan wordt opgevangen door een verhoging van de parkeertarieven. Programmabegroting 2027-2030 | 100 Programmabegroting 2027-2030 101 Ontwikkelingen Lagere licentiekosten parkeren 6 Door de nieuwe aanbesteding van het parkeerbeheer zijn de kosten voor het parkeervergunningsysteem en de bijbehorende licenties lager. Hierdoor ontstaat structureel € 16.950 financiële ruimte per jaar. Afschaffen hondenbelasting -126 In het coalitieakkoord is afgesproken om de hondenbelasting af te schaffen als onderdeel van lastenverlichting. Met het afschaffen van de hondenbelasting wordt invulling gegeven aan deze afspraak en worden de lasten voor inwoners verlaagd. Actualisatie beheerplan wegen 0 We willen de openbare ruimte veilig, toegankelijk en goed onderhouden houden. Tegelijkertijd kiezen we ervoor onderhoud vooral daar uit te voeren waar dit noodzakelijk is en hogere kosten op termijn voorkomt. Uit het geactualiseerde beheerplan blijkt dat de onderhoudsopgave voor de wegen de komende jaren groter is dan eerder geraamd.

Om het gewenste kwaliteitsniveau en de veiligheid van het wegennet op peil te houden, is circa € 1 miljoen extra per jaar nodig. Actualisatie verwacht renteresultaat -220 De financiële gevolgen van de meerjarige investeringsagenda zijn opnieuw berekend. Door de ontwikkeling van de investeringen veranderen zowel de rentelasten als de verwachte rentebaten. Dit leidt de komende jaren tot een wisselend effect op het begrotingssaldo. Vervangingsinvesteringen Buitensport 1 Culemborg groeit en daarmee neemt ook de druk op de buitensportvoorzieningen toe. Om de bestaande voorzieningen op een passend niveau te houden, is in beeld gebracht welke vervangingsinvesteringen de komende jaren nodig zijn. De financiële gevolgen hiervan worden verwerkt in de meerjarenbegroting. Beheerplan voor gemeentelijke vastgoed -235 Momenteel wordt gewerkt aan de actualisatie van het beheerplan voor het gemeentelijk vastgoed. Op basis van de eerste inzichten wordt verwacht dat de kosten voor planmatig onderhoud de komende jaren zullen toenemen. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere onderhoudskosten, de voortschrijdende veroudering van een deel van het gemeentelijk vastgoed en het feit dat de voorgenomen afstoot van panden nog niet is gerealiseerd.

Vooruitlopend op de definitieve vaststelling van het geactualiseerde beheerplan is in deze begroting structureel € 235.000 (in 2027) en € 506.000 vanaf 2028 en latere jaren extra opgenomen als toevoeging aan de voorziening groot onderhoud. Na afronding en vaststelling van het beheerplan wordt de benodigde structurele dotatie aan de voorziening definitief bepaald en, indien nodig, bijgesteld. Programmabegroting 2027-2030 102 Dekking nieuwe traditie jaarwisseling 45 Het extra budget voor het ontwikkelen van een nieuwe traditie rond de jaarwisseling wordt gedurende drie jaar gedekt uit de algemene reserve. Dekking extra tijdelijke middelen onderhoud speeltuinen 50 Voor het onderhoud en de vervanging van speeltuinen zijn gedurende twee jaar extra middelen beschikbaar. Deze middelen worden ingezet conform de gemaakte afspraken. Actualisatie beheerplan openbare verlichting 0 Het beheerplan voor de openbare verlichting is geactualiseerd. De komende jaren zijn extra investeringen nodig in onder meer lichtmasten, armaturen en sensoren. Daar staan lagere energiekosten tegenover door de verdere overgang naar energiezuinige ledverlichting. Actualisatie beheerplan civiele kunstwerken 0 Een deel van de civiele kunstwerken in Culemborg is verouderd en vraagt de komende jaren meer onderhoud. Ook is sprake van een onderhoudsachterstand ten opzichte van het gewenste kwaliteitsniveau.

Om het noodzakelijke groot onderhoud planmatig uit te kunnen voeren, wordt een nieuwe voorziening gevormd. Tegelijkertijd blijven we de veiligheid en staat van de kunstwerken actief monitoren. Vertraging nieuwbouw KWC en activering tijdelijke huisvesting 0 De realisatie van de nieuwbouw van het KWC loopt vertraging op. Hierdoor verschuiven de financiële lasten van de investering naar een later moment. In 2030 leidt dit tijdelijk tot lagere kapitaallasten. Tevens ontstaat er een voordeel in 2028 en 2029 vanwege het activeren van de kosten voor tijdelijke huisvesting KWC. De kosten van de tijdelijke huisvesting waren aanvankelijk in het regulier budget begroot. Echter deze lasten hangen rechtstreeks samen met de realisatie van de nieuwe school en zijn daarmee, conform de geldende financiële regels, onderdeel van de investering in de nieuwbouw. Hierdoor worden deze kosten over de gebruiksduur van de investering verdeeld. Gemeentefonds Bijstellen stelpost BTW compensatiefonds -175 Gemeenten kunnen een deel van de betaalde btw via het BTW-compensatiefonds (BCF) terugkrijgen. De ruimte binnen dit fonds is niet volledig voorspelbaar. Op basis van de meest recente landelijke cijfers en conform de provinciale richtlijn wordt de hiervoor opgenomen stelpost daarom verlaagd van € 500.000 naar € 325.000 per jaar.

Ozb opbrengsten als gevolg mutatiewoningvoorraad 20 De verwachte groei van de woningvoorraad is naar boven bijgesteld. Het grotere aantal woningen leidt de komende jaren tot hogere opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (ozb). Het financiële effect loopt op tot circa € 495.000 structureel vanaf 2030. Programmabegroting 2027-2030 103 Meicirculaire 2026: accressen ontwikkeling 2.607 Het Gemeentefonds is onze belangrijkste inkomstenbron. We ontvangen in principe jaarlijks drie keer van de Rijksoverheid informatie over de gemeentefondsuitkeringen: een meicirculaire met een vertaling van diens Voorjaarsnota, een septembercirculaire met een vertaling van diens Miljoenennota en een decembercirculaire die het uitkeringsjaar zoveel mogelijk afrondt. Met informatienotitie GZDGCB2650741/2650749 bent u geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire 2026. Het jaar 2026 is verwerkt in deze najaarsrapportage 2026. De jaren vanaf 2027 zijn verwerkt in de programmabegroting 2027. Gemeenschappelijke regelingen De gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast op basis van de begrotingen 2027 van de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Deze begrotingen zijn eerder aan de gemeenteraad voorgelegd.

Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling van de gemeentelijke uitgaven sluiten we aan bij de uitgangspunten van de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Voor 2027 bedraagt de in deze circulaire opgenomen prijsontwikkeling van het bbp 2,5%. Deze index wordt als uitgangspunt gebruikt voor de indexatie van de daarvoor in aanmerking komende, inflatiegevoelige budgetten Kapitaallasten De investerings- en vervangingsplannen zijn herijkt en op basis daarvan zijn de te verwachten investeringsplanning en de kapitaallasten die daaruit voortvloeien bijgesteld. Zie ook hierna: "wat gaan we investeren?" Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de baten en lasten tussen de programma's. Het gaat hierbij om lasten die zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma of er zijn extra middelen ontvangen via een andere programma ter dekking van extra lasten. Overige mutaties < 10.000 De begroting wordt op enkele kleinere onderdelen geactualiseerd. Het gaat om wijzigingen met een zeer beperkt financieel effect. Wat gaan we investeren? Bij dit programma zijn geen investeringen geraamd.

Programmabegroting 2027-2030 104 Paragrafen Programmabegroting 2027-2030 105 Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering is een belangrijk aspect voor de ambtelijke organisatie om haar werk te kunnen doen. Wanneer we over bedrijfsvoering spreken, sluiten wij aan bij de definitie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK): “Bedrijfsvoering gaat over de bedrijfsprocessen waarmee de gemeente haar beleidsdoelstellingen kan realiseren, samen met de sturing en beheersing van die processen.” Voor een goede bedrijfsvoering zijn budget, personeel met kennis en kunde, infrastructuur, structuur, informatie en beheersinstrumenten nodig. Ook is een gezonde cultuur binnen de organisatie cruciaal om onze doelstellingen te bereiken. In deze paragraaf worden de volgende onderwerpen toegelicht: 1. Grip op financiën 2. Personeel 3. Digitalisering 4. Informatiebeveiliging en privacy 5. Inkoop 6. Rechtmatigheid De Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) voert een deel van onze bedrijfsvoeringstaken uit. Over hoe zij bijdragen aan onze gemeentelijke doelen en resultaten rapporteren we in deze paragraaf. Over de Bedrijfsvoeringsorganisatie zelf staat meer in de paragraaf Verbonden Partijen. De financiële consequenties zijn opgenomen in het programma Algemene Dekkingsmiddelen.

Grip op financiën In 2024 zijn we gestart met het traject 'Grip op financiën' om in de gemeentelijke organisatie strakker te kunnen sturen op de financiële situatie. Dat is nodig, omdat we op weg zijn naar een duurzaam financieel gezonde gemeente, het Gemeentefonds onvoldoende meebeweegt met gemeentelijke uitgaven en het college de taak heeft een rechtmatigheidsverantwoording uit te brengen. Het streven is om verrassingen, schommelingen en grote mee- of tegenvallers te voorkomen. Dat doen we stap voor stap. In onze relatief kleine organisatie moet ‘de winkel’ ondertussen gewoon openblijven. Daarom kiezen we voor een behapbaar tempo. Om de grip te vergroten monitoren we de beleids-, uitvoerings-, project- en personeelsbudgetten zoveel mogelijk dynamisch tijdens periodieke budgetgesprekken. Dat helpt om noodzakelijke ombuigingen te realiseren en tijdig bij te sturen bij eventuele budgetafwijkingen. Daarnaast automatiseren we het samenstellen van de planning- en controldocumenten, zodat die steeds efficiënter kunnen worden samengesteld en steeds scherpere en actuelere ramingen bevatten. En we passen onze documenten en manier van werken aan, zodat de sturingsmogelijkheden van raad, college en ambtelijke budgethouders waar nodig versterkt worden.

Programmabegroting 2027-2030 106 Een voorbeeld hiervan is de thema-indeling in deze begroting, die het mogelijk maakt om de raad beter inzicht te geven in wat de gemeentelijke inspanningen kosten. In 2027 versterken we de grip verder. We onderzoeken hoe de raad en het college het begrotingssaldo vaker kunnen volgen. Ook verbeteren we het dashboard waarmee teamleiders en directie de personeelsinzet volgen en bijsturen. Daarnaast blijven we werken aan een stevige basis. We trainen budgethouders en -beheerders en verbeteren de (factuur)processen. Daarbij werken we nauw samen met de collega’s van de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe. Personeel De formatie van de organisatie staat al jaren onder druk. De gemeente heeft meer taken, ambities en opgaven dan de organisatie met de huidige capaciteit kan uitvoeren. Daarnaast zijn de salarissen voor sommige functies niet meer concurrerend. Taken en formatie in balans In 2025 is de directie gestart met het traject ‘Taken en formatie in balans’. Het doel is om de werkdruk te verlagen en knelpunten in de organisatie aan te pakken. We hebben eerst gekeken naar de formatie, bezetting en personeelsplanning. Ook zijn de taken, ambities en opgaven onderzocht. Welke wettelijke taken hebben we en wat komt er de komende jaren op ons af? Waar we meer doen dan wettelijk nodig is, kijken we of formatie kan worden vrijgemaakt.

Deze capaciteit kan vervolgens worden ingezet bij teams waar de formatie te laag is. Daarnaast is een capaciteitsoverleg ingevoerd. Hier wordt bekeken waar vrijgekomen formatie het beste kan worden ingezet. Ook worden aanvragen voor externe inhuur beoordeeld. Hierdoor hebben we aanzienlijk bespaard op de kosten voor inhuur. Uit de inventarisatie is gebleken dat de werkdruk in de hele organisatie hoog is en dat de gemeente ruim 15 fte nodig heeft om de afgesproken en wettelijke taken te kunnen uitvoeren. Een groot deel van deze benodigde capaciteit is noodzakelijk voor de uitvoering van het beleid. Een groot deel van deze benodigde formatie is gevonden door elders in de organisatie de beperkte ruimte die er nog was weg te snijden. Dit werd mogelijk door ambities bij te stellen, te bezuinigen op de ondersteuning en natuurlijk verloop. In totaal is ruim 9 fte aan formatie gevonden, waarvan 2 fte op termijn beschikbaar komt. Het verschil tussen de benodigde 15 fte en de gevonden 9fte, heeft geleid tot een aanvraag voor extra formatie in de uitvoering. Onze buitendienst wordt al jaren niet gecompenseerd voor de groei van Culemborg. Ondanks dat we meer straten en groen hebben, is de formatie niet gegroeid. Voorgesteld wordt om dat nu op peil te brengen.

Bij de uitvoering van het sociaal team zien we dat de inspanningen in het kader van de hervormingsagenda Jeugd vruchten beginnen af te werpen, onder andere in de daling van kosten. Om dit vol te houden, moet de formatie in dit team op orde worden gebracht. Beide investeringen in de uitvoering hebben direct effect op onze inwoners: het werk van onze buitendienst is iedere dag zichtbaar. Het sociaal team is het team dat het iedere dag werkt voor de meest kwetsbare inwoners. Indicatoren De formatie van de ambtelijke organisatie is in verhouding tot het aantal inwoners licht toegenomen. Dit komt vooral door de hogere bijdrage aan de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe. De verhouding tussen externe inhuur en de loonsom is bijna gehalveerd tot 1,6%. We blijven ons inzetten om de kosten voor inhuur zo laag mogelijk te houden. Tegelijkertijd proberen we in de krappe arbeidsmarkt onze vacatures zoveel mogelijk met vaste medewerkers in te vullen. Hiervoor zetten we passende middelen en wervingskanalen in.

Naam Indicator | Eenheid | 2026 | 2027 Formatie | FTE per 1.000 inwoners | 6,40 | 6,62 Bezetting | FTE per 1.000 inwoners | 5,86 | 6,35 Overhead | Bedrag per inwoner | € 412 | € 455 Externe inhuur | Kosten inhuur als % van totale loonsom | 3,1% | 1,6% Overheadkosten | % van totale lasten | 11,50% | 11,50% Overige ontwikkelingen We werken aan een effectievere en efficiëntere organisatie. Dit doen we onder andere met trainingen in LEAN en projectmatig werken. Ook onderzoeken we hoe we technologische ontwikkelingen, zoals AI, veilig en verantwoord kunnen inzetten. Dit vraagt om investeringen, maar kan helpen om processen te versnellen en te automatiseren. Hiervoor stellen we beleid op voor veilig en ethisch gebruik van AI. Naar verwachting zijn we vanuit de cao verplicht om in 2028 over te stappen op het functiewaarderingssysteem HR21. In 2027 onderzoeken we de mogelijkheden en gevolgen hiervan. Digitalisering In 2027 werken medewerkers in één moderne en veilige digitale werkomgeving. Hier kunnen zij eenvoudig samenwerken en informatie delen en terugvinden. We zorgen ervoor dat informatie direct op de juiste plek wordt opgeslagen en gearchiveerd. Zo voldoen we aan de eisen van de nieuwe Archiefwet en kunnen we transparant zijn over ons handelen. Ook zetten we technologie, waaronder AI, in om standaard en arbeidsintensief werk slimmer te organiseren.

Zo blijft meer tijd over voor werkzaamheden die vakmanschap vragen. Programmabegroting 2027-2030 | 107 Programmabegroting 2027-2030 108 In 2027: • ronden we de invoering van Microsoft 365 af en brengen we documenten en digitaal samenwerken samen in één omgeving; • richten we de archivering van e-mails en documenten in als onderdeel van het dagelijkse werk; • onderzoeken we of een AI-agent kan helpen bij het standaardiseren van collegevoorstellen en of bredere inzet zinvol is; • digitaliseren we de instroom, doorstroom en uitstroom van medewerkers, zodat toegang tot systemen en middelen op tijd en goed geregeld is. Informatiebeveiliging en privacy Met de inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) per 15 augustus 2026 gelden nieuwe verplichtingen op het gebied van onder meer registratie, incidentmelding, zorgplicht en bestuurlijke verantwoordelijkheid. Een betrouwbare en veilige omgang met informatie is essentieel voor onze dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Door verdere digitalisering, toenemende afhankelijkheid van informatiesystemen en de verwerking van steeds meer gegevens nemen digitale risico’s toe. Daarom blijven informatiebeveiliging en privacy onmisbaar voor een weerbare, betrouwbare en toekomstbestendige organisatie.

In 2027 zetten we de volgende stappen: • Verdere implementatie van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en Baseline informatiebeveiliging overheid (BIO2). • Inzicht verkrijgen in en beheersing van AI-toepassingen binnen de organisatie door registratie, risicobeoordeling, bewustwording en toezicht op verantwoord gebruik. • Versterken van de beheersing van informatiebeveiligings- en privacyrisico's binnen projecten en processen. • Actualiseren van beleid, procedures en beheersmaatregelen op basis van risicoanalyses en audits. • Vergroten van het bewustzijn van medewerkers op het gebied van informatiebeveiliging en privacy, zodat de weerbaarheid wordt vergroot. • Een Business Impact Analyse (BIA) uitvoeren per bedrijfskritisch proces volgens de VNG-lijst. • Uitvoeren van Data Protection Impact Assessments (DPIA's) voor processen met gevoelige persoonsgegevens en het structureel borgen van privacy by design. • Verbeteren van het inzicht in en de beheersing van risico's bij leveranciers en applicaties die persoonsgegevens verwerken. • Ondersteuning bieden bij het verkrijgen van overzicht en inzicht in operationele technologie (OT), zoals gemalen en verkeersinstallaties. De eigenaar of teamleider blijft verantwoordelijk. • Efficiënter benutten van de samenwerking met de gemeenten West Betuwe en Tiel en met de Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe.

Programmabegroting 2027-2030 109 De beschikbare capaciteit voor privacy blijft daarbij een aandachtspunt. Door de beperkte beschikbare uren kunnen noodzakelijke DPIA's niet altijd tijdig worden uitgevoerd en is de huidige achterstand niet weg te werken. Dit vergroot de kans op vertragingen in projecten, aanvullende herstelmaatregelen en daarmee samenhangende financiële risico's. Tijdige inzet op privacyvraagstukken helpt deze risico's te beperken en voorkomt hogere kosten in een later stadium. Inkoop Bij onze inkoop- en aanbestedingstrajecten hanteren wij de uitgangspunten van het Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2024-2027. Daarbij besteden wij nadrukkelijk aandacht aan duurzaamheid, rechtmatigheid en doelmatigheid. We wegen de effecten op klimaat, milieu en maatschappij mee en streven naar een optimale inzet van publieke middelen.

In 2027 zetten wij in op: • het verder versterken van de rechtmatigheid en doelmatigheid van onze inkoop- en aanbestedingsprocessen, waaronder de afstemming met de door Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe namens onze gemeente uitgevoerde inkopen en aanbestedingen; • het samen met regionale gemeenten en gemeenschappelijke regelingen verder ontwikkelen van de pilot voor een Social Return-regisseur vanuit Werkzaak Rivierenland, zodat zowel inkopende organisaties als ondernemers beter worden ondersteund bij de toepassing van Social Return; • het stimuleren van circulair en duurzaam inkopen door bij iedere relevante inkoopopgave te onderzoeken of hergebruik van materialen of andere duurzame alternatieven mogelijk en kosteneffectief zijn; • het bevorderen van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap door in aanbestedingen passende eisen en kwalitatieve gunningscriteria op het gebied van mens en milieu op te nemen; • het beter op elkaar afstemmen van inkoopbehoeften en beschikbare budgetten om de financiële haalbaarheid van projecten en opdrachten te borgen; • het verder optimaliseren van het digitale inkoopplatform; • het optimaal benutten van onze inkoopkracht door efficiënt en professioneel in te kopen, zodat we maatschappelijke opgaven kunnen realiseren tegen de best mogelijke prijs-kwaliteitverhouding; • het jaarlijks uitvoeren van een analyse van onze inkoopuitgaven

(spendanalyse); • het versterken van contractbeheer en contractmanagement, zodat gemaakte afspraken worden nageleefd en de meerwaarde van afgesloten contracten optimaal wordt benut; • het blijvend onder de aandacht brengen en verankeren in onze werkprocessen van het gezamenlijke inkoop- en aanbestedingsbeleid; • het herzien van het inkoop- en aanbestedingsbeleid, waarbij we actuele ontwikkelingen op het gebied van maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI) meenemen. Programmabegroting 2027-2030 110 Na het opheffen van het Regionaal Inkoopbureau Rivierenland in 2025 heeft de regionale samenwerking op het gebied van inkoop een nieuwe vorm gekregen. Wij zetten deze samenwerking in 2027 voort en blijven waar mogelijk gezamenlijk optrekken met buurgemeenten en samenwerkingspartners om inkoopkracht, kennis en expertise te bundelen. Rechtmatigheid Inwoners mogen verwachten dat we ons houden aan wetten, regels en besluiten van de gemeenteraad. Dit noemen we rechtmatig handelen. Het gaat bijvoorbeeld om het correct verstrekken van subsidies, het volgen van de regels voor inkoop en aanbesteding en het besteden van geld binnen de vastgestelde begroting. Het college legt hierover jaarlijks verantwoording af in de jaarrekening.

Daarbij kijken we naar het financieel beheer: zijn alle inkomsten, uitgaven en veranderingen op de balans volgens de regels uitgevoerd? De afgelopen jaren hebben we de interne beheersing versterkt. Hierdoor kunnen we risico’s eerder signaleren en processen betrouwbaarder en efficiënter uitvoeren. In 2027 gaan we hiermee verder. We verbeteren onze werkprocessen en versterken de samenwerking en afstemming met de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe. Programmabegroting 2027-2030 111 Lokale heffingen In deze paragraaf geven we inzicht in de lokale heffingen en de ontwikkelingen voor 2027. Lokale heffingen bestaan uit belastingen en rechten. Belastingen dragen bij aan de algemene middelen van de gemeente en kennen geen directe tegenprestatie. Bij rechten is die relatie er wel en geldt als uitgangspunt dat de geraamde opbrengsten niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Voor 2027 verhogen we de tarieven waar mogelijk met 2,5%. Ontwikkelingen Korting op de algemene uitkering door waardestijging woningen De waarde van woningen en niet-woningen in Culemborg is sterker gestegen dan het landelijk gemiddelde. Binnen de systematiek van het gemeentefonds leidt dit tot een lagere algemene uitkering, omdat een hogere woz-waarde wordt gezien als een grotere lokale belastingcapaciteit.

Tegelijkertijd biedt de stijging van de woz-waarden ruimte voor hogere opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (ozb). In het verleden konden de financiële gevolgen van deze systematiek binnen de bestaande begroting worden opgevangen. Gezien de huidige financiële ontwikkelingen is dat steeds minder mogelijk. Om te voorkomen dat de gemeente door deze systematiek structureel minder middelen beschikbaar heeft voor haar taken en voorzieningen, wordt de onroerendezaakbelasting-systematiek vanaf de begroting 2027 aangepast overeenkomstig de uitgangspunten uit het coalitieakkoord. Hiermee wordt een betere aansluiting gerealiseerd tussen de ontwikkeling van de lokale belastingopbrengsten en de financiële effecten binnen het gemeentefonds, waardoor de financiële positie van de gemeente op langere termijn beter in balans blijft. Gebruikersdeel niet-woningen Verschillende gemeenten stappen over op één ozb-tarief voor niet-woningen. Zij voegen het gebruikersdeel en het eigenaarsdeel voor deze panden samen tot één tarief. Een voordeel daarvan is een hogere ozb-opbrengst, omdat in dat geval ook voor leegstaande panden het voormalige gebruikersdeel via het eigenaarsdeel wordt geïnd. Het idee is dat dit leegstand tegengaat. Daarnaast voorkomt het fluctuaties in de opbrengst en verlaagt het de uitvoeringskosten.

Er zijn ook aandachtspunten: de invoering moet zorgvuldig voorbereid worden, bijvoorbeeld om eigenaren de mogelijkheid te geven de heffing door te berekenen aan hun huurders. Ook de inning op eigen vastgoed verandert hierdoor. Gelet op deze afwegingen gaan wij in 2027 verder onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor de begroting 2028. Programmabegroting 2027-2030 112 Gemeentelijke belastingen en rechten De gemeente Culemborg heft de volgende belastingen en rechten: • Onroerendezaakbelastingen * • Leges • Parkeerbelastingen • Precariobelasting • Rioolheffing * • Toeristenbelasting De heffingen gemerkt met een * worden verzorgd door de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR). Culemborg heeft de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen ondergebracht bij Avri (Verbonden Partij). De belangrijkste taken van Avri zijn inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, beheer van openbare ruimte en handhaving. De tarieven afvalstoffenheffing worden jaarlijks vastgesteld door het algemeen bestuur van Avri. Onroerendezaakbelasting Voor de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (ozb) rekenen wij in 2027 met de opbrengst uit de begroting 2026, verhoogd met 2,5%. Deze indexatie sluit aan bij de verwachte prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp), zoals opgenomen in de meicirculaire 2026.

Voor de bepaling van de ozb-tarieven in de belastingverordening 2027 wordt vervolgens uitgegaan van de meest actuele ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) die op dat moment beschikbaar zijn. Daarmee kan de uiteindelijke indexatie afwijken van de indexatie die in deze begroting als uitgangspunt voor de opbrengsten is gehanteerd. Daarnaast verwachten wij dat het aantal woningen in Culemborg sneller groeit dan eerder voorzien. Door deze groei nemen de ozb-opbrengsten voor de gemeente de komende jaren verder toe. Vanaf dit jaar houden wij vervolgens ook rekening met de ontwikkeling van de waarden van de panden voor de Wet waardering onroerende zaken, ofwel de woz-waarden. In de informatienotitie over de meicirculaire 2026 hebben wij toegelicht dat de woz-waarden van woningen in Culemborg op dit moment sterker stijgen dan gemiddeld in Nederland. De Rijksoverheid gaat ervan uit dat wij als gemeente daardoor meer inkomsten uit onze lokale belastingen gaan realiseren. Daarom past de Rijksoverheid een korting toe op onze algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Wanneer wij niets zouden doen, zou dat sterk invloed hebben op onze financiën en daarmee op de gemeentelijke voorzieningen die inwoners direct raken. Daarom voelen we ons genoodzaakt om onze systematiek aan te passen: het bedrag dat de Rijksoverheid verwacht dat wij innen via de ozb, gaan we daadwerkelijk innen via de ozb.

Zo lang de Rijksoverheid die systematiek niet aanpast en de woz-waarden in Culemborg bovengemiddeld blijven stijgen, betalen onze woningeigenaren daardoor helaas meer. Programmabegroting 2027-2030 113 Wat dit precies betekent voor het tarief voor de woningen en niet-woningen, is nu nog niet aan te geven. Voor het belastingjaar 2027 gebruiken wij de woz-waarden met waardepeildatum 1 januari 2026. Bij het opstellen van deze begroting is de herwaardering nog niet afgerond. Daarom kennen wij de definitieve woz-waarden nog niet en kunnen wij de ozb-tarieven voor 2027 nog niet berekenen. Wij leggen de tarieven zoals gebruikelijk in december ter besluitvorming aan de raad voor. Rioolheffing In het Water- en Rioleringsprogramma 2025 - 2029 zijn de noodzakelijke investeringen en de bijbehorende financiële en personele consequenties voor de verbrede rioleringszorg opgenomen. Om deze kosten te dekken is in het plan vastgesteld dat de rioolheffing in de periode 2025-2027 jaarlijks met € 9,50 wordt verhoogd. Binnen de gemeente Culemborg geldt als maatstaf van heffing een vast bedrag per eigendom. Voor 2027 hanteren we € 313,00 als vast bedrag, waarbij eveneens rekening is gehouden met de indexering van 2,5%. De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn. Hondenbelasting In deze begroting is rekening gehouden met het afschaffen van de hondenbelasting met ingang van 1 januari 2027.

Toeristenbelasting Bezoekers die in Culemborg overnachten, maar niet in de gemeente als inwoner staan ingeschreven, betalen toeristenbelasting. Het vastgestelde tarief bedraagt € 1,60. Dit tarief geldt voor vijf jaar en wordt in 2028 opgenomen in de planning voor de belastingverordeningen van 2029. Precariobelasting Bij de bepaling van de tarieven voor 2027 wordt als uitgangspunt uitgegaan van een verhoging van 2,5%. Parkeerbelasting De voorgenomen uitbreiding van het betaald parkeren in Palumbus, Mariahof, de Veerweg en de wijkwinkelcentra gaat niet door. Parkeren blijft daar gratis. De hierdoor lagere opbrengst wordt gecompenseerd door een voorgenomen aanpassing van de parkeertarieven. De nieuwe tarieven voor 2027 worden in december aan uw raad voorgelegd in de nieuwe Belastingverordening. Naheffingsaanslag Parkeren Indien niet of onvoldoende parkeerbelasting op aangifte wordt voldaan, volgt bij controle een naheffingsaanslag voor parkeerbelasting. Deze aanslag bestaat uit het tarief voor één uur, verhoogd met bijkomende kosten. Het Rijk stelt jaarlijks het maximumbedrag vast dat mag worden doorberekend. Voor 2027 geldt het wettelijk bepaalde maximumbedrag van €84,30. Programmabegroting 2027-2030 114 Leges De bij de Legesverordening behorende Tarieventabel bestaat uit drie hoofdstukken.

Hoofdstuk 1 omvat de leges voor de algemene dienstverlening, zoals de Burgerlijke Stand, reisdocumenten, rijbewijzen en meer. Hoofdstuk 2 heeft betrekking op de omgevingsvergunningen en hoofdstuk 3 bevat de leges die onder de werking van de Europese Dienstenrichtlijn vallen, zoals horecavergunningen, evenementen en markten. Het uitgangspunt is dat de tarieven voor de gemeentelijke dienstverlening (leges) kostendekkend zijn. Voor 2027 rekenen wij, waar mogelijk en toegestaan, met een verhoging van de tarieven met 2,5%. Deze indexatie sluit aan bij de verwachte prijsontwikkeling zoals opgenomen in de meicirculaire 2026. Voor de bepaling van de tarieven in de Legesverordening 2027 wordt vervolgens uitgegaan van de meest actuele ramingen en regelgeving die op dat moment beschikbaar zijn. Daarmee kan de uiteindelijke tariefaanpassing afwijken van de indexatie die in deze begroting als uitgangspunt is gehanteerd. Kostendekkendheid gemeentelijke rechten Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording moeten gemeenten inzicht geven in de kostendekkendheid van rechten en heffingen waarvoor een wettelijke opbrengstlimiet geldt. De opbrengsten hiervan mogen niet hoger zijn dan de verwachte kosten voor de uitvoering van de bijbehorende taken. Daarbij tellen naast de directe kosten ook overhead, rente en, waar van toepassing, compensabele omzetbelasting mee.

De tabel hierna geeft inzicht in de verwachte kosten en opbrengsten van de belangrijkste rechten en heffingen in 2027. De kostendekkendheid kan per onderdeel verschillen. Dit komt bijvoorbeeld door wettelijk vastgestelde maximumtarieven, het aantal aanvragen, de soort dienstverlening en keuzes over hoeveel van de kosten via tarieven worden doorberekend. Leges | Leges | Overige | Naheffings Kostendekkendheid leges | Riool | Burger | Omgevingswet | leges | aanslag (bedragen x € 1.000) | heffing | zaken | (titel 2) | (titel 3) | Parkeren (titel 1) Lasten producten (Inclusief | 3.492 | 541 | 932 | 79 | 108 rente) Baten producten excl. | 7 heffingen Netto lasten product | 3.485 | 541 | 932 | 79 | 108 Overhead | 566 | 216 | 291 | 28 | 13 BTW | 341 | 66 | 209 | 23 Storting egalisatie voorziening | 297 Totale kosten | 4.690 | 823 | 1.432 | 107 | 144 Opbrengsten heffingen | 4.690 | 721 | 1.230 | 45 | 77 Saldo | - | 102 | 202 | 62 | 67 Dekkingspercentage | 100% | 88% | 86% | 42% | 53% Conclusie Uit de berekening blijkt dat de rioolheffing in 2027 volledig kostendekkend is. Voor de leges en overige rechten geldt dat niet alle kosten via tarieven worden verhaald.

Dit hangt samen met verschillende factoren, zoals wettelijk gemaximeerde tarieven, wettelijke uitgangspunten over wat wel en niet toegerekend mag worden, wisselende aantallen aanvragen, de aard van de dienstverlening en bestuurlijke keuzes over de hoogte en kostendekkendheid van tarieven. Een deel van de kosten wordt daarom gedekt uit de algemene middelen. De opgenomen percentages geven inzicht in de verhouding tussen de geraamde kosten en opbrengsten en zijn niet op zichzelf een maatstaf voor doelmatigheid of efficiëntie. Een kostendekkendheid lager dan 100% bij leges is bovendien een beeld dat breder zichtbaar is binnen de gemeentelijke sector. Behalve kostendekkendheid is het immers ook belangrijk dat dienstverlening toegankelijk en betaalbaar blijft voor inwoners en ondernemers. Het overzicht was in de afgelopen jaren niet opgenomen in onze begroting. Dit jaar voldoen we dus weer aan de wettelijke verplichting om transparant inzicht te geven in de kostendekkendheid van rechten en heffingen. Daarmee wordt ook geborgd dat de geraamde opbrengsten de geraamde lasten niet overschrijden. Waar de leges niet volledig kostendekkend zijn, bekijken we in de ombuigingsoperatie komend jaar of er mogelijkheden zijn om de kostendekkendheid te verhogen.

Programmabegroting 2027-2030 | 115 Overzicht opbrengsten gemeentelijke belastingen en rechten (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Belastingen | 10.222 | 10.799 | 11.034 | 11.265 | 11.496 Ozb woningen | 5.921 | 6.606 | 6.837 | 7.065 | 7.256 Baten ozb, eigenaren (woningen) | 5.921 | 6.606 | 6.837 | 7.065 | 7.256 Ozb niet-woningen | 4.138 | 4.154 | 4.158 | 4.161 | 4.201 Baten ozb, eigenaren (niet-woningen) | 2.100 | 2.185 | 2.188 | 2.190 | 2.218 Baten ozb, gebruikers (niet-woningen) | 2.038 | 1.969 | 1.970 | 1.971 | 1.983 Belastingen overig | 164 | 39 | 39 | 39 | 39 Bevordering toerisme | 38 | 39 | 39 | 39 | 39 Hondenbelasting baten | 126 | 0 | 0 | 0 | 0 Leges en andere rechten | 11.996 | 12.974 | 13.097 | 13.033 | 13.201 Wonen en bouwen | 1.200 | 1.230 | 1.230 | 1.230 | 1.230 Omgevingsvergunning | 1.200 | 1.230 | 1.230 | 1.230 | 1.230 Verkeer en vervoer | 87 | 89 | 89 | 89 | 89 Aanleg kabels Nutsbedrijven | 87 | 89 | 89 | 89 | 89 Riolering | 4.539 | 4.690 | 4.854 | 5.020 | 5.188 Baten rioolrecht | 335 | 340 | 342 | 345 | 348 Baten rioolrecht | 4.204 | 4.351 | 4.512 | 4.675 | 4.840 Parkeren | 271 | 278 | 278 | 278 | 278 Autoluwe binnenstad | 90 | 92 | 92 | 92 | 92 Parkeervergunningen | 181 | 186 | 186 | 186 | 186 Parkeerbelasting | 496 | 611 | 611 | 611 | 611 Parkeergelden | 496 | 611 | 611 | 611 | 611

Openbare orde en veiligheid | 44 | 45 | 45 | 45 | 45 Vergunningen A.P.V. | 44 | 45 | 45 | 45 | 45 Economische promotie | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 Kermis, jaarmarkten en evenementen | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 Burgerzaken | 671 | 749 | 708 | 478 | 478 Burgerlijke stand | 27 | 30 | 30 | 30 | 30 Naturalisatieverzoeken | 47 | 28 | 28 | 28 | 28 Reisdocumenten en identiteitskaart | 420 | 490 | 449 | 208 | 208 Rijbewijzen | 150 | 174 | 174 | 186 | 186 Uittreksels en V.O.G. | 26 | 27 | 27 | 27 | 27 Afval | 4.679 | 5.272 | 5.272 | 5.272 | 5.272 Afvalstoffenheffing | 4.419 | 4.963 | 4.963 | 4.963 | 4.963 Afvalverwerking Nedvang | 260 | 309 | 309 | 309 | 309 Totaal lokale heffingen | 22.218 | 23.773 | 24.131 | 24.298 | 24.697 Programmabegroting 2027-2030 | 116 Lokale lastendruk Op basis van de rapporten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) is een overzicht samengesteld van de lokale lastenontwikkeling in Culemborg. Hierbij vergelijken we de tarieven met die van buurgemeenten en met het landelijk gemiddelde.

Vergelijking tarieven met regiogemeenten Rangnummer Eenpersoons- | Meerpersoons- | meerpersoons Gemeente | huishouden | huishouden | huishouden 2025 | 2026 | 2025 | 2026 | 2025 | 2026 Buren | 1.287 | 1.323 | 1.309 | 1.345 | 322 | 314 Culemborg | 1.148 | 1.197 | 1.172 | 1.222 | 278 | 273 Houten | 810 | 931 | 1.026 | 1.143 | 167 | 230 Maasdriel | 1.076 | 1.096 | 1.111 | 1.132 | 250 | 221 Neder-Betuwe | 1.107 | 1.143 | 1.127 | 1.164 | 260 | 244 Tiel | 993 | 1.024 | 1.073 | 1.106 | 216 | 201 Vijfheerenlanden | 973 | 1.035 | 1.073 | 1.140 | 217 | 227 West Betuwe | 1.384 | 1.478 | 1.402 | 1.498 | 333 | 330 West Maas en Waal | 1.050 | 1.113 | 1.069 | 1.132 | 211 | 220 Zaltbommel | 1.164 | 1.226 | 1.189 | 1.250 | 287 | 289 Landelijk gemiddelde | 964 | 1.000 | 1.052 | 1.095 Bron: COELO-Atlas van de lokale lasten 2025 en 2026 Kwijtscheldingsbeleid De mogelijkheid om kwijtschelding van lokale heffingen te verlenen is geregeld in artikel 255 van de Gemeentewet. De hoofdregel is dat gemeenten het kwijtscheldingsbeleid van de rijksoverheid volgen, zoals vastgelegd in de Uitvoeringsregeling. Een uitzondering hierop is dat gemeenten bij de berekening van een kwijtscheldingsverzoek mogen uitgaan van 100% van de bijstandsnorm, terwijl het Rijk 90% hanteert. De behandeling van kwijtscheldingsverzoeken wordt uitgevoerd door de Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR).

Sinds de afschaffing van het gebruikersdeel van de onroerendezaakbelasting is het aantal toegekende kwijtscheldingsverzoeken minimaal. Programmabegroting 2027-2030 | 117 Programmabegroting 2027-2030 118 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Net als andere gemeenten loopt Culemborg financiële risico’s. Dit komt onder andere door: • een samenleving die steeds complexer wordt; • de groei en diversiteit van gemeentelijke taken; • voortdurende veranderingen in wet- en regelgeving. Risico’s zijn niet altijd te voorkomen, maar we kunnen ons er wel op voorbereiden. Als dat nodig is, gebruiken we beschikbare financiële middelen om onverwachte tegenvallers op te vangen. Dit noemen we de weerstandscapaciteit. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing laat zien in hoeverre we financiële tegenvallers kunnen opvangen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk onze financiële positie is en of we tegenvallers kunnen opvangen zonder dat het beleid of de uitvoering in gevaar komt. Weerstandsvermogen = de mogelijkheid financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat de normale begrotingsuitvoering en bedrijfsvoering (direct) aangepast hoeven te worden. Het weerstandsvermogen is de optelsom van reserves, resultaten en mogelijkheden om belastingen te verhogen. Het belangrijkste kengetal voor het weerstandsvermogen is de weerstandsratio.

Deze geeft aan in hoeverre we financiële tegenvallers kunnen opvangen, zonder direct te hoeven bezuinigen op onze normale uitgaven en activiteiten. Weerstandsratio = weerstandsvermogen gedeeld door het totaal van de risico's. In deze paragraaf gaan we achtereenvolgens in op: 1. Beleid voor het weerstandsvermogen 2. Weerstandscapaciteit 3. Risico’s en beheersmaatregelen 4. Weerstandsvermogen 5. Kengetallen Programmabegroting 2027-2030 119 Beleid Het is belangrijk dat de financiële gevolgen van de risico’s gedekt kunnen worden door de beschikbare weerstandscapaciteit. Culemborg streeft daarnaast ook naar duurzaam financieel gezond beleid. Dit betekent dat we streven naar een weerstandsratio die ruim voldoende is, tussen de 1,4 en de 2,0. Op die manier zijn we robuust genoeg wanneer risico's zich voordoen of er onverwachte tegenvallers zijn. Bij het opstellen van de begroting en jaarrekening brengen we alle mogelijke risico’s zorgvuldig in kaart, met speciale aandacht voor de financiële impact. We actualiseren daarbij regelmatig de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van de gemeente bestaat uit alle beschikbare middelen die ingezet kunnen worden om onverwachte en flinke kosten (risico’s) op te vangen. Hierbij maken we een onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit.

De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen van de gemeente om onverwachte gebeurtenissen en eenmalige tegenvallers op te vangen, zonder dat dit direct invloed heeft op de dienstverlening en voorzieningen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit gemeentelijke reserves die vrij beschikbaar zijn en het resultaat van de jaarrekening dat nog geen andere bestemming heeft. De structurele weerstandscapaciteit laat zien in hoeverre de gemeente onverwachte structurele tegenvallers kan opvangen zonder dat dit leidt tot bezuinigingen of aanpassingen in de (meerjaren)begroting. Omdat de gemeente Culemborg geen post 'Onvoorzien' in de begroting opneemt, bestaat de structurele weerstandscapaciteit alleen uit de onbenutte belastingcapaciteit.

De beschikbare weerstandscapaciteit is in deze begroting als volgt. (bedragen x 1.000) | Rekening 2025 | Begroting na | Begroot 2027 wijziging 2026 Algemene reserve | 8.049 | 12.343 | 12.248 Bestemmingsreserves (Vrij besteedbare | 3.770 | 960 | 960 deel) Niet bestemd resultaat | 4.382 | -182 | -231 Totaal incidentele weerstandscapaciteit | 16.201 | 13.121 | 12.977 Onvoorzien | - | - | - Onbenutte belastingcapaciteit | 2.381 | 2.841 Totaal strucurele weerstandscapacteit | - | 2.381 | 2.841 Beschikbare weerstandscapaciteit | 16.201 | 15.502 | 15.818 Risico's Een risico is de onzekerheid dat een gebeurtenis zich voordoet, waarbij zowel positieve als negatieve effecten kunnen optreden. Gebeurtenissen waarvan bekend is dat ze zich zeker zullen voordoen en gebeurtenissen die geen financiële gevolgen voor de gemeente hebben, beschouwen we niet als risico’s bij het vaststellen van het weerstandsvermogen. Hierna volgen de belangrijkste risico’s die de gemeente op dit moment loopt. Bij het inschatten daarvan is bekeken hoeveel geld de gemeente mogelijk kan verliezen. Waar dat kan, is zowel een maximum- als minimumbedrag genoemd. Door deze inschatting te vermenigvuldigen met de waarschijnlijkheid/kans van optreden, kunnen we de financiële impact van elk risico berekenen. De som van deze berekende bedragen is de benodigde weerstandscapaciteit.

Deze risico-inschattingen omvatten in een aantal gevallen bandbreedtes met een minimum en maximum. Door de “geschatte omvang” te vermenigvuldigen met de “waarschijnlijkheid/kans” kan per risico de financiële impact worden berekend. De som van deze bedragen vormt de benodigde weerstandscapaciteit. Voor dit overzicht zijn de risico's die de gemeente loopt opnieuw geïnventariseerd en alle risico’s uit de Jaarrekening 2025 opnieuw beoordeeld en waar nodig aangepast. Dat heeft niet geleid tot het opnemen van nieuwe risico's. De ramingen voor de bestaande risico's zijn in een aantal gevallen verlaagd. • | De kans op onverwacht onderhoud aan groen, wegen en kunstwerken is verlaagd, omdat de beheerplannen daarvoor zijn geactualiseerd en hiervoor nieuwe ramingen zijn opgenomen in de begroting; • | Omdat er minder leningen en garantstellingen uitstaan en er nog maar enkele ombuigingsmaatregelen (na) komend jaar starten, zijn de bedragen van de bijbehorende risico-inschattingen ook verlaagd; Programmabegroting 2027-2030 | 120 • | Het risico voor onze gemeenschappelijke regelingen is aangepast op basis van hun begrotingen 2027 en daardoor eveneens lager geworden; • | Omdat in deze begroting een formatie-uitbreiding is opgenomen en het lukt om beter te sturen op inhuur, is het risico voor personeel en organisatie eveneens verlaagd.

Voor een aantal risico's zijn beheersmaatregelen opgenomen: maatregelen die we nemen om ervoor te zorgen dat het financieel effect minimaal is. Het beheersen van risico's is immers een continu proces. Net als veel andere gemeenten hoeven we bij risico’s of onverwachte ontwikkelingen niet altijd een beroep te doen op het weerstandsvermogen. Soms zijn we verzekerd of kunnen we een tegenvaller opvangen met een meevaller. Ook kunnen we vooraf een voorziening of reserve vormen. In andere gevallen ontvangen we een specifieke uitkering van het Rijk, bijvoorbeeld voor de coronacrisis of de opvang van Oekraïners.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://culemborg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/edb9debe-6863-421f-9475-d3bc1f81d230?agendaItemId=37462ec7-8ced-4a06-a35a-68c0aa59b40a