09-03 Ontwikkelingen onderwijshuisvesting met specifieke aandachtspunt onderzoek huisvesting KWC
Tekst van het document
INFORMATIENOTITIE
AAN
De leden van de Gemeenteraad
VAN
College van Burgemeester en Wethouders
ONDERWERP
Ontwikkelingen onderwijshuisvesting met specifieke aandachtspunt: onderzoek huisvesting KWC
DATUM
15 juli 2020
BIJLAGE
Q035 Haalbaarheidsonderzoek KWC (doc intern/22823)
REGISTRATIENUMMER
GEM - 2049017/22816
Inleiding Het voorzien in onderwijshuisvesting is een kerntaak van de gemeente. Voor de jaren 2020 - 2040 staat de gemeente voor twee opgaven. De eerste is het plannen van verbouw of nieuwbouw van onderwijsgebouwen omdat hun einde levensduur daar om vraagt dan wel de huisvesting niet meer voldoet. De tweede is de dimensie duurzaamheid. De gemeente wenst voor 2040 de eigen gebouwen, inclusief de schoolgebouwen, zodanig te verduurzamen dat zij energieneutraal zijn. Een eerder gestarte pilot omvat speerpunten in PO en VO. Voor het KWC geldt hierbij dat een deel van het gebouwencomplex aan de Beethovenlaan inmiddels een levensduur heeft van 52 jaar en niet meer voldoet aan de eisen die aan goede onderwijsgebouwen gesteld mogen worden. Er is een scenario-onderzoek gedaan. De gemeente gaat met schoolbesturen het proces in om tot een Meerjaren Integraal Huisvestingsplan (MIHP) te komen. De raad wordt hier medio 2021 nader over geïnformeerd. In deze notitie wordt nu één specifiek thema toegelicht: onderzoek en verdere aanpak huisvesting KWC. Dit in navolging op de informatienotitie die u op 2 juli 2019 is gezonden en het gereed komen van een scenario-onderzoek.
Onderzoek en verdere aanpak huisvesting KWC Het Koningin Wilhelmina College (KWC) in Culemborg is een middelbare school voor praktijkonderwijs, vmbo, havo, atheneum en gymnasium. De school heeft twee locaties op 400 meter afstand van elkaar. Het beroepsgerichte deel: praktijkonderwijs, vmbo bb/kb zit aan het Gershwinhof. Het algemeen vormend onderwijs (AVO): vmbo-tl, havo, vwo, zitten in het gebouw aan de Beethovenlaan. Naar het gebouw aan de Beethovenlaan (het gebouw aan de Gershwinhof is relatief nieuw) is nader onderzoek gedaan. Behalve dat het gebouw aan de Beethovenlaan niet duurzaam is, blijkt het functioneel ook niet geschikt voor de door KWC (terecht) noodzakelijk geachte onderwijskundige ontwikkelingen. Ook wat betreft omvang zijn de gebouwen te groot (en daarmee in exploitatie te duur) versus het toekomstig aantal te verwachten leerlingen. Daarom is in het onderzoek de casus in de breedte (functioneel én technisch)
benaderd om te borgen dat er een pakket aan duurzaamheidsmaatregelen komt dat daadwerkelijk bijdraagt aan een langdurige en toekomstbestendige duurzame voorziening. Er zijn het laatste jaar verkenningen gepleegd voor oplossingen, waarbij ook is gekeken naar andere locaties en mogelijkheden om functies te combineren, wat niet tot concrete mogelijkheden op de korte termijn heeft geleid. De huidige locatie zou dan voor bijvoorbeeld woningbouw beschikbaar kunnen komen. Twee locaties (stationsgebied en terrein bij N320) met voldoende ruimte zijn nader bekeken, maar niet geschikt om diverse redenen: problemen met ontsluiting van het terrein, problemen vanuit het bestemmingsplan. Een nadeel ten opzichte van de huidige locatie is bovendien dat de verbinding met locatie Gershwinhof wordt verbroken. Uit recent onderzoek kan in ieder geval worden geconcludeerd dat het volledig verduurzamen van het huidige gebouw in de bestaande opzet absoluut niet voor de hand ligt (hoge kosten, geringe kwaliteit). Gewogen (kosten/kwaliteit) ligt de keuze voor het scenario nieuwbouw het meest voor de hand. Zeker indien deze keuze gepaard gaat met een herontwikkeling van een deel van de huidige kavel en die opbrengsten verrekend worden in de onderliggende businesscase (uitgaande van bv. 50% herontwikkeling van de kavel, komt dit neer op ca. 15.000 m2 voor herontwikkeling beschikbaar terrein).
Ook de voor de school belangrijke jaarlijkse gebouw gebonden exploitatiekosten pakken bij dit scenario het meest gunstig uit. Alle scenario’s brengen echter investeringskosten met zich mee die nog niet door de gemeente voor deze school in een meerjarenbegroting zijn opgenomen. Om die reden is ook gekeken naar de mogelijkheid van een gefaseerde uitvoering van de optie vernieuwbouw (deels sloop en nieuwbouw, deels renovatie). Die fasering leidt tot én minder kwaliteit én een lager niveau van verduurzaming én in zijn totaliteit uiteindelijk waarschijnlijk tot hogere kosten dan nieuwbouw. Ofwel fasering lijkt ook geen wenselijke optie en daarmee blijven alleen de opties van in 1 keer vernieuwbouw of nieuwbouw als meest wenselijk over. Een gezamenlijk onderzoek (gemeente en school) hoe en wanneer (in tijd) die totale businesscase dekkend financierbaar is te krijgen (evt. inclusief herontwikkeling van een deel van de locatie) ligt nu het meest voor de hand. Voorwaarde voor die uitwerking is een stevige financiële optimalisatie o.b.v. cofinanciering, alternatieve financieringsvormen, mogelijke grondopbrengsten bij herontwikkeling, etc. Het kostenniveau van de scenario’s op basis van het nu uitgevoerde onderzoek kan namelijk als erg hoog, waarschijnlijk te hoog worden bestempeld.
Het komende halfjaar zal er nadere uitwerking van de scenario’s vernieuwbouw en nieuwbouw van het KWC plaatsvinden. Parallel daaraan zal het opstellen van het MIHP in samenspraak met de schoolbesturen plaatsvinden. Hierover zal in 2021 nadere informatie over zowel KWC als MIHP verstrekt worden aan de raad.
Gemeente Culemborg Ridderstraat 250
Postbus 136 4100 AC Culemborg
Tel 0345 477 700 Fax 0345 477 950
Info@culemborg.nl www.culemborg.nl
HAALBAARHEIDSONDERZOEK KWC Verduurzaming Koningin Wilhelmina College — Culemborg
INHOUD
1.
Inleiding
1.1 Aanleiding en aanpak
2.
Verduurzamingsopgave
2.1 Analyse bouwtechnische staat 2.2 Analyse huidig duurzaamheidsniveau
3.
Onderwijs en organisatie
3.1 Het onderwijs op het KWC 3.2 Ontwikkelingen onderwijs KWC 3.3 Organisatiemodel
4. Huisvesting 4.1 Quick scan gebouw en functionaliteit 4.2 Ruimte en onderwijs 4.3 Huisvestingsconcept 4.4 Huisvestingsvisie
5.
Uitwerking scenario’s
Door
5.1 Scenario 1: In stand houden + verduurzamen
Harry Vedder, Senior Adviseur en Directeur ‘M3V’
5.2 Scenario 2: Vernieuwbouw
Marieke Schalkwijk, Adviseur ‘M3V’
5.3 Scenario 3: Nieuwbouw
Roy van Mechelen, Architect ‘Mijn Architect’ 6.
Uitwerking financieel
7.
Conclusie en aanbevelingen
Versie Concept d.d. 27 mei, v2.2 Q055-haalbaarheidsonderzoek KWC.v2.2
2
1. INLEIDING Het Koningin Wilhelmina College (KWC) in Culemborg is een middelbare school voor praktijkonderwijs, vmbo,
Samenwerking
havo, atheneum en gymnasium. De school heeft twee locaties op 400 meter afstand van elkaar. Het
In de onderzoeksaanpak zijn de volgende
beroepsgerichte deel: praktijkonderwijs, vmbo bb/kb zit aan het Gershwinhof. Het algemeen vormend onderwijs
stappen genomen: Uitvoerig
(AVO): vmbo-tl, havo, vwo, zitten in het gebouw aan de Beethovenlaan. Voorliggend onderzoek gaat over het
deskresearch op basis van de beschikbare
gebouw aan de Beethovenlaan (het gebouw aan de Gershwinhof is relatief nieuw).
stukken, waaronder het Onderzoeksrapport huisvestingsmogelijkheden van Anculus
De gemeente Culemborg is één van de 10 gemeenten die een door het Rijk uitgeschreven prijsvraag heeft
d.d. 4 februari 2019 en Tussenrapportage
gewonnen. Zij heeft een subsidie gekregen voor een pilot om een bestaande school te upgraden naar een gasloos
van Voortgezet.nl d.d. 19 november 2010,
en energieneutraal gebouw en qua binnenklimaat frisse scholen klasse B. De gemeente wendt deze subsidie aan
en schouw op locatie. Daarnaast hebben
voor het ‘aanslingeren’ van 4 pilots in het primair onderwijs: van elk schoolbestuur 1 schoolgebouw waarbij het
er diverse interviews en interactieve
schoolbestuur het rendabele deel van de investering zelf financiert (en terug verdient via de exploitatie). Voor het
werksessies plaatsgevonden met het
KWC bestond het voornemen om haar gebouw aan de Beethovenlaan te vervangen door een gasloos en
directieteam, inclusief een
energieneutraal gebouw. In de gesprekken tussen KWC en de gemeentelijk projectleider kwam echter naar voren
vertegenwoordiging van de MR. Voor de
dat het gebouw aan de Beethovenlaan functioneel niet geschikt is voor de door KWC gewenste onderwijskundige
onderwijskundige reflectie hebben we
ontwikkelingen. Waarbij in het AVO-onderwijs KWC twee verschillende onderwijsconcepten aanbiedt aan de
meerdere interviews gehouden met de
leerlingen: het meer ‘traditioneel’ onderwijs en het zich sterk ontwikkelende vernieuwende Agora-onderwijs. Ook
heer E. van der Vaart en mevrouw S. Prins
wat betreft omvang zijn de gebouwen te groot (en daarmee in exploitatie te duur) versus het toekomstig aantal
van Voortgezet.nl. De heer A.
te verwachten leerlingen per onderwijsconcept. Daarom wordt in dit onderzoek de casus in de breedte benaderd
Bergenhenegouwen hebben we
om te borgen dat er een pakket aan duurzaamheidsmaatregelen komt dat daadwerkelijk bijdraagt aan een
meerdere keren gesproken voor
langdurige en toekomstbestendige duurzame voorziening.
afstemming. Ten slotte is voor de bouwtechnische toetsing van de
Dit betekent dat duurzaamheid niet sec vanuit technisch perspectief wordt bekeken, maar ook de
bevindingen en de kostenramingen de
onderwijskundige en ruimtelijk-functionele ontwikkelingen en financiën hierin integraal worden meegenomen.
heer D. Meijer van Vitruvius
Hiervoor worden drie scenario’s uitgewerkt en beoordeeld op een vijftal aspecten: 1. functionele kwaliteit &
bouwkostenadvies betrokken..
onderwijs, 2. veiligheid & omgeving, 3. flexibiliteit, 4. duurzaamheid & techniek , 5. beheersbaarheid & betaalbaarheid. en 6. Ontwikkelpotentie kavel.
3
2. VERDUURZAMINGSOPGAVE Aandacht voor duurzame ontwikkeling is onmisbaar in de huidige maatschappij. Tijdens de scholierenstaking van 20 september 2019 hebben duizenden jongeren hun stem laten horen, omdat ze willen dat de regering meer doet om het klimaat te redden. “Er wordt eindeloos gewacht op onderzoeken, maar we moeten nu maatregelen nemen als is het straks te laat” aldus een van de initiatiefnemers. In december van 2019 wint Urgenda, ook in hoger beroep van de Nederlandse Staat. De regering moet extra maatregelen nemen om de CO2-uitstoot te beperken. De actualiteit en dit huisvestingsvraagstuk kunnen niet dichter bij elkaar staan, zoals in deze opgave van het KWC. Deze leerlingpopulatie is zeer bewust dat het over hun toekomst gaat.
Dit betreft echter de gemeente Culemborg zelf. De gemeente wil haar gebouwen uiterlijk 2040 gasloos en energieneutraal hebben, waaronder alle onderwijsgebouwen. In de voorjaarsnota van de gemeente zijn de voor de onderwijsgebouwen noodzakelijke investeringen om dit te bereiken in beeld gebracht en in de meerjarenbegroting opgenomen. Uitgangspunt is daarbij dat de scholen zelf vanuit de besparingen op hun exploitatie mee investeren in deze verduurzamingsopgave.
Het gebouw is keurig onderhouden. Echter lopen de kosten van het in stand houden van de huidige situatie op korte termijn exponentieel op vanwege de grote uitgaven die gedaan moeten worden aan bijvoorbeeld installaties, het up to date brengen van het afwerkingsniveau van onder andere vloeren en plafonds. Ook de exploitatielasten zijn hoog. Een groot deel van de ruimten wordt niet voldoende efficiënt benut, maar deze ruimten worden wel schoongehouden en op temperatuur gehouden. Zie bijlage A in de rapportage van Anculus, pagina 5 en 6, voor beschrijving van de technisch staat.
Het gebouw is niet duurzaam en in de huidige gebouwvorm ook moeilijk duurzaam te maken. Daarbij speelt niet alleen de technische kwaliteit van het gebouw een rol, maar ook de gebouwvorm met zijn ongunstig hoge verhouding tussen gevel- en dakoppervlak versus vloeroppervlak. 4
Alle bouwdelen zijn gebouwd volgens het ten tijde van de bouw vigerende bouwbesluit. Dat betekent dat het gebouw bouwtechnisch voldoet, maar in 1969, 1990 was duurzaamheid geen integraal onderdeel van het bouwbesluit. Zo zijn er nog gevels die niet geïsoleerd zijn, is de isolatiewaarde van de ramen (te) beperkt, zijn de installaties niet voorzien van energiezuinige technieken, zoals warmteterugwinning.
Het KWC heeft zonnepanelen. Een groot deel van de verlichting is vervangen door led-verlichting. De planning is dat in één á twee jaar alle verlichting is vervangen door led. Verder zijn er weinig extra ingrepen gedaan ten
Installatietechniek per gebouwdeel
aanzien van duurzaamheid. Wel zijn er in 1990 renovatie-ingrepen gedaan ter verbetering van de huisvesting,
Bouwdeel A
waarbij vanzelfsprekend ook de isolatiewaarde van de gevels, zoals bij de bouwdelen F en G zijn verbeterd naar
Mechanische toevoer in de zalen en
het niveau ten tijde van de verbouwing. Op alle zonbelaste gevels is zonwering aanwezig.
afvoer via de kleed en doucheruimten.
Bouwdeel B, C en D Luchtbehandeling met warmteterugwinning en adiabatische koeling.
Bouwdeel E Aula, ventilatiekast met kruisstroomwisselaar en koeling.
Bouwdeel F en G Mechansiche afzuiging en natuurlijke toevoer.
Oranje deel Deel mechanische toevoer gymzaal en afvoer via kleedruimten e.d. en een luchttoevoerkast voor de leslokalen . 5
3. ONDERWIJS EN ORGANISATIE De missie van het KWC Het KWC staat voor rijk en divers onderwijs, waarbij elke leerling kansen krijgt om zich optimaal te ontwikkelen. In
Het KWC staat voor het stimuleren van
de organisatie zijn er grofweg twee soorten onderwijs te onderscheiden: ‘Traditioneel’ en Agora.
jonge mensen bij het ontdekken en versterken van hun eigenheid, hen verrijken
Traditioneel onderwijs
met kennis en hen zo opleiden dat zij een
In het aanbod van dit onderwijs volgen leerlingen het lesrooster, op basis van lesuren van 70 minuten. Elke leerling
betekenisvolle bijdrage kunnen leveren aan
volgt onderwijs op maat: vmbo-tl, havo, atheneum of gymnasium. De leerlingen krijgen in de onderbouw en in de
de samenleving. Jonge mensen in de 21ste
bovenbouw zoveel mogelijk les van een vaste groep docenten, zodat de leerlingen en docenten elkaar kennen en
eeuw zullen aangesproken worden als
de docenten de leerlingen goed kunnen volgen en begeleiden. De hoofdvorm van het onderwijs bestaat uit
wereldburger en moeten in staat zijn een
klassikaal onderwijs. Vanuit deze basisstructuur krijgen leerlingen krijgen veel mogelijkheden om zelf hun
betekenisvolle bijdrage te leveren aan de
leerontwikkeling vorm en inhoud te geven. Het KWC doet dit onder meer door het aanbieden van kansklassen,
internationale samenleving. Dit stelt eisen
talentontwikkeling zowel verdiepend als verbredend, vakoverstijgende projecten, sport expertklas, tweetalig
aan het onderwijs in de 21ste eeuw.
onderwijs en buitenlandse reizen en excursies. Tijdens de KWC-keuzeuren kunnen leerlingen zelf kiezen in welk vakgebied ze zich verder willen bekwamen of vakken waarin de leerlingen extra begeleiding willen krijgen.
Om jongeren goed voor te bereiden op wat
Daarnaast is er een aanbod aan modules, waarin leerlingen zich ook in de breedte kunnen ontwikkelen zoals het
van hen gevraagd zal worden, moet in de
volgen van yogatrainingen, lessen Chinees of Robotica.
leeromgeving steeds meer een internationale dimensie aanwezig zijn. Op
Agora
het KWC groeien leerlingen op in een
Binnen het Agora onderwijs volgt iedere leerling zijn eigen leerroute. Vanuit nieuwsgierigheid en vrijheid krijgen
uitdagende leeromgeving en leren zij
leerlingen regie over hun eigen leerproces. Aan de hand van persoonlijke leervragen worden leerlingen door
samen voor hun toekomst. Het KWC is een
coaches en expertcoaches begeleid om de volgende leerstap te maken in zijn ontwikkeling. Zo kan het onderwijs
gecertificeerde Global Citizen school
nog beter aansluiten bij de verschillende stijlen van leren, en kan elke leerling op zijn niveau aan de slag. Vakken,
(www.nuffic.nl). Dat wil zeggen dat de
toetsen, klassenroosters en huiswerk worden bij het Agora vervangen door challenges, samenwerken en coaching
voorbereiding op een toekomst als
door leraren. De leerlingen van de verschillende opleidingen vmbo-tl, havo en vwo zitten ook bij elkaar in dezelfde
wereldburger centraal staat.
leeromgeving. De leerlingen hebben niet alleen regie op hun eigen leerproces inhoudelijk, maar ook op hun leeromgeving en hun leertijden. Zolang ze 5,5 uur op school zijn, kunnen ze zelf bepalen van hoe laat tot hoe laat (binnen schooltijden) en mogen ze zelf hun eigen werkplek maken als ze dat willen.
6
De maatschappij en de wereld zijn continu in beweging en dus ook het KWC. Het KWC staat op een kruispunt van wegen met de volgende hoofdvragen: ‘Hoe kunnen leerlingen nog beter voorbereid worden op de toekomst, waarvan niemand weet wat die wordt?’ En ‘Hoe kunnen we de overgang naar het hoger onderwijs natuurlijker maken?’. De focus op de daarvoor benodigde veranderingen ligt daarbij vooralsnog sterker op het traditionele onderwijsaanbod en minder op Agora.
In de afgelopen jaren is het onderwijsaanbod steeds veelzijdiger en breder geworden, terwijl de organisatie en de huisvesting nagenoeg niet zijn veranderd. Hierdoor is de druk op de docenten steeds hoger geworden en het aanbod steeds diffuser. Samen met adviesbureau Voortgezet.nl zit het KWC in het proces om keuzes te maken in het aanbod met aandacht voor de parallelle processen waarbij aandacht is voor verdere professionaliseren van onder meer de overlegstructuren, wijze van samenwerking onderling en de rol en de positie van de docent centraal staan.
Het onderwijs is georganiseerd in de verschillende afdelingen, waaronder Agora, met specials zoals BiNaSk, Sport, Tekenen en Handvaardigheid, een aula/ theater. Dit komt ook terug in de huisvesting. Elke afdeling bestaat uit een mix van klaslokalen om een leerplein heen. De huidige leerpleinen functioneren echter niet optimaal. Dit komt grotendeels door het gebrek aan zicht i.c. transparantie (en daarmee mogelijkheden van toezicht). Er zijn weinig zichtlijnen tussen de ruimten, waardoor de docent geen zicht heeft op wat er plaatsvindt op de leerpleinen en leerlingen daar dus ook kan begeleiden. Die huidige structuur ‘dwingt’ iedere docent om zijn focus op het klaslokaal te houden en beperkt daarmee de mogelijkheden om als team docenten samen het onderwijs vorm te geven in een afdeling. Bij een (ver)nieuwbouw of renovatie dient het ontstaan van de daarvoor benodigde transparante integraal onderdeel van de te nemen maatregelen te zijn.
Het Open Leercentrum waar de baliemedewerker toezicht heeft op de gehele ruimte lijkt beter te functioneren voor zelfstandig leren en werken.
7
Huidig: organisatie naar afdelingen (leerlinggericht) Onderwijskundig is de school verdeeld in afdelingen: vmbo-tl, havo, vwo en agora. Elke afdeling heeft een eigen
Organisatie naar afdelingen
conrector. Bij havo en vwo lopen de afdelingen in elkaar over. De voordelen van deze situatie is dat er een heldere structuur is voor aansturing en de leerlingen weten bij welke groep ze horen. Dat is van belang voor het gevoel van gezien worden. Nadelen zijn: beperkte interactie tussen de verschillende niveaus, veel verschillende docenten binnen één afdeling en er wordt veel gereisd binnen het gebouw. Zowel door de leerlingen als door de docenten.
Variant: organisatie naar expertise (vakgericht) Een andere mogelijkheid om het onderwijs in te richten die past bij het KWC, is een vakgerichte organisatie. Dat wil zeggen dat de leeromgeving gegroepeerd wordt naar de verschillende expertisevelden/ domeinen: Science, Kunst & Cultuur, Zaakvakken, Talen, Agora en Sport. De kracht van dit organisatiemodel is dat zowel inhoudelijk als ruimtelijk de verschillende specialismen elkaar kunnen versterken. De docenten zitten per vaksectie bij elkaar, zien elkaar en hebben hierdoor ook makkelijker informeel overleg. Zo worden de mogelijkheden vergroot om per vakdomein als team les te geven: een docent instructie, de ander als begeleider / coach. Zo kan nog beter aangesloten worden bij de verschillende leerbehoeften van de leerlingen. De omgeving kan de geur en de kleur
Organisatie naar expertise
ademen van het betreffende vakdomein. Hierdoor draagt de ruimte bij aan een prikkelende leeromgeving. Nadelen van deze organisatievorm die zijn benoemd door de werkgroep dat de eigenheid per afdeling minder zichtbaar is en mogelijk ontbreekt en de conrectoren minder zicht hebben op de leerlingen van hun afdeling. Daarnaast zijn er vragen of de gewenste geborgenheid en kleinschaligheid in dit organisatiemodel gehandhaafd kunnen blijven.
Op moment van schrijven heeft het directieteam geen unanieme uitspraak gedaan over het voorkeursmodel. Een combinatie van beide modellen of een ingroeimodel van ‘organisatie naar afdeling’ naar ‘organisatie naar expertise’ zijn mogelijk in de huisvesting. Daarom hebben we in de uitwerking van het ‘vernieuwbouw-scenario’ in de vlekken aangetoond dat de hoofdstructuur voldoende flexibiliteit biedt dat beide organisatiemodellen in de nieuwe huisvesting plaats kunnen krijgen. Van belang is wel dat er tijdens het PvE-traject keuzes worden gemaakt, zodat in de uitwerking het karakter en de identiteit van het KWC krachtig vertaald worden in de huisvesting. 8
4. HUISVESTING Het gebouw bestaat uit meerdere bouwdelen. In de loop van de jaren zijn vanwege leerlingengroei en ontwikkelingen in het onderwijsaanbod verschillende aanpassingen aan het gebouw gedaan. De verschillende bouwdelen zijn respectievelijk uit 1969, 1994 en 2006. Het gebouw heeft een omvang van 12.305 m2 BVO, inclusief heeft 4 gymzalen. De huisvesting heeft de een aantal knelpunten in relatie tot de functionaliteit: •
Het gebouw is inefficiënt qua ruimtegebruik. 25% van het vloeroppervlak bestaat uit verkeersruimten, waardoor deze niet in te zetten zijn als onderwijsruimten.
•
Het is lastig om je te oriënteren in het gebouw. Hierdoor kunnen leerlingen (en bezoekers) zich ‘verloren’ voelen . De entree is verstopt en de entreeruimte voelt anoniem.
•
Het meest recente gebouw, het oranje gebouw, is gelegen aan het einde van het bouwdeel uit 1969, de BiNask-vleugel. Daar zitten Agora, ’de mini’s’* en één gymlokaal. Door deze ligging is Agora geïsoleerd van het overige onderwijs van de school. Dat is inhoudelijk en organisatorisch niet wenselijk.
•
De specials (Kunst & Cultuur, BiNaSk, sport) liggen over het algemeen ver uiteen in het gebouw, waardoor de leerlingen veel reizen. Ook de docenten reizen veel. Ze hebben een ‘stamlokaal’, maar wanneer zij lesgeven aan een andere afdeling reizen ze naar de betreffende vleugel.
•
Veel plekken voor zelfstandig werken weinig tot geen relatie hebben met de buitenruimte, terwijl uitzicht naar buiten aantoonbaar bijdraagt aan een betere concentratie en leerontwikkeling. Ook vanaf de klaslokalen is er geen zicht en toezicht op de leerpleinen.
•
In de ruimtelijke organisatie is nagenoeg geen differentiatie in de leeromgeving (klaslokalen). Dit werkt belemmerend voor het rijke en gedifferentieerde aanbod dat het KWC biedt.
•
De teamkamer nodigt onvoldoende uit tot ontspannen voor de docenten. Dit kan komen door de decentrale ligging van de teamkamer, in combinatie dat er een open verbinding is tussen het gedeelte voor ontspanning (rumoer) de werkplekken (stilte). Onbewust, of bewust, houden docenten rekening met elkaar door op gedempte toon met elkaar te spreken. En toch kunnen docenten die aan de werkplekken werken hinder van het rumoer ondervinden.
* De mini’s zijn groep 8-leerlingen die naar verwachting doorstromen naar Agora. Op dit moment gebruiken zij fulltime één groepsruimte.
9
Knelpunten technische analyse Zie bijlage A, rapportage Anculus voor de bouwtechnische analyse van het gebouw. De afbeeldingen in de zijbalk geven de verkeersruimten weer per verdieping
Verder kent de huidige gebouwvorm een ongunstig hogfe verhouding tussen geveloppervlak versus volume. Qua duurzaamheid heeft een compact gebouw de voorkeur. Er is minder geveloppervlak en dat betekent initieel minder bouwmateriaal en tijdens de gebruiksfase minder oppervlak waar in de zomer te veel warmte door naar binnen komt en in de winter warmte door verloren gaat. Kortom, een compact gebouw verbruikt het minste
Begane grond
energie. Ook onderwijskundig is een compact gebouw aan te bevelen: kortere looplijnen (verbetering van de logistiek), meer zichtlijnen en meer mogelijkheden voor (spontane) ontmoeting.
Eerste verdieping
Tweede verdieping 10
Leerlingprognose
Analyse leerlingprognoses Voor dit onderzoek wordt uitgegaan van de leerlingprognoses van de school. Het KWC hanteert drie scenario’s: negatief, positief en gemiddeld. In dit onderzoek wordt uitgegaan van het gemiddelde scenario voor het jaar 2026/2027. Zoals te zien in de grafiek daalt het leerlingenaantal in de komende jaren. Daarbinnen in een differentiatie: het aantal leerlingen voor het traditioneel onderwijs neemt af; het aantal leerlingen voor Agora neemt toe. Dat het aantal leerlingen voor het traditioneel onderwijs afneemt heeft te maken met de afname van het aantal kinderen in de leeftijd 12-18 jaar in Culemborg en omringende dorpen. Daarnaast speelt de introverte en verouderde huisvesting ook een rol. Het gebouw is slecht ‘leesbaar’ waardoor het lastig oriënteren is, en de ruimten zijn uniform. Hierdoor kiezen ouders en leerlingen sneller voor frissere en nieuwere schoolgebouwen waarbij het onderwijsconcept beter leesbaar is. Nabijgelegen scholen zoals het Lingecollege zijn in relatief nieuwe gebouwen gehuisvest. De verwachting is dat na de vernieuwbouw/ nieuwbouw voor het KWC het leerlingaantal stabiliseert en mogelijk toeneemt.
Ruimtebehoefte
Analyse ruimte en ruimtebehoefte 2
2
Het kavel heeft een oppervlakte van 31.237 m . Waarvan de sportvelden (±10.000 m ) in economisch eigendom zijn de school. De huidige huisvesting heeft een bruto vloeroppervlak van 12.305 m2 bvo. De ligging is gunstig, goed
# leerlingen
m2 BVO
bereikbaar en is mooi gelegen aan de rand van een park. Het KWC heeft in het verleden zelf geïnvesteerd in het
Aantal leerlingen onderbouw
442
2.731
vmbo-tl
95
587
gebouw om voldoende ruimte te creëren voor de rijke verscheidenheid van hun aanbod.
havo
115
707
vwo
137
846
agora Normatief toe te kennen onderbouw Aantal leerlingen bovenbouw
96
590
6,18 757
4.491
toegepast. Dat betekent dat het KWC recht heeft volgens de verordening op 8.202 m2 bvo. De beschikbare ruimte
vmbo-tl
6,41
Onderwijs Voor het bepalen van de normatieve ruimtebehoefte is onderstaande rekenmodel, conform verordening’,
110
705
havo
227
1.327
wordt in de huidige huisvesting onvoldoende efficiënt benut: Een relatief groot deel van het vloeroppervlak is
vwo
256
1.497
verkeersruimte, zie afbeeldingen op pagina 10. Daarnaast heeft de school bijvoorbeeld én een grote kantine én
agora Normatief toe te kennen bovenbouw
164
962
een aula. Dat zijn beide flinke vloeroppervlaktes die bij andere scholen vaak geïntegreerd worden.
Vaste voet Totaal m2 BVO
5,85 980
1.199
980 8.202
11
Bewegingsonderwijs Het KWC biedt zowel sport voor de betreffende locatie ‘Beethovenlaan’ als voor de leerlingen van de locatie van het Gershwinhof. Voor de leerlingen van de Beethovenlaan betreft de ruimtebehoefte 1.350 m 2 bvo. Dat komt over een met 3 gymzalen. Wanneer de leerlingen van het Gershwinhof worden meegenomen in de telling betreft het 1.750 m2 bvo. Dat komt overeen met 3,8 gymzalen.
Op basis van de KVLO-normen gaan we uit van 4 volledige gymzalen. Dat is, inclusief aanpalende ruimten, zoals toestellenberging, EHBO en kleedruimten 2.150 m2 bvo.
Bewegingsonderwijs
Onderbouw (leerjaar 1 en 2) Bovenbouw AVO/VWO Bovenbouw theoretische leerweg Totaal
# leerlingen
m2 BVO
1,66 0,78
570 647
946 505
1,11
255
282
1.733
3,8
1.472 gymlokalen
Ruimtebehoefte onderwijs + bewegingsonderwijs De totale ruimtebehoefte is 8.202 + 2.150 = 10.352 m2 bvo. Dit is 16% minder dan het huidige vloeroppervlak van 12.305 m2 bvo. (NB. Het aantal vierkante meters die het KWC zelf heeft gefinancierd zijn buiten beschouwing gelaten.) Dat betekent dat de huidige huisvesting, uitgaande van 1.199 leerlingen volgens prognose 2026/2027, een overmaat heeft van 16% ten opzichte van het huidige vloeroppervlak.
12
De ontwikkelingen in het onderwijsconcept vertalen zich in een zogenaamd ’ideaal’ huisvestingsconcept (zie volgende pagina) met daarin de onderlinge relaties en de invulling van de domeinen.
Om overzicht en functionaliteit te bevorderen zijn de vakdomeinen rondom het centrale Ontmoeten & Ontspannen gepositioneerd. Er is aandacht voor zowel horizontale als verticale zichtlijnen voor contact en overzicht.
Op de begane grond zijn de vakdomeinen Science en Kunst & Cultuur aan het domein Ontspannen en Ontmoeten gekoppeld. Bij binnenkomst is zo direct zicht op het inspirerende onderwijs dat hier gegeven wordt.
Binnen alle domeinen is er een gevarieerd aanbod aan ruimtesoorten en plekken gerealiseerd. Op deze manier ontstaat een op activiteiten georganiseerde leer– en werkomgeving welke zorgt voor uitdaging en afwisseling.
Dit ideale huisvestingsconcept ligt aan de basis van elk huisvestingsscenario en daarin te treffen maatregelen om de beoogde functionele kwaliteit zo goed mogelijk te benaderen. Bij nieuwbouw (scenario 3, zie hoofdstuk 5) is het de basis voor het ontwerp en daarin is dit ideaal dus volledig realiseerbaar (en dus hier niet verder uitgewerkt). Bij uitsluitend renovatie van de bestaande gebouwen (scenario 1) is de bestaande structuur leidend en zal dit de meeste beperkingen geven in het invullen van dit ideaal. Vernieuwbouw (scenario 2) biedt betere mogelijkheden tot optimalisatie met als maximum de volledige invulling van dit ideaal. Voor dit laatste scenario 2 hebben we dit uitvoeriger uitgewerkt (zie 5.2 en bijlage B).
13
14
Uitgangspunten huisvestingsvisie In de huisvestingsvisie is het van belang dat het onderwijs en de organisatie zich optimaal kunnen ontwikkelen.
a.
Herkenbaar en overzichtelijk
Daarvoor werken we achtereenvolgens de volgende 6 uitgangspunten van het huisvestingconcept uit:
b.
Relatie met buiten
c.
Fijne plek medewerkers
A. Herkenbaar en overzichtelijk
d.
Onderwijs direct zichtbaar
De wijze van entree en dus de wijze waarop leerlingen, docenten en bezoekers verwelkomd worden, is zeer
e.
Flexibiliteit en Diversiteit in ruimten
bepalend voor de beleving van de leer- en werkomgeving. Door de entree ruimer te maken met een vide ontstaat
f.
Kleinschalig en huiselijk
er een verticale zichtlijn. Die ruimte in de entree kan vervolgens ook gebruikt worden als ‘hangende’ expositieruimte. Zo ademt het gebouw al voor de eerste stap over de drempel ‘onderwijs’ en ‘creativiteit’ uit. Door aan de entreezijde de kantine met een ‘grand café-sfeer’ te situeren, onderstaat er een overgangszone van buiten naar binnen waar ontmoeten, ontspannen én zelfstandig werken centraal staan.
B. Relatie met buiten Niet te onderschatten is de relatie met buiten, met de natuur. De natuur heeft een rustgevende werking en dankzij zichtlijnen met de omgeving wordt het voor gebruikers makkelijker om zich te oriënteren en daarmee te identificeren met de omgeving. Door ook die relatie expliciet terug te laten komen, ontstaat er een gebalanceerde, duurzame leeromgeving die verder gaat dan enkel het fysieke gebouw.
C. Fijne plek voor medewerkers In het onderwijs staat de leerling en het leerproces centraal. Dat is vanzelfsprekend, echter het docententeam, de individuele docent, staf en ondersteunende functies zijn integraal onderdeel van het onderwijssysteem. Dat betekent dat ook zij in de huisvesting een goede plek moeten krijgen die tegemoet komt aan de ontwikkelingen en professionalisering op teamniveau. Het is van belang dat er een comfortabele teamkamer is voor alle teamleden voor ontspanning. Werken en overleggen kan in daarvoor bestemde ruimten in de domeinen.
15
D. Onderwijs direct zichtbaar Met de spin off van het KWC ‘Move your world’, kan het niet anders dan dat ontmoetingen gestimuleerd worden
Uitgangspunten huisvestingsvisie
en er op verschillende niveaus inkijkjes worden geboden in verschillende afdelingen. Zo ontstaat er een bruisende
a.
Herkenbaar en overzichtelijk
leeromgeving waarbij juist op de grensvlakken van de verschillende vakgebieden nieuwe ideeën kunnen ontstaan.
b.
Relatie met buiten
Tijdens de bewegingen door het gebouw ontstaan ontmoetingen, zichtlijnen, nieuwe interesses, etc. Het gebouw
c.
Fijne plek medewerkers
moet daarom voorzien in horizontale en verticale verbindingen en zichtlijnen.
d.
Onderwijs direct zichtbaar
e.
Flexibiliteit en Diversiteit in
E. Flexibiliteit en Diversiteit in ruimten Het KWC wil de leerling zelf de regie geven over zijn eigen leerproces (binnen kaders). Dan is het van belang om
ruimten f.
Kleinschalig en huiselijk
de leerling ook fysiek die ruimte te bieden. Daarvoor is een gedifferentieerde leeromgeving onmisbaar. Hierdoor is er een betere afstemming op de groepsgroottes enerzijds en op de aard van de werkzaamheden anderzijds. Door te werken met grotere groepen voor bijvoorbeeld centrale instructie (dubbele lokalen/ kleine collegezaal), halve lokalen, samenwerken/ coachen van kleine groepjes 3 – 6 personen en concentratieplekken voor 1 – 2 personen ontstaat er een variëteit aan ruimten en sluit de omgeving beter aan bij de onderwijs- en leerbehoefte. De kleine concentratieruimten kunnen ook gebruikt worden als werkplek voor de docenten. Vanzelfsprekend vergt dit nadere uitwerking ten aanzien van roostering, waarbij onderzoek naar digitale flexibilisering van de roostering aan te bevelen is.
F. Kleinschalig en huiselijk De huisvesting moet die ontmoetingen faciliteren, en stimuleren. Dat betekent dat de omgeving moet voorzien in ontmoeten, verrassen, verbazen en daarmee de nieuwsgierigheid prikkelen. Dankzij de (spontane) ontmoetingen wordt delen mogelijk. Het delen van ‘know how’ en van interesses. Daarnaast moet de huisvesting ook veilige thuisbasissen bieden. Plekken om je op je gemak te voelen en plekken om de rust te vinden voor concentreren. Daarvoor zijn de juiste maat en schaal van afdelingen en ruimten essentieel. Een maximale leerlinggroep waarbij je elkaar nog echt kent is 100 leerlingen, daarboven wordt de cohesie minder en ontstaan er meerdere subgroepen. Wanneer je die subgroepen organiseert, kun je hierdoor ook weer de samenwerking en het leergedrag stimuleren. Een cluster kan prima bestaan uit 400 leerlingen, wanneer daarbinnen weer subgroepen zijn gedefinieerd.
16
5. UITWERKING SCENARIO’S In dit onderzoek worden drie scenario’s uiteengezet: Scenario 1:
in stand houden
Scenario 2:
vernieuwbouw
Scenario 3:
nieuwbouw.
Deze 3 scenario’s worden op de volgende pagina uitgewerkt. In hoofdstuk 7 worden de scenario’s vergeleken op de onderwerpen: 1. functionele kwaliteit & onderwijs, 2. veiligheid & omgeving, 3. flexibiliteit, 4. duurzaamheid & techniek en 5. beheersbaarheid & betaalbaarheid. Deze laatste financiële paragraaf is alleen kwalitatief ingevuld en kent nog geen kwantitatieve financiële gegevens (zie hoofdstuk 6 voor de toelichting).
Scenario 1
Maatregelen
Bouwbesluit
Maatregelen die nodig zijn om gebouw op nieuwbouwniveau te brengen (te verwachten levensduur > 50 jaar)
In dit scenario worden de consequenties voor het in stand houden van het gebouw en het verduurzamen geanalyseerd. Technisch is het gebouw verouderd en zijn er problemen met exploitatie en klimaatbeheersing. De school heeft een grote overmaat die toeneemt tot 16% in de komende jaren. Hierdoor zullen de hoge exploitatielasten een structureel probleem blijven. Enerzijds neemt de energierekening af, vanwege de energieneutrale school, maar de hoge lasten voor onderhoud en schoonmaak zullen blijven. De kosten om het gebouw energieneutraal te maken, zijn relatief hoog omdat de overmaat die niet effectief benut wordt toch verwarmd/ gekoeld moeten worden.
Duurzaamheid Energieneutraal en gasloos gebouw (bouwkundige en installatietechnische maatregelen).
Binnenklimaat
Lucht, licht, geluid op niveau Frisse Scholen klasse B
Verbouw
Geen
Nieuwbouw
Geen
Sloop
Geen
Omvang
12.305 m² BVO
Zoals uit voorgaande ruimtelijke analyse, zie H4, blijkt tevens dat de huisvesting onvoldoende ruimte geeft aan (onderwijskundige) ontwikkelingen.
17
Bij dit scenario worden de bouwstructuren behouden, daar waar functioneel dit meerwaarde biedt. Bij deze
Scenario 2
Maatregelen
vernieuwbouw-opgave wordt de huisvesting opgewaardeerd tot het niveau van nieuwbouw.
Bouwbesluit
Maatregelen die nodig zijn om gebouw op nieuwbouwniveau te brengen (te verwachten levensduur > 50 jaar)
Het gebouw aan de Beethovenlaan heeft in haar structuur en omgeving veel potentie om de gewenste rijke leeromgeving te bieden, waarbij vanzelfsprekend de duurzame technische uitgangspunten geïntegreerd worden. In deze rapportage is het structuurontwerp uitgewerkt. Tijdens een reflectiebijeenkomst met de directie en een vertegenwoordiging van de MR zijn de voor- en nadelen van de onderzoeksscenario’s benoemd. Vervolgens hebben de professionals van Voortgezet.nl en de bouwkundig expert van Pelsmolen (huisbouwkundige van het KWC) hun visie en aanvullingen gedeeld. De vlekken zijn aangegeven, met een indicatie voor de invulling van de
Duurzaamheid Energieneutraal en gasloos gebouw (bouwkundige en installatietechnische maatregelen).
ruimten.
Binnenklimaat
Lucht, licht, geluid op niveau Frisse Scholen klasse B
Hoofdstructuur
Verbouw
Benodigde maatregelen om de gewenste ruimtelijke functionele structuur (ook interne herverkaveling ) te behalen
Nieuwbouw
Geen
Sloop
BINASK vleugel
Omvang
11.330 m² BVO
In het vernieuwbouw-scenario gaan we uit van behoud van het deel uit 1994, met uitbreiding aan de voorkant van het pand waarbij er een relatie wordt gelegd met de ‘gedraaide hoek’ van de meest recente aanpassing aan het gebouw bij de aula. Voor de meest compacte bouwvorm worden de conciërgewoning en het bouwdeel uit 1969 (BiNaSk) gesloopt. Daarmee komt het oranje volume uit 2006 vrij te staan ten opzichte van de rest van het gebouw. Omdat het bouwdeel uit 2006 een eigen energievoorziening heeft, is dat deel in de toekomst het eenvoudigst af te stoten (verhuur/verkoop).
De lokalenstructuur wordt doorbroken en zo ontstaan er open gebieden: studielandschappen. Deze landschappen
NB. Hierbij is 120 m2 bvo extra opgenomen voor ont-
maken een directe zicht-verbinding met de buitenruimte, wat bijdraagt aan de oriëntatie en de logistieke kwaliteit
sluiting van het oranje volume., echter exclusief onder-
van het gebouw.
wijsruimten in het oranje volume. Deze worden afgestoten/ verhuurd aan nader te bepalen derden .
Warm welkom – zichtbaar onderwijs De entree en de domeinen Kunst & Cultuur en Agora, zijn gelegen in het nieuwe bouwdeel. De entree is gelegen tussen dat nieuwe volume en het bouwdeel uit 1996. De huidige teken- en handvaardigheidslokalen worden open gebroken tot nieuwe kantine, die daarmee aan het plein komt te liggen. Nabij dit gebied is de teamkamer, waardoor er een natuurlijke zonering ook voor de docenten ontstaan van open (samen met leerlingen even overleggen in het grand café), naar besloten, hun eigen teamkamer.
18
De meest expressieve onderwijsgebieden / specials komen op de begane grond, zoals bij binnenkomst de omgeving bruist en onderwijs ademt.
Boven de nieuwe entree bevindt zich een vide, waardoor een verticale verbinding/zichtlijn ontstaat. Door die vide steekt een loopbrug die mogelijk maakt dat Agora kan groeien richting het bouwdeel uit 1996. Misschien fraai om de entree in hoogte op te vrolijken met kunst door de leerlingen gemaakt!
Aula De huidige aula met toneel is een belangrijk element in het KWC-onderwijs en blijft dus behouden. De bezetting en benutting kunnen met een efficiënte roostering verbeterd worden.
Begane grond
Vleugels voor zaakvakken en talen, icm thuisbasis per afdeling De huidige vleugels zijn qua vloeroppervlak zeer geschikt voor het huisvesten van de domeinen. Elk domein is in de basis op dezelfde manier opgebouwd. Rondom de landschappen bevinden zich ruimten (groot en klein) waarin docenten en leerlingen voor een geborgen omgeving voor instructie of om in groepsverband samen te werken aan een gezamenlijke opdracht. Op deze manier faciliteert de omgeving maximaal het verschillende leeractiviteiten op een dag en maken de leerlingen (korte) reizen binnen het gebouw. Op elke verdieping is een domein voor zaakvakken en talen. Dit gebied per verdieping wordt in de thuisbasis voor een afdeling. Zo is er altijd
Eerste verdieping
een landingsplek voor de leerlingen per afdeling.
Agora Het domein van Agora ligt op de eerste verdieping, zodat het integraal onderdeel wordt van de huisvesting en er verschillende horizontale en verticale zichtrelaties zijn met de domeinen van het traditionele onderwijs. Deze zichtlijnen zijn essentieel voor het bevorderen van de nieuwsgierigheid (wederzijds), ervaren dat elke leerling onderdeel is van het KWC, ongeacht de keuzes die hij mijn op zijn leerroute. Hierdoor wordt samenwerking op de grensvlakken van nature gefaciliteerd. Tweede verdieping Agora kan groeien, en met het bruggetje boven de entree uitbreiden naar het domein waar in dit ontwerp Havo ligt. Havo kan dan doorschuiven naar het domein met zaakvakken en talen.
* Zie bijlage B voor de ontwerptekeningen op gro-
ter formaat.
19
Het Agora-onderwijs is gebaat bij een zo open mogelijke ruimte, waarbij zij samen met de coaches en de leerlingen de ruimteverdeling nader invullen. Een grote mate van flexibiliteit is hierbij wenselijk. Mogelijkheden hiervoor zijn het werken met verplaatsbare elementen in plaats van muren of een flexibel inrichtingssysteem.
De plek van de huidige kantine wordt ingericht als Science omgeving, met een Sciencelab centraal gelegen en daar omheen instructieruimten en spreekkamers. De TOA’s hebben een gezamenlijk kabinet dat de samenwerking versterkt. Het woonhuis achter de school is gesloopt, zodat de Science omgeving voldoende daglicht krijgt en tegelijk de exploitatie gunstiger wordt.
Ruimteberekening De omvang van de domeinen is bepaald op basis van de lessentabel naar het aantal lesuren en het aantal leerlingen per vak. Daarnaast is er rekening gehouden met de KWC-keuzelessen waarbij er een flexibele roostering is. Voor de omvang van de verschillende domeinen is een logische basisstructuur/ verhouding aangehouden; meervouden van 300 m2 bvo. Vanzelfsprekend volgt ruimtebehoefte per domein de mogelijkheden van de huidige structuren van het gebouw, zie onderstaande tabel. Bij vernieuwbouw komt het vaker voor dat het totaal aantal BVO hoger ligt dan volgens het normatieve aantal vierkante meters. Het hergebruik van bestaande structuren maakt dat de ruimten niet altijd maximaal efficiënt ingedeeld kunnen worden. Een voordeel kan zijn dat er onverwachte nieuwe ruimten ontstaan. Daarbij biedt de huisvesting ruimte voor enige groei in de toekomst.
20
Bij het nieuwbouwscenario is het mogelijk om de meest ideale en efficiënte huisvesting te realiseren. Dat betekent dat er een ideale verhouding gerealiseerd kan worden tussen het functionele en het brutovloeroppervlak.
Scenario 3
Maatregelen
Bouwbesluit
Nieuwbouwniveau
De huisvesting kan volledig de onderwijskundige ontwikkelingen faciliteren en zorgen voor een logische
In de ontwerpfase kunnen de uitgangspunten voor onderhoud en schoonmaak worden geïntegreerd, waardoor
Duurzaamheid Energieneutraal en gasloos gebouw (bouwkundige en installatietechnische maatregelen).
die kosten geminimaliseerd worden. Qua bouwsysteem en materiaalkeuze worden de uitgangspunten voor een
Binnenklimaat
Lucht, licht, geluid op niveau Frisse Scholen klasse B
Verbouw
Geen
Nieuwbouw
Geheel
Sloop
Alle bestaande onderwijsgebouwen
Omvang
10.352 m² BVO
organisatie, en een sterke verbinding maken met de omgeving.
circulaire bouwmethode, mogelijk cradle to cradle, geïntegreerd. Zo overtreft de huisvesting uitgangspunten ten aanzien van energieneutraal, gasloos en Frisse Scholen klasse B op positieve wijze.
Bijkomend voordeel van dit nieuwbouwscenario is dat, vanwege de grote kaveloppervlakte, deze op een geheel eigen deel op de locatie kan worden gerealiseerd en gedurende de bouwperiode de huidige huisvesting in gebruik kan blijven (geen kosten voor tijdelijke huisvesting). Een ander mogelijk voordeel is dat dit scenario de potentie biedt voor een herontwikkeling van een fors deel van de kavel voor woningbouw of commerciële functies.
21
6. UITWERKING FINANCIEEL
Inzicht financiële midden VO-onderwijs Elke school krijgt op basis van de normatieve
Alle drie scenario’s zijn doorgerekend op zowel hun investeringskosten, als op de bij dat betreffende maatregelen-
ruimtebehoefte i.c. leerlingaantallen een
pakket te verwachten gebouw gebonden exploitatiekosten (onderhoud en energie) over een periode van 50 jaar.
lumpsumbedrag . De scholen hebben zelf
Deze zijn via een Netto Contante Waarde berekening samengevoegd in de levensduurkosten, ook TCO genoemd
regie over hoe ze deze middelen besteden.
(Total Cost of Ownership). Vergelijking van de scenario’s op TCO geeft over het geheel de meest zuivere financiële
Gemiddeld wordt 85% van het
afweging tussen de scenario’s. Tevens kan per scenario de te verwachten exploitatiekosten vergeleken worden
lumpsumbudget besteed aan
met:
personeelslasten. De overige kosten
1.
waaronder, lesmiddelen, schoonmaak,
De huidige uitgaven voor energie en onderhoud (gemiddeld per jaar)
2. De jaarlijkse voor energie en onderhoud bestemde middelen uit de lumpsum Rijkssubsidie (zie kader).
exploitatie en onderhoud worden betaald vanuit de overige 15%. De overheid heeft
Op basis van die vergelijking kan per scenario de maximale bijdrage worden bepaald die de school als rendabele in-
onderstaande handreikingen voor de
vestering mee zou kunnen financieren. Afhankelijk van deze uitkomsten en van de mogelijkheden van de school kan
besteding van het voor KWX beschikbare
de school samen met de gemeente het hen best passende scenario kiezen.
budget o.b.v. het aantal leerlingen (tabel 1). Rijkssubsidie KWC obv 1.199* leerlingen
In bijlagen B treft u de gedetailleerde berekeningen van de bouw-, investerings– en exploitatiekosten per scenario: 1.
2.
3.
*prognose 2026/2027
Totaal
Renovatie: •
BK KWC Renovatie v1 (bouw– en exploitatiekosten)
•
IK KWC Renovatie v1 (investeringskosten plus recap exploitatiekosten)
Vernieuwbouw: •
BK KWC Vernieuwbouw v1 (bouw– en exploitatiekosten)
•
IK KWC Vernieuwbouw v1 (investeringskosten plus recap exploitatiekosten)
/m2
Schoonmaak
€
228.172
€
28
Onderhoud Overige exploitatie
€
170.247
€
21
€
518.846
€
63
Totaal
€
917.264
€
112
Tabel 1
Nieuwbouw: •
BK KWC Nieuw v1 (bouw– en exploitatiekosten)
Als vuistregel hanteren we voor de
•
BK KWC Sport bij nieuw v1 (bouw– en exploitatiekosten)
energiekosten ca. 50% van het budget dat
•
IK KWC Nieuw v1 (investeringskosten plus recap exploitatiekosten)
beschikbaar is voor onderhoud.
Op de volgende bladzijde zijn de rekenresultaten samengevat weergegeven.
In bijlage A treft u de gedetailleerde berekening voor KWC aan.
22
Inzicht huidige exploitatiekosten KWC Onderstaand de opgave zoals KWQC de gebouw gebonden onderhouds– en energiekosten op dit moment ‘in de boeken’ heeft staan. Vanuit de optiek van ‘eventuele langjarige instandhouding van de gebouwen in de huidige staat’ is m.n. de dotatie onderhoud aan de (te) lage kant).
Grootboekrekening Saldo Elektriciteit € 48.600,65 Gas € 74.861,37 Technische installaties € 46.490,04 Onderhoudsabonnementen € 1.537,22 dagelijks onderhoud € 84.531,19 Dotatie onderhoud € 180.000,00 Eindtotaal € 436.020,47
23
Bij de vergelijking op basis van TCO blijkt dat de scenario’s alle drie zeer dichtbij elkaar zitten en een keuze voor een scenario op basis van vooral kwalitatieve kaders plaats zal kunnen vinden, onder de voorwaarde uiteraard dat de benodigde investeringsbudgetten ook beschikbaar zijn.
NB: de TCO wordt in belangrijke mate bepaald door de jaarlijkse exploitatiekosten en daarmee door het gehanteerde onderhoudsregime (niveau van onderhoud). Er is nu uitgegaan van een regime waarbij in jaar 50 een goed onderhouden gebouw met een conditiescore 3 (NEN 2767) resteert. Indien wordt uitgegaan van een regime waarbij het gebouw na 50 jaar bv. sloopwaardig is, zullen de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten lager uitvallen.
De te verwachten exploitatiekosten zijn nog altijd hoger dan de school via de MI-vergoeding krijgt (geen onbekend fenomeen). De vergelijking met die MI-component, welke een aanname is die gebaseerd is op algemene terugrekenregels vanuit de lumpsum MI-vergoeding, levert derhalve geen investeringscapaciteit voor de school op.
Indien aangenomen zou worden dat bv. 15 mio euro aan investeringsmiddelen beschikbaar is en het overige benodigde met een externe financiering gedekt moet worden, komen de jaarlijkse kapitaal– en rentelasten van die extra financiering per scenario neer op (annuïtair, 40 jaar, rentevast 1%):
Scenario 1 Renovatie € 380.000,-
Scenario 2 Vernieuwbouw € 395.000,-
Scenario 3 Nieuwbouw € 460.000,-
24
7. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN
Renovatie
1. Functionele kwaliteit & onderwijs
2. Veiligheid & omgeving
3. Flexibiliteit
4. Duurzaamheid & techniek
De huisvesting is traditioneel en introvert. Dit biedt weinig mogelijkheden om het onderwijs zichtbaar te maken en nieuwe verbindingen te maken.
Goede locatie, overzichtelijk en goed bereikbaar. Entree is slecht zichtbaar vanaf de weg. De entree is wel goed zichtbaar vanaf de fietsenstallingen.
Weinig flexibele bouwstructuur.
Het gebouw is niet eenvoudig duurzaam te maken conform de vastgestelde ambities.
Goede mogelijkheden voor een rijke en gedifferentieerde leeromgeving.
Goede locatie, overzichtelijk en goed bereikbaar. Kansen voor verbeteren entreegebied.
De leerdomeinen geven een redelijke mate van flexibiliteit en aanpasbaarheid voor veranderingen in het onderwijs en om groei– en krimp op te vangen.
De huisvesting faciliteert de onderwijskundige ontwikkelingen volledig.
De oriëntatie op de kavel kan herzien worden t.o.v. bv. aansluiting bij de aanrijdroutes en aansluiten bij het entree- en pauzegebied.
Afhankelijk van het gekozen bouwsysteem kunnen hiervoor zowel digitale als bouwtechnische innovaties geïntegreerd worden.
Vernieuwbouw
Nieuwbouw
1. Functionele kwaliteit & onderwijs 2. Veiligheid & omgeving 3. Flexibiliteit 4. Duurzaamheid & techniek 5. Beheersbaarheid & betaalbaarheid 6. Ontwikkelpotentie kavel
5. Beheersbaarheid & Betaalbaarheid
6. Ontwikkelpotentie kavel
De investeringen voor verduurzaming liggen hoog; de exploitatie wordt beter vanwege energieneutraal, echter onderhoud zal kostbaarder blijven .
De kavel heeft zeer beperkte potentie voor een deel herontwikkeling tbv appartementen. Aanzicht van gebouw is niet aantrekkelijk.
Door (deels)behoud van de bestaande structuren, maar vooral ook het compacter maken van het gebouw , biedt dit goede mogelijkheden.
De investering is lager dan bij nieuwbouw, terwijl een voor de school goede functionele kwaliteit wordt bereikt. Door compactere vorm gunstiger exploitatie.
Het aanzicht van het KWC verbetert . Dankzij compactere bouwvorm meer mogelijkheden herontwikkeling.
Met een goede integrale aanpak en de nieuwste beschikbare technieken is de huisvesting volledig duurzaam en toekomstbestendig te maken.
De initiële investering is het hoogste. Exploitatiekosten het laagst.
Doordat bij nieuwbouw de het gebouw niet gebonden is aan de plek, kan de meest optimale kavel indeling gekozen worden, inclusief herontwikkeling.
In hoeverre is het gebouw geschikt (te maken) voor het beoogde onderwijsconcept en –organisatie? In hoeverre is de bereikbaarheid en de logistiek van de locatie prettig en veilig? In hoeverre biedt het gebouw ruimte voor toekomstige ontwikkelingen? In hoeverre wordt kan de huisvesting verduurzaamd worden (energieneutraal, Frisse Scholen klasse B, gasloos)? In hoeverre zijn de investeringskosten en –exploitatiekosten wel/niet gunstig? In hoeverre biedt het scenario mogelijkheden voor herontwikkelingen van een deel van de kavel met bv. woonfuncties?
Uitgaande van het verduurzamingsbeleid van de gemeente Culemborg (energieneutraal en gasloos in 2040), kan in ieder geval worden geconcludeerd dat het volledig verduurzamen van het huidige gebouw in de bestaande opzet absoluut niet voor de hand ligt. Hoge kosten, geringe kwaliteit.
Gewogen (kosten:kwaliteit) ligt de keuze voor scenario 3 nieuwbouw het meest voor de hand. Zeker indien deze keuze gepaard zou gaan met een herontwikkeling van een deel van de huidige kavel en die opbrengsten verrekend worden in de onderliggende businesscase. Uitgaande van bv. 50% herontwikkelbaarheid, komt dit neer op ca. 15.000 m2 voor herontwikkeling beschikbaar terrein. Bij hogere percentages uiteraard meer. Ook de voor de school belangrijke jaarlijkse gebouw gebonden jaarlijkse exploitatiekosten pakken bij dit scenario het meest gunstig uit.
Een andere (onaangename) conclusie is dat alle scenario’s investeringskosten met zich meebrengen die niet passen bij wat in het financieel IHP van de gemeente voor deze school is opgenomen. Aangezien vernieuwbouw zeker geen slechte keuze is, zou om die reden overwogen kunnen worden om voor die optie te kiezen en deze gefaseerd uit te voeren. Als vingeroefening is de bouwkostencalculator gevraagd wat er in een eerste fase bv. mogelijk is indien daar 15 mio euro voor beschikbaar zou zijn. Nevenstaand treft u hiervoor zijn opzet. Dit komt neer op: 1.
Het in elk geval realiseren van de gebouwelijke opzet d.m.v. deels sloop en nieuwbouw.
2. Het isoleren van de gebouwschil 3. Het verbeteren van de luchtkwaliteit 4. Het nog resterende deel van de oude verlichting tevens vervangen door LED.
De onderwijskundige herverkaveling van het bestaande gebouw is daarmee niet aan de orde, alsmede geen eigen opwekking (duurzaamheid). Ook is sprake van een lager technisch niveau van de renovatie dan beoogd. Deze fasering betekent wel dat de totale kosten om naar het beoogde einddoel te komen, hoger zullen gaan uitvallen dan nieuwbouw. Bij een latere herverkaveling van de binnenruimte (onderwijskundig gewenst), zullen bv. de nieuwe klimaatinstallaties e.d. weer aan de nieuwe situatie moeten worden aangepast met (hoge) kosten van dien.
Gefaseerd bouwen heeft derhalve ook een geringe voorkeur. Een gezamenlijk onderzoek (gemeente en school) hoe en wanneer de totale businesscase dekkend financierbaar is te krijgen (evt. inclusief herontwikkeling van een deel van de locatie) lijkt het meest voor de hand te liggen. 26
BIJLAGEN A. Berekening MI-vergoeding B. Kostencalculatie (volgt)
Aparte bijgesloten bijlagen: • Onderzoeksrapportage Anculus d.d. 4 februari 2019 • Uitwerking scenario 2: Structuur ontwerp
27
BIJLAGE A: BEREKENING ONDERHOUDSKOSTEN UIT MI-VERGOEDING Rijkssubsidie voor materiële kosten KWC Culmeborg, hoofdvestiging Aantal leerlingen - Onderbouw - Bovenbouw TLW - Bovenbouw H/V Vaste voet Totaal
per leerling
442 110 647
Onderbouw Bovenbouw
Normatief BVO totaal 6,18 6,41 5,85
1199
2.732 705 3.785 980 8.202
Schoonmaken € 205 € 169
Tarief per leerling Onderhoud Overige exploitatie 155 € 464 125 € 387
€ €
€ €
Vaste voet per school Vaste voet normatieve ruimtebehoefte
€ € €
Totaal vaste voeten
Onderbouw Bovenbouw
€ € €
Schoonmaken 90.637 128.296 218.933 0,249
€ € €
€ € €
9.239 228.172 27,82
€ € €
percentage van optelsom beide vaste voeten verdeling vaste voeten over 3 kostensoorten Totaal (categorie + deel vaste voet) Per m2 BVO Vaste voet per school Vaste voet normatieve ruimtebehoefte
Per m2
Rijkssubsidie Onderhoud Overige exploitatie 68.501 € 204.969 94.852 € 292.868 163.353 € 497.837 0,186 0,566 6.894 170.247 20,76
19.416 17.725 37.141
Totaal € 364.106 € 516.017 € 880.123
21.009 518.846 63,26 € 19.416 € 17.725 € 917.264
€
27,82
€
20,76
Lesmateriaal per leerling Bedrag per leerling tbv sw-verband passend onderwijs Bedrag per leerling tbv sw-verband passend onderwijs Exploitatielasten lo Exploitatielast ruimte
€ € €
Totaal 824 682
€
63,26
€ € €
316 181 15
€ 379.292 € 217.607 € 17.386 nb
228.172
170.247 €
518.845,64
28
BIJLAGE B: GEDETAILLEERDE KOSTENBEREKENINGEN 1.
2.
3.
Renovatie: •
BK KWC Renovatie v1 (bouw– en exploitatiekosten)
•
IK KWC Renovatie v1 (investeringskosten plus recap exploitatiekosten)
Vernieuwbouw: •
BK KWC Vernieuwbouw v1 (bouw– en exploitatiekosten)
•
IK KWC Vernieuwbouw v1 (investeringskosten plus recap exploitatiekosten)
Nieuwbouw: •
BK KWC Nieuw v1 (bouw– en exploitatiekosten)
•
BK KWC Sport bij nieuw v1 (bouw– en exploitatiekosten)
•
IK KWC Nieuw v1 (investeringskosten plus recap exploitatiekosten)
29
IK KWC Renovatie.xlsx - 1 van 15; bk - datum: 28-05-2020 Kon. Wilhelminacollege
peildatum
Variantstudie/haalbaarheidsonderzoek Kostenplan bouw en installatiekosten
Versie 1
code
1 april 2020
Renovatie bestaand
laatst gewijzigd
omschrijving
hoev
28 mei 2020
prijs euro
kosten euro
toelichting Bouwtijd
19,00
RECAPITULATIE Gebouw
Totaal
Bestaand
12.305
BVO
12.305
m2
1,00
BVO onderbouw
6.642
m2
54%
Funderingsoppervlak
6.642
m2
54%
huidige gevelopeningen ca 50% ??
Bruto Inhoud
52.050
m3
4,23
aanpassen naar ca 35% voor een betere schilisolatie
SCHAT Bruto Geveloppervlak
7.078
m2
0,58
Gevel openingen
2.150
m2
30%
Bruto binnenwand oppervlak
9.600
m2
0,78
Binnenwand openingen
1.536
m2
16%
Bruto Dakoppervlak
6.642
m2
0,54
0
m2
0%
Dakopeningen Vide's
1.600 m2
Kosten
Hoofdaannemer Nevenaannemer
€/m2
Bouwkundig direct
€
6.552.492
€
6.552.492
€
-
€
533
W-installaties
€
2.961.243
€
2.961.243
€
-
€
241
E-installaties ex lift
€
2.461.632
€
2.461.632
€
-
€
200
Lift
€
58.000
€
58.000
€
-
€
5
Vaste inrichting
€
180.400
€
180.400
€
-
€
15
Terrein
€
487.185
€
487.185
€
-
€
40
Sloopkosten
€
510.914
€
510.914
€
-
€
42
Totaal directe kosten
€
13.211.865
€
13.211.865
€
-
€ 1.074
Nader te detailleren
€
1.321.187
€
1.321.187
€
-
€
Prijsstijgingen tijdens de bouw
€
666.622
€
666.622
€
Coördinatie nevenaanneming
€
-
€
-
€
-
Bouwplaats en uitvoeringskosten
€
1.565.400
€
1.565.400
€
127
Algemene kosten, winst en risico
€
1.711.714
€
1.711.714
€
139
CAR-verzekering
€
73.907
€
73.907
€
6
Totale bouwkosten excl. BTW
€
18.550.695
€
18.550.695
€
-
107 54
€ 1.508
IK KWC Renovatie.xlsx - 2 van 15; bk - datum: 28-05-2020 Kon. Wilhelminacollege
peildatum
Variantstudie/haalbaarheidsonderzoek Kostenplan bouw en installatiekosten
Versie 1
code
omschrijving
1 april 2020
Renovatie bestaand
laatst gewijzigd
hoev
28 mei 2020
prijs euro
kosten euro
toelichting Bouwtijd
ONDERBOUW (11)
Grondwerk Totaal & per m2
(16)
12.305 m2
€
0,75
€
0 m2
€
-
6.642
9.229
€
-
1
€
9.229
€
35
€
232.463
€
35
€
232.463
€
-
€
76
€
58.804
m2
€
Naisoleren bestaand
6.642 m2
Totaal & per m2
6.642
ontgraven onder talud, afvoeren overtollig, geen stortkosten
Onderste vloer m2
Kruipruimte aanwezig?
Rd=3,5
Fundering Liftput Opgaand werk tot peil Totaal & per m2
(17)
Rd = 3,5
Bodemvoorzieningen Uitzetten / maatvoering
(13)
19,00
1 pm 778 m1 6.642
m2
€
9
€
58.804
6.642
m2
€
-
€
-
Paalfunderingen Totaal & per m2
lift past in bestaande schacht? 382 mm
nw detail ivm koudebrug
400 kg/m2 vloerbelasting.BVO
IK KWC Renovatie.xlsx - 3 van 15; bk - datum: 28-05-2020 Kon. Wilhelminacollege
peildatum
Variantstudie/haalbaarheidsonderzoek Kostenplan bouw en installatiekosten
Versie 1
code
omschrijving
1 april 2020
Renovatie bestaand
laatst gewijzigd
hoev
28 mei 2020
prijs euro
kosten euro
toelichting Bouwtijd
GEVEL (21)
Buitenwanden Binnenspouwblad
50%
Rd= 2,6
HSB in de grote gevelopeningen met kleinere kozijnen 92% netto m2
130 mm
Bestaand geen werkzaamheden
2.164 m2
MS 125/0.100A.2 harde buitenplaat
2.164 m2
€
84
€
182.450
125 mm
Rd=4,75
600 m2
€
186
€
111.367
170 mm
Rd=6,2
HSB-wand, PIR, 1x gips binnen
incidenteel kunnen ruimten worden overgeslagen
Buitenspouwblad:
50%
(31)
19,00
13 mm
Bestaand schade herstel
2.164 m2
€
23
€
Hout 12mm, 12 st/m2
600 m2
€
153
€
50.000 91.612
Steenstrips op isolatie 160mm
2.164 m2
€
214
€
463.096
Steigerwerk
4.928 m2
€
16
€
77.973
Totaal & per m2
4.928
m2
€
198
€
976.498
Kozijnen aluminium
1.123 m2
€
570
€
639.675
30% m2 draairamen
U=1,2
Puien aluminium
1.027 m2
€
485
€
497.897
20% m2 draairamen
U=0,9
m2
€
-
€
-
Zonwering screen, zipgeleiding
1.820 m2
€
189
€
343.699
Steigerwerk
2.150 m2
€
16
€
34.018
1 post
€
27.000
€
27.000
€
717
€
1.542.290
Buitenwandopeningen
Totaal & per m2
Staand verwerkt
E-board van Vandersanden
WF - basis
voorvergrijsd Rd=4,5
52 kg/m2
Toeslag bijzondere beglazing
Entree
Aankoop 36 €/m2
2.150
m2
Indvidueel electrisch bediend
puien vanaf 90cm
IK KWC Renovatie.xlsx - 4 van 15; bk - datum: 28-05-2020 Kon. Wilhelminacollege
peildatum
Variantstudie/haalbaarheidsonderzoek Kostenplan bouw en installatiekosten
Versie 1
code
omschrijving
1 april 2020
Renovatie bestaand
laatst gewijzigd
hoev
28 mei 2020
prijs euro
kosten euro
toelichting Bouwtijd
DAK (27)
Dakranden met afdekker Aansluitingen tegen opgaand werk Luifels
6.642 m2 799 m1
€
192
€
153.411
0 incl.
€
-
€
-
0 m2
€
-
€
-
6.642
m2
€
23
€
153.411
0
m2
€
-
€
-
Dakafwerking APP 2 laags+EPS
6.642 m2
€
83
€
549.618
Tegels op dragers
1.092 m2
€
28
€
30.588
Sedum bedekking
0 pm
€
45
€
-
Dakbeveiliging
6.642 m2
€
5
€
33.959
Totaal & per m2
6.642
€
92
€
614.165
Totaal & per m2
450 mm hoog
Dakafwerking
m2
Rd=8 tbv onderhoud installaties en PV
INBOUWPAKKET (22)
bestaand aanpassen ivm dakisolatie
Dakopeningen Totaal & per m2
(47)
Rd= 8,0
Daken Bestaand geen werkzaamheden
(37)
19,00
Binnenwanden Bestaand geen werkzaamheden Vouwwanden Totaal & per m2