CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

02-16 Informatienotitie Regionaal economisch ambitiedocument 2021-2024 Regio Rivierenland.pdf

Commissie Stadszaal 4 maart 2021, gemeente CulemborgBij agendapunt: Regionaal Economisch Ambitiedocument fase 324.837 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

45

verdiepingen, heeft drie schillen en wordt omgegeven door een gracht met ophaalbrug. Ooit bood het onderdak aan soldaten en onderduikers, nu kun je er ronddwalen, vergaderen of trouwen. Bij het fort ligt etablissement De Taveerne waar het terras een goed uitzicht geeft op het militaire erfgoed. Het fort wordt beheerd door het Leerwerkbedrijf Nieuwe Hollandse dat voor (v)mbo-studenten uit de regio leerwerkprojecten realiseert.

Heerlijkheid Mariënwaerdt Plaats: Beesd Contact: Nathalie barones van Verschuer-des Tombe Tel. 0345-687010 Mail: info@marienwaerdt.nl Web: www.marienwaerdt.nl ‘Het openluchtmuseum van het rivierengebied’. Zo heeft het ministerie van LNV deze natuurrijke plek eens treffend genoemd. Op een oppervlakte van zo’n 900 hectare vinden we aan de rand van Beesd Heerlijkheid Mariënwaerdt. Sinds 1734 wordt het landgoed beheerd door de familie van Verschuer. Die lange traditie betekent niet dat men hier geen oog heeft voor trends. Integendeel: landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt past helemaal in deze tijd. Alle landbouwproducten worden biologisch geteeld, er vinden tal van fairs en feesten plaats en de horeca en winkel worden door gasten geroemd. Op het landgoed is het prachtig wandelen en fietsen. Bij laadpalen op het parkeerterrein kun je zelfs je e-bike opladen.

(IV) Witte raaf: opmerkelijk! Plospan Plaats: Waardenburg Contact: Willem Plomp Tel. 0418-651911 Mail: info@plospan.nl Web: www.plospan.com In koeienstallen, paardenboxen en konijnenhokken dragen zaagsel en andere houten bodemstrooisels bij aan het welzijn van de dieren. Ze kunnen er comfortabel op liggen. Een

46

groot deel van die bodembedekkers is geproduceerd door het bedrijf Plospan – tot eind 2019 bekend als ‘Zaagsel- en Houtvezelbedrijf Plomp & Zonen’ – uit Waardenburg. Het is de marktleider in deze niche en wereldwijd actief. Plospan werkt circulair: op 600 locaties door het hele land zamelt het bedrijf via containers en bakken houtafval in om er een kwalitatief hoogwaardig nieuw product van te maken. Naast bodemstrooisels produceert Plospan, waar 80 mensen werken, milieuvriendelijke houtpallets. Ook in allerlei andere aspecten van de bedrijfsvoering ademt de houtverwerker een en al duurzaamheid.

47

Gemeente West Maas en Waal

Als je met ouderen praat over de economie van West Maas en Waal, komt steevast de meubelindustrie ter sprake. Inderdaad ontstonden er na WO II in Beneden- en BovenLeeuwen tientallen meubelbedrijven. Veel ondernemingen hebben het niet gered, maar toch vind je in de gemeente West Maas en Waal (19.000 inwoners) nog redelijk wat ambachtelijke meubelfirma’s en aanverwante bedrijvigheid. Voorbeelden zijn de meubelmakers Geo Collection, DT69 en Steel & Stockings in Beneden-Leeuwen en Dubbelman Design, NB Design en Starline in Boven-Leeuwen. Qua agribusiness is de gemeente van alle markten thuis, variërend van het opfokken van vleeskuikens (Beijer Pluimvee, Wamel) en biggen (Dorvar BV, Dreumel) tot het kweken van fruitbomen (Boomkwekerij Van Rijn, Wamel) en paddenstoelstammen (Fresh Mushrooms, Alphen). Machineleveranciers Perfect Van Wamel (Beneden-Leeuwen) en Van der Linden Fruitteelt Machines (Alphen) hebben een duidelijke link met de agribusiness. Dat geldt evenzeer voor de logistieke dienstverleners Herbert Sas Transport & Fruit (Dreumel) en H&S Coldstores (Beneden-Leeuwen). In Beneden-Leeuwen vinden we verder twee bedrijven die zich hebben toegelegd op de interne logistiek: material handling-expert MAAS Internal LogistiX en opbergsystemenspecialist EAZZ.

Verrassende ondernemingen in de gemeente zijn uitvaartkistenmaker Beerenberg (Beneden-Leeuwen), Breifabriek De Reuver (Boven-Leeuwen) en Tingieterij ’t Oude Ambacht (Alphen). Toe aan ontspanning? Daarvoor zit je ook goed in West Maas en Waal: in het watersportgebied De Gouden Ham en in De Tuinen van Appeltern kom je gegarandeerd tot rust, terwijl horecabedrijven Moeke Mooren (Appeltern), De Korenmolen (Maasbommel) en De Twee Linden (Beneden-Leeuwen) ook buiten de regio hoog aangeschreven staan.

(I) Speerpunt agribusiness Beijer Pluimvee VOF Plaats: Wamel Contact: Ad Beijer Tel. 0487-561941 Mail: via website www.agrifirm.nl Web: www.agrifirm.nl/aanbod/pluvita/vof-beijer/

48

Beijer VOF uit Wamel is een goed voorbeeld van innovatie en transitie in de pluimveesector. In 1996 begonnen Ad en Hilde Beijer met hun vermeerderingsbedrijf voor moederdieren van vleeskuikens. Maar sinds kort zijn ze een stapje in de keten teruggegaan: Beijer Pluimvee is in 2019 omgeschakeld naar een opfokbedrijf voor vleeskuikens. De stallen in Wamel zijn omgebouwd en er is een nieuwe locatie bijgekomen in Beneden-Leeuwen. De stalinrichting zorgt voor optimale omstandigheden voor de dieren en de omgeving. In 2008 was Beijer Pluimvee overigens al energieneutraal: de mest gaat naar de coöperatieve biomassacentrale. En dankzij investeringen in zonnepanelen op de daken van de stallen wordt Beijer per saldo energieproducent. Het bedrijf is een visitekaartje voor de pluimveesector

Boomkwekerij Van Rijn Plaats: Wamel Contact: Jan van Ingen Tel. 0487-501227 Mail: info@vanrijnfruittrees.nl Web: www.vanrijnfruittrees.nl Aan de provinciale weg in het Land van Maas en Waal ligt sinds 1952 Boomkwekerij Van Rijn. Op tientallen hectares binnen een straal van 25 kilometer van Wamel kweekt het bedrijf fruitbomen en onderstammen voor de professionele teelt. Het bedrijf levert over de hele wereld. Boomkwekerij Van Rijn is ook partner voor het testen van nieuwe fruitsoorten en het introduceren van nieuwe rassen. Zo is het bedrijf sinds 2008 licentiehouder van het appelras Maribelle dat omschreven wordt als ‘fris van smaak, zoet-zuur, aromatisch’. Daar zijn de consumenten het mee eens, want ze kopen de appelsoort (die in de markt ook bekend staat als ‘Lola’) massaal. In heel Europa wordt Van Rijns ‘oogappel’ nu geteeld.

Dorvar BV Plaats: Dreumel Contact: Jeroen van Doremalen Tel. 0487-502 646 Mail: info@dorvar.nl Web: www.dorvar.nl Dorvar BV is een modern varkensbedrijf met Dreumel als thuisbasis. Op diverse locaties in de regio en daarbuiten worden biggen van de hoogste kwaliteit (lees: in topconditie) gefokt.

49

Duurzaamheid en gezondheid staan daarbij centraal. Mede dankzij 8000 zonnepanelen op het dak kan Dorvar energieneutraal produceren. Het bedrijf werkt bovendien circulair: op een eigen akker in Maasbommel wordt alle mest afgezet om er vervolgens varkensvoer op te laten groeien. Binnen de sector voldoet Dorvar aan de hoogste normen voor dierenwelzijn, hygiëne en gezondheid. Ten slotte is het een erkend leerbedrijf. Het hoeft daarom niet te verbazen dat Dorvar in 2018 de Agro Award van Maas & Waal won.

(II) Speerpunt economie en logistiek Beerenberg Plaats: Beneden-Leeuwen Contact: Mark Beerens Tel. 06-40581415 Mail: info@beerenberg.nl Web: www.beeenberg.nl Dit jonge bedrijf heeft een verdrietige achtergrond: de moeder van ontwerper Dimitri Jagtenberg – één van de oprichters – had als laatste wens dat haar zoon de uitvaartkist zou maken. Zo geschiedde. Samen met collega-ontwerper Mark Beerens maakt Jagtenberg sindsdien producten die een stijlvolle bijdrage leveren aan de uitvaartbranche. Naast persoonlijke uitvaartkisten levert Beerenberg ook draagbaren, wades en urnen die aansluiten bij de stijl van de overledene. Het bedrijf slaagt erin om full colour prints direct op hout aanbrengen, zodat elk product persoonlijk en uniek is. De uitvaartkisten zijn handgemaakt en kunnen als het nodig is binnen een dag in het hele land bezorgd worden.

EAZZ Plaats: Beneden-Leeuwen Contact: Eric Allard Tel : 0487-596644 Mail: info@eazz.nl Web: www.eazz.nl

50

Voor 700 werkplekken op het hoofdkantoor van Jumbo verzorgde EAZZ de kluisjes en garderobekasten. Met je medewerkerspas krijg je toegang tot een locker in de buurt van de plek waar je die dag toevallig werkt. Zo hoef je je geen zorgen te maken dat je je kluissleutel verliest. Gebruiksgemak bij het opbergen is precies wat EAZZ (spreek uit als ‘easy’) beoogt. Voor allerlei bedrijven, overheden en instellingen verzorgt het bedrijf opbergoplossingen. De geleverde producten en systemen zijn handig en duurzaam en zien er ook nog eens stijlvol uit. Bij het jonge en dynamische bedrijf werken niet meer dan 10 mensen.

Herbert Sas Transport & Fruit Plaats: Dreumel Contact: Herbert Sas Tel. 0487–573740 Mail: info@herbertsas.nl Web: www.herbertsas.nl Herbert Sas heeft in zijn bedrijfsnaam niet voor niets ‘Transport & Fruit’ staan. Het familiebedrijf uit Dreumel met 20 medewerkers is niet alleen logistiek dienstverlener, maar runt ook een eigen fruitboomgaard. Qua vervoer is Herbert Sas van alle markten thuis: naast groente en fruit worden post, levensmiddelen en stukgoederen getransporteerd. Onder de klanten bevinden zich supermarktketens, waaronder ook Albert Heijn. Mond tot mondreclame over de goede service zorgt ervoor dat het bedrijf al jaren groeit. Op de weg zie je dan ook steeds meer vrachtwagens rijden in de voor Herbert Sas zo kenmerkende kleuren groen en wit. Ze staan symbool voor de kracht en kwaliteit van het bedrijf.

MAAS Internal LogistiX Plaats: Beneden-Leeuwen Contact: Wilbert Raap Tel. 0487-594363 Mail: info@maasil.nl Web: www.maasil.nl Logistiek omvat meer dan vervoer over de weg. De afhandeling van orders in magazijnen – denk aan het verzamelen, verpakken en verzenden van artikelen - is zeker zo belangrijk. In dat laatste is MAAS Internal LogistiX een expert. Het bedrijf uit Beneden-Leeuwen bestaat pas sinds 2009, maar heeft intussen al meer dan 200 logistieke systemen ontwikkeld voor

51

opdrachtgevers als H&M, Coolblue, Sacha Schoenen en tal van webshops. De online-markt groeit en MAAS Internal LogistiX speelt daar slim op in. De schrijffout X aan het eind van de bedrijfsnaam verwijst trouwens naar het favoriete type zeilboot van de beide oprichters. Ongetwijfeld zullen ze de logistiek aan boord ook goed geregeld hebben!

Perfect Van Wamel Plaats: Beneden-Leeuwen Contact: William Oomen Tel. 0487-592944 Mail: perfect@vanwamel.nl Web: www.vanwamel.nl In de fabriek van Perfect Van Wamel hangen overal straatnaambordjes met daarop de naam van gepensioneerde werknemers. Meteen valt de lange duur van de dienstverbanden op. Het tekent de sfeer bij de fabrikant van maaiers en sorteermachines voor de fruitteelt, land- en tuinbouw. Alle producten worden ‘in house’ ontwikkeld en geproduceerd, waarvan 80% geëxporteerd wordt, door heel Europa en naar Noord-Amerika. Het bedrijf doet veel aan regionale sponsoring en werkt zo duurzaam mogelijk. Omdat zijn kinderen een ander carrièrepad kozen, heeft Freek van Wamel zijn bedrijf in 2017 met pijn in het hart verkocht. Daarbij stelde hij wel een voorwaarde: ‘als de familiecultuur maar blijft’.

(III) Speerpunt recreatie en toerisme De Korenmolen Plaats: Maasbommel Contact: Joep van Gruijthuijsen Tel. 0487-726146 Mail: info@korenmolen.nl Web: www.korenmolen.nl Op recensiesite The Fork wordt restaurant de Korenmolen met een 9,2 (‘uitmuntend’) gewaardeerd. Als je de foto’s van de gerechten ziet, begrijp je meteen waarom. Maar de goede keuken is niet de enige reden waarom De Korenmolen de aandacht trekt. Het

52

restaurant denkt mee met gasten die voor of na het eten wat van de omgeving willen zien. Zo wordt in samenwerking met zusterbedrijf Moeke Mooren en passagierschip De Sluizer in Appeltern het arrangement ‘Een dagje Gouden Ham’ aangeboden: een rondvaart over de Maas, daarna een indoor-activiteit en afsluitend een 4-gangen menu bij De Korenmolen. Een slimme zet, want een toerist bezoekt geen dorp, maar een regio.

De Tuinen van Appeltern Plaats: Appeltern Contact: Ben van Ooijen Tel. 0487-541732 Mail: info@appeltern.nl Web: www.appeltern.nl Eerlijk is eerlijk, de Tuinen van Appeltern zijn niet echt een verborgen parel meer. Met 200 voorbeeldtuinen op 22 hectare is dit ‘s lands grootste tuininspiratiepark. Tuinliefhebbers kennen de Tuinen al sinds de oprichting in 1988. Maar de laatste jaren heeft het park een ware metamorfose ondergaan. Het aanbod sluit aan bij de huidige tijd: er ligt nu nog meer nadruk op inspiratie, beleving en duurzaamheid. Zo geven experts gratis tuinadvies, is er een dagelijkse plantenmarkt en richt een deel van het park zich op ecologisch tuinieren (Wilde Weelde Wereld). Ook de nieuwbouw is klaar voor de toekomst. Tuinfanaten die zeggen ‘ik ben er al eens geweest’ moeten zeker een keer terug naar Appeltern.

Tingieterij ’t Oude Ambacht Plaats: Alphen Contact: Martijn van Zon Tel. 0487-561918 Mail: info@oudeambacht.eu Web: www.oudeambacht.eu Dit bedrijf hadden we net zo goed kunnen opnemen onder het speerpunt ‘economie en logistiek’. Want bij Tingieterij ’t Oude Ambacht in Alphen aan de Maas worden ‘gewoon’ producten gemaakt: ambachtelijke geschenken van tin, zoals kandelaars, beeldjes en sieraden. Maar echt gewoon is dat niet. Want ooit geweten dat De Tingieterij al 35 jaar lang de kampioensschaal voor het eredivisievoetbal vervaardigt? Dat de categorie ‘recreatie en toerisme’ ook past, ligt aan de excursiemogelijkheden die het bedrijf biedt. Jaarlijks laten

53

15.000 bezoekers zich verrassen door de wondere wereld van het tin gieten. En na afloop van het bezoek kunnen ze ter plekke een mooi aandenken kopen voor thuis.

(IV) Witte raaf: opmerkelijk! Breifabriek De Reuver Plaats: Boven-Leeuwen Contact: Erna de Reuver Tel. 0487-591370 Mail: info@breifabriek.com Web: www.breifabriek.com Waar laten veel voetbalclubs, politieke partijen en carnavalsverenigingen hun shawls, mutsen en andere gebreide promotieartikelen maken? Bij Breifabriek De Reuver in Boven-Leeuwen, want daar staat één van de laatste breierijen in ons land. De levertijden zijn kort, want het bedrijf produceert alles zelf en doet niet aan tussenhandel. Daardoor kon de Breifabiek in 2017 moeiteloos duizenden Vitesse-shawls leveren toen de club Europa in ging. Breifabriek De Reuver werkt volgens een eigen keurmerk, BeHonest, dat staat voor zaken als ‘100% Nederlands’, ‘duurzaamheid’, ‘ieder zijn deel’ en ‘met passie’. Het familiebedrijf wordt gerund door Erna de Reuver - de derde generatie – die gewoon meehelpt op de werkvloer. ‘We zijn allemaal multi-inzetbaar hier’, zegt ze tegen Omroep Gelderland.

54

Gemeente Zaltbommel In het buitengebied van de gemeente Zaltbommel (29.000 inwoners) vinden we flink wat agribusiness. Er zit een indrukwekkend teeltcluster met grote kwekerijen als Diamond Flowers (Zuilichem), CJ Ochids (Gameren) en Mans Flowers (Brakel). Sommige kwekers richten zich op nicheproducten, zoals Kwekerij Van Wijgerden (Bruchem), Artisan Ochids (Nieuwaal) en Slakkenkwekerij Slow Escargots (Nieuwaal). Gerelateerd aan de agribusiness zijn plantrobotontwikkelaar ISO Group (Gameren) en groendakenspecialist Ekogras. Vanwege zijn centrale ligging in het land kent Zaltbommel vanouds veel logistieke bedrijvigheid. Ondernemingen als Vos Transport Zaltbommel, G. van Doesburg Internationaal Transport en Eljo Exalto (Brakel) – gespecialiseerd in exceptioneel vervoer – hebben voor elke logistieke vraag een oplossing. In de toelevering zijn mobiele weegsystemenfabrikant RAVAS en truckstoelenexpert TRÔNE Seating tot ver buiten de gemeente actief. Zaltbommel is ook een hotspot voor distributie en handel: denk alleen al aan het Europese distributiecentrum van software- en dataspecialist Hitachi Vantara, het pakkettensorteercentrum van DHL Parcel en de technische groothandels Plieger en SPI Service Parts. Historisch gezien heeft Zaltbommel een sterke band met stenen en schepen.

Daarvan getuigen Wienerberger Nederland – een grote speler in keramische en bestratingsmaterialen – en enkele maritieme bedrijven, zoals scheepsschroevenproducent Van Voorden Foundry, jachtenbouwer Elling Shipbuilding (Aalst) en Boottotaal.nl, ‘s lands grootste webshop voor watersportartikelen. Vreemde eenden in de bijt, maar juist daarom noemenswaardig zijn honden- en kattensnackproducent Antos, reinigingsmiddelenfabrikant Mavro en Nenko, leverancier van producten voor mensen met een zorgbehoefte. Toeristisch gezien is eigenlijk heel Zaltbommel een verborgen parel. Maar bezoekers moeten in het centrum in elk geval naar Stadskasteel Zaltbommel en het Bommels Bakhuys en daarbuiten naar Slot Loevestein en Speeltuin Nederhemert.

(I) Speerpunt agribusiness Diamond Flowers Plaats: Zuilichem Contact: Koen Kreling Tel. 0418-700515 Mail: koen@diamond-flowers.nl Web: www.diamond-flowers.nl

55

In Zuilichem staat de grootste chrysantenkwekerij van ons land. Onder een glazen dak van 12 hectare kweken vader en zoon Kreling met zo’n 20 medewerkers miljoenen chrysanten per jaar. In de kas barst het van de hightech-apparatuur: plantmachines, oogstrobots en sorteermachines. Voor de energievoorziening maakt Diamond Flowers gebruik van drie WKK-installaties (WKK staat voor warmtekrachtkoppeling). Tegelijkertijd zet de kwekerij in op biologische gewasbeschermingsmethoden, zoals de bestrijding van schadelijke insecten door natuurlijke vijanden. Dankzij intensieve samenwerking met transportbedrijf Geranco uit het nabijgelegen Gameren kunnen de chrysanten 24 uur per dag aan veilingen geleverd worden. Na geveild te zijn gaan de bloemen vers en wel de hele wereld over.

Kwekerij Van Wijgerden Plaats: Bruchem Contact: Peter van Wijgerden Tel. 0418-642824 Mail: via website www.primula.nl Web: www.primula.nl en www.lookandtaste.nl Kwekerij Van Wijgerden laat zien dat je als bloemenkweker niet per se aan schaalvergroting hoeft te doen. Innoveren en inspelen op markttrends is ook een slimme strategie. Met zijn kwekerij doet Van Wijgerden dat door primula’s en andere bloemen te kweken in kleuren die op dat moment in de mode zijn. Ook verkoopt hij onder het merk ‘Look & Taste’ potten met bloemen die je thuis kunt plukken om er je culinaire hoogstandjes mee op te fleuren. Denk aan komkommerkruid, viooltjes en de Oost-Indische Kers. Het blijkt een gouden greep: de eetbare bloemen gaan als warme broodjes over de toonbank. En passend bij deze tijd kan de klant de Look & Taste-bloemen uiteraard ook in de webshop bestellen.

Slakkenkwekerij Slow Escargots Plaats: Nieuwaal Contact: Lennard ter Hall Tel. 06-22503586 Mail: info@slowescargots.nl Web: www.slowescargots.nl Slakken kennen we uit de Franse keuken, maar misschien worden ze wel het vlees van de toekomst. Dat laatste zou Lennard ter Hall van Slakkenkwekerij Slow Escargots niets

56

verbazen, want volgens hem zijn slakken eitwitrijk, vetarm en gezond. De half miljoen slakken die in zijn kassen rondkruipen worden voor consumptie verkocht aan de horeca en particulieren. Bij het kweken legt Ter Hall veel nadruk op smaak, voedingswaarde en duurzaamheid. En daarvoor gelooft hij, net zoals de dieren die hij kweekt, in de factor tijd. Het bedrijf is partner van Slow Food en werkt samen met topkoks in het hele land. Ook geeft Slow Escargots masterclasses, rondleidingen en voorlichting. Tussen 2012 en nu is de firma uit Nieuwaal uitgegroeid tot de grootste slakkenkwekerij van ons land.

(II) Speerpunt economie en logistiek Ekogras Groendaken Plaats: Zaltbommel Contact: Kees Jan Hobo Tel. 06-10292513 Mail: info@ekogras.com Web: www.ekogras.com In Scandinavische landen zijn ze schering en inslag, maar bij ons zie je ze ook steeds meer: groendaken oftewel dakbedekkingssystemen die bestaan uit vegetatie in plaats van tegels. Een plantendak op een woning, garage of kantoor is niet alleen duurzaam, het zorgt ook voor een lagere energierekening. In Nederland is Ekogras al meer dan drie decennia dé groendakenspecialist. Het bedrijf heeft een eigen kwekerij waar vooral vetplanten (sedum) worden gekweekt. Doe-het-zelvers kunnen via een webshop voorgekweekte cassettes of vegetatiematten kopen, maar Ekogras kan ook de hele aanleg van een groendak verzorgen. Tal van aannemers, instellingen, overheden en particulieren hebben het sympathieke bedrijf al ingehuurd om hun dak letterlijk en figuurlijk te vergroenen.

ISO Group Plaats: Gameren Contact: Raymond van den Berg Tel. 0418-552735 Mail: sales@iso-group.nl Web: www.iso-group.nl

57

Robots in de plantenkas? Wen er maar aan, want steeds meer kwekers schaffen de ISO Robot Plug Planting Machine aan. De automatische plantmachine is arbeidsbesparend en levert dankzij precisietechnologie ook nog eens een betere kwaliteit planten op. De robot is ontwikkeld door de ISO Group, een jong bedrijf uit Gameren dat zich heeft toegelegd op industriële oplossingen voor de bedekte tuinbouw. ISO levert zijn hightech machines niet alleen aan de snijbloemensector, maar ook aan de bomen-, groenten- en potplantenteelt. Nationaal én internationaal. Maar ook om de hoek werken kwekers al met de robotplanters, zoals Diamond Flowers uit Zuilichem en Kwekerij Waalzicht uit Poederoijen.

Nenko Plaats: Zaltbommel Contact: Anita Cuppers Tel. 0418-820082 Mail: klantenservice@nenko.com Web: www.nenko.nl Sinds 1987 zet familiebedrijf Nenko (circa 18 medewerkers) zich in om de levenskwaliteit van mensen met een zorgbehoefte te verbeteren. De onderneming levert daarvoor een reeks producten, zoals aangepast speelgoed, speciale meubels en therapiehulpmiddelen. Zo is Nenko de exclusieve importeur van robothonden en -katten voor ouderen met dementie. Maar het bedrijf ontwerpt ook ‘snoezelruimtes’: ruimtes die de zintuigen van mensen met een speciale behoefte op een prettige wijze prikkelen. De producten worden in samenspraak met de doelgroep ontwikkeld. En passend bij de sector waarin ze opereert laat de firma een deel van het assortiment in sociale werkplaatsen maken. Nenko makes sense!

Plieger Plaats: Zaltbommel Contact: Wendelien Lingbeek Tel. 0418-682682 Mail: info@plieger.nl Web: www.plieger.nl De afgelopen jaren dook de technische groothandel Plieger regelmatig op in lijstjes van gerenommeerde familiebedrijven. Terecht, want het is nogal een prestatie om van eenvoudig loodgietersbedrijfje uit te groeien tot een onderneming met liefst 61 vestigingen en 750

58

medewerkers. Plieger, dat met het hoofdkantoor in Zaltbommel zit, is de grootste speler in ons land op het gebied van sanitair en levert meer dan 150.000 verschillende artikelen aan de installatiebranche, bouwmarkten en winkels. De logistiek vindt plaats in eigen beheer. Inmiddels is Plieger onderdeel van de GC Gruppe – Europees marktleider in de branche –, maar de firma heeft nog wel de uitstraling van een solide familiebedrijf.

RAVAS Plaats: Zaltbommel Contact: Henri Peter van Seumeren Tel. 0418-515220 Mail: backoffice@ravas.com Web: www.ravas.com Over de hele wereld hebben magazijnmedewerkers dagelijks profijt van producten ‘made in Zaltbommel’. In veel vorkheftrucks en handpalletwagens is namelijk een weegsysteem van RAVAS geïntegreerd. In de ontwikkeling en productie van deze mobiele weegapparatuur behoort RAVAS tot de wereldtop. Alleen al in Europa heeft het bedrijf een marktaandeel van 65%. Na demontage zijn de producten van RAVAS volledig recyclebaar en het spreekt voor zich dat het bedrijf aan alle internationale standaarden op het gebied van kwaliteit, gezondheid en veiligheid voldoet. Wie bij RAVAS gaat werken, komt in een internationale omgeving terecht. Het bedrijf heeft veel oog voor culturele diversiteit op de werkvloer. Dat leverde het bedrijf de All-in Werkgeversprijs Rivierenland 2019 op.

TRÔNE Seating Plaats: Zaltbommel Contact: Frans-Jozef van Seumeren Tel. 085-1302582 Mail: info@troneseating.com Web: www.throneseat.nl Veel chauffeurs in de transportsector, de bouwbranche en het openbaar vervoer hebben last van hun rug. Niet zo gek: ze zitten de hele dag en helaas niet altijd op de juiste stoel. In een eigen Seating Engineering Centre ontwikkelt het bedrijf TRÔNE Seating elektrisch instelbare chauffeursstoelen ter preventie van rugklachten. De ergonomisch uitgekiende stoelen worden geleverd aan uiteenlopende branches en afgestemd op de gebruikerswensen. Dat er

59

bij TRÔNE Seating niet alleen knappe koppen werken, maar ook oog is voor de markt, blijkt uit het volgende voorval. Toen een busje van de firma bij een leverancier in Geldermalsen stond, vroeg een heftruckchauffeur of hij eens een TRÔNE Seat mocht proberen. Toevallig had het busje een stoel bij zich – die vervolgens ter plekke werd ingebouwd.

Vos Transport Zaltbommel Plaats: Zaltbommel Contact: Aart Vos Tel. 0418-552831 Mail: info@vostransport.nl Web: www.vostransport.nl In 1916 begon Aart Vos met het melkvervoer tussen Nederhemert en Kerkwijk. Nu, ruim een eeuw later, levert de derde en vier generatie Vos transportdiensten over de weg en het water in heel de Benelux, Noord-Frankrijk en Duitsland. Het bedrijf is de Bommelerwaard altijd trouw gebleven. Sinds 2002 opereert Vos vanuit industrieterrein De Ooijk in Zaltbommel, waar het in 2011 een hypermodern warehouse heeft geopend. Het bedrijf beschikt over 40 vrachtwagens en 4 duwboten voor de binnenvaart en vervoert zowel food als non-food. Vos is een toonbeeld van slimme diversificatie. Zo heeft Vos ook een specialistische afdeling die kartonnen dozen voor de fruit-, groente- en bakkerijsector assembleert.

(III) Speerpunt recreatie en toerisme Speeltuin Nederhemert Plaats: Nederhemert Contact: Robin Boot Tel. 06-21113232 Mail: speleninnederhemert@gmail.com Web: www.speeltuinnederhemert.nl Op het eiland van Nederhemert-Zuid ligt al ruim een eeuw een speeltuin met een restaurant en een terras. De uitspanning bevindt zich in een bosrijke omgeving. Al die tijd beheerde de familie Kastelijn de plek, maar sinds kort is er een nieuwe uitbater die vasthoudt aan het

60

beproefde concept: genieten zoals vroeger. Veel grootouders die er met hun kleinkinderen komen, speelden hier vroeger zelf ook al. De reviews van Speeltuin Nederhemert zijn positief. Neem deze bijdrage van 14 augustus 2020: ‘Nieuwe eigenaar, zelfde nostalgie’. Ook het eten is prima, waarbij de puntzak frites en biologische appelsap speciale vermelding verdienen. Juist die ouderwetse gezelligheid onderscheidt de plek van moderne speelparadijzen met hun attracties vol elektronica en luide muziek.

Stadskasteel Zaltbommel Plaats: Zaltbommel Contact: Majo Slosser Tel. 0418–512617 Mail: info@stadskasteelzaltbommel.nl Web: www.stadskasteelzaltbommel.nl Het Stadskasteel Zaltbommel is niet voor niets opgenomen in de Gelderse route ‘Spannende Geschiedenis’. Aan de hand van schilderijen, voorwerpen en kaarten – waaronder echte topstukken – geeft het kasteel een mooi beeld van de rijke historie van stad en streek. Bovendien komt de bezoeker in het historische pand van alles te weten over het leven en werk van de in Zaltbommel geboren tekenares Fiep Westendorp, bekend van Jip & Janneke en Pluk van de Petteflet. Het museum heeft een creatief atelier voor kinderen, een winkel en een café. En in de tuin worden samen met het Bommels Bakhuys – volgens menigeen het beste restaurant van de stad – picknicks en themadiners georganiseerd. Mede dankzij een hele schare van vrijwilligers bruist het Stadskasteel Zaltbommel van de activiteiten.

(IV) Witte raaf: opmerkelijk! Elling Shipbuilding Plaats: Aalst Contact: Anton van den Bos Tel. 0418-673103 Mail: info@neptunemarine.com Web: www.ellingyachting.com

61

Bedrijven die alleen een Engelstalige website hebben, hebben de wereld als werkterrein. Dat geldt ook voor jachtenbouwer Elling Shipbuilding uit Aalst. In 1972 was de onderneming die toen nog Neptune Marine Shipbuilding heette - één van de eerste bedrijven wereldwijd die polyester boten bouwde. Eind jaren ‘90 kwam Anton van den Bos aan het roer van de werf. Onder zijn leiding zijn drie succesvolle jachten op de markt gebracht: de Elling E3 (1997), E4 (2004) en E6 (2016). Kenners roemen de boten om hun degelijkheid, veiligheid en verrassende details in het interieur. Wie een Elling koopt, koopt waar voor zijn geld. De boten worden via agenten in Europa, Azië en Noord-Amerika verkocht.

62

Afsluiting Rivierenland heeft heel wat verborgen parels, zoveel is zeker. Relatief vaak gaat het om familiebedrijven die in een onopvallend gebouw op een industrieterrein aan de rand van een stad of dorp zitten. Maar dat maakt hun afnemers niets uit: ze komen af op de specifieke kennis, kunde en kwaliteiten van het bedrijf. Producenten van – om maar eens wat te noemen – champignoncompost (Hooymans Substrates in Velddriel), reinigingsapparaten voor endoscopen (Wassenburg Medical in Dodewaard) en hightech fruitsorteermachines (Greefa in Tricht) zijn nu eenmaal dun gezaaid. Juist omdat de verborgen parels iets bijzonders doen of kunnen, zijn hun klanten uit alle windstreken afkomstig. En dat geldt evenzeer voor partijen uit de recreatie- en toerismesector, zoals Kunsthof de Heuf (Buren), minicamping Tussen de Dijken (Tiel) en restaurant De Korenmolen (Maasbommel) laten zien.

Enkele observaties uit het overzicht Het is al in de inleiding van dit rapport opgemerkt: we hebben niet de illusie om hét overzicht van verborgen parels in Rivierenland te presenteren. Daarvoor is de thematiek te weerbarstig en spelen er te veel subjectieve factoren mee. Regionale economie is nu eenmaal geen ‘rocket science’. Toch is de verleiding groot om enkele observaties te delen die uit het overzicht – hoe anekdotisch en onvolledig ook – naar voren komen: -

Agribusiness: meer dan fruit Dit rapport bevestigt wat Jolijn Zwart-van Kessel, één van de drijvende krachten achter het streekmerk ‘Betuws Best’, in De Gelderlander (24 juli 2020) zegt: ‘Er is zo veel meer dan alleen fruit in de Betuwe’. Inderdaad, de regionale agribusiness omvat bijvoorbeeld ook champignonteelt, veeteelt en bomenen bloemenkwekerijen. Buiten de regio is dat grotendeels onbekend.

-

Trend door traditie Binnen het speerpunt ‘economie en logistiek’ valt op hoeveel verborgen parels nog een link hebben met branches die vroeger belangrijk waren voor de regionale economie. Neem de gespecialiseerde bedrijven die voortgekomen zijn uit de traditie van zand- en grindwinning en botenbouw in het Rivierengebied. De succesfactor van deze ‘overlevers’ is dat ze hun jarenlange expertise hebben weten te koppelen aan innovatie: trend door traditie!

-

Belang van intersectorale relaties Het is opvallend hoeveel dwarsverbanden er tussen de sectoren bestaan. Zo is de ISO Group (Gameren) een hightech onderneming, maar haar robotplantmachines worden om de hoek ingezet door bloemenkwekers. Die verwevenheid zien we eveneens in Culemborg als het gaat om meubels en logistiek. Ook crossovers tussen agribusiness en recreatie en toerisme leveren profijt op, zoals Natuurlijk Gruun (Ommeren) bijvoorbeeld duidelijk maakt.

63

Van verborgen parels naar een parelsnoer Wat kunnen de regio Rivierenland en de acht deelnemende gemeenten met de informatie uit deze rapportage? Sommige bedrijven uit het gebied zullen bij beleidsmakers herkenning oproepen, andere wellicht niet. De belangrijkste boodschap van het overzicht is misschien wel dat er achter alle economische cijfers, statistieken en prognoses waarop de regio zich baseert springlevende bedrijven, enthousiaste ondernemers en loyale medewerkers zitten. Afgaande op hun websites hebben de ondernemingen plezier in wat ze doen en vertellen ze er graag over. Daarom is het advies om de verborgen parels verder in kaart brengen, met ze in gesprek te gaan en ze te ondersteunen waar het maar kan. Maar hoe kun je verborgen parels ondersteunen? Regionale en lokale overheden kunnen in elk geval vier nuttige rollen in de economie spelen: randvoorwaarden scheppen (faciliteren), partijen bij elkaar brengen (verbinden), innovaties aanjagen (investeren) en promotionele maatregelen nemen (profileren). Voor de verborgen parels in Rivierenland is met name de actie ‘verbinden’ het overwegen waard. Dat kan de opmaat vormen voor het verder regionaal ‘investeren’ (vgl. het huidige Regionaal Investeringsfonds).

Want de indruk die uit dit rapport naar voren komt is dat er nog meer kansen voor kruisbestuiving in Rivierenland liggen, niet alleen tussen sectoren, maar ook tussen gemeenten. Het op regionaal niveau bij elkaar brengen van de directeuren van de verborgen parels of de lokale ondernemersverenigingen waarvan ze lid zijn is daarom altijd een goed idee. Het organiseren van ontmoetingen tussen ondernemers die elkaar anders niet zomaar tegen het lijf lopen levert geheid wat op. Dat contact kan leiden tot ‘nieuwe combinaties’ die een boost geven aan de regionale economie. Kortom: rijg de verborgen parels aaneen tot een parelsnoer!

64

Evaluatie Regionaal Ambitiedocument 2016-2020 en Regionaal Investeringsfonds Regio Rivierenland Management samenvatting

Nijmegen, 15 september 2020

1 Evaluatie Ambitiedocument 2016-2020 en het instrument RIF ◼

◼ ◼ ◼

◼

De regionale samenwerking in Rivierenland is erop gericht om uitdagingen op economisch vlak gezamenlijk op te pakken. Het doel is vanuit de eigen unieke kracht het sociaaleconomische profiel van de regio te verbeteren en ook in de toekomst een aantrekkelijk woon- en leefklimaat te bieden aan jong en oud. De regio legt daarbij de focus op drie speerpunt-sectoren: agribusiness, logistiek en economie, en recreatie en toerisme. De huidige programmaperiode loopt eind 2020 af en om te komen tot een gedragen nieuw ambitiedocument is inzicht gewenst in de resultaten van het Ambitiedocument 2016 – 2020 en het RIF over de afgelopen periode. Het Ambitiedocument en RIF zijn op de volgende wijzen geëvalueerd: ❑ Deskanalyse (RIF) ❑ Interviews stakeholders (Ambitiedocument en RIF) ❑ Websurveys raadsleden (Ambitiedocument en RIF) ❑ Websurveys gehonoreerde en niet-gehonoreerde projectaanvragers (RIF) Conclusies zijn geformuleerd op onderstaande wijze

A Ambitiedocument/Uitvoeringprogramma ❑ Beleidsanalyse/interventielogica ❑ Effectiviteit (realisatie/effecten) ❑ Efficiëntie (organisatie/samenwerking)

B Regionaal Investeringsfonds (RIF)

◼

2

a Positieve punten b Verbeterpunten Ten slotte zijn er aanbevelingen geformuleerd

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

2 Conclusies A Ambitiedocument/Uitvoeringsprogramma Beleidsanalyse/interventielogica ◼

3

De redenen om regionaal samen te werken op economisch vlak worden door de meeste ondervraagden (interviews met stakeholders, websurvey onder raadsleden en ronde tafelbijeenkomsten met stakeholders) helder onderbouwd en onderschreven: ❑ Stimulering van bedrijvigheid en innovatie in de speerpuntsectoren; ❑ Verbetering van het vestigingsklimaat en daarmee de concurrentiepositie van de regio; ❑ Betere afstemming van ruimtelijke en infrastructurele inzet en keuzes (o.a. RSV, breedband en verkeersinfra) ❑ Grotere naamsbekendheid en beleidsaandacht voor de regio Rivierenland; ❑ Meer uitvoeringskracht en middelen bewerkstelligen voor initiatieven vanuit de samenleving.

◼ De keuze voor de speerpunten Agribusiness, Logistiek en Recreatie & Toerisme liggen in lijn met de kracht en centrale ligging van Rivierenland. Daarbij worden de volgende kanttekeningen gemaakt ❑ De ambities zijn algemeen geformuleerd; slechts deels vanuit de regio te beïnvloeden en deels niet gehaald: ➢ Agribusiness: de ambitie om nog meer toonaangevend in Europa te zijn, is opportunistisch en moeilijk aan te tonen. ➢ Logistiek en Economie: de toevoeging Economie is niet helder en te breed. Rivierenland is erkend als logistieke hotspot, maar zit niet in de landelijke top 3, mede omdat andere hotspots (veel) groter zijn. ➢ Recreatie en Toerisme: de jaarlijkse omzetgroei van 5% is gehaald, maar intensivering van de samenwerking en verbetering van het toeristisch aanbod is slechts beperkt gerealiseerd. ❑ Een langere termijn inzet blijft nodig om ingezette acties te bestendigen en concrete vruchten te plukken, waarbij een aanscherping van de ambities/doelen en strategie wenselijk is. ❑ Bij de strategie is expliciet aandacht gewenst voor uiteenlopende doelgroepen: start-ups, gevestigde bedrijven en (gewenste) nieuwe bedrijven van elders, alsmede voor het benodigde talent en bijbehorende (o.a. ruimtelijke en duurzaamheids-) randvoorwaarden en acties. Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

Beleidsanalyse/interventielogica (vervolg) ❑ De 8 opgaven zijn relevant, echter met de volgende kanttekeningen: ➢ De doelen per opgave zijn niet geconcretiseerd (niet SMART). Het is moeilijk vast te stellen of ze zijn gerealiseerd; ➢ Ze vormen een complexe mix (‘matrix’) van versterking van speerpunten en algemene randvoorwaarden op het vlak van arbeidsmarkt, ruimte, infrastructuur en profilering; ➢ Ze zijn niet verder geprioriteerd, terwijl veel stakeholders vooral nadruk willen leggen op innovatie, arbeidsmarkt en duurzaamheid. ➢ De opgave Innovatie en duurzaamheid omvat vanuit economisch perspectief twee verschillende invalshoeken, die inhoudelijk en organisatorisch niet altijd samenhangen. Deze kunnen in de toekomst beter gesplitst worden.

4

❑ De strategie - met een nieuwe rol van de overheid, samenwerking binnen en buiten de regio, inzetten op crossovers tussen speerpunten, lobby en branding, en ontwikkeling vanuit eigen kracht - is zinvol gebleken, met als kanttekeningen: ➢ Bij de nieuwe rol van de overheid (faciliteren, samenwerken en verbinden) is de taakverdeling tussen wat het best op regionaal en wat op gemeentelijk niveau kan worden opgepakt, niet altijd helder. Hierdoor willen gemeenten soms meer regie voeren, of verwacht de regio soms meer inzet, snelheid en/of mandaat van de gemeenten; ➢ De samenwerking buiten de regio wordt nog niet structureel ingevuld: met wie, waarom: wat wil Rivierenland bij samenwerking ‘halen’ en ‘brengen’ en hoe, wordt vaak niet expliciet gemaakt); ➢ Weliswaar wordt (o.a. via RIF) gewerkt aan cross-overs tussen speerpunten en weet men elkaar op de werkvloer makkelijk te vinden, maar het versterken van cross-overs is niet structureel ingebed in de triple-helix structuren per speerpunt. Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

Effectiviteit ◼ De inzet van gemeenten, Regio en externe stakeholders in de afgelopen jaren om de ambities te realiseren, heeft veel positieve effecten opgeleverd ❑ De samenwerking binnen de speerpunten is verder geïntensiveerd. ❑ Door de lobby en branding is Rivierenland sterker op de kaart komen te staan bij Provincie en Rijk ❑ Via uiteenlopende acties en RIF zijn innovatie en verduurzaming aangejaagd, zowel bij bedrijven, als coöperaties, stichtingen, en dergelijken. ❑ Met name via RW-POA en de triple helix organisaties rond de drie speerpunten is werk gemaakt van verbetering van de arbeidsmarkt. ❑ Via het RAP vindt een betere afstemming van de acquisitie voor bedrijventerreinen plaats. ❑ Gezamenlijk hebben de 8 gemeenten afspraken gemaakt over ruimtelijke keuzes en verbetering van de infrastructuur, onder andere de stimulering van snel internet en lobby voor verbetering van de bovenregionale bereikbaarheid.

5

◼ Daarnaast zijn er ook een aantal verbeterpunten te noemen, met name: ❑ Concretisering van de doelen voor de volgende periode, zowel bij de speerpunten als bij meer generieke opgaven (wat wil men precies wanneer bereiken). ❑ Explicieter koppeling van de economische inzet aan welzijn en verduurzaming van de regio (focus op ‘brede welvaart’). ❑ Meer expliciete en continue communicatie over de successen van de regionaal-economische samenwerking richting burgers, bedrijfsleven en raden.

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

Efficiëntie ◼ Positieve punten van de samenwerking rond het Ambitiedocument/Uitvoeringsprogramma zijn: ❑ De afstemming tussen de 8 gemeenten (ambtelijk, bestuurlijk en deels ook tussen de gemeenteraden) en met externe stakeholders (ondernemers, onderwijs, ondernemende burgers) is de afgelopen jaren verbeterd. ◼ Er zijn een aantal verbeterpunten te noemen, met name: ❑ De betrokkenheid van een deel van de raadsleden bij de regionaal-economische samenwerking is beperkt. Er wordt vooral gekeken naar het gemeentelijk belang en de meerwaarde van de regionale inzet wordt te weinig gezien. Uiteindelijk zijn de gemeenteraden de opdrachtgever van wat regionaal gebeurt, maar dit wordt niet altijd zo gezien. ❑ De taakverdeling tussen Regio en gemeenten is niet altijd helder, waardoor gemeenten soms meer inzet van de Regio verwachten en de Regio een grotere bijdrage en/of mandaat van de gemeenten. ❑ Bij voorgenomen acties kan beter worden nagegaan op welk schaalniveau de inzet het best kan plaatsvinden ➢ In veel situaties zal Rivierenland als geheel een effectief schaalniveau zijn. ➢ In sommige gevallen kan meer naar subregio’s (Bommelerwaard, Betuwe, e.d.) worden gedifferentieerd, zodat de verwachte inzet en beoogde resultaten meer toegespitst kunnen worden, de wederzijdse verwachtingen helderder zijn en het draagvlak toeneemt.

➢ In andere gevallen is samenwerking met omliggende regio’s zinvol om een grotere impact te bereiken, maar dan moet helder zijn met wie, hoe en wat Rivierenland wil halen en brengen.

6

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

B Regionaal investeringsfonds (RIF) Waardering instrument RIF ◼ Het RIF is een tamelijk uniek instrument om ondernemers en burgers in de regio te stimuleren tot innovatie, verduurzaming en intensievere samenwerking. Het instrument wordt breed gewaardeerd en brengt de nodige reuring teweeg. ◼ Positieve punten van het instrument RIF zijn: ❑ Het biedt relatief laagdrempelig (hoewel niet altijd zo ervaren) toegang tot middelen voor haalbaarheidsstudies en uitvoering van projecten. ❑ Projectaanvragers krijgen met de RIF-bijdrage hun financiering rond; met elke euro die in de RIF is gestoken, wordt van andere partijen 3,4 euro gemobiliseerd (een multiplier van 4,4). ❑ De projecten hebben in circa de helft van de gevallen geleid tot extra omzet (gemiddeld 50.000), behoud of nieuwe werkgelegenheid (gemiddeld 4 resp. 5 fte), versterking van concurrentiepositie en/of verduurzaming. ❑ Het afhandelingsproces wordt door de meeste aanvragers positief gewaardeerd. ❑ Een onafhankelijke Economic Board met deskundigen uit allerlei hoeken beoordeelt de aanvragen en stopt (onbezoldigd) veel tijd in het doorlezen van de stukken en het komen tot een objectief oordeel aan de hand van door Regio/gemeenten vastgestelde criteria. ◼ Daarnaast komen ook enkele verbeterpunten naar voren: ❑ Bezien van de mogelijkheden voor opschaling van projecten zodat een grotere impact kan worden bereikt, o.a.

door bundeling van soortgelijke projecten of verbinding met andere fondsen en subsidies (Provincie, Rijk, EU). ❑ Expliciete communicatie over waarom bepaalde projecten worden ondersteund c.q. afgewezen, zowel richting projectindieners als gemeenten en breder publiek (waarbij leden van de Economic Board meer als ambassadeur kunnen optreden). 7

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

3 Aanbevelingen A Ambitiedocument/Uitvoeringsprogramma ◼ Belangrijk om de meerwaarde van regionale samenwerking goed te verwoorden en uit te blijven leggen. Maak de ‘plus’ duidelijk ten opzichte van louter lokale actie en benoem helder de taakverdeling tussen Regio en gemeenten (ook bij regionale acties spelen de gemeenten meestal een rol). ◼ Breng in het Ambitiedocument differentiatie aan per gemeente, om álle gemeenten zich vertegenwoordigd te laten voelen. ◼ Aangezien ontwikkeling van economische clusters een lange adem vergt, adviseren we de huidige speerpunten ook de komende jaren als centrale speerpunten aan te houden. Overweeg hierbij het speerpunt economie en logistiek te hernoemen tot logistiek en mobiliteit. ◼ Formuleer de ambities en doelen per speerpunt meer concreet (‘smart’), rekening houdend met wat wel en niet vanuit de regio te beïnvloeden is. ◼ Formuleer daarnaast heldere opgaven die integraal door de speerpunten heen lopen. ❑ Dit kunnen bijvoorbeeld zijn duurzaamheid (inclusief CO2-reductie, energietransitie en circulaire economie), ruimtelijke ordening, welzijn/sociaal domein, bereikbaarheid en wonen. ❑ Mogelijk kunnen deze de huidige opgaven aanvullen en/of vervangen. Hiermee worden de opgaven integrale thema’s die door de speerpunten heenlopen en deze met elkaar verbinden.

◼ Besteed aandacht aan eventuele verschillen per gemeente, zodat ze zich allemaal vertegenwoordigd voelen ◼ Zoek op het gebied van toerisme en recreatie de verbindende factoren tussen de verschillende gemeenten. ❑ Er is op dit speerpunt (te) weinig gezamenlijke uitstraling. De vraag is ook of dit wenselijk is. Deze afwezigheid van een gezamenlijke uitstraling wordt ook versterkt doordat enkele gemeenten zich meer verbonden voelen met andere toeristische regio’s. ❑ Ben je hier als regio in de uitvoering van dit speerpunt van bewust en zorg dat er een goede verhouding en relatie is tussen wat regionaal en wat lokaal wordt opgepakt. 8

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

◼ Na vier jaar van hard samenwerken is het tijd voor een volgende professionaliseringsstap. ❑ Formaliseer hierbij duidelijker de aard van de in te nemen regierol van de Regio Rivierenland. ❑ Zet een eenduidige governancestructuur neer. Dat betekent inclusief de bijbehorende rollen en verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen (penta helix). ❑ Doe dit door programma’s onder te verdelen in projecten met een duidelijke eigen structuur, planning en budget. Geef duidelijk aan wat regio-taken en wat gemeentetaken zijn, en wáárom. ◼ Verbindt de inspanningen vanuit de regio met inspanningen buiten de regio. ❑ Dit kan zowel op gebied van beleid en agenda’s van overheden (provincie, rijk, EU) als met andere partijen zoals de WUR, Food Valley en Health Valley. Onderzoek dit nader en neem dit mee in de programma’s. ❑ O.a. de Provincie Gelderland en (J-)BIZ geven aan hierbij te willen samenwerken.

9

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

B RIF ◼ Kracht van de regio zit in kleine bedrijven en bottom-up initiatieven. Sluit RIF beter aan bij onderwijs (ROC Rivor, Helicon) en lokale ondernemers (via BIZ en J-BIZ ). ❑ Voorbeeld-idee: schrijf wedstrijd uit onder afstuderende studenten van ROC Rivor en Helicon die de intentie hebben een bedrijf te beginnen. Bedrijfsplan en voorstel laten schrijven in de geest van het RIF en het Ambitiedocument. EB als beoordelaars, de winnaars krijgen bijdrage uit het RIF om plan te realiseren. Winnaars worden lid van J-BIZ, van waaruit ook ondersteuning kan plaatsvinden. ◼ Zet de ondernemers die aanspraak hebben gedaan op het RIF, speerpuntvoorzitters en Economic Board in als ambassadeurs voor de regio. ❑ Bijvoorbeeld door hen ieder eens per jaar langs te laten gaan bij de gemeenteraden, om voortgang en resultaten te presenteren en steun te verwerven voor ambitiedocument en RIF.

◼ Overweeg de factoren duurzaamheid en talent een sterkere rol te laten spelen in de beoordeling van RIF-projecten. ◼ Onderzoek mogelijkheden voor opschaling van projecten, door het koppelen van soortgelijke initiatieven of het verbinden met projecten op een hoger schaalniveau. ◼ Koppel het RIF aan provinciale, nationale en EU-gelden om de multiplier te vergroten. ◼ Onderzoek transparantie van de terugkoppeling over beoordeling RIF-aanvragen. ❑ Zorg hierbij voor een gestandaardiseerde terugkoppeling met een gewogen onderbouwing van een toewijzing of afwijzing. ❑ Zet daarnaast best practices in van projecten om meerwaarde en het imago van het RIF te behouden/verbeteren. 10

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

C Doorkijk naar de toekomst ◼ Neem relevante thema’s voor de toekomst (duurzaamheid, energietransitie, digitalisering, mobiliteit, ruimtelijke kwaliteit, arbeidsmigratie, e.d.) mee als integrale thema’s ◼ Onderzoek de vaak benoemde ‘scheiding’/gebrek aan aansluiting tussen economie en welzijn. ❑ Ga op zoek naar de verbinding en wisselwerking tussen beide, want economische inspanningen kunnen wel degelijk maatschappelijke impact hebben en andersom. Zo kan ook een economisch ambitiedocument een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke problemen. ◼ Onderzoek de mogelijke spanningsvelden tussen de speerpunten om tijdig de discussie te kunnen voeren en eventueel te compenseren. Denk hierbij aan: ❑ Verdozing landschap en teeltondersteunende maatregelen tegenover toerisme en recreatie en beleving. ❑ Conflicterend beslag op de schaarse ruimte

11

Buck Consultants International & Royal HaskoningDHV

Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland Management samenvatting

Nijmegen, 15 september 2020

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=c6ee02ed-f091-40e2-8cbd-845aaa477d1c