CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

02-16 Informatienotitie Regionaal economisch ambitiedocument 2021-2024 Regio Rivierenland.pdf

Commissie Stadszaal 4 maart 2021, gemeente CulemborgBij agendapunt: Regionaal Economisch Ambitiedocument fase 324.837 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

INFORMATIENOTITIE

AAN VAN ONDERWERP DATUM BIJLAGEN

REGISTRATIENUMMER

De leden van de Gemeenteraad College van Burgemeester en Wethouders Regionaal economisch ambitiedocument 2021-2024 Regio Rivierenland 16 februari 2021 - Format ambitiedocument 2021-2024, versie 7 januari (ambtelijk concept) (GZDGCB133895/133910) - Presentatie fase 3.2. Regionaal Economisch Ambitiedocument (GZDGCB133895/133911) - Rapport "Verrassend Rivierenland, 100 verborgen parels" (GZDGCB133895/133915) - De management samenvatting van de evaluatie 2016-2020 (uit fase 2) (GZDGCB133895/133916) - De management samenvatting van economische analyse (uit fase 2) (GZDGCB133895/133917) - Het regionale ambitiedocument 2016-2020 (GZDGCB133895/133912) GZDGCB133895/133902

Op 4 maart kunt u uw input leveren voor het nieuwe regionaal economisch ambitiedocument. De regio Rivierenland verzamelt op deze avond uw gedachten om te komen tot dit nieuwe ambitiedocument voor de periode 2021-2024. Ditzelfde vindt ook plaats in de andere gemeenteraden van de regio. Aanleiding Alle gemeenten in Rivierenland hebben in 2019 besloten om de regionale economische samenwerking in regio Rivierenland door te zetten. Deze besluiten hebben geleid tot de start van een proces met verschillende stakeholders, verdeeld over 5 fasen om te komen tot een nieuw regionaal economisch ambitiedocument voor de periode 20212024. Op 17 december jl. bent u in de raadscommissie bijgepraat over de resultaten van de evaluatie en analyse uit fase 2. We zijn nu in fase 3 beland, waarbij alle stakeholders hun input kunnen leveren. Als leidraad daarvoor is er door de regio een ambtelijk concept opgesteld. In de hierna volgende fase 4 vindt de vaststelling in de gemeenteraden plaats van het ambitiedocument en in de afsluitende fase 5 volgt de vaststelling van de uitvoeringsagenda. U levert nu dus vooral uw input, uw kaders, waarmee vervolgens een regionaal breed gedragen ambitiedocument wordt opgesteld. Daarbij wordt uw input gewogen, maar ook die van de andere regiogemeenten.

Waarom een regionaal economisch ambitie document? Een sterke economische regio zorgt voor een sterke gemeentelijke economie. En omgekeerd. Ondernemers zoeken hun verbindingen buiten onze gemeentegrenzen en veel van onze inwoners werken in de regio, buiten onze gemeente. Maar als we dan regionaal samenwerken als gemeenten, dan moeten de ambities die we daarin nastreven wel helder en logisch zijn. Investeringen in de regio moeten de economie versterken, met onze maatschappelijke verantwoordelijkheid als uitgangspunt: economisch beleid ter stimulering van duurzame, brede welvaart in regio Rivierenland en in Culemborg. Wat we willen nastreven leggen we vast in het regionaal economisch ambitiedocument, verdeeld naar de drie speerpunten die als logisch vervolg uit het ambitiedocument 2016-2020 volgen: Logistiek & Economie, Recreatie & Toerisme en Agribusiness.

Uw input leveren We willen u vragen om vanuit uw fractie met minimaal één persoon deel te nemen aan de commissievergadering. De Regio Rivierenland is hierbij aanwezig om uw inbreng te verzamelen en om waar nodig vragen te beantwoorden. Op vergelijkbare wijze worden ook de gemeenteraden in de andere regiogemeenten geraadpleegd. Portefeuillehouder wethouder Wichgers is eveneens aanwezig op 4 maart. Inspiratie: de bespreking van het actieplan economie en de 100 parels van Rivierenland Ter inspiratie voor de Culemborgse inbreng in de regio verwijzen we u graag naar het Culemborgse economisch actieplan dat eveneens op 17 december jl. in de raadscommissie is besproken. Een meer industrieel/innovatieve insteek van het agrarische speerpunt willen we relateren aan het Culemborgse bedrijfsleven en de innovatie en duurzaamheid in logistiek en industrie op bedrijventerreinen is onze inzet voor de economie, terwijl we de regionale acquisitie blijven inzetten maar daarin meer Culemborgs “couleur local” willen toevoegen. Bovendien treft u als bijlage het rapport "Verrassend Rivierenland, 100 verborgen parels in de regionale economie" aan van Prof. dr. Gert-Jan Hospers, waarin hij voor Regio Rivierenland de 100 meest toonaangevende bedrijven van de regio opsomt, met uiteraard ook Culemborgse bedrijven en inspirerende toelichtingen.

Bijlagen Als bijlage treft u de bespreeknota van Regio Rivierenland aan. Dit is het ambtelijk opgestelde concept voor het ambitiedocument. Het is aan u om hieraan nu uw Culemborgse sturing mee te geven. In de bijlagen zijn tevens de rapportages uit fase 2 en het regionale ambitiedocument 2016-2020 opgenomen. We hopen op uw waardevolle inbreng op 4 maart. Hierna volgt de leeswijzer/opdracht aan u van Regio Rivierenland: Leeswijzer Regio Rivierenland Hierbij krijgt u de eerste inhoudelijke contouren van het regionaal economisch ambitiedocument 2021-2024 toegestuurd als basis voor de bijeenkomst van 4 maart a.s. Dit betreft het document Format Ambitiedocument 20212024, versie 7 januari. De matrix in dit document is gevuld o.b.v. gesprekken die gevoerd zijn met de verbonden partijen (Greenport Nederland, verschillende Greenport pacten, RBT, Logistic Valley, RW-POA), ambtenaren EZ en R&T, bestuurders (speerpuntberaden, AB) en de Economic Board. We zitten nu in de fase dat we de eerste inhoudelijke input bij de raden op gaan halen. Wanneer we alle raden langs geweest zijn in de periode januari-februari zal er in maart/april nog een bijeenkomst georganiseerd worden waarvoor de 8 raden, de verbonden partijen en de Economic Board uitgenodigd zullen worden.

De inhoud die nu in de matrix staat willen we graag met u bespreken om te achterhalen in hoeverre u zich hier in herkent en of u nog opmerkingen/aanvullingen heeft. Graag willen we van u horen: ▪ ▪ ▪ ▪

Herkent u zich in de speerpunten, ambities en subdoelen (bovenste deel matrix, 1e pagina)? Herkent u zich in de gekozen thema’s, mede gebaseerd op de evaluatie van Buck uit fase 2 (onderste deel matrix, 1e pagina)? Herkent u zich in de opgaven per speerpunt voor de verschillende thema’s (onderste deel matrix, 1e pagina, en loopt door op pagina’s 2 – 6)? Heeft u ideeën over hoe de financiering georganiseerd kan worden om op de verschillende opgaven projecten aan te jagen (gebruikmaken van de ervaringen van het RIF)?

Pagina 2 van 3

Wij realiseren ons dat het een groot document is met veel informatie. Als leeswijzer geven we u mee dat de matrix is opgebouwd langs de volgende lijnen: - wat zijn de economische speerpunten, hun ambities en subdoelen (1e pagina); - wat zijn de thema’s die opgepakt moeten worden (1e pagina); - welke opgave kan er per thema per speerpunt geformuleerd worden (1e pagina en de pagina’s 2-6); - wat is de bredere context waarbinnen het economisch ambitiedocument geplaatst kan worden (pagina 7).

Pagina 3 van 3

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

Waarom strategische

Gericht stimuleren van toekomstbestendigheid en verzilveren van meerwaarde op de economische speerpunten, als fundamentele aanjagers van de brede welvaart in de regio.

economische samenwerking in de regio tm 2024?

Excel e

Regionale economische focus op 3 speerpunten:

Recreatie & Toerisme

Agri-Business

Logistiek & Werklocaties

Regionale economische groei van recreatie en toerisme in rivierenland voor bezoekers en inwoners,

Excelleren in Europa als thuismarkt:

Verduurzaming van een krachtige/kwetsbare banenmotor:

waarmee jaarond een optimale balans ontstaat tussen het aanbod aan vraag gestuurde vrijetijdsbesteding, de toeristische druk en draagkracht van de omgeving

Renderende innovatieve ketens binnen de glastuinbouw, fruitteelt, paddenstoelenteelt en laanboomteelt.

DNA: Stimuleren van cross-overs

Regionale doelen op de speerpunten:

Inzet op een slim en schoon logistiek ecosysteem, met focus op stimuleren van vitale werklocaties in de regio.

DNA: Stimuleren van cross-overs economisch DN

1.1 Kwantitatieve & kwalitatieve stijging (extra overnachtingsplaatsen) van het aantal verblijfs- accommodaties passend bij de gewenste doelgroep

2.1 faciliteren duurzaam telen (economisch en ecologisch)

1.2 Realisatie van extra dag attracties die jaarrond open zijn

2.2 stimuleren technologisch innoveren

1.3 Toename in bekendheid van de merken; Betuwe, Bommelerwaard en Land van Maas en Waal bij de gewenste doelgroep

2.3 Ondersteunen maatschappelijke acceptatie

1.4 Realisatie en behoud van aantrekkelijke wandel-, fiets- en vaarroutes door het landschap

3.1 Stimuleren van samenwerking tussen de verschillende stakeholders in de logistiek

Mijlpalen vorig economisch ambitiedocument (2016-2020): Start focus 3 speerpunten, positionering FruitDelta, instrument RIF, Economic Board, Kersenparty, Logistics Valley Rivierenland, prestatie-afspraken RBT, instrument mobiliteitsfonds, TCO met Provincie, instrument Regiodeal met Rijk.

3.2 Faciliteren en ondersteunen van ondernemers gedreven initiatieven. 3.3 Schaalniveau van de regio overstijgen als zijnde een regionaal ecoduct/kruispunt tussen kennis-as en transport-corridor.

Essentiele vitamines (instrumenten tov opgaven) voor realisatie van de geformuleerde economische ambities: RIF, Economic Board, Mobiliteitsfonds, RAP, Merk FruitDelta Rivierenland, Samenwerkingsafspraken Bureau Toerisme en Recreatie

Regionale economische opgaven per speerpunt

Woon & Leefklimaat

COVID-19

Thema

• •

•

•

•

Tijdelijk thema tot 2022 Daadwerkelijke economische impact pandemie is nog steeds moeilijk te overzien door steunmaatregelen. Vraagt adaptief kunnen inspelen op: nieuwe ontwikkelingen en behoeften van de regionale economie als gevolg van pandemie Inzet op kansen regionale economie als gevolg van nieuwe steunmaatregelen Provincie, Rijk en Europa. Wat mogelijk resulteert mogelijk in extra opgaven, doelen en/of Speerpunt eind 2022

•

• •

Ontwikkelruimte voor ondernemerschap: TeeltOndesteunende Voorzienigen landschappelijke inpassing bedrijvigheid en gebouwen

• • • •

Rivierbeleving & recreatieplassen Gastvrije Binnensteden Agrotoerisme Cultuurhistorische landmarks Regiopromotie

• • •

Ruimtevraag logistiek RPW & solitaire uitbreidingen Stikstof aanpak

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

Arbeidsmarkt & Onderwijs

Innovatiekracht • •

•

data gestuurdheid, high tech toegevoegde waarde

MKB toekomstbestendig

•

ontwikkelen en benutten arbeidspotentieel

Lobby & Branding •

licence2produce: netwerken&verbinden

Mobiliteit • •

bereikbaarheid en ontsluiting

•

•

Kennisclusters ontwikkelen en benutten arbeidspotentieel

•

Vitaal in crisistijd vs. Imago.

• • •

Stimuleren gebruik alternatieve modaliteiten MIRT A2 maatregelenpakket MIRT Goederencorridors (A15)

Verduurzaamen • • •

• •

circulariteit energie en water

Stimuleren schone brandstoffen Toekomstbestendige bedrijventerreinen

• • • • •

.. .. .. . ..

• • • • •

.. .. .. . ..

• • • • •

.. .. .. . ..

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

Specifiek economische opgave voor elk speerpunt naar thema

Toonaangevend renderde tuinbouw, binnen de Europese thuismarkt.

1.

Opgave Ontwikkelruimte voor ondernemerschap Binnen de verschillende pacten zijn Teeltondersteunende Voorzieningen (overkappingen voor hagel/zon, vliegenetten) noodzakelijk om aan renderende primaire productie mogelijk te maken: - level playing field binnen de Regio tav TOV, ontwikkelen van een regionaal gedragen handleiding TOV - TOV die op een innovatieve manier bijdragen aan het verbeteren van de productieomstandigheden in de brede zin zonder afbreuk te doen aan de landschappelijke kwaliteit Rol overheid: Regio Rivierenland faciliteert dat er een regionaal gedragen handleiding komt en middels het RIF innovatieve TOV’s aanjagen Draagt bij aan doelen 2.1, 2.2 en 2.3

Woon & Leefklimaat Als regiogemeenten integraal verankerd in: de regionale woonagenda 2020, regionale samenwerking arbeidsmigranten

2.

Opgave landschappelijk inpassing bedrijvigheid en gebouwen Ook voor de verschillende agribusiness ketens bestaande uit toelevering, productie, verwerking en afzet geldt het motto ‘behoud door ontwikkeling’ waarbij schaalvergroting met bijbehorende gebouwen en machines een gegeven is. Echter die schaalvergroting heeft impact op het landschap en kan ook niet overal plaatsvinden in het landschap: - schaalvergroting binnen de agribusiness levert een bijdrage aan de landschappelijk kwaliteit door een optimale inpassing - voor de verschillende activiteiten wordt de meest optimale locatie gezocht passend bij de schaalgrootte - schaalvergroting gaat ook samen met het aantrekken van arbeidsmigranten die op een maatschappelijk verantwoorde manier gehuisvest dienen te worden Rol overheid: de eerder opgestelde Ruimtelijk Strategische Visie gebruiken als vertrekpunt voor de discussie met de regio gemeenten. Economische ontwikkeling vorm geven in samenhang met ruimtelijke kwaliteit waarbij Regio Rivierenland de facilitator is Draagt bij aan doel 2.1 en 2.3.

Optimale balans tussen jaarrond aanbod, toeristische druk en draagkracht van de omgeving

Inzet op een slim en schoon logistiek ecosysteem, met focus op stimuleren van vitale werklocaties

1. Opgave Rivierbeleving & Recreatieplassen De vier hoofdrivieren (Nederrijn / Lek, Maas, Waal, Linge) en recreatieplassen binnen de regio inzetten voor het versterken van de toeristische potentie zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin.

1. Opgave Ruimtevraag Logistiek De XXL-locaties zijn inzet van verschillende nationale discussies, die door de regio nauwlettend worden gevolgd. Deze discussies richten zich onder andere op de landschappelijke inpassing, de gehanteerde definitie (in hectares), maar ook de wijze waarop overheden hier sturing aan geven. Uitdaging is met een juiste ruimtelijke inpassing en kwaliteit laten zien dat zorgvuldig met de ruimte en landschap wordt omgegaan om onnodige ‘verdozing’ van XXL locaties te voorkomen.

Rol van overheid: (1.) regionaal acquisitiepunt R&T (2.) nulmeting van aanbod, gewenste doelgroep en op basis daarvan inventarisatie van marktruimte voor nieuw aanbod. (3.) financiering van initiatieven via RIF. (4.) faciliteren (in bestemmingsregels toestaan) van meer beleving langs bestaande routes (5.) onderhouden van routes (off- en online). Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 1.1, 1.2 en 1.4

Rol overheid: In lijn met de Ruimtelijke Strategische Visie (2019), zet in op clustering bij bestaande logistieke bedrijventerreinen die goed liefst multimodaal ontsloten zijn. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.3

2. Opgave Gastvrije Binnensteden Middels een goed functionerende gouden driehoek het DNA van de steden zichtbaar maken (citymarketing), de cultuurhistorie van de binnensteden beter te benutten (door inrichting, branding) en de informatievoorzieningen versterken waardoor de binnensteden van Rivierenland nog aantrekkelijker worden voor recreanten en toeristen.

2. Opgave RPW & solitaire aanwezigheid in het buitengebied Belangrijk doel van de regionale afspraken in het RPW is ervoor te zorgen dat de huidige balans tussen vraag en aanbod behouden blijft. Zo ontstaat er geen over programmering van (nieuwe) werklocaties in de regio die vervolgens weer tot een versnelde veroudering leidt. Tegelijkertijd kan en moet de kwaliteit van reeds bestaande bedrijventerreinen in de regio versterkt worden. Er liggen kansen voor verduurzaming en circulariteit, waar gemeenten en provincie samen mee aan de slag willen.

Rol van overheid: (1.) regionaal acquisitiepunt R&T (2.) nulmeting van aanbod, gewenste doelgroep en op basis daarvan inventarisatie van marktruimte voor nieuw aanbod. (3.) financiering van initiatieven via RIF. (4.) faciliteren (in bestemmingsregels toestaan) van meer beleving langs bestaande routes (5.) onderhouden van routes (off- en online). Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 1.1, 1.2 en 1.4

Rol overheid: Bedrijven op de juiste plek met behulp van het RPW, afsprakenkader en RAP. Verder flexibiliteit en klantgerichtheid indien mogelijk, maar ook regionaal onderzoek naar solitaire bedrijfslocaties (in het buitengebied) en de uitbreidingsbehoefte van deze bedrijven.

3. Opgave Cultuurhistorische Landmarks Krachtige verhaallijnen door het landschap die de cultuurhistorische landmarks aan elkaar verbinden en de geschiedenis tot leven brengt door de cultuurhistorische landmarks zichtbaarder en beleefbaar te maken, waardoor er meer bezoekers naar de regio komen. Rol van overheid: (1.) Beleid aanpassen waardoor meer mogelijk wordt in en bij cultuurhistorische landmarks (2.) regionaal acquisitiepunt R&T (3.) nulmeting van aanbod, gewenste doelgroep en op basis daarvan inventarisatie van marktruimte voor nieuw aanbod (4.) financiering van initiatieven via RIF (5.) marketing en promotie van cultuurhistorische landmarks (en verhaallijnen) middels jaarlijkse invulling in jaarplan BTR (6.) faciliteren (in bestemmingsregels toestaan) van meer beleving langs bestaande routes Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 1.1, 1.2, 1.3 en 1.4

Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.3

3. Opgave Stikstof aanpak Vanuit de provincie een proces opgestart om te komen tot een pakket met Gelderse maatregelen stikstof (GMS). Dit om te zorgen dat naast woningbouw ook grotere projecten en initiatieven doorgang kunnen vinden. Dit kan namelijk pas wanneer bij een negatief effect op Natura2000 gebieden er sprake is van compensatie. Rol overheid: volgend bij nationale ontwikkelingen met invullende inzet van regionale aanpak om vertraging economische ontwikkeling te voorkomen. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.1 & 3.2

4. Opgave Regiopromotie Een sterke marketing en promotie van de streken binnen de regio waardoor naamsbekendheid van alle streken stijgt en er spreiding van doelgroepen over

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

seizoenen en streken plaatsvindt. Belangrijk is daarbij dat die belevingen in de etalage worden gezet, die de gewenste doelgroepen aantrekken. Daarnaast ook het ontwikkelen van kennis (data) en jaarrond toeristisch aanbod dat regionaal is afgestemd en elkaar versterkt zodanig dat bestemming Rivierenland veel te bieden heeft en bezoekers naar de verschillende streken worden geleid. Rol van overheid: (1.) financiering middels een financiële bijdrage aan BTR (2.) marketing en promotie van de streken middels jaarlijkse invulling in jaarplan BTR (3.) streekpromotie via eigen communicatiekanalen (afgestemd met BTR) Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 1.3

5. Opgave Agrotoerisme Vitaliseren van het platteland door het koppelen van agribusiness met recreatie & toerisme en versterken van bekendheid en imago van de regio bij de doelgroepen inzichtzoeker, rustzoeker en verbindingszoeker. Dit door gezamenlijke focus op verhaallijn en inpassing van streekproducten. Rol van overheid: (1.) regionaal acquisitiepunt R&T (2.) nulmeting van aanbod, gewenste doelgroep en op basis daarvan inventarisatie van marktruimte voor nieuw aanbod (3.) financiering van initiatieven via RIF (4.) financiering middels een financiële bijdrage aan BTR (5.) bijeenkomsten organiseren t.b.v. samenwerking ondernemers, BTR en gemeente (6.) marketing en promotie van aanbod agrotoerisme en streekproducten middels jaarlijkse invulling in jaarplan BTR (7.) promotie van spreekproducten via eigen communicatiekanalen (afgestemd met BTR) (8.) aanpassing van bestemmingsregels om meer mogelijkheden voor agrotoerisme te creëren). Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 1.1, 1.2 en 1.3 3.

Innovatiekracht Als regiogemeenten verankerd in het Regionaal Investerings Fonds en het mobiliteitsfonds

Opgave Data-gestuurdheid, high tech Agribusiness wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van MKBbedrijven. Om concurrerend op de Europese thuismarkt te kunnen blijven, is aandacht voor het gehele productieproces van toelevering en productie tot afzet noodzakelijk. Dit hele proces dient te worden gestroomlijnd gericht op economische en ecologische duurzaamheid die maatschappelijk wordt geaccepteerd. En dit alles zal plaatsvinden binnen een economie die verandert (transitie) waarbij die verandering een versnelling zal krijgen door Corona: - binnen het productieproces op de bedrijven wordt automatisering/robotisering en digitalisering op grotere schaal toegepast waarbij gebruik gemaakt wordt van de reeds opgedane kennis bij de voorlopers - het principe van precisielandbouw met bijbehorende databehoefte verder vorm en inhoud geven binnen de Rivierlandse agribusiness Rol overheid: vanuit FruitDelta Rivierenland innovaties aanjagen bij de verschillende O’s middels co-finaciering via een investeringsfonds (RIF) Draagt bij aan doel 2.1 en 2.2

4. Opgave MKB toekomstbestendig Rivierenland beschikt over bovengemiddeld veel mkb en familiebedrijven. Voor deze bedrijven ontstaan de komende jaar verschillende vraagstukken over hoe om te gaan met innovatie, nieuwe technologieën, arbeidsmarktvraagstukken en digitalisering/robotisering (economie 4.0). Rol overheid: Stimuleren van organiserend vermogen via inzet via Logistics Valley Rivierenland (logistiek) als mede faciliteren en aanjagen (vormen van) parkmanagement. Doel hiervan is realisatie van ondernemersgedreven initiatieven, die bijdragen aan de beschreven vraagstukken of maatschappelijke opgaven. Participatie via LV-R in bovenregionaal samenwerkingsverband Logistics Valley voor ondersteuning van regionale projecten en opschaling/delen van projecten uit de Gelderse Corridor of faciliteren met behulp van instrument RIF. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.1, 3.2, 3.3

4. Opgave Toegevoegde Waarde Binnen de agribusiness wordt gewerkt aan schaalvergroting in combinatie met meer toegevoegde waarde binnen de totale keten: - streven naar verdergaande ketenintegratie waarbij toelevering, productie, verwerking en afzet samenkomen en innovaties opzoeken - clustervorming van agribusiness bedrijven gericht op slachtkracht en kennisontwikkeling. Indien nodig gericht bedrijven verleiden naar

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

onze Regio toe te komen en voldoende ruimte creeeren voor zogenaamde startups, broedplaaten, fieldlabs ed - zoeken naar nieuwe toepassingen van de bestaande producten uit de agribusiness als grondstof voor nieuwe producten. ` - zoeken naar nieuwe producten/rassen en verpakkingsvormen - verkrijgbaarheid van regionale producten vergemakkelijken en verder optimaliseren (regionale ketens) Rol overheid: vanuit FruitDelta Rivierenland innovaties aanjagen bij de verschillende O’s middels co-finaciering via een investeringsfonds (RIF) Draagt bij aan doel 2.1 en 2.2 5. Opgave Ontwikkelen en Benutten Arbeidspotentieel Om voldoende voorbereid te zijn op de arbeidsmarkt van de toekomst is het wenselijk dat de benodigde skills- en mindset ontwikkeld worden en regelmatig aangevuld/herijkt:

Arbeidsmarkt & Onderwijs Als regio integraal te verankeren in: regionale arbeidsmarktagenda 2021 (RW- POA)

- arbeidsparticipatie uitgaande van het regionaal beschikbare arbeidspotentieel optimaal vormgeven in overleg met overheid en bedrijfsleven - daar waar tekorten ontstaan, strategieen ontwikkelen om die tekorten op te vullen met aandacht voor de korte, middellange en langere termijn - voor de verschillende doelgroepen (jonger/ouder, lager/hoger opgeleiden, arbeidsmigranten) trajecten ontwikkelen in kader ‘leven lang leren’(je bent nooit uitgeleerd) - Fruit Tech Campus en Laanboomhuis verder ontwikkelen tot ontmoetingsplek voor kennisontwikkeling en -delen en daarmee het regionale onderwijssysteem verder te versterken Rol overheid: binnen Regio Rivierenland is RW-POA het aanspreekpunt waar partijen betrokken bij arbeidsmarkt en onderwijs samenkomen. Draagt bij aan doel 2.1 en 2.3

5. Opgave Kennisclusters De regio beschikt niet over hbo of WO kennisinstelling. Dit gemis schept kansen om te voorzien in alternatieve vormen van kennisclusters, voor kruisbestuiving tussen sector en onderwijs. Verschillende concepten hiertoe zijn in de regio bekend waarbij ontmoeting, opleiding en bijscholing (op een werklocatie, nabij ondernemer) plaats kan vinden. Vanuit elkaar leren kennen en vertrouwen kan samen werken ontstaan. Reeds gestarte voorbeelden zijn: Huis van de Logistieke samenwerking, Laanboomgeboom TCO en Fruit Tech campus. Rol overheid: Stimuleren van organiserend vermogen via inzet Logistics Valley Rivierenland (LV-R). Doel hiervan is realisatie van ondernemersgedreven initiatieven die bijdragen leveren aan arbeidsmarkten scholingsvraagstukken in de logistiek. Daarnaast participatie (via LV-R) in bovenregionaal samenwerkingsverband Logistics Valley, voor ondersteuning van regionale projecten en opschaling/delen van projecten uit dit programma van de Gelderse Corridor Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3. 2 6. Opgave Iedereen Groeit Mee Aandachtspunten op het gebied van 21e vaardigheden instroom jongeren, zij-instromers, inclusie, flexibilisering & arbeidsmigratie (waaronder kenniswerkers). Rol overheid: participeren in Logistics Valley Rivierenland (LV-R), participatie in regionale arbeidsmarktagenda 2021.

Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.1 en 3. 2

Lobby & Branding Als regio verankerd in het jaarplan Lobby & Branding (AB regio Rivierenland)

6. Opgave Licence2produce: netwerken&verbinden Kijkend vanuit de maatschappelijke acceptatie binnen de Regio, Nederland en de Europese thuismarkt is het cruciaal dat de agribusiness zijn verhaal aan de markt en haar afnemers kan uitleggen. Wanneer de sector verantwoord bezig is op de gestelde ambities zal dat ook aan de verschillende (discussie-)tafels uitgedragen dienen te worden: - binnen de Regio uitdragen hoe de agribusiness bezig is en hoe de verbinding met de inwoners van de Regio gelegd kan worden (local2local) - binnen de provincie aangeven dat de Greenport pacten binnen de Regio economisch bovengemiddeld scoren in de provinciale en nationale benchmark. Vanuit de Greenport pacten en Regio Rivierenland wordt gericht gewerkt aan een duurzame economisch verantwoorde sector - Binnen onze netwerken benoemen dat Greenport Gelderland de 7 Greenport is binnen Nederland

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

7. Opgave vitale sector in crisistijd vs imago Logistiek staat midden in de samenleving maar als mensen het over logistiek hebben, blijft het vaak beperkt tot transport van A naar B. Logisch dat iedereen dan aan vrachtauto’s en blokkendozen denkt. De logistiek in deze regio is vervlochten in de economische structuur (DNA) van de regio, kent uiteenlopende cross-overs en is veel meer high tech dan mensen denken, maar wel heel erg in zichzelf gekeerd als het gaat om het delen van al deze innovatieve techniek. Rol Overheid: deelname via LV-R in bovenregionaal samenwerkingsverband Logistics Valley voor ondernemersgedreven initiatieven die resulteren in meer samenwerking door partners in de logistiek. Daarnaast ondersteuning van deze regionale projecten en opschaling/delen van projecten uit de Gelderse Corridor die ten gunste van de regio zijn. Faciliteren met behulp van instrument RIF. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.1 en 3. 2

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

- binnen het Rijk nadrukkelijk verwoorden hoe de Greenport pacten verweven zijn binnen het Regionaal Economisch Ambitiedocument, Regiodeal en Gebiedsagenda Rol overheid: Regio Rivierenland werkt gericht en pro-actief op het netwerken&verbinden met de verschillende overheden op provinciaal en nationaal niveau Draagt bij aan doel 2.3. 7. Opgave Bereikbaarheid en ontsluiting Agribusiness gaat gepaard met vervoerstromen zijnde de toelevering van producten en diensten, intern vervoer van de gerealiseerde producten en afvoer van het eindproduct. De vervoerstromen vinden plaats binnen de Regio en binnen Europa als onze thuismarkt:

Mobiliteit Als regiogemeenten integraal verankerd in de regionale mobiliteitsvisie 2018

binnen de Regio is behoefte aan verdere optimaliseren van de toelevering en afvoer van producten rekening houdend met de capaciteit van de huidige infrastructuur. Aspecten van snelheid van de aan/afvoer irt veiligheid dienen hier ook aan de orde te komen teneinde onnodige vervoerstromen zo veel mogelijk te vermijden, productie en verwerking dichter bij elkaar plaats te laten vinden binnen de Regio dan wel vervoer van halffabrikaten stimuleren Rol van overheid: vanuit Regio Rivierenland in overleg met de verschillende Greenportpacten deze opgave verder invulling geven obv een toekomstige ambitie en huidige problematiek Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt 2.1

8. Stimuleren gebruik alternatieve modaliteiten De keuze voor een modaliteit, en een eventuele modal shift, worden vooral genomen op criteria als kosten, snelheid en flexibiliteit. In toenemende mate komt duurzaamheid daar bij. De Gelderse corridor kenmerkt zich door de unieke ligging en de mogelijkheden voor multimodaliteit: snelwegen, ligging aan de rivieren, beschikbaarheid van terminals en een rail terminal in ontwikkeling op de Betuweroute. Toch vinden verladers en logistiek dienstverleners het lastig om het asfalt los te laten. Met name het in onze regio dominant aanwezige MKB moet daarbij geholpen worden. 9. MIRT A2 Deil-Vught Planuitwerking voorkeursalternatief MIRT A2. Rol overheid: Participatie als opdrachtgever in MIRT traject Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.3 10. MIRT Goederencorridors (A15) Een samenhangend netwerk van strategisch gelegen knooppunten is onderdeel van de Topcorridors en ontwikkelt zich op een duurzame, complementaire en concurrerende wijze, in balans met de fysieke leefomgeving. Het economisch potentieel van de goede internationale bereikbaarheid en voorzieningen in deze knooppunten wordt optimaal benut. Efficiënt ruimtegebruik en een goede inpassing van bestaande en nieuwe bedrijven draagt bij aan een goede vitaliteit en kwaliteit van stad en land.

Het goederenvervoer over de corridors gebeurt in goede balans met de fysieke leefomgeving, in balans met de kwaliteit en ontwikkeling van stad en land. Rol overheid: Participatie in MIRT traject Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.3

8. Opgave circulariteit Rondom circulariteit (een economie zonder afval) komen concepten als kringlooplandbouw en biobased economy samen:

Verduurzaamen Als regiogemeenten integraal verankerd in: de Regionale Energie Strategie (RES)

- meer voorbeelden van circulariteit, kringlooplandbouw en/of biobased economy binnen de verschillende pacten ontwikkelen en zichtbaar maken met zicht op mogelijke economisch haalbare concepten. Hierbij aansluiten bij de landelijke discussie die gevoerd wordt - verder werken aan verduurzaming gewasbescherming, vergroening koude middelen binnen de bestaande koelsystemen, opwekking hernieuwbare energie - asbestverwijdering weer oppakken onder het thema circulariteit: economie zonder afval Rol van overheid: vanuit Regio Rivierenland samen met Greenport Geldeland organiseren en faciliteren dat kennis rondom circulariteit de Regio binnenkomt en door de betrokken partijen opgepakt gaat worden Opgave draagt bij aan subdoelen speerpunt 2.1, 2.2 en 2.3.

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

11. Toekomstbestendige bedrijventerreinen De kwaliteit van reeds bestaande bedrijventerreinen in de regio moet versterkt worden. Er liggen kansen voor verduurzaming, klimaatadaptatie en circulariteit, waar gemeenten en provincie samen mee aan de slag willen. Toekomstbestendigheid heeft een brede reikwijde en heeft zowel betrekking op fysiek-ruimtelijke, milieu en duurzaamheids- als sociaal economische aspecten. Er liggen kansen voor verduurzaming, vergroening en circulariteit, waar gevestigde bedrijven, gemeenten en provincie samen mee aan de slag kunnen en willen. Een belangrijke voorwaarde is een zekere organisatiegraad op het bedrijventerrein. Rol overheid: stimuleren van organisatiegraad onder de eindgebruikers van werklocaties. Voorkomen van ruimtelijk weg-werp product met regionaal beleid geformuleerd in RPW. Faciliteren van ondernemersgedreven initiatieven die bijdragen aan vitale werklocaties. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.1 en 3. 2 12. Opgave Stimuleren schone brandstoffen

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

9. Opgave energie en water Energie en water zijn belangrijke inputfactoren voor de agribusiness. Als belangrijke energie verbruiker (opslag en vervoer) en waterverbruiker (vorst, zon, droogte) is er de uitdaging om hier op te acteren: Verminderen van het energieverbruik en overstappen op hernieuwbare energie waarbij de bestaande agribusiness activiteiten als vertrek worden genomen. Ook de bestaande gebouwen gebruiken voor opwekking hernieuwbare energie (zonnepanelen) aandacht voor kwaliteit en kwantiteit van het water zodat water als productiefactor geen belemmering vormt voor de agribusiness

De transitie naar duurzame brandstoffen en andere energiedragers voor transport over weg en water binnen de goederenvervoercorridors. De strategie inzake transitie naar duurzame energiedragers op landelijke schaal te kunnen koppelen. Rol overheid: aansluiten bij uitwerkingsprogramma’s op lands(deel) niveau. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt: 3.3

Rol van overheid: Regio Rivierenland faciliteert dat de betrokken stakeholders rondom energie en water hier met elkaar over praten. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de bestaande structuren rondom de Regionale Energie Strategie en de bestaande contacten met het Waterschap rondom het thema water. Opgave draagt bij aan subdoel speerpunt 2.1

..

COVID-19

-

-

Prioritaire aanbeveling fase 2 Steunmaatregelen die nieuwe mogelijkheden kan scheppen Versnelling van 4e industriële revolutie Conjunctuurgevoelig sectoren zijn dominant in de regio, maar blijken ook de vitale sectoren van het land ten tijde van een langdurige globale crisis in de 21e eeuw Mogelijkheid voor nieuwe/andere economische opgaven, als gevolg van corona, reel als impact beter zichtbaar is. Resultaat tijdelijk thema: Mid term ambitie-document de mogelijkheid tot aanpassingen qua doelen opgaven ambities (als meer duidelijk is wat de impact van corona op de economische structuur is).

Opgave

Website: https://www.fruitdelta.nl/regionaal-economisch-ambitiedocument/

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionale economische samenwerking met behulp van een economisch ambitiedocument (versie 7 januari 2021)

Waarom samenwerking op regionale schaal? Om lokale ambities te verwezenlijken is vaak regionale samenwerking nodig. Regionale samenwerking zorgt voor kennisontwikkeling en brengt het de lokale belangen en initiatieven met elkaar in verbinding waardoor slagkracht ontstaat en een integrale aanpak van gebiedsopgaven mogelijk wordt op een groter schaalniveau. Regionale samenwerking zorgt ook voor een grotere naamsbekendheid en beleidsaandacht voor de regio en de gemeenten daarbinnen. Het zorgt dat maatschappelijke vraagstukken waarvoor samenwerking nodig is, opgepakt kunnen worden en het zorgt voor een versnelling in het bereiken van resultaten door een grotere uitvoeringskracht. Met regionale samenwerking worden bouwstenen ontwikkeld waardoor er o.a. een multiplier op de eigen investering kan worden gerealiseerd. Dit doen we vanuit de ambitie het economisch, sociaal en ecologisch kapitaal in onze regio verder te versterken. In deze samenwerking hebben we al belangrijke resultaten geboekt. Zo stimuleren we innovatief ondernemen met het Regionaal Investeringsfonds, werken we samen aan betere doorstroming, verkeersveiligheid en bereikbaarheid met het Mobiliteitsfonds. En werken we meer en meer met andere regio’s én provincie Gelderland als partner in het realiseren van de doelstellingen van Gelderland.

Een recent voorbeeld van succesvol samenwerken is het binnenhalen van een Regio Deal voor FruitDelta Rivierenland. Met deze extra impuls kunnen we verder aan de slag met vraagstukken die er voor ons als regio én voor heel Nederland toe doen. Samen zetten we FruitDelta Rivierenland letterlijk en figuurlijk op de kaart. Wat is de meerwaarde concreet? 1. Een grotere naamsbekendheid en beleidsaandacht voor onze regio en de gemeenten daarbinnen: De regio is het juiste schaalniveau voor samenwerking met de provinciale, Rijks en Europese overheid op beleidsdossiers waarmee gezamenlijk gewerkt wordt aan maatschappelijke opgaven van de toekomst, zoals het klimaatvraagstuk. FruitDelta wordt sinds 2018 genoemd in het coalitieakkoord van provincie Gelderland. 2. Maatschappelijke opgaven aanpakken waarvoor samenwerking nodig is: op bovenlokale beleidsterreinen zoals economie, mobiliteit, duurzaamheid en wonen hebben gemeenten elkaar, soms verplicht, nodig om resultaten te boeken. Dit zijn maatschappelijke opgaven en beleidsterreinen die veelal strategisch van aard zijn. Daarbij is ook samenwerking nodig met ondernemers, onderwijs, organisaties en ondernemende inwoners. 3.

Versnelling van resultaten door een grotere uitvoeringskracht: Door de samenwerking tussen gemeenten, maar ook met ondernemers, onderwijs, organisaties en ondernemende inwoners zijn er versneld resultaten te boeken op het gebied van werkgelegenheid en een prettig woon- en leefklimaat voor al onze inwoners (brede welvaart). Er ontstaan door de samenwerking meer uitvoeringskracht en middelen voor initiatieven vanuit de samenleving. De initiatieven van het RIF, maar ook de RES zijn hier mooie voorbeelden van. 4. Bouwstenen ontwikkelen voor financiële instrumenten van andere overheden: Door de samenwerking tussen de gemeenten, maar ook met ondernemers, onderwijs, organisaties en ondernemende inwoners worden er bouwstenen ontwikkeld die vervolgens in te zetten zijn voor financiële instrumenten van Provincie (zoals de Gebiedsagenda), Rijk (zoals de Regiodeal) en Europa. Hierdoor komen er financiële middelen naar ons toe en bereiken we een multiplier van onze eigen investeringen, zoals met het Regionaal Investeringsfonds (RIF). 5. Kennisontwikkeling: Samenwerken op regionale schaal brengt de lokale belangen en initiatieven met elkaar in verbinding waardoor slagkracht ontstaat en een integrale aanpak van gebiedsopgaven mogelijk wordt op een groter schaalniveau.

Door de integrale aanpak bevordert regionale samenwerking het kennisniveau op lokale schaal doordat van elkaar kan worden geleerd. Door regionaal samen te werken, kom je lokaal verder. Een mooi voorbeeld is het project Gastvrije Waaldijk, waar drie gemeenten samen in optrekken.

Waarom Penta Helix? Samenwerken aan de economische ontwikkeling van Rivierenland gebeurt sinds 2016 op basis van het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2016-2020 met bijbehorend uitvoeringsprogramma. Samen met ondernemers, onderwijs, onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners (de O’s) werken de acht gemeenten samen op economisch beleid om duurzame, brede welvaart te stimuleren. Het Regionaal Investeringsfonds (RIF) is er speciaal voor ondernemers en ondernemende inwoners. Het is dé steun in de rug voor iedereen met een goed plan. Het AB van Regio Rivierenland/FruitDelta wil graag de regionale economische samenwerking doorzetten en het proces voor het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2020-2024 is gestart. Dit is een open proces, waarvan de uitkomst niet vastligt. Partijen kunnen er een bijdrage aan leveren door te participeren in een bepaalde fase. Bij het nastreven van duurzame, brede welvaart houden we in het proces rekening met de brede context van de regio. Het resultaat is een gedragen Regionaal Economisch Ambitiedocument 2020-2024. Daardoor komt FruitDelta Rivierenland bovendien beter op de kaart te staan bij de Provincie Gelderland, het Rijk en in Brussel. Vervolgens is het de economische bouwsteen voor een gezamenlijke, breed gedragen agenda voor de toekomst van de regio.

De Gebiedsagenda wordt gemaakt op basis van overeenkomende belangen en opgaven, van samenwerkende gemeenten, provincie Gelderland, regionale partners en (georganiseerde) inwoners. Het door de gemeenteraden en partners (pentahelix) vast te stellen FruitDelta economische ambitiedocument voor de periode 2020-2024.

Insert tekst

Fase 3: Ontwikkeling nieuw ambitiedocument.

Wat zijn de ambities, opgaven en doelen voor de regionale economie..?

Regionaal Economisch Ambitiedocument 2021-2024:

fase 3.2

Marien Borgstein - Niels Huijbers- Wouter Minkhorst -Annoesjka Wintjes

Fasen in het proces:

Deze sessie: Centrale vragen: Wat - Herkent u zich in de speerpunten, ambities en subdoelen ? - Herkent u zich in de gekozen thema’s en opgaven? Hoe - Heeft u ideeën over hoe de financiering georganiseerd kan worden om op de verschillende opgaven projecten aan te jagen (gebruikmaken van de ervaringen van het RIF)

fase 3.2: Waarom stimuleren regionale economie mbv ambitiedocument?

fase 3.2: thema’s binnen de regionale economie

Herkent u de (overkoepelende) thema’s voor de regionale economie? Mist u wat?

fase 3.2: Focus op speerpunten

Herkent u de speerpunten?

fase 3.2: Doelen en ambities per speerpunten

Herkent u de ambities en subdoelen op de 3 speerpunten?

fase 3.2: thema’s en opgaven Logistiek & Werklocaties

Herkent u de thema’s en opgaven voor het speerpunt? Mist u een opgave voor dit speerpunt?

fase 3.2: thema’s en opgaven Agribusiness

Herkent u de thema’s en opgaven voor het speerpunt? Mist u een opgave voor dit speerpunt?

fase 3.2: thema’s en opgaven Recreatie & Toerisme

Herkent u de thema’s en opgaven voor het speerpunt? Mist u een opgave voor dit speerpunt?

fase 3.2: Inhoudelijke opgave Covid-19

• Tijdelijk thema tot 2022 • Daadwerkelijke economische impact pandemie is nog steeds moeilijk te overzien door steunmaatregelen. • Vraagt adaptief kunnen inspelen op: nieuwe ontwikkelingen en behoeften van de regionale economie als gevolg van pandemie • Inzet op kansen regionale economie als gevolg van nieuwe steunmaatregelen Provincie, Rijk en Europa. • Wat mogelijk resulteert mogelijk in extra opgaven, doelen en/of Speerpunt eind 2022

Wat vindt u van COVID-19 als tijdelijke opgave in het nieuwe ambitiedocument?

fase 3.2: financiering inhoudelijke herijking

HOE: Financiering om projecten aan te jagen? a. b.

RIF Andere bronnen zoals…

Bedankt

Verrassend Rivierenland 100 verborgen parels in de regionale economie

Prof.dr. Gert-Jan Hospers Stichting Stad en Regio, augustus 2020 Rapportage voor Regio Rivierenland

Inhoudsopgave Inleiding

2

Gemeente Buren

4

Gemeente Culemborg

11

Gemeente Maasdriel

19

Gemeente Neder-Betuwe

26

Gemeente Tiel

33

Gemeente West Betuwe

40

Gemeente West Maas en Waal

48

Gemeente Zaltbommel

55

Afsluiting

63

Fotocredits De foto op de voorkant van het rapport is ter beschikking gesteld door de Faber Halbertsma Group uit Eck en Wiel (gemeente Buren)

1

Inleiding In de regio Rivierenland hebben de gemeenten de krachten gebundeld om de economie en brede welvaart van het gebied te stimuleren. In lijn met de regionale identiteit en kwaliteiten ligt de focus op drie speerpunten: (1) agribusiness, (2) economie en logistiek en (3) recreatie en toerisme. Achter deze overkoepelende termen gaan honderden bedrijven schuil. Sommige daarvan hebben het karakter van ‘verborgen parels’: in hun branche zijn ze een begrip, maar bij het grote publiek zijn ze nauwelijks bekend. Juist die verborgen parels vormen de motor van de regio en geven haar toekomstkracht. Maar waar zitten ze? Wat doen ze precies? En wat maakt ze zo uniek? In dit rapport een eerste verkenning.

100 verborgen parels: hoe kwam de lijst tot stand? Hoe bepaal je of een bedrijf een verborgen parel is? In feite is dat onmogelijk, want wat de één opmerkelijk vindt aan een bepaald bedrijf, is voor de ander niets bijzonders. De lijst die in dit rapport wordt gepresenteerd is dan ook niet meer dan een ‘educated guess’ oftewel een geïnformeerde inschatting. Bij onze zoektocht naar verborgen parels in de regionale economie hebben we ons gebaseerd op bronnenmateriaal van overheden (acht gemeenten, regio Rivierenland en provincie Gelderland) en artikelen en ranglijsten in de media (De Gelderlander, Het Financieele Dagblad, Elsevier, KvK, Management Team, TripAdvisor, The Fork en verschillende brancheorganisaties). Daarnaast hebben we de ledenlijsten van lokale en regionale ondernemersverenigingen doorgenomen en bij alle gemeenten ingezoomd op Google Maps. En uiteraard zijn de websites van alle geselecteerde bedrijven geraadpleegd. Dit leverde een groslijst van in totaal ruim 200 potentieel interessante bedrijven op, grofweg 25 per gemeente. Vervolgens is deze lijst teruggebracht tot 100 bedrijven (12 tot 13 per gemeente) aan de hand van de volgende vier criteria: -

Onderscheidende activiteiten Het bedrijf doet iets opvallends en verschilt daarmee van branchegenoten. De ‘points of difference’ kunnen voortvloeien uit de bijzondere historie van de onderneming, de geleverde producten of diensten, innovatiekracht, duurzaamheid of maatschappelijke betrokkenheid. Nominaties, prijzen, awards, reviews en andere blijken van erkenning zijn daarvoor een indicatie.

-

Verbondenheid met de regio Multinationals zijn ‘footloose’ en kunnen eigenlijk overal zitten. Wij vinden het belangrijk dat bedrijven geworteld zijn in hun omgeving. Bij flink wat familiebedrijven zie je die regionale verbondenheid.

2

-

Economische diversiteit In theorie is het mogelijk dat alle verborgen parels in een gebied zich binnen één sector bevinden. Dat zou echter een saaie lijst opleveren. Daarom hebben we de drie speerpunten van de regio Rivierenland als uitgangspunt genomen en daarbinnen gezocht naar verrassende bedrijven. En bij elke gemeente hebben we ook een ‘witte raaf’ vermeld: een écht opmerkelijk bedrijf.

-

Geografische spreiding Zeker voor de plattelandsgemeenten in Rivierenland geldt dat ze uit meerdere kernen bestaan. Bij de inventarisatie hebben we ons laten leiden door het uitgangspunt van verdelende rechtvaardigheid: verder kijken dan de hoofdkern. Wat dat betreft geldt ook hier het credo ‘zoekt en gij zult vinden’.

Leeswijzer: geen ranglijst, maar een overzicht! In de rest van dit rapport passeren de geselecteerde verborgen parels de revue. We hanteren daarbij een vast stramien. Om te beginnen wordt elke gemeente kort getypeerd aan de hand van circa 25 bedrijven uit de groslijst die we aan het begin van onze zoektocht hebben gemaakt. Daarna volgen in alfabetische volgorde portretjes van de bedrijven die wat ons betreft de titel ‘verborgen parel’ verdienen. Bij elke organisatie worden de locatie, de contactpersoon, het telefoonnummer, het mailadres, de website en het logo vermeld, gevolgd door een argumentatie waarom de parel zo bijzonder is. Het moge duidelijk zijn dat de lijst allesbehalve objectief is. Maar vanaf het begin van de exercitie was dat ook niet de bedoeling. Laat de lijst – die geen ranglijst is, maar een overzicht! – vooral een aanmoediging zijn om verder te zoeken naar verborgen parels in de regio Rivierenland.

3

Gemeente Buren De gemeente Buren (26.500 inwoners) staat bekend om het gelijknamige vestingstadje Buren dat banden heeft met de Oranjes. Maar naast het stadje zelf heeft de gemeente Buren tal van andere parels. Zo zorgen de vele lokale telers ervoor dat het gebied vanouds in de top drie van Nederlandse fruitgemeenten staat. Enkele voorbeelden: Aart van Schaik (Lienden), Berrybrothers (Buren), Bloedbessen (Asch), De Fruitmotor (Lienden), De Ruiter (Erichem), Fruit NL (Ommeren), Fruitweelde (Ingen), Halmfruit (Lienden) en Van Ossenbruggen Fruit (Ingen). Het Betuws Wijndomein (Erichem) produceert prijswinnende Nederlandse wijnen. Verder is het opvallend hoeveel logistieke bedrijvigheid er in de gemeente is gevestigd. Naast spelers zoals de Faber Halbertsma Group (Eck en Wiel) en Van Oort (Eck en Wiel) zijn internationale koerier Van de Wetering (Ingen), mesttransporteur Orgamebo (KapelAvezaath), chemicaliënexpert Transportbedrijf Van Ziel (Kapel-Avezaath) en Rijn-Delta Palletspecialisten (Maurik) het vermelden waard. Op het gebied van de bouw en de maakindustrie moeten bouwbedrijf Gebr. Van Kessel (Buren), minihijskraanspecialist HOCAP (Buren) en voedingsmachinebouwer Key Technology (Beusichem) worden genoemd.

En wist u dat Ingen de thuisbasis is van tafelkledengroothandelaar Wicotex en breikledingbedrijf Approvato? Qua recreatie en toerisme kunnen we niet heen om het mooie vakantiepark Eiland van Maurik en het Zoelense evenementencluster Wipeout, Beldert Beach en de Holland Evenementengroep. Gewaardeerde horecaplekken zijn Forelvisserij Maurik, Gastrobar Maximaal (Buren), Heerlijkheid Eck en Wiel, Kunsthof de Heuf (Buren), Landwinkel De Heus (Zoelen), Natuurlijk Gruun (Ommeren) en restaurant ’t VeerHuys (Beusichem).

(I) Speerpunt agribusiness Bloedbessen Plaats: Asch Contact: Chris Bloed Tel. 0345-501711 Mail: info@bloedbessen.nl Web: www.bloedbessen.nl Bij ‘bloedbessen’ denk je automatisch aan (bloed)rode bessen. De naam verwijst echter naar het familiebedrijf Bloed dat de bessen op ambachtelijke wijze teelt op een perceel in Asch en

4

op nevenvestigingen in Neerijnen en Maurik. Het bijzondere van Bloedbessen is dat de firma controle houdt over het gehele proces, van de teelt tot de verpakking. Zo is er voor de rode bessen een speciale milieuvriendelijke en hygiënische verpakking ontwikkeld. Daardoor kan Bloedbessen de kwaliteit, beschikbaarheid en voedselveiligheid van zijn bessen garanderen. Het grootste deel van het fruit wordt tussen juni en augustus met de hand geoogst door honderden scholieren uit de regio. Doordeweeks rijden er dan speciale bussen van stations in de buurt om de vakantiewerkers op te pikken en terug te brengen.

De Fruitmotor Plaats: Lienden Contact: Hilde Engels Tel. 06-16274450 Mail: info@defruitmotor.nl Web: www.defruitmotor.nl In De Betuwse Fruitmotor werken telers, verwerkers en verkopers samen om consumenten bewuster te maken van de waarde van lokaal en duurzaam eten. Dat doen ze door van ‘krenkelaars’ (fruit met een plekje of vlekje) streekproducten te maken. Met de inkomsten uit de coöperatie wordt de biodiversiteit van boomgaarden verbeterd, terwijl aan alle partijen in de keten een eerlijke prijs wordt betaald. Voor deze unieke aanpak is De Fruitmotor intussen meermaals onderscheiden. Zo won de coöperatie in 2019 de Accon-AVM Circulair Award en stond ze in hetzelfde jaar op de vijfde plek in de ‘Duurzame100’ van dagblad Trouw. En het jaar daarvoor werd de Krenkelaar van één van de leden van de coöperatie - het Betuws Wijndomein in Erichem - uitgeroepen tot de beste cider van Nederland!

Fruitweelde Plaats: Ingen Contact: Elze-Lia Visser Tel. 06-52000222 Mail: elze-lia@fruitweelde.nl Web: www.fruitweelde.nl Bij de biodynamische fruittuin Fruitweelde in Ingen maak je kennis met kringlooplandbouw in optima forma. Het bedrijf, dat in 2011is gestart, teelt bramen, frambozen en kiwibessen op 100% biologische wijze. Vanuit de gedachte dat alles met elkaar samenhangt hecht het

5

bedrijf veel waarde aan de gezondheid van de bodem. Fruitweelde is gecertificeerd door Skal Biocontrole, Global Gap en Stichting Demeter en verkoopt de oogst tussen juni en oktober bij biologische supermarkten (denk aan Ekoplaza en Marqt) en natuurvoedingswinkels in het hele land. En omdat bij kringlooplandbouw het principe ‘afval = grondstof’ geldt, wordt van het fruit dat niet voor consumptie geschikt ijs gemaakt dat ook overal te koop is.

Halmfruit Plaats: Lienden Contact: Herman Halm Tel. 06-30232613 Mail: info@halmfruit.nl Web: www.halmfruit.nl Familiebedrijf Halmfruit zit al ten minste vier generaties in de fruitteelt: appels, peren, pruimen en kersen. De firma uit Lienden is echt een verborgen parel. Om te beginnen levert Halmfruit schoolfruit aan zo’n 300 scholen door het hele land. Verder heeft het bedrijf samen met de Liendense collega-teler Aart van Schaik gezorgd voor herintroductie van verdwenen kersenrassen (Kordia, Regina en Karina) op de Nederlandse markt. En last but not least levert Halmfruit al dertig jaar aan grootgrutter Albert Heijn. Door uitgekiende logistiek kunnen de geoogste kersen al binnen een etmaal in de supermarkt liggen. Dat het bedrijf aandacht schenkt aan duurzaamheid, spreekt eigenlijk voor zich. Mede dankzij Halmfruit genieten veel Nederlanders van heerlijke kersen van eigen bodem.

(II) Speerpunt economie en logistiek Faber Halbertsma Group Plaats: Eck en Wiel Contact: Frans Colthoff Tel. 088-9915007 Mail: f.colthoff@faberhalbertsmagroup.com Web: www.faberhalbertsmagroup.com/nl

6

De Faber Halbertsma Group met Eck en Wiel als thuisbasis is een conglomeraat van bedrijven die pallets maken en verhuren. Aan het roer van het bijna 130 jarige oude familiefirma staat Ingrid Faber, de derde generatie. In 2019 telde de onderneming 720 medewerkers in binnen- en buitenland die in dat jaar in totaal zo’n 11 miljoen pallets produceerden en repareerden. Op het gebied van palletverhuur (‘pooling’) is het bedrijf Europees marktleider. Ook qua duurzaamheid en circulaire economie loopt de Faber Halbertsma Group voorop: bij alle bedrijfsprocessen staat hergebruik centraal. Geen wonder dat het bedrijf telkens opduikt in ranglijstjes van topondernemingen die in de media worden gepubliceerd.

Gebr. Van Kessel Plaats: Buren Contact: Ab de Jong Tel. 0344-578578 Mail: info@kessel.nl Web: www.kessel.nl Of het nu gaat om de inrichting van het Utrechtse Jaarsbeursplein, de reconstructie van Nwegen in ons land of het onderhoud van de openbare ruimte voor de provincie Limburg, de 450 medewerkers van bouwbedrijf Gebr. Van Kessel draaien hun hand er niet voor om. De onderneming met hoofdkantoor in Buren bestaat uit verschillende gespecialiseerde bedrijven die actief zijn op het gebied van infrastructuur en civiele techniek. Gebr. Van Kessel hecht veel belang aan veiligheid, duurzaamheid en personeelsbeleid. Dat blijkt onder meer uit het grote aantal toegekende certificaten en innovaties, waaronder ‘groene’ asfaltmengels en circulaire productietechnieken. De bouwfirma kent een relatief platte organisatie en heeft in 2018-2019 zelfs de Beste Werkgever-award in de wacht gesleept.

Key Technology Plaats: Beusichem Contact: Louis Vintro Tel. 0345-509900 Mail: keybv@key.net Web: www.key.net/en/ Een bedrijf met de naam ‘Key Technology’ moet wel innovatief zijn. Dat is inderdaad het geval bij deze hightech firma waar zo’n 60 mensen werken: het is een internationaal

7

toonaangevende producent van inspectie-, transport- en sorteermachines voor de voedingsindustrie. De machines kunnen moeiteloos onvolkomenheden - denk aan stenen, stokjes en andere vreemde materiaaldeeltjes - in groenten, fruit en noten detecteren en verwijderen. Omdat het daarbij draait om precisie, worden de laatste snufjes ingezet, zoals camera’s, lasers en kunstmatige intelligentie. De machines vinden vanuit Beusichem hun weg naar tal van landen in Europa, Afrika en Azië. Key Technology heeft zusterbedrijven in de VS en België en maakt deel uit van het Amerikaanse concern Duravant.

Van Oort Plaats: Eck en Wiel Contact: Simon van Oort Tel. 0344-699000 Mail: info@oort.nl Web: www.oort.nl Onderweg kom je de vrachtwagens van Van Oort regelmatig tegen. Op 1 augustus 2020 vierde het transportbedrijf uit Eck en Wiel zijn zestigste verjaardag. Vervoerde de firma vroeger vooral fruit en stenen, nu is Van Oort gespecialiseerd in verhuizingen en het transport van meubels, koffie en zorgproducten. Ook worden bestel- en vrachtwagens verhuurd. Van Oort is een veelgevraagde logistieke dienstverlener. De cijfers spreken boekdelen: het bedrijf heeft 225 medewerkers, zo’n 300 voertuigen en een opslagcapaciteit van 20.000 vierkante meter. Behalve in Eck en Wiel heeft Van Oort een vestiging in het Vlaamse Mechelen van waaruit België en Luxemburg worden bediend.

(III) Speerpunt recreatie en toerisme Forelvisserij Maurik Plaats: Maurik Contact: Bertha Peters Tel. 06-43972000 Mail: info@forelvisserijmaurik.nl Web: www.forelvisserijmaurik.nl

8

Vlak bij het vakantiepark Eiland van Maurik bevindt zich Forelvisserij Maurik. Hier kun je niet alleen heerlijk (zalm)forel eten, maar er onder begeleiding ook zelf op vissen. Bezoekers zijn erg te spreken over de gastvrije ontvangst, de viservaring en het eten (‘Verrukkelijke forel!’). Forelvisserij Maurik organiseert ook wedstrijden, bedrijfsuitjes en familie- en kinderfeestjes. Ervaren sportvissers kunnen bij de avonturenvijver terecht, waar ze onder het motto ‘vangen en terugzetten’ kunnen vissen op andere vissoorten. Voor professioneel visaas moet je trouwens ook in Maurik zijn, want Berendsen visvoeders is een expert in het maken van wedstrijdvoeders die overal verkrijgbaar zijn. Topvissers zijn vooral te spreken over Berlok, een speciaal door Berendsen ontwikkelde smaakstof waar vissen gek op zijn.

Kunsthof de Heuf Plaats: Buren Contact: Lydia van den Heuvel Tel. 06-47159308 Mail: info@kunsthofdeheuf.nl Web: www.kunsthofdeheuf.nl Aan de oude stadsmuur van Buren en de rivier de Koorne ligt Kunsthof de Heuf. Wie de reviews leest en foto’s bekijkt, ziet direct dat dit een wel heel bijzondere vergaderlocatie, groepsaccommodatie en bed & breakfast is. Er worden verschillende groepsactiviteiten aangeboden, zoals workshops portretschilderen, lachtrainingen en stadswandelingen. In de landelijke media is er regelmatig aandacht voor Kunsthof de Heuf, niet in de laatste plaats vanwege de muziektheaterprogramma’s die er onder de vlag van ‘Psychologie in Theater’ plaatsvinden. De laatste inzichten over grote levensvragen als liefde, relaties en ouderdom worden tijdens de voorstellingen gekoppeld aan muziek, theater en cabaret.

Natuurlijk Gruun Plaats: Ommeren Contact: Kees van Blijderveen Tel. 0344-782560 Mail: info@natuurlijkgruun.nl Web: www.natuurlijkgruun.nl Natuurlijk Gruun is een verborgen parel te midden van de boomgaarden van Ommeren. Het is een Appelcafé, Boerenwinkel annex Educatiecentrum. Proeven, voelen en beleven staan

9

hier centraal, of je er nu komt voor een lunch, de beroemde appeltaart of ambachtelijke streekproducten met het Betuws Best-keurmerk. De locatie is zeven dagen per week te reserveren voor feesten en partijen, terwijl er voor groepen rondleidingen mogelijk zijn. Eigenaar Kees van Blijderveen weet waarover hij het heeft, want samen met zijn zoon runt de enthousiaste fruitteler en –handelaar het bedrijf Fruit NL waar appels en peren milieubewust worden geteeld. Bij Natuurlijk Gruun komen liefde voor streekproducten, een landelijke beleving en professionaliteit op een natuurlijke wijze samen.

(IV) Witte raaf: opmerkelijk! Approvato Plaats: Ingen Contact: Willem Geurts Tel. 0344-745030 Mail: contact@approvato.nl Web: www.approvato.nl In de dorpskern van Ingen zit het R&D-centrum en verkoopkantoor van Approvato, een bijzonder bedrijf dat gebreide kleding ontwerpt en produceert in nauwe samenwerking met gespecialiseerde fabrieken in Azië. Voor afnemers overal in Europa levert Approvato hoogwaardige t-shirts, polo’s, truien en andere kledingstukken volgens vlak- en rondbreitechnieken. Het bijzondere van de firma is dat ze binnen de sector vooroploopt op MVO-gebied: de fabrieken in India, China en Bangladesh die de kleding voor Approvato produceren voldoen aan de hoogst mogelijke normen qua mens en milieu. Om dat kracht bij te zetten heeft Approvato tevens het bedrijf Fair & Co opgericht dat zich hard maakt voor duurzame, eerlijke en transparante productie in de kledingindustrie.

10

Gemeente Culemborg

Vraag de gemiddelde Nederlander naar bekende Culemborgse bedrijven en je krijgt als antwoord: Gelderman, Gispen en het Centraal Boekhuis. Meubels en logistiek horen inderdaad bij de gemeente Culemborg (28.500 inwoners) zoals de haven bij Rotterdam. Naast de Gelderman Groep en projectinrichter Gispen kent de stad het ETC Design Center Europe en vooraanstaande meubelbedrijven, zoals Van Drenth Buighout & MultiDesk en VDS Culemborg. En op het gebied van logistiek is Culemborg niet alleen de thuisbasis van het CB (afkorting van Centraal Boekhuis), maar bijvoorbeeld ook van opslagsystemenproducent Europe Racking, truckservice de Van Dijk Groep en transporteurs Gebr. Pothuizen en de Van Sterkenburg Groep. Tegelijkertijd staat het Culemborgse bedrijfsleven voor diversiteit. Zo komen we een reeks aan internationale spelers tegen: Carrier Refrigeration Benelux (supermarktkoeling), MCN (industriële montagetechniek), Pfeiffer Vacuum (vacuümpompen), Rademaker (industriële bakkerijmachines), Tradekar Benelux (fietsendragers), Van Dam’s Kwastenfabriek en Van Doorn Verlichting. Verder telt Culemborg opvallend veel jonge innovatieve bedrijven, zoals Eyedog (mobile wayfinding), Mr. Fill (slimme afvalbakken) en NO-AXE (hout kloven zonder bijl). Qua dienstverlening is het ook variatie troef, of het nu gaat om CLM Onderzoek & Advies, partybedrijf DS Events en inkoopcentrum FairPlaza.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=c6ee02ed-f091-40e2-8cbd-845aaa477d1c