CConstaterende datCastricum
Koppel je AI →
Document · PDF

05 Jaarrekening incl controle verklaring 2020 GR GGD HN

Raadsplein - Carrousels 17 juni 2021, gemeente CastricumBij agendapunt: Zienswijze op jaarrekening 2020 en begroting 2022 van de GGD Hollands Noorden22.131 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het meest voorkomende themacertificaat was Voeding (25), gevolgd door Bewegen en sport (19), Welbevinden (17), Roken, Alcohol en Drugspreventie (6), Relaties en seksualiteit (5), Fysieke Veiligheid (1) en Milieu en natuur (1). Netwerken De GGD participeert in verschillende netwerken zoals ‘NL vitaal’. Ook is input geleverd voor de ‘Nota gezond opgroeien in de Kop van Noord-Holland: Op weg naar een integrale preventieve aanpak voor jongeren’. Verder is advies gegeven aan de JOGG-regisseurs van diverse gemeenten en input geleverd voor de sportakkoorden en het ‘Webinar Sociale basisinfrastructuur: outcome gericht bouwen aan resultaat en participeren’, en aan de Thematafels.

www.ggdhollandsnoorden.nl

43

GGD HOLLANDS NOORDEN

Middelen De totale baten en lasten van programma Onderzoek, Beleid en Preventie worden in onderstaande tabel weergegeven: Onderzoek, Beleid en Preventie - overzicht baten en lasten

Realisatie 2019

Begroting 2020

Realisatie 2020

Totaal baten

1.310

2.028

1.882

Totaal lasten

860

1.474

1.319

Resultaat

450

555

564

(Bedragen x € 1.000 incl. mutaties reserves)

Het programma Onderzoek, Beleid en Preventie sluit af met een resultaat van € 564.000 en valt € 9.000 positiever uit dan begroot. Het financieel onderscheid naar GR-taken en aanvullende diensten wordt als volgt gespecificeerd: Overzicht baten en lasten 2020 naar GR-taken en aanvullende diensten Deelnemersbijdrage

Overige

Totaal

Totaal

gemeenten

baten

Baten

lasten

645

17

662

447

215

gezondheidsbeleid

431

-

431

297

134

Epidemiologie

630

159

789

574

215

1.706

176

1.882

1.319

564

Onderzoek, Beleid en Preventie (x € 1.000)

Saldo

GR-taken: Collectieve Gezondheidsbevordering Advisering en ondersteuning gemeentelijk

Totaal

In onderstaande tabel wordt het saldo ten opzichte van de begroting weergegeven. Analyse resultaat 2020 ten opzichte van de begroting Onderzoek, Beleid en Preventie

GR-taken

(x € 1.000 )

Aanvullende

Totaal

diensten

Collectieve Gezondheidsbevordering

26

0

Advisering en ondersteuning gemeentelijk gezondheidsbeleid

-6

0

-6

Epidemiologie

-10

0

-10

9

0

9

Totaal

Het positieve saldo van € 9.000 is gerealiseerd door terughoudend om te gaan met het invullen van vacatures.

www.ggdhollandsnoorden.nl

44

26

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2 Paragrafen

1.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Algemeen In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ wordt de financiële positie toegelicht. Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat dit dwingt tot beleidsombuigingen en/of bezuinigingen. In de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland-Noord zijn uitgangspunten opgenomen rond het weerstandsvermogen. Volgens deze regeling is weerstandscapaciteit aanwezig bij de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling. Bij de GGD is daarom slechts een beperkte algemene reserve toegestaan. Deze bedraagt maximaal 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. De deelnemende gemeenten zijn verplicht ervoor te zorgen dat de GGD beschikt over voldoende middelen om aan al de verplichtingen te kunnen voldoen. De algemene reserve van de GGD bedraagt € 1.066.000 positief na verwerking van de resultaatbestemming 2019. In 2020 bedraagt het positieve resultaat € 221.000. De resultaatbestemming over 2020 wordt in een apart voorstel voorgelegd aan het algemeen bestuur. Voor de resultaatbestemming over 2020 is het weerstandvermogen als volgt te specificeren: Weerstandsvermogen

Eenheid

31-12-2020

31-12-2019

Algemene reserve (x € 1.000)

1.000

1.066

1.066

Lasten (x € 1.000)

1.000

59.800

42.617

%

1,8%

2,5%

Algemene reserve in % van totale lasten

www.ggdhollandsnoorden.nl

45

GGD HOLLANDS NOORDEN

Financiële risico’s De financiële risico’s zijn ingeschat naar mogelijke omvang in een laag scenario en een hoog scenario. Per risico is aangegeven welk bedrag is aangehouden om de weerstandscapaciteit te kunnen berekenen. Indien één of meerdere van deze risico’s zich voor dreigen te doen, worden de negatieve financiële effecten, zoveel als mogelijk is, beperkt in de flexibele schil van de organisatie. De volgende financiële risico’s zijn geïnventariseerd als belangrijk voor het weerstandsvermogen: Scenario laag

Scenario hoog

Bedrag risico

Doorontwikkeling JGZ 2019-2023

50.000

265.000

50.000

Ziekteverzuim JGZ

125.000

250.000

125.000

-

195.000

195.000

175.000

710.000

370.000

Overzicht financiële risico’s

GR-taken:

Informatiebeveiliging en privacybescherming

Aanvullende diensten: 50.000

230.000

50.000

Medische arrestantenzorg

140.000

340.000

140.000

Gevolgen COVID-19 voor reizigersadvisering

150.000

350.000

150.000

340.000

920.000

340.000

515.000

1.630.000

710.000

Afname aanvullende diensten JGZ

Totaal

Doorontwikkeling JGZ 2019-2023 Er wordt gewerkt aan verbetering van de uitvoering van het basispakket JGZ met het programma ‘Doorontwikkeling JGZ’. Hiervoor is tijdelijk meer personeelsinzet noodzakelijk, dat kan leiden tot een begrotingsoverschrijding. De begroting 2021 is gewijzigd om de eenmalige kosten op te vangen ten laste van de algemene reserve. Ziekteverzuim JGZ Het ziekteverzuim JGZ is hoger dan begroot (5%). Dit heeft negatieve impact op de productiviteit en leidt tot hogere kosten. Het verzuimbeleid wordt verder aangescherpt en processen worden aangepast om de productiviteit te kunnen verhogen. Informatiebeveiliging en privacybescherming Informatiebeveiliging en privacybescherming voldoen nog niet aan de aangescherpte regelgeving. Het basisniveau van informatiebeveiliging moet op orde worden gebracht om onder andere veiligheidslekken (misbruik/diefstal/verlies van data) te voorkomen. De begroting 2021 is gewijzigd om kosten over 2021 op te vangen ten laste van de algemene reserve. Bij de Kadernota 2022 heeft het algemeen bestuur besloten dat de directie de opdracht krijgt om dekking binnen de begroting 2022 te vinden voor deze kosten.

www.ggdhollandsnoorden.nl

46

GGD HOLLANDS NOORDEN

Afname aanvullende diensten JGZ Als gevolg van mogelijke financiële tekorten in het sociaal domein, kan de GGD te maken krijgen met taakstellingen op aanvullende diensten JGZ. Het continu aangaan van de dialoog met gemeenten over de noodzaak en waarde van aanvullende diensten, geeft de GGD de mogelijkheid om vermindering van inzet personeel zo veel als mogelijk op te vangen uit de flexibele schil en het natuurlijk verloop. Medische arrestantenzorg De GGD loopt het risico dat de aanvullende dienst medische arrestantenzorg na aanbesteding niet aan de GGD wordt gegund. Hierdoor komt het in stand houden van de expertise Forensisch Medische Geneeskunde zowel financieel als operationeel onder druk. Er is een gezamenlijke voorbereiding van inschrijving met drie GGD’en in Noord-Holland gestart. Landelijk worden de gevolgen van het mogelijk wegvallen van de medische arrestantenzorg onderzocht in relatie tot de kosten voor lijkschouwing voor gemeenten. Gevolgen COVID-19 voor reizigersadvisering Als gevolg van COVID-19 is reizen sterk afgenomen. Er is onzekerheid over het moment en de periode waarin het reisverkeer gaat herstellen. Het ministerie van VWS compenseert vooralsnog de inkomstenderving. Het is onzeker in welke mate het ministerie van VWS de inkomstenderving blijft compenseren en wanneer de reizigersmarkt weer op het niveau van voor de COVID-19-pandemie komt.

Personeel wordt zo effectief mogelijk ingezet op andere GR-taken en aanvullende diensten. Veilig Thuis Voor Veilig Thuis is een aparte financiële begroting voor 2022 opgesteld. De besluitvorming over deze begroting en de toekenning van de gemeentelijke bijdrage voor Veilig Thuis vindt bij iedere afzonderlijke gemeente plaats. Wanneer het aantal meldingen of adviezen bij Veilig Thuis stijgt en de begroting niet toereikend is, zal het dagelijks bestuur (conform de dienstverleningsovereenkomst) dit tijdig melden bij de gemeenten en vragen om een extra bijdrage te verstrekken. Immers, Veilig Thuis heeft geen reservebudget. De niet bestede middelen worden teruggegeven aan de gemeenten.

www.ggdhollandsnoorden.nl

47

GGD HOLLANDS NOORDEN

Weerstandscapaciteit Bij de GGD wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de risico’s op te vangen. In onderstaande tabel is de berekening opgenomen van de ratio weerstandscapaciteit. Omschrijving

Ratio weerstandcapaciteit:

Definitie

Berekening

Score

Minimum

Algemene reserve

1.066.000

1,5

1,0

Bedrag risiso’s

710.000

De weerstandscapaciteit voldoet aan de minimum streefwaarde van 1.0.

www.ggdhollandsnoorden.nl

48

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.2 Financiering Algemeen In de paragraaf financiering wordt inzicht gegeven in de financiering van de organisatie, het liquiditeitenbeheer en renterisico’s. Het gaat om de beheersing van financiële posities en geldstromen en de hieraan verbonden kosten en risico’s. Dit wordt aangeduid als de treasuryfunctie. De treasuryfunctie omvat onder meer het aantrekken van leningen, het uitzetten van overtollige liquide middelen en debiteurenbeheer. De regels rondom treasury zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De belangrijkste afspraken zijn: •

Gelden worden alleen uitgezet bij de BNG.

•

De organisatie maakt geen gebruik van derivaten.

Dekkingsmiddelen De taken uit hoofde van de gemeenschappelijke regeling (GR-taken) worden gefinancierd uit de diverse deelnemersbijdragen van gemeenten. Daarnaast heeft de GGD verschillende baten uit aanvullende diensten aan bedrijven, gemeenten, instellingen, inwoners, Justitie en politie. Beoordeling financiële positie De GGD is een Gemeenschappelijke Regeling en met de hierbij behorende verantwoordelijkheidsstructuur is het geen probleem om op zeer korte termijn vreemd geld aan te trekken. Afspraken hiertoe zijn reeds gemaakt met de BNG. Regelmatige analyse van de cashflow zal tijdig aantonen wanneer een tekort aan vlottende middelen dreigt. De GGD heeft een redelijk positieve financieringspositie. Door de gunstige financieringspositie (met de aanwezigheid van de bestemmingsreserves en vooruit ontvangen projectgelden) is het in 2020 niet nodig geweest om langlopende leningen aan te trekken. Om fluctuaties gedurende het jaar op te vangen, is met de BNG een rekening-courantfaciliteit met een maximaal krediet van € 2.862.000 overeengekomen, waar in 2020 in steeds grotere mate gebruik van is gemaakt als gevolg van het achteraf ontvangen van de vergoeding voor de meerkosten COVID-19.

www.ggdhollandsnoorden.nl

49

GGD HOLLANDS NOORDEN

Financiële kengetallen Besluit begroting verantwoording (BBV) Voor de beoordeling van financiering wordt gebruik gemaakt van de volgende financiële kengetallen. De kengetallen met betrekking tot de grondexploitatie en de belastingcapaciteit zijn voor de GGD niet van toepassing. Realisatie

Begrotinig

Realisatie

2019

2020

2020

<5%

1,3%

4,6%

0,6%

verstrekte leningen

<5%

1,3%

4,6%

0,6%

Solvabiliteitsratio

5-10%

9,4%

3,8%

9,9%

2,5%

3,4%

1,0%

1,0%

Omschrijving

Streefwaarde

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote Het getal weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de inkomsten. Het geeft een indicatie welk beslag de rentelasten en aflossingen op de begroting leggen. Hoe lager de netto schuldquote hoe beter. Onder netto schuld wordt verstaan de lang- en kortlopende schulden minus de lang- en kortlopende vorderingen en uitzettingen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote, omdat de GGD in 2020 geen leningen heeft afgesloten. Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de GGD in staat is haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe beter. De streefwaarde voor de GGD is tussen de 5% en 10% en is gemaximeerd doordat het weerstandsvermogen is gemaximeerd op 2,5% van de lasten. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Hoe hoger hoe beter. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.

www.ggdhollandsnoorden.nl

50

GGD HOLLANDS NOORDEN

Kasgeldlimiet Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de hoogte van de netto vlottende schuld voor gemeenschappelijke regelingen gemaximaliseerd op 8,2% van de begrote lasten; de zogenoemde kasgeldlimiet. Definitie

Omschrijving

Berekening

Realisatie 2020

Totale lasten

59.800 Totale lasten x 8,2%

Netto vlottende schuld kasgeldlimiet Gemiddeld ruimte t.o.v. limiet:

59.800 x 8,2%

Kasgeldlimiet -/- netto vlottende schuld

4.903 4.218

De GGD voldoet aan deze limiet van 8,2%. De GGD heeft geen langlopende leningen uitstaan in 2020. Overschrijding van de limiet van 8,2% zou kunnen leiden tot het aantrekken van langlopende leningen. Renterisiconorm Deze norm is niet van toepassing: er zijn geen leningen met een looptijd van meer dan een jaar. EMU-saldo Het EMU-saldo van de GGD wordt bepaald door het resultaat over 2020 te corrigeren voor de afschrijvingen en de investeringen die tijdens het jaar gedaan zijn. Volgens de Wet Houdbare Overheids Financiën dient dit saldo in de jaarverslaggeving te worden opgenomen. Het EMU-saldo is als volgt berekend: Omschrijving

2020

(Bedragen x € 1.000) Resultaat 2020

221

Bij: afschrijvingen 2020

493

Af: investeringen 2020

543

EMU-saldo

172

www.ggdhollandsnoorden.nl

51

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.3 Overzicht overhead Alle lasten (en baten) voor sturing en ondersteuning van het primaire proces worden verantwoord onder overhead en alle bedrijfskosten en diensten die direct verbonden zijn aan de dienstverlening (en gericht zijn op de externe klant of/en inwoner) zijn opgenomen binnen de programma’s. Hieronder worden de baten en lasten van de overhead apart weergegeven. Overhead

Realisatie

Begroting

Realisatie

2019

2020

2020

Totaal baten

394

234

282

Totaal lasten

10.383

10.483

11.250

Resultaat

-9.988

-10.249

-10.968

(Bedragen x € 1.000 en incl. mutaties reserves)

De overheadlasten bedragen, na aftrek van de baten, € 10.968.000. De overheadlasten zijn € 719.000 hoger uitgevallen dan begroot. De reguliere overheadkosten vallen € 31.000 hoger uit dan begroot. De niet begrote overheadkosten die betrekking hebben op COVID-19 bedragen € 753.000 en worden volledig gefinancierd door VWS. De overheadkosten voor Veilig Thuis vallen € 65.000 lager uit en zijn verrekend met de bijdragen voor Veilig Thuis. Als gevolg van de verslaggevingsvoorschriften is de dekking van deze overheadkosten van zowel COVID-19 als Veilig Thuis opgenomen onder baten op de programma’s.

www.ggdhollandsnoorden.nl

52

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.4 Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de resultaten en stand van zaken rond de bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de ondersteunende bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren.

Doelstelling Het doel is de facilitering van een duurzame, effectieve, rechtmatige en kostenbewuste bedrijfsvoering, waarover transparant wordt gecommuniceerd. Daarbij is het van belang dat de financiële huishouding en de administratieve organisatie op orde zijn en blijven, en klanten, stakeholders en medewerkers tevreden zijn. Daarom wordt ingezet op goed bestuur en goede interne dienstverlening. Deze activiteiten zijn ondergebracht bij het onderdeel Bedrijfsondersteuning en de Directie.

Personeel en organisatie De samenstelling van het Directie Management Team (DMT) is in 2020 gewijzigd. Na het vertrek van de adjunct-directeur JGZ is een interim adjunct-directeur gestart. Organisatieontwikkeling In 2020 is de aansturing en inrichting van Bedrijfsondersteuning tegen het licht gehouden en is een organisatieontwikkelingstraject ingezet. Er is teruggekeken waar komt Bedrijfsondersteuning vandaan en hoe Bedrijfsondersteuning ervoor staat. Wat gaat er goed en wat moet er dan anders. Hieruit is het Koersplan Bedrijfsondersteuning 2020-2022 voortgekomen. Het koersplan is vastgesteld door het DMT en heeft draagvlak van de medewerkers. De koers voor Bedrijfsondersteuning is uitgewerkt in vier thema’s: 1.

Trotse, professionele gemotiveerde medewerkers

2.

Klantgerichte organisatie

3.

Veranderkracht

4.

Inrichting en aansturing organisatie.

Met het koersplan wordt het veranderingsproces voor Bedrijfsondersteuning op gestructureerde wijze aangepakt. De ingezette koers is vertaald naar concrete resulaten en doelen die zijn verwerkt in een mijlpalenplanning 2020-2022.

www.ggdhollandsnoorden.nl

53

GGD HOLLANDS NOORDEN

Personele gegevens Omschrijving

Aantal medewerkers in Fte per eind

Realisatie

Begroting

Realisatie

2019

2020

2020

421

419

441

Aantal medewerkers in Fte t.b.v COVID-19 per eind

239

Ziekteverzuim

www.ggdhollandsnoorden.nl

6,9%

54

5%

6,6%

GGD HOLLANDS NOORDEN

Ziekteverzuim Het ziekteverzuim over 2020 bedraagt 6,6%. Het verzuim is iets gedaald ten opzichte van 2019 (6,9%). Verzuim is en blijft een belangrijk aandachtspunt voor de directie en voor het team HR. COVID-19 is ook van invloed geweest op het verzuim binnen de GGD. Het heeft zijn weerslag gehad op het anders organiseren en uitvoeren van werk, stilstand van bepaalde functies en het vele thuiswerken voor de medewerkers met een kantoorfunctie. Daarnaast hebben ook diverse medewerkers verzuimd doordat zij een besmetting met COVID-19 opliepen. Het valt hierbij op dat zowel de terugkeer naar het werk als het herstel lang duurt. Gedurende de zomerperiode daalde het verzuim. Veel medewerkers hebben zich weer hersteld gemeld. Helaas heeft de herfst- en winterperiode toch weer gezorgd voor een stijging, waarbij ook weer diverse medewerkers besmet raakten met COVID-19. Door nauw contact tussen HR, leidinggevende, medewerker en bedrijfsarts wordt toegezien op een tijdige inzet van benodigde interventie(s) voor een duurzaam herstel. Binnen de zelforganiserende teams is gezocht naar een vorm van een leidinggevende/ coördinator/teambegeleider, waardoor er meer (preventieve) aandacht is voor de medewerkers.

Ontwikkeling digitaal dossier JGZ: GGiD Voor het GGiD heeft in 2020 de focus gelegen op het verder bouwen van de functionaliteit en het inpassen in de GGD-omgeving, waaronder ook de koppeling met het externe rooster- en planningspakket en een verbeterde procesondersteuning voor de professional. De voortgang van de bouw is in 2020 vier keer ‘groots’ in samenhang getest. Gelijktijdig met de bouw vindt het inrichten plaats, zodat er steeds getest wordt hoe functionaliteit in de ‘echte’ praktijk gaat werken. Ook zorgt de deels ingerichte omgeving ervoor dat de toekomstige gebruiker de omgeving beter herkent, zoals die tijdens info- en kennismakingsessies regelmatig is gedeeld. Door de toekomstige gebruikers is tijdens de informatie- en testsessies teruggekoppeld dat het een intuïtieve omgeving is waarbij ze het gevoel hebben er snel mee uit de voeten te kunnen. De hoge mate van configureerbaarheid heeft in 2020 laten zien dat er zowel nu

www.ggdhollandsnoorden.nl

55

GGD HOLLANDS NOORDEN

als straks veel functionaliteit door functioneel beheerders aangevuld kan worden zonder tussenkomst van de leverancier. De volgende gebruikerstest vindt in januari 2021 plaats. Inkoop en rechtmatigheid De GGD heeft in 2020 verder gewerkt aan het wegnemen van tekortkomingen bij het naleven van de inkoopregels. In 2020 zijn oude contracten opnieuw aanbesteed en zijn de interne procedures verder verbeterd. Hierdoor is het aantal incomplete dossiers teruggebracht van zestien naar vier. Deze laatste dossiers worden in 2021 opgelost.

Informatiebeveiliging en privacy Informatiebeveiliging is een actueel thema waarvan het belang steeds meer toeneemt door toenemende afhankelijkheid van mobiele apparatuur, netwerken, IT-systemen en clouddiensten die blootstaan aan risico’s van uitval, diefstal en cyberaanvallen met soms ontwrichtende impact. Inmiddels zijn de processen van de GGD van landsbelang geworden in het bestrijden van COVID-19, daarmee vormen deze dreigingen ook een groter risico voor GGD Hollands Noorden. Voor zowel informatiebeveiliging als privacy is een nulmeting uitgevoerd om zicht te krijgen op de huidige stand van zaken, de risico’s en de benodigde maatregelen. De GGD volgt hierbij de richtlijnen van de NEN7510 en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Uit deze nulmeting is naar voren gekomen dat Informatiebeveiliging en privacybescherming nog niet voldoen aan de aangescherpte regelgeving. Er is een plan van aanpak vastgesteld om de veiligheid van informatie en bescherming van privacy op niveau te brengen en houden.

Datalekken In 2020 zijn er 317 meldingen geweest van een incident of datalek. Er zijn twee meldingen gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. De meeste incidenten betreffen post die bedoeld is voor een andere GGD. Het betreft dan vaak de overdracht van een kind, die niet woonachtig is in ons werkgebied, vanuit een ziekenhuis naar onze GGD. Dit incident wordt aan het ziekenhuis gemeld. Daarnaast komt het voor dat post/mail naar een verkeerd adres wordt gestuurd, deze wordt beveiligd (via Zivver) teruggemaild.

www.ggdhollandsnoorden.nl

56

GGD HOLLANDS NOORDEN

Kwaliteit GGD breed zijn er 137 interne klachten ingediend. Dat zijn er 74 meer dan in 2019. Hiervan hadden 58 klachten betrekking op de werkzaamheden rondom corona. In onderstaande tabel is het aantal klachten weergegeven. Klachten worden geregistreerd onder het ‘programma’ waar de klachten over gaan. Klachten bieden de organisatie en haar medewerkers een mogelijkheid om te leren. In 2019 is de afdeling Kwaliteit gestart met het registreren van verbetermaatregelen en het afgelopen jaar is dit proces verder uitgediept. Viermaandelijks wordt gemonitord in hoeverre de maatregelen zijn doorgevoerd en geborgd.

Aantal klachten

2018

2019

2020

76

63

137

Er zijn 66 klachten ingediend bij Infectieziektebestrijding, 33 klachten bij JGZ, 28 klachten bij Veilig Thuis, één klacht bij de Front Office, twee klachten bij de Directie en één klacht bij Bedrijfsondersteuning. Er zijn eind 2020 twee klachten ingediend bij de externe klachtencommissie die in 2021 worden behandeld. Er zijn geen klachten ingediend bij de Geschillencommissie.

Veilig incidenten melden (VIM-meldingen) In 2019 zijn er 60 VIM-meldingen ontvangen, waarvan één een intern onderzoek werd. De commissie heeft dus 59 rapportages opgesteld. De meldingen zijn onder te verdelen in: •

43 meldingen Jeugd

•

9 meldingen Infectieziektebestrijding

•

7 meldingen Veilig Thuis.

Het aantal meldingen is gestegen. De meeste VIM-meldingen gingen over vaccinaties. De belangrijkste geadviseerde maatregelen hebben betrekking op de werkwijze (vaste werkwijze hanteren, controle op vaccins, controle op dossier en naam en geboortedatum) en op de werkwijze bij een afwijkend vaccinatieschema.

Aantal VIM-meldingen

www.ggdhollandsnoorden.nl

57

2018

2019

2020

36

60

80

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.5 Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de relevante beleidsindicatoren opgenomen die volgens het BBV in de programma’s en programmaverantwoording moeten worden opgenomen.

Eenheid

Score

aantal

658.161

€ 1.000

16.735

Apparaatskosten per inwoner

€

25,43

Formatie (exclusief inhuur)

Fte

419

Formatie per 1.000 inwoners

Fte

0,64

Bezetting (exclusief inhuur) ultimo 2020

Fte

442

Bezetting per 1.000 inwoners

Fte

0,67

Kosten inhuur derden

€ 1.000

11.830

Loonsom (exclusief overige personeelslasten)

€ 1.000

32.051

%

37%

Overhead

€ 1.000

10.958

Totale lasten

€ 1.000

59.748

%

18%

Omschrijving

Inwoners Apparaatskosten

Kosten inhuur derden in % van loonsom

Overhead in % van totale lasten

•

De apparaatskosten per inwoner ad € 25,43 zijn hoger dan begroot (€ 21,06) door de extra uitgaven van COVID-19.

•

De kosten inhuur derden bestaan met name uit de kosten voor COVID-19. Daardoor is het percentage met 37% een stuk hoger dan begroot (2,4%).

•

De overhead in % van de totale lasten bedraagt 18% en is een stuk lager dan begroot (24%) door de extra inkomsten vanwege COVID-19.

www.ggdhollandsnoorden.nl

58

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.6 Onderhoud kapitaalgoederen De kapitaalgoederen die bij de GGD aanwezig zijn, hebben per 31-12-2019 een boekwaarde van € 2.089.000. In 2020 zijn op diverse onderdelen investeringen gedaan, enerzijds als vervanging van niet langer te gebruiken activa, anderzijds om de bedrijfsvoering op een betrouwbare manier te kunnen laten verlopen. De GGD is geen eigenaar van de panden die gebruikt worden. De financiële risico’s met betrekking tot groot onderhoud zijn daarmee beperkt. Per 31-12-2020 bedroeg de boekwaarde van de activa € 2.133.000. Deze boekwaarde is als volgt te verdelen: Bedrag x € 1.000

31-12-2020

31-12-2019

Bedrijfsgebouwen (inrichting)

466

494

Machines, apparaten en installaties

660

709

1.007

886

2.133

2.089

Overige materiële vaste activa

www.ggdhollandsnoorden.nl

59

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.7 Verbonden partijen Deze paragraaf bevat een overzicht en toelichting op de verbonden partijen. Een verbonden partij is een privaat- dan wel publiekrechtelijke organisatie, waarin de GGD een bestuurlijk én financieel belang heeft.

Stichting JGZ GGD Hollands Noorden De GGD heeft medewerkers in vaste dienst met uitzondering van een aantal medewerkers die in dienst wilde blijven van de in 01-01-2010 opgerichte Stichting Jeugdgezondheidszorg Hollands Noorden (wegens pensioenrechten e.d.). De baten en lasten van de Stichting Jeugdgezondheidszorg Hollands Noorden zijn verantwoord in de jaarrekening van de GGD. Het bestuur van de GGD is hetzelfde als het bestuur van de Stichting. Er komen geen nieuwe medewerkers meer in dienst van deze stichting. Ultimo 2020 is er nog 1 medewerker in dienst bij de Stichting Jeugdgezondheidszorg Hollands Noorden.

Oprichting coöperatie GGiD Op 2 maart 2020 is de Coöperatie GGiD U.A. opgericht. De GGD’en regio Utrecht, Hollands Noorden en Twente hebben besloten gezamenlijk voor de Jeugdgezondheidszorg een nieuw digitaal dossier te ontwikkelen en te implementeren. Samenwerking brengt altijd een juridische en bestuurlijke complexiteit met zich mee. Belangrijk is dat duidelijkheid en rechtszekerheid wordt geboden voor alle partijen, zowel GGD’en als opdrachtnemers. De meest eenvoudige oplossing voor samenwerking blijkt de coöperatie. In de coöperatie wordt het beheer en de doorontwikkeling van het GGiD ondergebracht.

www.ggdhollandsnoorden.nl

60

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.2.8 Rechtmatigheid De accountantscontrole op de rechtmatigheid is gericht op de naleving van het normenkader waarmee is voldaan aan de minimale vereisten op het gebied van de rechtmatigheid. Het normenkader is in 2015 bijgewerkt en vastgesteld in het algemeen bestuur en is nog van toepassing op de accountantscontrole van de jaarstukken over 2020. Hierbij geldt dat alleen artikelen van belang zijn voor zover deze directe financiële beheersbehandeling betreffen of kunnen betreffen. Verder is de controle gericht op: •

Programmabegroting 2020

•

Financiële verordening artikel 212 (herzien vastgesteld AB november 2015)

•

Controleverordening artikel 213 (herzien vastgesteld AB november 2015)

•

Periodieke rechtmatigheidsonderzoeken.

1.2.9 Vennootschapsbelasting Per 2016 zijn de decentrale overheden en dus ook de GGD onder Vennootschapsbelasting (VPB) komen te vallen. De wettelijke en GR-taken van de GGD zijn vrijgesteld van de vennootschapsbelasting. Bij een beperkt aantal aanvullende diensten, zoals reizigersvaccinatie en forensische geneeskunde, wordt over de resultaten vennootschapsbelasting afgedragen. De aangifte vennootschapsbelasting over 2016, 2017, 2018, 2019 zijn vastgesteld en er is vooralsnog geen vennootschapsbelasting verschuldigd vanwege verrekenbare verliezen.

www.ggdhollandsnoorden.nl

61

GGD HOLLANDS NOORDEN

www.ggdhollandsnoorden.nl

62

GGD HOLLANDS NOORDEN

2

JAARREKENING

2.1

Overzicht van baten en lasten en toelichting

2.2

Balans per 31 december 2020 en toelichting

2.3

Toelichtingen

www.ggdhollandsnoorden.nl

63

GGD HOLLANDS NOORDEN

2.1 Overzicht van baten en lasten en toelichting

Realisatie

Begroting

Realisatie

2019

2020

2020

23.663

22.697

23.133

6.140

6.064

6.066

-

-

15.998

Kwetsbare inwoners

3.230

2.584

3.856

Onderzoek, Beleid en Preventie

1.310

1.828

1.765

Veilig Thuis

9.303

8.534

8.854

Overhead

394

234

282

44.040

41.942

59.954

Jeugd

16.509

16.527

17.548

Infectieziektebestrijding

4.581

4.472

4.323

-

-

15.245

2.573

2.125

2.899

810

1.424

1.269

7.761

6.880

7.265

Overhead

10.383

10.483

11.250

Totaal lasten

42.617

41.912

59.800

Resultaat voor bestemming

1.423

30

154

Toevoeging reserves

50

50

50

Onttrekkingen reserves

-

200

117

1.373

180

221

Baten en lasten GGD HN per programma (bedragen x € 1.000)

Baten: Jeugd Infectieziektebestrijding COVID-19 (Infectieziektebestrijding)

Totaal baten:

Lasten:

COVID-19 (Infectieziektebestrijding) Kwetsbare inwoners Onderzoek, Beleid en Preventie Veilig Thuis

Resultaat na bestemming Resultaat na bestemming

De jaarrekening 2020 sluit af met een voordelig saldo van € 221.000. De prognose in de tweede bestuurlijke rapportage was € 157.000 voordelig. Het voordelig saldo is met circa € 64.000 toegenomen en wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere baten uit aanvullende diensten.

www.ggdhollandsnoorden.nl

64

GGD HOLLANDS NOORDEN

Begrotingsrechtmatigheid De programmarekening laat met betrekking tot de lasten een overschrijding van de begroting zien van € 17.888.000, oftewel 42,7% ten opzichte van het begrotingsbedrag dat voornamelijk veroorzaakt wordt door de meerkosten COVID-19. De begrotingsoverschrijdingen zijn per programma getoetst aan de kadernota rechtmatigheid (website commissie BBV), waarbij voor Infectieziektebestrijding, Kwetsbare inwoners en Onderzoek, Beleid en Preventie geen begrotingsonrechtmatigheid is geconstateerd. De hogere lasten worden op deze programma’s ruimschoots gecompenseerd door hogere baten.

Begrotingsrechtmatigheid Jeugd Het negatieve resultaat voor het programma Jeugd bedraagt € 585.000. De prognose bij de 2e bestuurlijke rapportage was € 520.000 negatief. Door verder toegenomen lasten in het laatste kwartaal van 2020 als gevolg van aanhoudend ziekteverzuim is het resultaat negatiever geworden dan bij de prognose in de 2e bestuurlijke rapportage. Met het vaststellen van de jaarstukken verklaart het algemeen bestuur zich alsnog akkoord met de overschrijding van de lasten op dit onderdeel. Begrotingsrechtmatigheid Veilig Thuis Voor het programma Veilig Thuis is sprake van € 385.000 aan hogere lasten en € 320.000 aan hogere baten. Op het onderdeel overhead Veilig Thuis (opgenomen onder overhead) is sprake van lagere lasten van € 65.000. Bedrijfseconomisch gezien is er voor Veilig Thuis ten opzichte van de begroting daarmee sprake van een saldo € 0 (zie bijlage 9). Met het vaststellen van de jaarstukken verklaart het algemeen bestuur zich alsnog akkoord op basis van het bedrijfseconomische overzicht. Begrotingsrechtmatigheid Overhead Op het onderdeel overhead is het negatieve resultaat € 719.000. De prognose bij de 2e bestuurlijke rapportage was echter € 124.000 negatief. In het 4e kwartaal van 2020 zijn de extra overheadkosten voor COVID-19 flink gestegen tot een totaal van € 753.000 in 2020.

Omdat de dekkingsbijdrage hiervoor opgenomen is in het programma infectieziektebestrijding ontstaat het negatieve saldo op onderdeel Overhead. Bedrijfseconomisch gezien is er op de reguliere overheadkosten (exclusief de niet begrote en gecompenseerde overheadkosten voor COVID-19) sprake van een positief saldo van € 34.000. Met het vaststellen van de jaarstukken verklaart het algemeen bestuur zich alsnog akkoord met de overschrijding van de lasten op dit onderdeel.

www.ggdhollandsnoorden.nl

65

GGD HOLLANDS NOORDEN

Financiële rechtmatigheid De GGD heeft aan de hand van een spendanalyse over 2020 een onderzoek gedaan naar de rechtmatigheid van verantwoorde lasten alsmede investeringen. Als basis voor de toets is de Aanbestedingswet 2012 (gewijzigd in 2016) en het GGD Inkoopbeleid 2020 gehanteerd. Uit het onderzoek is gebleken dat er 6.570 facturen van 839 leveranciers zijn ontvangen. Bij vier inkoopdossiers was de dossiervoering nog niet op orde, waardoor sprake is van onzekerheid over de financiële rechtmatigheid over de daarmee samenhangende lasten en investeringen. De GGD heeft in 2020 hard gewerkt aan het wegnemen van tekortkomingen bij het naleven van de inkoopregels. In 2020 zijn oude contracten opnieuw aanbesteed en zijn de interne procedures verder verbeterd. Hierdoor is het aantal incomplete dossiers teruggebracht van zestien (in 2019) naar vier (in 2020). Uiteindelijk vallen de bedragen van deze 4 laatste inkoopdossiers binnen de controlemarges (materialiteit) waardoor de accountant een goedkeurend oordeel geeft over de rechtmatigheid. De laatste dossiers worden in 2021 opgelost. Dwingende spoed bij inkopen COVID-19 De Aanbestedingswet biedt mogelijkheid om af te wijken van het inkoopbeleid indien sprake is van ‘dwingende spoed’.

Het ministerie van VWS acht het gerechtvaardigd dat GGD’en een beroep op deze uitzonderingsgrond en verwijst naar de door COVID-19 veroorzaakte noodsituatie. De GGD heeft elf leveranciers ingeschakeld, waarbij vanwege dwingende spoed niet in alle gevallen de termijnen van een reguliere of verkorte aanbesteding in acht konden worden genomen. Overzicht incidentele baten en lasten In 2020 zijn behoudens COVID-19 geen materiële incidentele baten en lasten gerealiseerd.

www.ggdhollandsnoorden.nl

66

GGD HOLLANDS NOORDEN

2.2 Balans per 31 december 2020 en toelichting

Balans GGD per 31 december 2020

31-12-2020

31-12-2019

2.133

2.089

(bedragen x € 1.000)

ACTIVA Vaste activa

Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut 2.133

Overige Investeringen met een economisch nut Totaal vaste activa

2.089 2.133

2.089

59

79

3.530

8.291

Vlottende activa Voorraden Gereed product en handelsgoederen Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige Vorderingen

3.334

8.080

196

221 1.912

3.743

Liquide middelen Kassaldi

2

2

Banksaldi

3.742

1.911

-1

-1

Kruisposten

4.676

9.288

Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen

6.181

2.288

3.107

2.389

nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen Totaal vlottende activa

16.619

14.958

Totaal-generaal

18.752

17.047

www.ggdhollandsnoorden.nl

67

GGD HOLLANDS NOORDEN

Balans GGD per 31 december 2020

31-12-2020

31-12-2019

1.877

1.600

(Bedragen x € 1.000)

PASSIVA Vaste passiva

Eigen vermogen 1.066

Algemene reserve

141

Bestemmingsreserves

590

85

Resultaat na bestemming

221

1.373

Totaal vaste passiva

1.877

1.600

2.721

1.319

Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 2.721

Overige schulden

1.319 14.154

Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en

14.128

7.676

4.509

6.478

9.619

die in een volgendbegrotingsjaar tot betaling komen De van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringenmet een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren Totaal vlottende passiva

16.875

15.448

Totaal-generaal

18.752

17.047

www.ggdhollandsnoorden.nl

68

GGD HOLLANDS NOORDEN

Toelichting op de balans ACTIVA Materiële vaste activa

31-12-2020

31-12-2019

2.133

2.089

2.133

2.089

Bedrijfsgebouwen (inrichting/aanpassing)

466

494

Machines, apparaten en installaties

660

709

1.007

886

2.133

2.089

(Bedragen x € 1.000) De materiële vaste activa bestaan uit de volgende onderdelen: Investeringen met een economisch nut Overige investeringen met een economisch nut Totaal De overige investeringen met economisch nut kunnen als volgt worden onderverdeeld:

Overige materiële vaste activa Totaal

Het onderstaand overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de overige investeringen met economisch nut weer: Boekwaarde

Investeringen

31-12-2019

Des-

Afschrij-

Afwaar-

Boekwaarde

investeringen

vingen

deringen

31-12-2020

Bedrijfsgebouwen

494

55

-

83

-

466

Machines, apparaten en installaties

709

81

-

130

-

660

Overige materiële vaste activa

886

407

5

280

-

1.007

2.089

543

5

493

-

2.133

Totaal

www.ggdhollandsnoorden.nl

69

GGD HOLLANDS NOORDEN

Voorraden

31-12-2020

31-12-2019

59

79

31-12-2020

31-12-2019

3.334

8.080

(Bedragen x € 1.000) Gereed product en handelsgoederen (vaccins)

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar (bedragen x € 1.000) De uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar kunnen als volgt worden gespecificeerd: Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen

196

211

3.530

8.291

31-12-2020

31-12-2019

Banksaldi

3.742

1.911

Kassaldi

2

2

Kruisposten

(1)

(1)

3.743

1.912

31-12-2020

31-12-2019

6.181

2.288

die ten laste van volgende begrotingsjaren komen

3.107

2.389

Totaal

9.288

4.676

2.937

2.155

201

238

-

5

Totaal

Liquide middelen (Bedragen x € 1.000)

Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:

Totaal

Overlopende activa (Bedragen x € 1.000)

De overlopende activa kan als volgt onderscheiden worden: De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen

De overlopende activa kunnen als volgt worden gespecificeerd: Vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen •

overige nog te ontvangen bedragen

•

rekening-courant Stichting JGZ

•

nog te ontvangen bedragen openbare lichamen

6.043

2.192

•

nog te ontvangen projectgelden (zie hieronder)

107

86

6.351

2.521

9.288

4.676

Totaal

www.ggdhollandsnoorden.nl

70

GGD HOLLANDS NOORDEN

Verloopoverzicht ‘De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op

31-12-2019

uitkeringen met een specifiek

Afrekening

Ontvangen

voorgaande

bedragen /

jaren

facturatie

bestedingsdoel’ VoorZorg Bergen

Toevoegingen

31-12-2020

7

-7

5

-

5

VoorZorg Enkhuizen

2

-2

24

11

13

VoorZorg Hoorn

24

-

-

24

-

VoorZorg Koggenland

-

-

6

-

6

VoorZorg Langedijk

3

-

0

3

-

VoorZorg Medemblik

0

-

-

0

-

VoorZorg Opmeer

6

-

5

6

5

Stevig Ouderschap Alkmaar

-

-

17

14

3

Stevig Ouderschap Hoorn

14

-

-

14

-

Stevig Ouderschap Langedijk

2

-

-

2

-

Stevig Ouderschap Opmeer

-

-

3

-

3

Stevig Ouderschap Stede Broec

1

-1

3

1

1

Jeugd, Alcohol & Drugs 2019 - WF

0

-0

-

-

-

Jeugd, Alcohol & Drugs 2019 - NK

0

-0

-

-

-

Jeugd, Alcohol & Drugs 2019 - NHN

1

-1

-

-

-

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - WF

4

-

-

4

-

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - NK

5

-

-

5

-

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - NHN

1

-

-

1

-

Opvang Verwarde Personen Alkmaar

15

-15

-

-

-

Maatwerk JGZ Hoorn 2020

-

-

77

75

2

Stevig ouderschap Bergen

-

-

4

-

4

Stevig Ouderschap Heiloo

-

-

1

-

1

VoorZorg Den Helder

-

-

33

30

3

DUUP

-

-

0

-

0

Nu Niet Zwanger - Regio WF

-

-

1

0

0

VVE Schagen

-

-

4

4

1

Maatwerk JGZ facturatie Bergen (NH) 2020

-

-

20

10

10

Maatwerk JGZ facturatie Castricum 2020

-

-

31

15

16

Maatwerk JGZ facturatie Drechterland 2020

-

-

10

5

5

Maatwerk JGZ facturatie Enkhuizen 2020

-

-

25

21

5

Maatwerk JGZ facturatie Heiloo 2020

-

-

20

8

12

Maatwerk JGZ facturatie Hoorn 2020

-

-

0

0

-

Maatwerk JGZ facturatie Koggenland 2020

-

-

8

5

3

Maatwerk JGZ facturatie Langedijk 2020

-

-

1

-

1

Maatwerk JGZ facturatie Medemblik 2020

-

-

12

7

5

Maatwerk JGZ facturatie Opmeer 2020

-

-

4

3

1

Maatwerk JGZ facturatie Stede Broec 2020

-

-

10

8

3

Maatwerk JGZ facturatie Texel 2020

-

-

0

-

0

Totaal

86

(25)

324

278

107

www.ggdhollandsnoorden.nl

71

GGD HOLLANDS NOORDEN

PASSIVA Boekwaarde

Boekwaarde

31-12-2020

31-12-2019

1.066

141

Bestemmingsreserves

590

85

Resultaat voor bestemming

221

1.373

1.877

1.600

Vaste passiva

Eigen vermogen Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten: Algemene reserve

Totaal

Het verloop in 2020 wordt in onderstaand overzicht per reserve weergegeven: Saldo

Toevoeging

Onttrekking

31-12-2019

Resultaat bestemming

Saldo

voorgaand boekjaar

31-12-2020

Algemene reserve

141

-

-

925

1.066

Reserve gezondheidsonderzoeken

150

50

117

-

83

-

-

-

284

284

-

164

223

Bestemmingsreserve corona Egalisatiereserve RVP

-65

124

Resultaat voor bestemming

1.373

221

-

-1.373

221

Totaal

1.600

395

117

-

1.877

Algemene reserve Het algemeen bestuur heeft bij de vaststelling van de jaarstukken over 2019 bepaald dat het positieve resultaat ten dele toegevoegd wordt aan de algemene reserve. Na deze bestemming van het resultaat over 2019 bedraagt de algemene reserve € 1.066.428 positief. Het positieve resultaat over 2020 is hier nog niet in verwerkt. Reserve gezondheidsonderzoeken Het algemeen bestuur heeft in 2017 besloten tot het vormen van deze reserve om te anticiperen op de noodzaak om over voldoende middelen te beschikken om eens in de vier jaar uitgebreide gezondheidsonderzoeken uit te kunnen voeren. Besloten is om jaarlijks € 50.000 aan deze bestemmingsreserve toe te voegen en deze te gebruiken ter dekking van de cyclische kosten die eens in de vier jaar te zien zullen zijn. In 2020 is ten laste van deze reserve € 117.135 aangewend voor het uitvoeren van gezondheidsonderzoeken. Bestemmingsreserve corona Bij de bestemming van het resultaat 2019 is bepaald dat er een bestemmingsreserve corona wordt gevormd en dat aan deze reserve € 284.000 wordt toegevoegd. De reserve is bedoeld voor kosten als gevolg van de coronapandemie die niet of niet geheel door het Rijk worden vergoed. Een eventueel positief saldo van deze reserve op 31 december 2021 vloeit terug naar de gemeenten.

Egalisatiereserve Rijksvaccinatieprogramma Met ingang van 2019 heeft de GGD samenwerkingsovereenkomsten afgesloten met de gemeenten voor de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma. In deze samenwerkingsovereenkomsten is afgesproken, dat de afrekening plaats vindt middels een mutatie in de egalisatiereserve RVP. In 2020 is er meer gefactureerd aan de gemeenten dan www.ggdhollandsnoorden.nl

72

GGD HOLLANDS NOORDEN gerealiseerd en is er een toevoeging van € 123.576 opgenomen. Daarnaast is bij de bestemming van het resultaat 2019 bepaald dat € 164.000 wordt toegevoegd aan de egalisatiereserve RVP. Resultaat voor bestemming 2020 Het nog te bestemmen resultaat over 2020 bedraagt € 221.000 positief. Dit saldo bestaat uit een positief saldo op GGD Algemeen van € 221.000 en een saldo op Veilig Thuis van € 0. VLOTTENDE PASSIVA

31-12-2020

31-12-2019

2.539

1.251

179

68

Banksaldi

-

-

Rekening-courant Stichting JGZ

3

-

Overige kortlopende schulden

-

-

2.721

1.319

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar

Overige schulden Crediteuren Te verrekenen projectgelden

Totaal

Verloopoverzicht te

31-12-2019

verrekenen projectgelden

Afrekening

Toevoegingen

voorgaande jaren

Ontvangen

31-12-2020

bedragen

Maatwerk JGZ Alkmaar 2019

8

-8

-

-

-

Maatwerk JGZ Den Helder 2019

16

-16

-

-

-

Maatwerk JGZ Heerhugowaard 2019

20

-20

-

-

-

Maatwerk JGZ Heiloo 2018

6

-6

-

-

-

Maatwerk JGZ Hollands Kroon 2019

1

-1

-

-

-

Maatwerk JGZ Hoorn 2018

6

-

-

-

6

Maatwerk JGZ Hoorn 2019

0

-0

-

-

-

Maatwerk JGZ Koggenland 2019

0

-0

-

-

-

Maatwerk JGZ Langedijk 2019

2

-

-

-

2

Maatwerk JGZ Medemblik 2019

1

-1

-

-

0

Maatwerk JGZ Schagen 2019

8

3

-

-

10

Maatwerk JGZ Texel 2019

0

-0

-

-

-

Maatwerk JGZ Alkmaar 2020

-

-

493

428

65

Maatwerk JGZ Den Helder 2020

-

-

87

82

5

Maatwerk JGZ Enkhuizen 2020

-

-

8

3

5

Maatwerk JGZ Heerhugowaard 2020

-

-

223

173

51

Maatwerk JGZ Hollands Kroon 2020

-

-

101

99

3

Maatwerk JGZ Koggenland 2020

-

-

11

4

6

Maatwerk JGZ Langedijk 2020

-

-

29

26

2

Maatwerk JGZ Medemblik 2020

-

-

54

41

13

Maatwerk JGZ Schagen 2020

-

-

56

49

7

Maatwerk JGZ Texel 2020

-

-

5

-

5

Totaal

68

-50

1.067

906

179

www.ggdhollandsnoorden.nl

73

GGD HOLLANDS NOORDEN

Overlopende passiva

31-12-2020

31-12-2019

7.676

4.509

uitkeringen die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren

6.478

9.619

Totaal

14.154

14.128

102

32

De overlopende passiva kunnen als volgt onderscheiden worden: Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen De van EU, Rijk en provincies ontvangen voorschotbedragen voor specifieke

De specificatie van de post overlopende passiva is als volgt:

Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen •

te betalen BTW

•

salarissen, loonheffing, pensioenafdracht e.d.

2.821

2.163

•

overige overlopende passiva

4.753

2.314

7.676

4.509

-

-

6.008

8.977

Totaal De van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren •

Vooruitontvangen investeringsbijdragen

•

Vooruitgefactureerde bijdragen

•

Lopende projecten

Totaal

470

642

6.478

9.619

De in de balans opgenomen post ‘De van Europees en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren’ kan als volgt worden gespecificeerd: (zie volgende pagina).

www.ggdhollandsnoorden.nl

74

GGD HOLLANDS NOORDEN Verloopoverzicht

31-12-2019

Afrekening

Toevoegingen

Aan-

31-12-2020

wendingen

voorgaande jaren Stevig ouderschap Alkmaar

11

-11

-

-

-

Stevig ouderschap Castricum

2

-

-

2

-

Stevig ouderschap Den Helder

1

-

14

6

10

Stevig ouderschap Enkhuizen

2

-2

-

-

-

Stevig ouderschap Heerhugowaard

14

-

7

14

7

Stevig ouderschap Hollands Kroon

16

-

-

6

9

Stevig ouderschap Medemblik

3

-

-

3

1

Stevig ouderschap Koggenland

2

-

-

-

2

Stevig ouderschap Schagen

1

-

-

1

-

Monitor JAD

25

-

-

25

-

De Verbinding 2

1

-

-

1

-

Samenwerken in Wijkteams gemeente Hollands Kroon 21

-

-

3

18

Project Spotters gezocht

9

-

-

-

9

Budget ondersteuning statushouders

9

-

-

1

8

Schakel GGD’er in de wijk

58

-

-

58

-

VoorZorg Alkmaar

151

-151

106

86

20

VoorZorg Den Helder

45

-

-

45

-

VoorZorg Heerhugowaard

36

-

6

36

6

VoorZorg Medemblik

-

-

14

14

1

VoorZorg Hollands Kroon

22

-

-

14

9

VoorZorg Schagen

10

-

-

5

5

Jeugd, Alcohol & Drugs 2019 - Kop van NH

4

-4

-

-

-

Jeugd, Alcohol & Drugs 2019 - Communicatie

8

-8

-

-

-

Verbeteren meldproces niet-acute hulpbehoefte

99

-

-

99

-

VVE Opmeer

2

-2

-

-

-

VVE Alkmaar

9

-9

30

21

9

Nu Niet Zwanger (Regio Alkmaar)

23

-

80

78

25

Supranet Community - 113 Zelfmoordpreventie

44

-

-

10

35

Mental Health First Aid

15

-

-

4

11

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - Communicatie

-

-

10

-1

11

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - Kop van NH

-

-

39

17

23

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - NHN

-

-

155

114

41

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - NK

-

-

66

31

35

Jeugd, Alcohol & Drugs 2020 - WF

-

-

49

29

20

2

25 23

Kansrijke Start - Kop van NH

-

-

27

M@ZL aanpak

-

-

103

80

Stevig Ouderschap Hoorn

-

-

16

13

3

Stimulering Gezonde Relaties en Seksualiteit

-

-

30

-

30

VoorZorg Hoorn

-

-

52

25

27

VVE Den Helder

-

-

15

12

3

VVE Drechterland

-

-

4

3

1

VVE Hoorn

-

-

28

15

13

VVE Langedijk

-

-

6

3

3

VVE Medemblik

-

-

7

5

2

VVE Stede Broec

-

-

3

2

1

VVE Texel

-

-

1

1

0

Opvang Verwarde Personen Alkmaar Totaal

-

-

26

-

26

642

-185

894

881

470

GGD HOLLANDS NOORDEN

Niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen •

Het huurcontract van het pand in Alkmaar aan de Hertog Aalbrechtweg 5 loopt tot 2025. De totale huur- en serviceverplichting voor 2021 bedraagt € 400.602. De verhoging ten opzichte van 2020 betreft opnieuw een uitbreiding van het aantal vierkante meters wegens ruimtegebrek van Veilig Thuis. Er wordt een extra verdieping gehuurd per 2021.

•

Het huurcontract van het pand in Hoorn aan de Maelsonstraat 11 loopt tot 1 december 2023. De huurverplichting voor 2021 bedraagt € 95.102.

•

Het huurcontract van het hoofdkantoor aan de Hertog Aalbrechtweg 22 loopt tot 1 maart 2030. Het aandeel van de huur- en serviceverplichting voor de GGD voor 2021 bedraagt € 483.037, zijnde 47% van de totale huur- en serviceverplichting.

•

Ten behoeve van de Jeugdgezondheidszorg en de CJG’s worden door de GGD diverse panden gehuurd. Het totaal van de huurverplichtingen voor 2021 bedraagt € 970.226. De op deze panden betrekking hebbende huurcontracten hebben verschillende einddata. De laatste eindigt in 2023.

•

Ten behoeve van de kwetsbare inwoners is er ook een aantal huurlocaties in gebruik. De huurverplichting 2021 bedraagt € 70.838.

•

Inmiddels is er een extra huurverplichting ontstaan door het creëren van een aantal teststraten in onze regio en per januari 2021 ook een vaccinatielocatie. Het aantal vaccinatielocaties zal nog uitgebreid gaan worden. Echter, de omvang hiervan is nog niet helemaal duidelijk.

•

De GGD heeft inmiddels voor vijf voertuigen een leaseverplichting. De leaseverplichtingen bedragen in totaal circa € 44.159 per jaar. De resterende looptijd per eind 2020 bedraagt 1,5 respectievelijk 1,75 jaar.

•

De GGD heeft een nieuw leasecontract voor de printers voor de duur van vier jaar. De leaseverplichting voor 2021 is € 56.606.

•

Bij vier inkoopdossiers was de dossiervorming nog niet op orde, waardoor sprake is van onzekerheid over de financiële rechtmatigheid over de daarmee samenhangende lasten en investeringen. Dit betrof een contractwaarde van 2015 t/m 2020 van € 1.256.000.

www.ggdhollandsnoorden.nl

76

GGD HOLLANDS NOORDEN

2.3 Toelichtingen

2.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Inleiding De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) daarvoor geeft. Voor arbeidsgerelateerde verplichtingen van jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere een wijze verplichting opgenomen. De referentieperiode is vier jaar. In afwijking daarop is in 2014 een verplichting opgenomen wegens een bovenmatig verlofstuwmeer. De mutaties hierin zijn in de jaren tot en met 2020 verwerkt, zodat de verplichting overeenkomt met het verloftegoed. De afschrijvingstermijnen voor materiële vaste activa met economisch nut zijn toegepast volgens de financiële verordening: a.

Gronden en terreinen worden niet afgeschreven.

b.

50 jaar: bedrijfsgebouwen.

c.

20 jaar: inbouw en semipermanente opstal.

d.

10 jaar: verbouwingen bedrijfsgebouwen, technische installaties in bedrijfsgebouwen; inventaris.

e.

5 jaar: bedrijfsauto’s; medische inventaris.

f.

5 jaar: kantoorautomatisering- en netwerkapparatuur; automatiseringsapparatuur; telefonie en communicatie; applicatieprogrammatuur.

g.

4 jaar: laptops; in 2019 is de afschrijvingstermijn van laptops gewijzigd van 5 jaar naar 4 jaar.

Dit laatste dient nog in de financiële verordening aangepast te worden. Voor deze categorieën kan bij substantiële investeringen met een afwijkende economische levensduur door de directie worden besloten om een aangepaste afschrijvingstermijn te hanteren.

Het algemeen bestuur heeft de bevoegdheid om af te wijken van de genoemde afschrijvingstermijnen. Activa met een verkrijgingsprijs van minder dan € 5.000 behoeven niet te worden geactiveerd, uitgezonderd gronden en terreinen. De laatstgenoemde activa worden altijd geactiveerd. De voorraad medische verbruiksgoederen (vaccinaties voor Reizigersadvisering) wordt gewaardeerd tegen de laatst geldende inkoopprijs. Vorderingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Omdat het risico op aanzienlijke oninbaarheid van openstaande facturen laag wordt ingeschat, is geen voorziening voor dubieuze debiteuren gevormd.

www.ggdhollandsnoorden.nl

77

GGD HOLLANDS NOORDEN

2.3.2 Wet normering topinkomens Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi) publieke sector houdt de GGD zich aan de Beleidsregel toepassing Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). In het kader van de Wet normering topinkomens, is de GGD gehouden de namen en salarisgegevens van de topfunctionarissen in de programmaverantwoording op te nemen. Als topfunctionarissen kwalificeren alleen de directeur en de leden van het bestuur. Lidmaatschap van het bestuur geschiedt onbezoldigd.

Overzicht leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling: Bedragen x € 1

E.J. Paulina

Directeur + secretaris DB en AB

Functiegegevens

01/01 – 31/12

Aanvang en einde functievervulling in 2020 Deeltijdfactor in Fte

1,00

Dienstbetrekking?

ja

Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

129.727

Beloningen betaalbaar op termijn

20.693

Subtotaal

150.421

Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

201.000 -

-/- Onverschuldigd betaald bedrag

150.421

Totale bezoldiging 2020

N.v.t.

Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan Gegevens 2019

01/01 – 31/12

Aanvang en einde functievervulling in 2019

1,00

Deeltijdfactor 2019 in Fte Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

123.152

Beloningen betaalbaar op termijn

19.854

Totale bezoldiging 2019

143.006

De GGD blijft binnen de grenzen die de WNT stelt aan de beloning voor topfunctionarissen.

www.ggdhollandsnoorden.nl

78

GGD HOLLANDS NOORDEN

Overzicht topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.700 of minder in 2020 Naam topfunctionaris

Functie

Gemeente

Dhr. E.J. Paulina

Directeur GGD HN

GGD HN

Mw. E.C. Konijn-Vermaas

Lid algemeen en dagelijks bestuur

Alkmaar

Dhr. A. Tromp

Lid algemeen en dagelijks bestuur

Bergen

Dhr. F. Binnendijk

Lid algemeen bestuur

Castricum

Dhr. D. te Grotenhuis

Lid algemeen bestuur tot 14 december 2020

Drechterland

Mw. S.F.C. Visser-Botman

Lid algemeen bestuur vanaf 14 december 2020

Dhr. D. Luyckx

Lid algemeen bestuur

Enkhuizen

Mw. A. Groot

Lid algemeen bestuur

Heerhugowaard

Mw. E. Beens-Woudenberg

Lid algemeen bestuur

Heiloo

Dhr. P. Kos

Voorzitter algemeen en dagelijks bestuur

Den Helder

Mw. M. van der Ven

Lid algemeen en dagelijks bestuur

Hoorn

Mw. M.M.J. van Gent-Overdevest

Lid algemeen en dagelijks bestuur

Hollands Kroon

plaatsvervangend voorzitter algemeen en dagelijks bestuur Dhr. W. Bijman

Lid algemeen en dagelijks bestuur

Koggenland

Dhr. M.L. Reijven

Lid algemeen bestuur

Langedijk

Dhr. D. Kuipers

Lid algemeen bestuur

Medemblik

Dhr. R. Tesselaar

Lid algemeen bestuur tot 2 juli 2020

Opmeer

Mw. R. Wiersma – de Faria

Lid algemeen bestuur vanaf 2 juli 2020

Dhr. S.J.V van der Veek

Lid algemeen bestuur

Schagen

Mw. A.A.C. Groot

Lid algemeen bestuur

Stede Broec

Dhr. J. Vlaming

Lid algemeen bestuur tot 28 oktober 2020

Texel

Dhr. R. van de Belt

Lid algemeen bestuur vanaf 28 oktober 2020

www.ggdhollandsnoorden.nl

79

GGD HOLLANDS NOORDEN

www.ggdhollandsnoorden.nl

80

GGD HOLLANDS NOORDEN

3 Overige gegevens 3.1

Controle verklaring

3.2

Voorstel tot resultaatbestemming

www.ggdhollandsnoorden.nl

81

3.1 Controleverklaring Handelsweg 53 1181 ZA Amstelveen telefoon (088) 236 70 00 e-mail audit@flynth.nl

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2020 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden te Schagen gecontroleerd. Naar ons oordeel: ▪

geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de lasten en baten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

▪

zijn de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2020 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder verordeningen van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in normenkader vastgesteld door het algemeen bestuur op 26 november 2015.

De jaarrekening bestaat uit: 1.

het overzicht van lasten en baten over 2020;

2.

de balans per 31 december 2020;

3.

toelichtingen met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen;

4.

de bijlage met het overzicht van de baten en lasten per taakveld;

5.

de SiSa-bijlage bij de jaarrekening.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het controleprotocol dat is vastgesteld door de raad op 26 november 2015 en het Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2020 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'. Wij zijn onafhankelijk van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub j Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl.

Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.

Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. B. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken andere informatie, zijnde het jaarverslag die bestaat uit: ▪

programmaverantwoording;

▪

paragrafen.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. De directie is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie. C. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van de directie voor de jaarrekening De directie is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. De directie is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder verordeningen van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in normenkader vastgesteld door het algemeen bestuur op 26 november 2015.

In dit kader is de directie tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die de directie noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet de directie afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeenschappelijke regeling te in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. De directie moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. Het bestuur is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeenschappelijke regeling. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.

710001400/CD/486

www.ggdhollandsnoorden.nl

2

83

De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Bado, het controleprotocol dat is vastgesteld door het algemeen bestuur op 26 november 2015, het Controleprotocol WNT 2020, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: ▪

het identificeren en inschatten van de risico’s: -

▪

dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen; het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing;

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10234768/1