03 Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers gemeente Castricum 2021 Inleiding Raadsleden, collegeleden en commissieleden (hierna gezamenlijk: politiek ambtsdragers), moeten vrij zijn om hun politieke mening en standpunten te kunnen verkondigen. De gevolgen van agressie en geweld tegen politiek ambtsdragers zijn vaak ingrijpend voor de persoon in kwestie. Daarnaast wordt de democratie ondermijnd op het moment dat een politiek ambtsdrager niet in vrijheid zijn of haar stem uit kan brengen. Ter bescherming van de politiek ambtsdragers en ter bescherming van de lokale democratie stelt het gemeentebestuur het volgende: Agressie en geweld, in welke vorm dan ook, tegen politiek ambtsdragers is onacceptabel en wordt nimmer getolereerd Er wordt een krachtig signaal afgegeven door in alle gevallen, in overleg met betrokkene, aangifte te laten doen wanneer er strafbare feiten worden vastgesteld. Bij een incident van agressie en geweld is de reactie hierop uniform en vormt als zodanig een hitteschild waardoor de politiek ambtsdragers beschermd worden en hun werkzaamheden kunnen blijven uitvoeren. Over de aangifte wordt, zowel intern als extern, niet gecommuniceerd, tenzij dit in het belang van het onderzoek is. In dat geval wordt gezorgd voor afscherming van de persoonsgegevens zodat de privacy van betrokkene nadrukkelijk gewaarborgd is.

De betrokken politiek ambtsdrager verleent volledige medewerking aan het onderzoek. Basisafspraak De basisafspraak is dat de politiek ambtsdrager grensoverschrijdend gedrag (agressie, geweld, seksueel intimiderend gedrag, pestgedrag zowel verbaal, fysiek en/of digitaal) vanwege zijn of haar functie altijd intern meldt en vervolgens de vastgestelde handelswijze van dit protocol volgt. De afspraken zijn er op gericht regie te voeren zodra sprake is van grensoverschrijdend gedrag. Emotie of grensoverschrijdend Gewenst gedrag is hoe u zelf als politiek ambtsdrager met burgers wilt omgaan en hoe u wilt dat er met u wordt omgegaan. De normen die hiervoor binnen de werkorganisatie BUCH zijn opgesteld zijn eveneens toepasbaar op politiek ambtsdragers. Deze normen zijn DEBAR:  Deskundig – we bezitten voldoende kennis en vaardigheden, staan open voor feedback en hebben een professionele houding.  Empathisch – we kunnen ons verplaatsen/inleven in de ander.  Betrouwbaar – we gaan zorgvuldig om met informatie en privacy, komen onze afspraken na en zijn loyaal naar de ander en de gemeente.  Aandachtig – we staan open voor vragen, bieden hulp, denken mee en nemen de tijd voor de ander.  Respectvol – we gaan respectvol om met anderen in woord, gebaar en geschrift. We intimideren, pesten en discrimineren niet en gebruiken geen verbaal of fysiek geweld.

Door ons bewust te zijn van de voorbeeldfunctie en ons daar naar te gedragen vergroten wij de kans dat emotioneel gedrag van de ander niet ontaardt in grensoverschrijdend gedrag. Pagina 1 van 6

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Onder emotioneel gedrag wordt verstaan het gedrag waarbij een persoon op een emotionele manier begrip vraagt voor zijn of haar persoonlijke situatie, kritiek heeft op de regels of op het beleid van de gemeente, of boos is over een beslissing van de gemeente. Emotioneel gedrag is vaak van korte duur en laat zich corrigeren. Emotioneel gedrag is dan ook niet verboden. Grensoverschrijdend gedrag is aanhoudend en oplopend emotioneel gedrag en mondt dikwijls uit in beledigen, intimideren, bedreigen en/of pesten. Het veroorzaakt bij de ontvanger een gevoel van onbehagen, het verstoort de openbare orde en kan op ontoelaatbare wijze de taakuitoefening beïnvloeden. Het kan (emotionele en/of fysieke) pijn veroorzaken en lijden tot letsel en/of schade. Onder agressie wordt, in navolging van de zogenaamde Eenduidige Landelijke Afspraken verstaan: lichamelijke en verbale agressie, belaging, intimidatie en bedreiging gepleegd in of door omstandigheden die verband houden met de uitvoering van de publieke taak. Dit kan gepaard gaan met beschadiging van goederen. Onder agressie wordt in dit protocol ook verstaan ieder gebruik van geweld. Zie ook bijlage 2 voor voorbeelden van emotioneel, grensoverschrijdend en agressief gedrag. Melden van grensoverschrijdend gedrag Wanneer de normen overschreden worden is het in eerste instantie belangrijk dat er over gepraat kan worden.

Dit kan bijvoorbeeld met een collega politiek ambtsdrager, de partner of huisarts. Daarnaast is het belangrijk (noodzakelijk) dat het incident gemeld wordt. Alle meldingen (zie bijlage 1 voor de procedure) worden geregistreerd. Op grond van art. 10 en art. 11 WOB ligt de privacy van gevoelige zaken vast. De resultaten van de registratie van incidenten wordt jaarlijks, zonder vermelding van persoonsgegevens, meegenomen in het jaarverslag. Alle meldingen worden door de gemeentesecretaris / griffier (resp. leden college / raads- en commissieleden) doorgezonden naar het meldpunt veilig werken van de werkorganisatie BUCH. Daar wordt samen met de betrokkene en de gemeentesecretaris / griffier besproken of en zo ja, welke passende maatregelen genomen moeten worden. Grensoverschrijdend gedrag kan strafbaar zijn. Het is van groot belang dat van mogelijk strafbaar gedrag zo snel mogelijk aangifte wordt gedaan of klacht wordt ingediend. Voorbeelden van grensoverschrijdend gedrag die strafbaar kunnen zijn, zijn:  Beledigingen, (doods)bedreigingen uiten;  Dreigen met represailles, bedreigen van familieleden en uitvoeren van dreigementen;  Schoppen, slaan, spugen en andere fysieke agressie;  Letsel toebrengen of materiele schade veroorzaken en gedrag dat anderen in gevaar brengt;  Achtervolgen, opbellen, mailen, laster, smaad, pesten, belaging/stalking. Noodgevallen.

Wanneer zich een noodgeval voordoet, belt de bedreigde altijd 112. Zolang de dreiging duurt en de bedreigde niet weg kan komen, staat de eigen veiligheid van de bedreigde voorop. De bedreigde probeert kalm te blijven en de bedreiger niet te provoceren. De bedreigde draagt zorg voor alle informatie die kan leiden tot een snelle aanhouding van de verdachte. Pagina 2 van 6

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Vervolg en nazorg Het OM wordt door de politie op de hoogte gesteld bij een dreigingsmelding en/of aangifte. De verantwoordelijkheid voor het eventueel treffen van beveiligingsmaatregelen (in geval van bedreiging) ligt bij het OM. Indien de burgemeester slachtoffer is van bedreiging wordt tevens melding gemaakt bij de Commissaris van de Koning. Indien een politiek ambtsdrager lichamelijk of geestelijk letsel oploopt als gevolg van een ernstig incident wordt binnen 24 uur de Inspectie SZW gewaarschuwd. Nazorg is belangrijk. De politiek ambtsdragers en indien nodig ook de directe familieleden kunnen er van uitgaan dat ze ondersteund worden na een incident van agressie en geweld. De gemeentesecretaris / griffier zal de benodigde hulp organiseren eventueel in overleg met de HRM-adviseur en/of de arbodienst. Tevens kan men gebruik maken van het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. Politiek ambtsdragers die geconfronteerd worden met vraagstukken rondom de eigen veiligheid kunnen hier terecht. Het team geeft in deze gevallen een vertrouwelijke steun in de rug en adviseert welke vervolgstappen gezet kunnen of soms moeten worden. Meer informatie staat hier: https://www.weerbaar-bestuur.nl/. Communicatie De burgemeester is (al dan niet vertrouwelijk) woordvoerder als het gaat om bedreiging van één of meer politiek ambtsdragers.

Indien de burgemeester zelf direct betrokken is, wordt in overleg met de burgemeester de handelswijze bepaald. Andere politiek ambtsdragers worden, met instemming van het slachtoffer op de hoogte gebracht van het incident tijdens een collegevergadering dan wel in het vertrouwelijk deel van het presidium/seniorenconvent. Vertrouwelijkheid wordt daarbij in acht genomen. In geval van voortdurende dreiging is het van groot belang dat niemand uitspraken doet die leiden tot verhoging van veiligheidsrisico’s.

Bijlage 1 In bijlage 1 staat de meldingsprocedure. Bijlage 2 In bijlage 2 wordt in een matrix aangegeven wanneer gedrag ongewenst is (online, telefonisch, in een gesprek of digitaal). Bijlage 3 In bijlage 3 wordt in een matrix aangegeven welke maatregelen getroffen worden bij het overschrijden van de DEBAR-normen.

Pagina 3 van 6

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Bijlage 1

Meldingsprocedure Bedreiging/belaging 1. Een bedreigd of belaagd politiek ambtsdrager meldt dit altijd aan de burgemeester. De burgemeester meldt dit bij de commissaris van de Koning en zorgt voor de melding bij het meldpunt veilig werken van Werkorganisatie BUCH. 2. De burgemeester informeert het Openbaar Ministerie (OM) en politie hier zo spoedig mogelijk over. 3. De burgemeester agendeert elke melding van bedreiging, belaging of agressie tegen een politiek ambtsdrager in de eerstvolgende vergadering met OM en politie (lokale driehoek). 4. Zo spoedig mogelijk na de melding volgt een gesprek met het bedreigde of belaagde politiek ambtsdrager en een daartoe gespecialiseerde politieambtenaar die vaststelt of sprake is van strafbare feiten. 5. Ook als een politiek ambtsdrager twijfelt of sprake is van grensoverschrijdend gedrag, is het altijd mogelijk contact op te nemen met de burgemeester, al dan niet door tussenkomst van de griffier respectievelijk de gemeentesecretaris. Na het contact wordt bepaald of en wat nodig is. Via de adviseur OOV kan maatwerk worden geleverd, ook als zorg noodzakelijk is. 6. Als sprake is van strafbare feiten doet de gerechtigd vertegenwoordiger van de gemeente in alle gevallen en in overleg met de betrokkene daarvan aangifte, waarbij materiële en immateriële schade altijd wordt verhaald als de dader bekend is.

Betreft het belaging, dan dient de betrokkene zelf, binnen drie maanden een klacht in. De griffier respectievelijk de gemeentesecretaris, dan wel de burgemeester of beleidsmedewerker OOV ondersteunt de betrokkene hierbij. 7. Over de aangifte of klacht wordt niet gecommuniceerd, tenzij betrokkene daarmee instemt voor het onderzoek. 8. De betrokken politiek ambtsdrager wordt juridisch als benadeelde beschouwd. 9. De betrokken politiek ambtsdrager verleent als benadeelde volledige medewerking aan het politieonderzoek. Overige vormen van agressie en geweld. 1. Voor alle overige vormen van agressie en geweld geldt dat de politiek ambtsdrager dit zo spoedig mogelijk meldt bij de griffier (raads- en commissieleden) of de gemeentesecretaris (leden van college van b&w). In alle gevallen wordt de burgemeester door de griffier c.q. de gemeentesecretaris op de hoogte gebracht van de melding. 2. Aan de hand van de mogelijke maatregelen, zoals weergeven in bijlage 3, wordt bezien op welke wijze hierop wordt gereageerd.

Pagina 4 van 6

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Bijlage 2 Wanneer is het ongewenst gedrag (online, telefonisch, in een gesprek of digitaal) Emotie of agressie? Gedrag

Emotioneel gedrag

Verbale agressie

Bedreiging

Fysieke agressie

Zeuren Begrip vragen Uitzondering vragen Teleurstelling Irritatie Boosheid

Schelden Persoonlijk worden Beledigen Discrimineren Treiteren Discriminatie

(Non) verbale dreiging Dreigen met geweld Intimideren Stalken

Beetpakken Spugen Schoppen/slaan Voorwerpen gooien Vernielen

Vaak te herkennen aan het woord “ik”. De klant/inwoner heeft het over zijn eigen achtergrond/situatie

De klant/inwoner richt zich op het raads-, commissie- of collegelid persoonlijk. Vaak te herkennen aan het woord “jij”.

Het kan ook gaan om een suggestie van geweld of door openlijk hiermee te dreigen.

Gericht op personen en/of spullen. De klant/inwoner maakt lichamelijk contact.

Kritiek op beleid/regels/organisatie Vaak te herkennen aan het woord “jullie”. De klant/inwoner richt zich op de organisatie.

De uiting van agressie levert mogelijk gevaar op.

De veiligheid van de medewerker is in gevaar.

Pagina 5 van 6

Protocol veilig werken politiek ambtsdragers

Bijlage 3 Maatregelen voor overschrijden normen Agressievorm Verbale agressie

Bedreiging

Sanctie  Schriftelijke waarschuwing

Sanctie bij herhaling  Orde gesprek

 Orde gesprek

 Ontzegging van de toegang

 Mogelijk aangifte (bijvoorbeeld in geval van bedreiging)

 Aangifte of melding bij politie

 Ordegesprek (evt. gevolgd door een waarschuwingsbrief)  Aangifte politie  Ontzegging van de toegang

Fysieke agressie

Combinatie van agressievormen

 Maatwerk, bijvoorbeeld geen gemachtigde meer voor bedrijf of opschorten uitkering  Eventueel civielrechtelijke procedure  Ontzegging van de toegang

 Eventueel civielrechtelijke procedure  Maatwerk, bijvoorbeeld geen gemachtigde meer voor bedrijf of opschorten uitkering  Ontzegging van de toegang  Aangifte politie  Maatwerk, bijvoorbeeld geen gemachtigde meer voor bedrijf of opschorten uitkering  Eventueel civielrechtelijke procedure

 Ontzegging van de toegang

 Aangifte politie

 Aangifte politie

 Verhalen schade (indien van toepassing)

 Verhalen schade (indien van toepassing)

 Maatwerk, bijvoorbeeld geen gemachtigde meer voor bedrijf of opschorten uitkering  Eventueel civielrechtelijke procedure  De agressievorm waar de hoogste sanctie op staat wordt toegepast

 Maatwerk, bijvoorbeeld geen gemachtigde meer voor bedrijf of opschorten uitkering  Eventueel civielrechtelijke procedure  De agressievorm waar de hoogste sanctie op staat wordt toegepast

Pagina 6 van 6