02 Accountantsrapport 2020

IPA-ACON ASSURANCE B.V.

Henk Schijvenaarstraat 1 Postbus 6222 2001 HE HAARLEM Telefoon 023 – 531 95 39 Fax 023 – 531 1700 info@ipa-acon.nl www.ipa-acon.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Castricum T.a.v. mevr. R. Slootweg, raadsgriffier Postbus 1301 1900 BH CASTRICUM

Haarlem, 25 mei 2021

Reg.nr.: 103619/215/459/2476 Betreft : Accountantsrapport 2020 gemeente Castricum

Geachte leden van de raad, In aansluiting op onze werkzaamheden in het kader van de controle van de jaarrekening 2020 van uw gemeente, presenteren wij u hierbij de resultaten van onze controle. De hierin opgenomen bevindingen en aanbevelingen hebben wij reeds ambtelijk in concept besproken. De jaarrekeningcontrole is, ondanks dat wij de controle geheel op afstand (digitaal) hebben moeten uitvoeren, op een prettige en in een constructieve samenwerking verlopen. Wij zijn gaarne bereid tot het verstrekken van nadere toelichtingen.

Hoogachtend, Ipa-Acon Assurance B.V.

Was-getekend: mr. drs. J.C. Olij RA

Bijlage: accountantsrapport 2020

IPA-ACON ASSURANCE B.V.

Henk Schijvenaarstraat 1 Postbus 6222 2001 HE HAARLEM Telefoon 023 – 531 95 39 Fax 023 – 531 1700 info@ipa-acon.nl www.ipa-acon.nl

ACCOUNTANTSRAPPORT 2020 GEMEENTE CASTRICUM

IPA-ACON ASSURANCE B.V. is een onderdeel van de IPA-ACON GROEP KvK nr. 34081093, ING Bank IBAN NL69INGB0670760374, Aangesloten bij het SRA (nationaal) / INAA (internationaal)

INHOUDSOPGAVE

PAGINA

1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

BESTUURLIJKE SAMENVATTING ................................................................................ 1 Algemeen ....................................................................................................................... 1 Stand interne controle en verantwoording Wmo en Jeugdhulp ........................................ 2 Covid-19 en impact op uw organisatie ............................................................................ 2 Recapitulatie fouten en onzekerheden t.b.v. jaarrekening................................................ 2 Controleaanpak .............................................................................................................. 3 Samenvatting bevindingen.............................................................................................. 4

2 2.1 2.2 2.3

CONTROLEPLAN, RISICOANALYSE, TOLERANTIES, OPSTELDOSSIER ................... 6 Controleplan en -protocol................................................................................................ 6 Risicoanalyse ................................................................................................................. 6 Controletoleranties ......................................................................................................... 6

3 3.1 3.2 3.3 3.4

UITVOERING VERBIJZONDERDE INTERNE CONTROLES EN INTERIMCONTROLE . 7 Opzet en uitvoering verbijzonderde interne controle ........................................................ 7 Samenvatting review bevindingen uit de interim-controle en de VIC ................................ 7 Onze aanbevelingen bij aanbestedingen en de rechtmatigheidsverantwoording .............. 9 Interne beheersing en frauderisicobeleid......................................................................... 9

4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8

WMO, JEUGDHULP EN PGB’s .................................................................................... 11 Interne beheersing Jeugdhulp en Wmo......................................................................... 11 Vaststellingsovereenkomsten ....................................................................................... 11 Garantieomzet en meerkosten 2020 ............................................................................. 12 Afwikkeling Jeugdzorg voorgaande jaren ...................................................................... 12 Beoordeling status productieverklaringen 2020 ............................................................. 12 Continuïteitsbijdrage doelgroepen vervoer .................................................................... 12 Persoonsgebonden budgetten (de SVB) ....................................................................... 13 Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) ................................................ 13

5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

ADMINISTRATIE EN FINANCIEEL RESULTAAT 2020 ................................................ 14 Jaarrekeningproces ...................................................................................................... 14 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................. 14 Administratievoering ..................................................................................................... 14 Uitbesteding van de gemeentelijke belastingen en leges ............................................... 15 Opmerkingen jaarverslaggeving.................................................................................... 15 Programmarekening van baten en lasten ...................................................................... 16

6. 6.1 6.2 6.3

BALANS EN FINANCIELE POSITIE ............................................................................. 17 Ontwikkeling eigen vermogen ....................................................................................... 17 Actualisatie grondexploitatie Limmen-Zandzoom .......................................................... 18 Faciliterend grondbeleid Plan Limmen-Zandzoom ......................................................... 18

IPA-ACON ASSURANCE B.V. is een onderdeel van de IPA-ACON GROEP KvK nr. 34081093, ING Bank IBAN NL69INGB0670760374, Aangesloten bij het SRA (nationaal) / INAA (internationaal)

6.4 6.5 7. 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6

Stand van zaken Limmer Strandwal CV ........................................................................ 18 Voorzieningen en claims ............................................................................................... 18 SINGLE INFORMATION EN SINGLE AUDIT (SISA) .................................................... 19 Algemeen ..................................................................................................................... 19 Toenemend aantal regelingen ...................................................................................... 19 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) .................................. 20 Afwikkeling oude subsidieregeling ................................................................................ 21 Subsidieregeling Reductie Energiegebruik .................................................................... 21 Rapport van bevindingen .............................................................................................. 21

8. 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5

OVERIGE BEVINDINGEN ............................................................................................ 22 Automatisering ............................................................................................................. 22 Voortgang ENSIA ......................................................................................................... 22 Wet Normering Topinkomens (Wnt) .............................................................................. 23 Fraude.......................................................................................................................... 23 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................... 23

9. 9.1 9.2

CONCLUSIE ................................................................................................................ 24 Geconstateerde fouten en onzekerheden ..................................................................... 24 Controleverklaring ........................................................................................................ 24

Bijlage : Tabel bevindingen SiSa 2020 ...................................................................................... 26

2

IPA-ACON ASSURANCE B.V.

Henk Schijvenaarstraat 1 Postbus 6222 2001 HE HAARLEM Telefoon 023 – 531 95 39 Fax 023 – 531 1700 info@ipa-acon.nl www.ipa-acon.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Castricum Postbus 1301 1900 BH CASTRICUM

Haarlem, 25 mei 2021

Reg.nr. : 103619/215/459/2476 Betreft : Accountantsrapport 2020 gemeente Castricum

Geachte leden van de raad, Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeente Castricum gecontroleerd. In dit accountantsrapport geven wij onze belangrijkste controlebevindingen weer.

1.

BESTUURLIJKE SAMENVATTING

1.1

Algemeen

In dit rapport kijken wij onder meer terug naar de algemene ontwikkelingen op het gebied van het financieel administratief beheer en de interne beheersing. Het zal u niet verbazen dat Covid-19 als een rode draad door de jaarstukken van de gemeente Castricum loopt en ook een aandachtspunt is geweest voor onze controle, al was het maar vanwege de verschillende (nieuwe) regelingen en afspraken vanuit het Rijk en het thuiswerken. Wij besteden in dit rapport tevens aandacht aan de ontwikkelingen in het sociaal domein mede in relatie met Covid-19, de geactualiseerde grondexploitaties, de ontwikkeling van de financiële positie, maar ook aan de (verbijzonderde) interne controles en de SiSa-verantwoording. Tenslotte valt het hoge positieve saldo van baten en lasten over 2020 van € 21,6 miljoen op; dit is het gevolg van de verkoop van de Eneco aandelen. Er is in het afgelopen boekjaar op de verschillende onderdelen in de bedrijfsvoering veel inzet geweest om opvolging van (nog) openstaande adviezen uit de managementletter, de VIC en voorgaande rapportages zo veel mogelijk te realiseren. De organisatie maakt ook dit jaar weer stappen vooruit. En natuurlijk zijn er verbeterpunten mogelijk.

Positief is dat uit de interne controles geen echte ‘nieuwe’ bevindingen naar voren zijn komen, en dat de openstaande bevindingen afnemen, of dat deze bevindingen minder zwaar of minder diepgaand zijn dan de afgelopen jaren. Vanwege Covid-19 zijn er dit jaar wel nieuwe ontwikkelingen of accenten geweest, bijvoorbeeld de garantieomzet voor zorginstellingen inzake de Wmo, Jeugdzorg en vervoer. Verder constateren wij dat het aantal SiSa-regelingen is toegenomen, waarbij dit controlejaar met name de ‘Tozo’ aandacht vraagt.

IPA-ACON ASSURANCE B.V. is een onderdeel van de IPA-ACON GROEP KvK nr. 34081093, ING Bank IBAN NL69INGB0670760374, Aangesloten bij het SRA (nationaal) / INAA (internationaal)

1.2

Stand interne controle en verantwoording Wmo en Jeugdhulp

De Werkorganisatie BUCH blijft voor de Wmo en Jeugdhulp nog steeds afhankelijk van verantwoordingen van de zorgleveranciers en de inzet en aanlevering vanuit de Regio Alkmaar (contractenbeheer, aanlevering gegevens etc.). De Werkorganisatie heeft de interne processen inmiddels op orde. Bij de 2e Firap 2020 zijn de zorgbudgetten naar boven bijgesteld vanwege de verwachte stijging van de zorgkosten. Wij hebben ook vastgesteld dat de Werkorganisatie BUCH periodiek aansluitingen heeft gemaakt tussen de sub-administratie Suites voor het sociaal domein en de financiële administratie Key2Financien. De nog te vorderen, respectievelijk nog te betalen bedragen Jeugdzorg uit voorgaande boekjaren hebben geleid tot een financiële afwikkeling met de desbetreffende zorginstellingen. Kortom, de administratieve verwerking, voor zover de gemeente dit zelf in de hand heeft, verloopt inmiddels voldoende beheerst. In algemene zin vinden wij de stijging van de uitgaven in de Jeugdzorg en Wmo zorgwekkend. Overigens is dit een landelijke ontwikkeling. Of deze toename van de uitgaven aan voorzieningen Wmo en Jeugdhulp door de toestroom van nieuwe zorgcliënten mede het gevolg is van Covid-19 maatregelen, is overigens lastig te duiden. 1.3

Covid-19 en impact op uw organisatie

Zoals voorgaand jaar verwoord is de interne beheersing in algemene zin op orde en dat zal er ook zeker aan hebben bijgedragen dat alle werkzaamheden en bijzonderheden die de coronacrisis met zich mee brengt op redelijk adequate wijze zijn meegenomen in de reguliere werkprocessen. De afzonderlijke maatregelen die door uw gemeente, dan wel het Rijk getroffen zijn in het kader van de crisis kennen, veelal door het ad-hoc karakter van de maatregelen, weer hun eigen dynamiek. Wij verwijzen naar paragraaf H ‘Coronacrisis’ in de jaarrekening, alsmede naar de afzonderlijke programma’s waarin (financiële) effecten inzake Covid-19 voor uw gemeente per programma nader zijn toegelicht1. De oorzaak van de afwijkingen ten opzichte van de begroting ligt dan veelal in het niet doorgaan van activiteiten en/of derving van inkomsten. Daarnaast zijn er aanvullende bijdragen vanuit het Rijk ontvangen in verband met de extra lasten door Covid-19. 1.4

Recapitulatie fouten en onzekerheden t.b.v. jaarrekening

Wmo en Jeugdhulp Op het moment van afsluiten van onze controle zien wij voor de Wmo en Jeugdhulp een overwegend positief beeld als wij kijken naar de aangeleverde productieverantwoordingen en controleverklaringen over 2020. De ontvangen controleverklaringen over de zorgleveringen 2020 zijn dit jaar alle goedkeurend van aard - voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) heeft dit jaar bij de verantwoordingen Jeugdwet en Wmo nog steeds geen goedkeurende controleverklaringen ontvangen (beperking getrouwheid en afkeuring voor de rechtmatigheid). Omdat uw gemeente (nog) niet van alle instellingen productieverantwoordingen en/of controleverklaringen heeft ontvangen, hebben wij een ‘rest' onzekerheid meegenomen bij onze oordeelvorming voor de rechtmatigheid, een ander in lijn met voorgaande jaren. Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) 1

Zie Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020, Commissie Bedrijfsvoering

Auditing Decentrale Overheden (BADO) d.d. 26 februari 2021.

2

De Tozo verdient toch een bijzondere aandacht vanwege de snelheid van invoering van deze regeling, alsmede de financiële omvang en risico’s rondom deze regeling. Ondanks dat uw gemeente de uitvoering van de rijksregeling heeft ‘uitbesteed’ blijft de gemeente Castricum zelf verantwoordelijk voor de verantwoording van deze bestedingen richting het Rijk. De regeling is in 2020 door Halte Werk vormgegeven en uitgevoerd binnen de kaders die het Rijk gesteld heeft. Alhoewel bij de besluitvorming rondom de Tozo nadrukkelijk is vastgelegd dat er met een ‘menselijke maat’ wordt gewerkt, bestaat er een gerede kans dat er nog correcties plaatsvinden op toegekende uitkeringen in een volgend boekjaar. Omdat wij voor onze controle gebruik maken van werkzaamheden van de accountant van Halte Werk hebben wij na de interim-controle afspraken gemaakt over aan te leveren documenten om de rechtmatigheid van de bestedingen voor de gemeente te kunnen controleren. Op basis van de aangeleverde documenten en bescheiden resteren er geen fouten of onzekerheden voor de jaarrekening 2020 en de SiSa-verantwoording van de gemeente Castricum. Overige fouten en onzekerheden Er zijn vanuit de verbijzonderde interne controles (VIC) in beperkte mate fouten/onzekerheden geconstateerd. Wij hebben dit meegewogen bij onze controle van de jaarrekening.

Tenslotte waren er in de concept jaarrekening 2020 enkele ‘niet gecorrigeerde’ afwijkingen. Na het opstellen van de concept jaarrekening zijn er in april/mei 2021 nog verschillende afrekeningen van derden ontvangen (met name t.b.v. Wmo en Jeugdhulp). Uw college heeft besloten om deze afwijkingen alsnog in de definitieve jaarrekening 2020 te laten corrigeren, waardoor deze posten thans niet meer meetellen bij onze oordeelvorming. Conclusie oordeel 2020 met onverplichte toelichtende paragraaf De fouten en ingeschatte onzekerheden rechtmatigheid en getrouwheid overstijgen de goedkeuringstoleranties op jaarrekeningniveau niet. Hiermee rekening houdend hebben wij voornemens bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Castricum een goedkeurende controleverklaring afgegeven voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. Wij hebben in onze controleverklaring vanwege Covid-19 en de daarmee samenhangende onzekerheden wel een (onverplichte) toelichtende paragraaf opgenomen. 1.5

Controleaanpak

Onze controleaanpak bestaat in hoofdlijnen uit de planning en risicoanalyse, de interim-controle en de jaarrekeningcontrole. Het controleplan komt aan bod in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de uitvoering van de verbijzonderde interne controle en geven wij een samenvatting van de belangrijkste bevindingen uit de interim-controle. In hoofdstuk 4 gaan wij specifiek in op het sociaal domein. De bevindingen van de eindejaarscontrole zijn opgenomen in hoofdstuk 5 en 6. Daarna zullen de bevindingen in het kader van de SiSa (Single information Single audit) aan de orde worden gesteld. Na de overige bevindingen en actualiteiten sluiten wij het rapport af met de conclusies.

3

1.6

Samenvatting bevindingen

In deze paragraaf geven wij onze bestuurlijk belangrijkste conclusies naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controle van de jaarrekening 2020 weer. In onderstaande tabel hebben wij de in deze rapportage opgenomen aanbevelingen, bevindingen als volgt samengevat: Par. Onderwerp

Oordeel

Aanbeveling / toelichting

9.2

Getrouwheid

Goedkeurend

Zie ook controleverklaring.

9.2

Rechtmatigheid

Goedkeurend

Zie ook controleverklaring.

7.

SiSa-verantwoording

Geen overschrijding

Geen bijzonderheden. Mogelijk correcties Tozo n.a.v. interne controles in de SiSa 2021 bij Halte Werk.

5.

Naleving BBV

Jaarrekening is BBV

Voldoende aandacht voor toepassing BBV.

proof

Covid-19 paragraaf is in de jaarrekening opgenomen (advies Commissie BBV).

3.1,

Verbijzonderde interne contro-

Toereikend, met

Uitvoering VIC conform intern controleplan

3.2,

les (VIC) en IC

aandacht IC

2020. Uit de interne controles komen nog

3.3

wel bevindingen, maar er wordt ook vooruitgang geboekt.

3.3,

Opvolging aanbevelingen

Gedeeltelijk, prag-

Belangrijkste adviezen en aanbevelingen

3.4

Managementletter en VIC

matisch aanpak

zijn opgepakt. De follow-up wordt bewaakt op voortgang. Stand van zaken is aan college en raad (tussentijds) gemeld.

3.5

(EU) Aanbestedingsbeleid incl.

Er zijn verbeterpun-

Geen overschrijdingen van de Europese

inhuur

ten

aanbestedingsregels; betrokkenheid inkoopadviseurs in het proces is verbeterd. Er zijn afwijkingen van het gemeentelijk aanbestedingsbeleid (zie verder de managementletter 2020).

5.2

4.

Begrotingsrechtmatigheid

Er zijn geen over-

Geen (verwijtbare) programmaoverschrij-

schrijdingen op pro-

ding van de lasten, geen begrotingsonrecht-

gramma’s

matigheid.

Sociaal domein (Wmo en

Er zijn nog verbeter-

Periodieke aansluiting met sub-administratie

Jeugdhulp)

punten

is gemaakt. Beleid om rechtmatigheid van (kleine) zorgleveranties vast te stellen nog niet gerealiseerd. Gemeente blijft afhankelijk van zorgleveranciers en SVB. Advies om beheersmaatregelen zoals beschreven in de SDO-Notitie ‘Controle interne beheersing Jeugd en Wmo voor gemeenten en accountants’ d.d. 21 januari 2019 zoveel mogelijk in de BUCH-organisatie te implementeren. Dit onderdeel wordt in de regiegroep Visie op de uitvoering belegt.

6.2,

Grondexploitatie Limmen-Zand- Continue aandachts- Actualisatie grondexploitatie 2020 opge-

6.3,

zoom, status Limmer Strandwal punt

steld. Jaarstukken 2020 CV nog niet

4

6.4,

CV en subsidieafrekening ISV

beschikbaar. ISV subsidie nog niet vastge-

7.4

(Geesterhage)

steld door provincie Noord-Holland.

8.1,

ICT / ENSIA-BIO

Toereikend

Concept collegeverklaring en zelfevaluaties

8.2

ENSIA/BIO 2020 beschikbaar. Er zijn op onderdelen aanbevelingen ter verbetering.

5

2

CONTROLEPLAN, RISICOANALYSE, TOLERANTIES, OPSTELDOSSIER

2.1

Controleplan en -protocol

Onze controle is onderverdeeld in twee perioden, de interim-controle en de eindejaarscontrole. Tijdens de interim-controle richten wij ons op de opzet, het bestaan en de werking van de financiële processen alsmede op de kwaliteit van de uitvoering van interne controlemaatregelen en programma’s, dit zowel ten aanzien van getrouwheids- als rechtmatigheidsaspecten. Tijdens de eindejaarscontrole richten wij onze controle met name op de jaarrekeningposten, de SiSa bijlage en de Wnt en voeren wij aansluitcontroles, cijferbeoordelingen, verbandscontroles en daar waar noodzakelijk aanvullende gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. De reikwijdte van de opdracht tot controle van de jaarrekening 2020 is vastgelegd in het ‘Controleprotocol inclusief het normenkader 2020’ en vastgesteld in uw raadsvergadering van 11 maart 2021. 2.2

Risicoanalyse

Bij aanvang van de controle hebben wij een risico-inventarisatie uitgevoerd, waarbij de belangrijkste risico’s waarmee de gemeente te maken heeft, zijn geïdentificeerd. Deze risicoanalyse is een belangrijk onderdeel van de accountantscontrole en maakt derhalve deel uit van ons pre-audit gesprek. De risicoanalyse richt zich op zowel de externe risico’s als de risico’s in de bedrijfsvoering. Bij de inventarisatie is onze insteek primair gericht op de risico’s in de processen die leiden tot mutaties in de balans en de programmarekening. Deze risico’s zijn ondervangen in onze controleaanpak. 2.3

Controletoleranties

Op grond van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) stelt de raad de goedkeuringstolerantie vast die de accountant bij zijn jaarrekeningcontrole dient te hanteren. U heeft ons opgedragen om bij onze oordeelsvorming uit te gaan van de hierna vermelde goedkeuringstoleranties voor 2020:

Goedkeuringstolerantie

Goedkeurend

Beperking

Oordeelonthouding

Afkeurend

Fouten in de jaarrekening (in % lasten incl. reserves) Onzekerheden in de controle (in % lasten incl. reserves)

≤ 1%

> 1% < 3%

–

≥ 3%

≤ 3%

> 3% < 10%

≥ 10%

–

Noot bij tabel: de genoemde percentages gelden voor de getrouwheid alsmede voor de rechtmatigheid (niet cumulatief).

Op basis van de jaarrekening 2020 van uw gemeente betekenen bovengenoemde percentages dat een totaalbedrag aan fouten in de jaarrekening van € 810.000,- en een totaal van onzekerheden van € 2.430.000,- de goedkeurende strekking van de controleverklaring niet zullen aantasten2. In het controleprotocol heeft u een rapporteringsgrens van € 50.000,- vastgesteld, dan wel 5% van de totale lasten op programmaniveau.

2

Wij hebben de transactie inzake de verkoop aandelen Eneco (via de mutatie reserves ook in de lasten) niet meegenomen

bij de bepaling van de goedkeuringstolerantie 2020.

6

3

UITVOERING VERBIJZONDERDE INTERNE CONTROLES EN INTERIM-CONTROLE

3.1

Opzet en uitvoering verbijzonderde interne controle

De basis voor de verbijzonderde interne controle is het Controle Plan 2020 van de Werkorganisatie BUCH. Het door het directieteam van de Werkorganisatie BUCH vastgestelde intern controleplan geeft inzicht in de activiteiten en voorwaarden (op hoofdlijnen) die nodig zijn ter uitvoering van deze interne audits. Om deze taak adequaat uit te voeren is er een planning gemaakt en zijn voorwaarden gesteld. De uitvoering van de verbijzonderde interne controles (ten behoeve van de 4 gemeenten) vindt bij de Werkorganisatie BUCH plaats aan de hand van het hiervoor genoemde controleplan. Er is in de opzet ten aanzien van de interne controle gekozen voor een scheiding tussen de coördinatie (planning, bewaking, rapportage) van de VIC op centraal niveau; de IC is decentraal geregeld en is de verantwoordelijkheid van de domeinen. Op zich een herkenbare aanpak bij gemeenten, maar het vergt duidelijke afspraken over een eenduidige werkwijze en uitvoering (en de nakoming ervan). Wij merken tenslotte op dat de IC (interne controle binnen de domeinen zelf) op basis van IC-plannen een nadere uitwerking heeft gekregen en dat hieraan wordt gewerkt. De opzet van het controleplan is in trimesters uitgevoerd. Het 3e tertiair is bij de start van de eindejaarscontrole aan ons overgelegd en door het Managementteam en het bestuur van de Werkorganisatie BUCH vastgesteld.

Domein Samenleven hanteert een eigen ‘intern controleplan’. Dit controleplan is specifiek voor het sociaal domein, maar past wel binnen het algemene kader van het VICcontroleplan 2020. 3.2

Samenvatting review bevindingen uit de interim-controle en de VIC

Zowel uit de interim-controle, alsmede uit de VIC-werkzaamheden over het boekjaar 2020 (en voorgaande boekjaren) zijn verschillende bevindingen naar voren gekomen. Om een beeld (niet limitatief) te geven, vatten wij per relevant proces de bevindingen als volgt samen. Contracten- en verplichtingenbeheer, prestatie akkoord • De financiële (kern)processen zijn inmiddels beschreven en vastgelegd in de applicatie Blue Dolphin en kan thans als kader functioneren voor de interne controles; • Er is voldoende aandacht voor het (verder) uitwerken/implementeren van een contracten- en verplichtingenadministratie BUCH-breed. Ter ‘indicatie’ over de voortgang merken wij het volgende op. Op basis van een analyse blijkt dat voor 24% van de inkoopfacturen een verplichting is vastgelegd in het administratieve systeem (voor het registeren van verplichtingen geldt een praktische drempel van € 5.000,- of hoger). De Werkorganisatie BUCH wenst dit percentage verder te verbeteren door extra capaciteit in te zetten om de bewustwording bij de budgethouders te vergroten. Er is ten aanzien van het contractenbeheer in 2020 extra inzet gepleegd om contracten in de applicatie Pactum te registreren. In totaal zijn volgens mededeling 230 contracten (BUCH-breed) vastgelegd, dit proces is nog niet afgerond3; • Bespreek het stilzwijgend verlengen van (langlopende) contracten.

Deze bevinding raakt aanbestedingsrechtelijke, bedrijfseconomisch en/of juridische aspecten. Het betreft hier relatief een beperkt aantal overeenkomsten. Bij deze jaarrekeningcontrole is vastgesteld dat de ontbrekende contracten inzake huren en pachten nagenoeg alle aanwezig zijn als basis voor de controle van de huur- en pachtopbrengsten; 3

Contractbeheer is voor 2022 aangemerkt als een art. 213a onderzoek.

7

• Wij hebben eerder aandacht gevraagd voor de budgethoudersregeling en in het bijzonder het accorderen van de ‘prestatie-akkoord’ door een medewerker die dit als materie-deskundige in redelijkheid kan beoordelen. Het is aan de Werkorganisatie BUCH om hierin qua interne beheersing een passende (praktische) afweging te maken. De nieuwe budgethoudersregeling is vanaf 2020 in werking getreden. Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij hierover nog geen terugkoppeling ontvangen behoudens dat een plan van aanpak in 2021 zal worden opgesteld. Dit aspect komt terug bij de interim-controle 2021. Aanbestedingen • Er is in 2020 veel inzet geweest op het proces aanbesteden. Enerzijds is het aantal inkoopadviseurs uitgebreid om de kwaliteit van dit proces te versterken; anderzijds is er meer bewustwording bij budgethouders, zijn er instructies opgesteld en wordt er meer en eerder een beroep gedaan op de inkoopadviseurs; • Het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente wordt nog niet altijd juist nageleefd. Er worden regelmatig afwijkingsbesluiten genomen (d.i. wel rechtmatig) en aanbestedingsdossiers zijn niet in alle gevallen terug te vinden in de organisatie. Uit het VIC onderzoek komt naar voren dat afwijkingen worden geconstateerd in die gevallen waarbij geen consultatie heeft plaatsgevonden van een inkoopadviseur.

Jeugd, Wmo en Participatie • Zichtbare vaststelling van identiteit en woonplaats van cliënten Wmo en Jeugdhulp blijft een punt van aandacht, ook omdat de wetgeving hiervoor strikte eisen heeft gesteld. De Covid-19 maatregelen maakt dit proces er overigens niet gemakkelijker op. Wij zien het vaststellen van identiteit ook terug komen bij de Tozo-regeling. De wetgever is aangesloten bij de Participatiewet; • Bij de re-integratie (lks - loonkostensubsidie) zijn de cliënten die via WNK te werk zijn gesteld wel geregistreerd, maar onduidelijk is of het juiste traject is ingezet omdat de informatie hierover bij de gemeente zelf ontbreekt. Wij hebben een bedrag zijnde 10% van de totale bestedingen 2020 zijnde € 32.000,- als onzekerheid rechtmatigheid bij onze beoordeling meegenomen. Bij de interim-controle zijn er enkele andere (beperkte) bevindingen naar voren gekomen met een mogelijk financieel aspect. Deze bevindingen zijn zo veel mogelijk hersteld of opgelost, dan wel is de financiële impact minimaal in het kader van de jaarrekening. Wabo • Er heeft een onbevoegde creditering plaatsgevonden bij de Wabo-leges en het staat niet vast of deze creditering juist is geweest. De (incidentele) fout van € 21.170,- wordt nader onderzocht. Wij nemen de fout mee bij onze oordeelsvorming.

Verstrekte subsidies • Het overschrijden van formele subsidietermijnen komt nog steeds voor (maar heeft geen doorwerking in het oordeel rechtmatigheid); • Het regime van het verplicht verstrekken van een controleverklaring bij een jaarrekening van een gesubsidieerde stichting of vereniging is met de vaststelling van de nieuwe algemene subsidieverordening verzwaard (geldt bij een subsidie van € 50.000,- in plaats van € 200.000,-).

8

Volledigheid huur- en pachtopbrengsten • Wij hebben geen volledige zekerheid inzake de vaststelling van de verwerking van huur- en pachtcontracten. Het restrisico (onzekerheid) is dat er opbrengsten worden gemist, dan wel de vastgoedmodule (VBS) niet volledig is schatten wij overigens als beperkt in (PM). 3.3

Onze aanbevelingen bij aanbestedingen en de rechtmatigheidsverantwoording

Aanbesteden is in voorkomende gevallen een complexe aangelegenheid. Wij constateren dat er regelmatig niet (geheel) is aanbesteed volgens de (eigen) regels en herhalen dan ook onze adviezen en aanbevelingen: • Geadviseerd wordt om zo veel mogelijk raamcontracten met aannemers en andere dienstverleners te sluiten als regelmatig gedurende langere tijd gelijksoortige opdrachten voor de gemeente worden uitgevoerd; • Wij hebben het college geadviseerd om een ‘position paper’ inclusief een adequate motivatie op te laten stellen indien de gemeente van mening is dat langdurige verlenging noodzakelijk is, dit uiteraard voorafgaande de aanbesteding/verlenging. Hiervan kan overigens alleen sprake zijn in het geval van cruciale activiteiten. Bijvoorbeeld als er sprake is van materiële investeringen waarbij een aanbesteding na 3-4 jaar zou leiden tot onevenredige kapitaalvernietiging. Als uw gemeente hiervan gebruik maakt dient de opdrachtverlening in formele zin nog wel te worden vermeld op Tenderned; • Wij hebben geadviseerd om bij (Europese) aanbestedingen optioneel rekening te houden met langere termijnen (bijvoorbeeld 8-12 jaar in plaats van 3-4 jaar). Hiermee kan worden voorkomen dat moet worden aanbesteed terwijl dit bedrijfseconomisch niet wenselijk of mogelijk is.

Zoals bekend verondersteld mag worden, stelt uw college bij de jaarrekening 2021 voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording op. Ten opzichte van de huidige systematiek, de accountant geeft een direct oordeel over de rechtmatigheid, verschuift de weging feitelijk naar uw college. Mits de bevindingen dan adequaat zijn opgeschreven, is de rechtmatigheidsverantwoording voor ons oordeel getrouw. De nieuwe systematiek geeft het college naar ons oordeel meer ruimte om over de aanbestedingen te rapporteren. 3.4

Interne beheersing en frauderisicobeleid

In onze beroepsgroep NBA krijgt fraude en continuïteit veel aandacht. Mede ingegeven door de maatschappelijke omgeving en de politiek. Op 10 maart 2021 heeft de NBA ons kantoor een brief gestuurd inzake een pilot ‘rapporteren over fraude in de controleverklaring bij de jaarrekening 2020’. De accountant wordt straks verplicht ten aanzien van fraude in de controleverklaring aan te geven welke werkzaamheden zijn verricht in het kader van frauderisico’s en de eventuele bevindingen daarbij. En dat gaat overeenkomstig ook gelden voor de continuïteit. De pilot behelst een eerste oefening (vormvrij) en geldend voor niet-OOB cliënten (waaronder gemeenten inbegrepen). Er is door de NBA gevraagd om met de controleklant het gesprek aan te gaan over de rapportering in het jaarverslag door de cliënt, over de aanwezige maatregelen van frauderisicobeheersing in de organisatie.

9

Het moge duidelijk zijn dat voor de gemeente (en de Werkorganisatie BUCH) het frauderisicobeleid nadrukkelijk onderdeel gaat worden van de interne beheersing en naar voren moet gaan komen in de komende jaarstukken. Inmiddels is de Werkorganisatie BUCH gestart met een frauderisicoanalyse. Het is een eerste inventarisatie om te komen tot een frauderisicobeleid inclusief de implementatie daarvan in de organisatie mede ten behoeve van uw gemeente. Wij zullen de stand van zaken bij de interim-controle 2021 nader aan de orde stellen.

10

4.

WMO, JEUGDHULP EN PGB’s

In dit hoofdstuk gaan wij in op de verantwoording van de bestedingen Wmo en Jeugdhulp, inclusief de Persoonsgebonden budgetten over 2020 (Pgb’s). 4.1

Interne beheersing Jeugdhulp en Wmo

De processen rondom het sociaal domein zijn in de interne controle betrokken en er zijn periodieke aansluitingen gemaakt tussen de sub-administratie Suites voor het sociaal domein en de financiële administratie Key2Financien. Ook blijkt uit de uitgevoerde interne controles dat er in algemene zin systematisch en beheerst wordt gewerkt, dat besluiten rechtmatig zijn en financiële en administratieve gegevens voldoende betrouwbaar worden vastgelegd. In de (aparte) IC rapportages wordt consequent weergegeven in hoeverre verbeterslagen zijn gerealiseerd en/of follow up van bevindingen/adviezen zijn uitwerking heeft. Declaraties ingediend buiten het gegevensknooppunt om worden via de applicatie Suites voor het sociaal domein verwerkt, waardoor zo veel mogelijk een administratieve aansluiting blijft bestaan tussen de (sub-)administraties. 4.2

Vaststellingsovereenkomsten

Net als voorgaande boekjaren zijn voor de Wmo en Jeugdhulp 2020 vaststellingsovereenkomsten opgesteld met zorginstellingen. Hiermee wenst de gemeente meer zekerheid te verkrijgen over de waarde van de zorgleveringen en is het de bedoeling dat wordt voorkomen dat achteraf nog onverwachte (hoge) declaraties worden ingestuurd. Voor de beoordeling in het kader van de jaarrekening zijn de verstuurde (getekende) vaststellingsovereenkomsten, de boekingen in 2020/2021 in de Suites en de ontvangen en gewaarmerkte productieverantwoordingen voorzien van controleverklaringen van de zorgleveranciers het basis-uitgangspunt geweest voor de vaststelling van de jaarlast 2020 Wmo en Jeugdhulp. Als wij kijken naar het aangeleverde jaarwerk 2020 zien wij de volgende stand van zaken resp. ontwikkelingen: • Indien een productieverantwoording lager is dan reeds gedeclareerd via het berichtenverkeer is de waarde van de ingediende declaraties als basis genomen voor de verantwoording (voorzichtigheid). En als er geen productieverantwoording over 2020 is ontvangen, dan is de waarde van de ingediende declaraties de basis voor het jaarwerk (komt bijna niet voor); • De aanlevering van de jaarcijfers 2020 inzake Wmo en jeugdhulp is 20 april 2021 opnieuw beoordeeld. In de definitieve concept jaarrekening 2020 zijn de verschillen voor de gemeente minimaal.

Echter, ook na de laatste peildatum van 20 april gaat de facturatie in de Suites gewoon door en komen er mogelijk toch nog declaraties binnen over voorgaande periode(n). De hiermee samenhangende afwijkingen zullen in de administratie en jaarrekening 2021 worden verantwoord; • In het afsluitend intern memorandum heeft Domein Samenleven aangegeven dat er nog enkele onzekerheden zijn die mogelijk nog een effect kunnen hebben op de uiteindelijke jaarlast. Zo zijn over het 2e halfjaar 2020 nog facturen omzetderving ontvangen van een tweetal zorginstellingen, en vindt er nog een correctie plaats van het mixtarief jeugdhulp. De posten zijn gezien de beperkte omvang niet meer verwerkt in de voorliggende jaarrekening.

11

4.3

Garantieomzet en meerkosten 2020

Garantieomzet en Covid-19 Wij hebben, in financieel opzicht, vastgesteld dat er vanwege de Covid-19 maatregelen garantieomzet is uitbetaald op basis van voorschotten en getekende overeenkomsten. Inmiddels zijn de uitbetaalde voorschotten ook afgerekend met de betreffende zorgleveranciers4. Er heeft eind april 2021 een herberekening plaatsgevonden door Domein Samenleven om te beoordelen of er geen sprake is van ‘overcompensatie’. Immers, er kunnen na de periode van garantieomzet nog declaraties zijn toegestuurd die al eerder zijn vergoed. Verdere analyses binnen de Regio op overcompensatie vindt niet meer plaats. Geen meerkosten vergoed Meerkosten zijn niet door de gemeente Castricum uitbetaald. De betalingen en financiering van eventuele meerkosten loopt volledig via de Regio, de gemeente Alkmaar. Dit geldt ook voor de andere BUCH-gemeenten. 4.4

Afwikkeling Jeugdzorg voorgaande jaren

De afwikkeling van de Jeugdhulpkosten over het boekjaar 2019 is nagenoeg afgerond; de resterende verschillen zijn minimaal. Over het boekjaar 2018 moest uw gemeente nog met zorginstelling Parlan financieel afwikkelen, dit mede vanwege de gehanteerde mixtarieven. Voor de gemeente Castricum betreft dit een per saldo een nog te ontvangen bedrag van € 28.875,-. 4.5

Beoordeling status productieverklaringen 2020

De cliëntgebonden kosten Jeugdhulp bedragen over 2020 afgerond € 6,4 miljoen; voor de Wmo is dat een bedrag van € 2,2 miljoen (huishoudelijke hulp en begeleiding). Deze bestedingen zijn grotendeels onderbouwd met een productieverklaring en/of controleverklaring. Concluderend stellen wij vast dat de verantwoorde Jeugdhulp en Wmo over 2020 grotendeels wordt afgedekt met goedkeurende controleverklaringen inzake een getrouwe en rechtmatige besteding van de geleverde zorg. Van een beperkt aantal instellingen ontbreken bij het afsluiten van de controle nog de productieverklaringen en/of controleverklaringen. Wij hebben voor de rechtmatigheid op basis van de aangeleverde documenten en bescheiden per 20 april 2021 een bedrag van maximaal € 275.000,- als onzeker aangemerkt. 4.6

Continuïteitsbijdrage doelgroepen vervoer

Parallel aan de afspraken in de zorg is er ook voor het doelgroepenvervoer (Wmo, leerlingenvervoer) tussen Rijk en VNG afgesproken om compensatie geven voor de weggevallen vervoersvraag. Ook voor deze zgn. continuïteitsbijdrage is aangesloten bij de landelijk systematiek, en gelden dus dezelfde kanttekeningen als in de vorige alinea.

4

Op basis van aanvragen heeft de gemeente op basis van ingediende facturen bedragen uitbetaald aan zorginstellingen in

verband met de Covid-19 (garantieomzet).

12

4.7

Persoonsgebonden budgetten (de SVB)

Een deel van de Wmo- en Jeugdzorg wordt verstrekt in de vorm van persoonsgebonden budgetten (Pgb’s). Deze Pgb’s worden door de gemeente toegekend, maar het administratieve beheer wordt door de SVB verzorgd. De toekenning van Pgb’s door de gemeente wordt, bij de algemene beoordeling van de toekenningen Jeugdzorg en Wmo, door de interne controle beoordeeld en de conclusie daarvan is, zoals hiervoor al is weergegeven dat deze toekenningen rechtmatig zijn en juist verantwoord en doorgegeven zijn aan de SVB. Voor de feitelijke levering van de zorg en de verantwoording van de feitelijke kosten is de gemeente afhankelijk van de SVB. En de SVB had wederom problemen met het afronden van haar administratie en het afleggen van verantwoording daarover; ze heeft van haar accountant zowel voor de Jeugdhulp als de Wmo een controleverklaring met beperking ontvangen voor de getrouwheid. Voor de rechtmatigheid is het oordeel afkeurend. Wij wegen het oordeel mee bij onze foutenafweging. De omvang van de rechtmatigheidsfout voor de Wmo en Jeugdhulp gezamenlijk hebben wij bepaald op een totaal bedrag van € 42.000,- aan de hand van de ontvangen projectbrieven 2020 van de SVB. 4.8

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)

Eind 2020 heeft het Rijk de TONK (de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijk Kosten) ingevoerd. Het is een aanvullende ondersteuning voor huishoudens die in ernstige financiële problemen dreigen te komen. De regeling richt zich dus op alle burgers en dus breder dan voorgaande regelingen, die specifiek voor ondernemers waren. Voor de uitvoering wordt aansluiting gezocht bij de bijzondere bijstand en wordt dus neergelegd bij de gemeenten. Daarmee is er een duidelijke parallel met de Tozo, waar aansluiting gezocht werd met de bijzondere bijstand zelfstandigen. Gegeven de ervaringen bij de Tozo ontwikkelt het ministerie van SZW voor deze regeling al bij de start een handleiding om de uitvoering te reguleren en waar mogelijk te vereenvoudigen en daarmee de uitvoeringslast te verlichten. Wij gaan ervanuit dat deze regeling ook bij Halte Werk wordt neergelegd.

13

5.

ADMINISTRATIE EN FINANCIEEL RESULTAAT 2020

5.1

Jaarrekeningproces

Medio april 2021 hebben wij de concept jaarrekening 2020 van de gemeente ontvangen. Wij hebben tevens de volledige medewerking – op afstand - ontvangen van uw medewerkers bij het uitvoeren van de controle. Ondanks de perikelen rondom de coronavirus is de impact daarvan op het jaarrekeningproces qua planning en uitvoering beperkt5. 5.2

Begrotingsrechtmatigheid

Voor de rechtmatigheidscontrole gaan wij onder meer na of de financiële beheershandelingen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de raad geautoriseerde programmabegroting. Daarbij gebruiken wij zowel de budgetspelregels die u met het college heeft afgesproken, als ook de rechtmatigheidscriteria die de commissie BBV in de meest recente Kadernota 2018 heeft vastgelegd. Uit het jaarverslag 2020 blijkt dat er geen overschrijdingen hebben plaatsgevonden op de lasten ten opzichte van de begrote lasten 2020 (na begrotingswijziging). Analyse Wij hebben de onder- en overschrijdingen per (deel)programma nader geanalyseerd. Een opvallende onderschrijding is de Tozo (Tijdelijke overbrugging zelfstandig ondernemers) van € 1,65 miljoen (zie programma onderdeel 1B, domein Samenleven). Hiertegenover staat ook een gelijk bedrag aan lagere baten aangezien deze rijksregeling budgetneutraal is. Het niet bestede deel van de ontvangen voorschotten Tozo is ook als verplichting in de balans opgenomen. Wij zijn van mening dat de onder- en overschrijdingen voldoende herkenbaar in de programma’s en overige toelichtingen van de jaarrekening 2020 zijn verantwoord en tevens passend zijn binnen het bestaande beleid.

Door het vaststellen van de programmarekening 2020 door de raad waarin de overige uitgaven (en ontvangsten) zijn opgenomen, worden deze posten geautoriseerd en zijn hiermee rechtmatig. Wij zijn bij onze oordeelsvorming rechtmatigheid hiervan uitgegaan. 5.3

Administratievoering

Vast onderdeel van de accountantscontrole is de beoordeling van de kwaliteit van de financiële administratie alsmede de overige administratieve vastleggingen. Wij hebben bij de jaarrekeningcontrole 2020 de stand van zaken ten aanzien van tussenrekeningen en overlopende activa en passiva (transitoria), alsmede de mutaties in kredieten, reserves, voorzieningen en memoriaalboekingen beoordeeld. Wij hebben geconstateerd dat er geen achterstanden zijn in de financiële administratie. Balansposten, inclusief memoriaalboekingen, zijn in het algemeen onderbouwd met onderliggende specificaties. Het periodiek afsluiten van de administratie (voor het eerst per 13 oktober 2020) en de tussentijdse interne controles op de afloop van (kortlopende) balansposten en het maken van tussentijdse aansluitingen tussen sub-administraties en financiële administratie heeft een positief effect op de kwaliteit van het administratief beheer.

5

In de concept jaarrekening 2020 heeft de gemeente de ontvangen concept-cijfers inzake de Tozo 2020 verantwoord. De

definitieve verantwoording is pas eind mei 2021 aangeleverd.

14

5.4

Uitbesteding van de gemeentelijke belastingen en leges

Per 1 januari 2020 hebben de gemeenten Heiloo, Castricum en Uitgeest de belastingadministratie inclusief de leges overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Cocensus. Afgesproken is dat de inning van de belastingdebiteuren tot en met 2019 achterblijft bij de gemeenten. Wij hebben geconstateerd dat de accountant van Cocensus bij de financiële verantwoording 2020 inzake de belastingopbrengsten en de belastingdebiteuren ten behoeve van de gemeente op 8 maart 2021 een goedkeurende controleverklaring heeft verstrekt. Wij benadrukken wel dat de accountant alleen de verwerkte mutaties bij Cocensus beoordeelt (en gaat verder niet na of de aanlevering volledig is, dit is de verantwoordelijkheid van de gemeente). Periodieke afstemming tussen de gemeente en Cocensus is dan ook een blijvend aandachtspunt. Jaarrekening 2020 Cocensus In het toegezonden verslag van bevindingen 2020 heeft de accountant van Cocensus aangegeven dat bij de jaarrekening 2020 een afkeurend oordeel is verstrekt inzake de rechtmatigheid. De afkeuring betreft het niet voldoen aan de Europese aanbestedingsregels met name ten aanzien van de verbouwing van het nieuwe kantoorpand. Het afkeurend oordeel in de controleverklaring bij de jaarrekening 2020 van Cocensus werkt niet door in onze oordeelsvorming rechtmatigheid voor de jaarrekening van de gemeente Castricum.

Verkoop aandelen Eneco Begin 2020 heeft de gemeente Castricum de aandelen Eneco verkocht en een incidentele materiele opbrengst gerealiseerd van € 23,3 miljoen. Conform besluitvorming is de opbrengst gestort in de algemene reserve. Vennootschapsbelasting 2020 Wij hebben geconstateerd dat over de jaren 2016 tot en met 2019 Vpb-aangifte is ingediend bij de Belastingdienst. De aangiften 2018 en 2019 waren ten tijde van onze controle nog niet vastgesteld door de Belastingdienst. De gemeente Castricum wenst in verband met de fiscale complexiteit een belastingadviesbureau in te schakelen om de voorbereiding van de aangifte vennootschapsbelasting te begeleiden. Deze aanbestedingsprocedure is nog niet afgerond. Desgevraagd is ons medegedeeld dat een nihil aangifte Vpb 2020 wordt verwacht. Dit zal mede afhangen van het resultaat 2020 van het Ontwikkelingsbedrijf De Limmer Strandwal C.V. De definitieve fiscale winstberekening en de aangifte vennootschapsbelasting 2020 zal na de jaarrekeningcontrole worden opgesteld. 5.5

Opmerkingen jaarverslaggeving

De jaarstukken (jaarrekening en het jaarverslag) dienen te worden opgemaakt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het BBV geeft voor de opzet en de inrichting begroting en de jaarstukken van gemeenten de wettelijke kaders aan. Bij onze controle toetsen wij of de jaarrekening (het financiële verantwoordingsdocument) voldoet aan de formele aspecten van het BBV.

15

Conform de verslaggevingsvoorschriften zijn wij nagegaan of het jaarverslag tenminste de (minimale) wettelijk voorgeschreven informatie bevat en of de inhoud van het jaarverslag geen tegenstrijdigheden bevat met de jaarrekening. Op basis van ons onderzoek hebben wij vastgesteld dat het jaarverslag niet in strijd is met de jaarrekening. 5.6

Programmarekening van baten en lasten

Het positieve resultaat over 2020 bedraagt na het verwerken van de mutaties in de reserves € 1.053.000,- ten opzichte van een bijgestelde begroot positief resultaat van € 1.361.000,-. Het saldo van baten en lasten na begrotingswijziging is € 17.418.000,- voordelig geraamd; het werkelijke saldo van de baten en lasten komt uit op een bedrag van € 21.675.000,- voordelig. Dit resultaat laat zich als volgt nader verklaren: (in € 1.000,-)

begroting na wijziging 17.418 -18.779 -1.361

Saldo van baten en lasten Saldo mutatie reserves Gerealiseerd saldo van baten en lasten

Realisatie

Afwijking

21.675 -20.622 1.053

-4.257 1.843 -2.414

In de programmarekening is een uitvoerige toelichting gegeven op de verschillen tussen de ramingen en de realisatie. Met het besluit waarmee u de programmarekening vaststelt, wordt het resultaat bestemd en wordt de gerealiseerde afwijking door uw raad geaccordeerd.

16

6.

BALANS EN FINANCIELE POSITIE

6.1

Ontwikkeling eigen vermogen

Het eigen vermogen van de gemeente bedraagt ultimo 2020, inclusief het resultaat na bestemming, in totaal € 41,1 miljoen. Hiervan heeft € 5 miljoen betrekking op de bestemmingsreserves. In de onderstaande tabel is de financiële positie gespecificeerd. (in € 1.000)

begin 2020

eind 2020

toe/afname

13.169 5.645 593 19.407

34.935 5.094 1.053 41.082

21.766 -551 460 21.675

Algemene reserve Bestemmingsreserve Saldo rekening Totaal eigen vermogen

De bestemmingsreserves zijn per saldo afgenomen met € 551.000,-. De mutaties van de algemene en bestemmingsreserves in 2020 volgen deels uit de resultaatbestemming over 2019 maar vooral door de storting van de verkoopopbrengst van de Eneco aandelen. Uit de toelichting op de bestemmingsreserves blijkt dat de grootste mutaties in 2020 betrekking hebben op de bestemmingsreserves Herstel Economie, Wmo en Jeugdtaken en de overloopbudgetten. Bestemmingsreserve Wmo en Jeugdtaken Deze bestemmingsreserve is destijds gevormd om overschrijdingen in verband met de decentralisaties in sociaal domein te dekken. Vanwege de tekorten in de Jeugdzorg en Wmo is de reserve ultimo 2020 volledig besteed. Bestemmingsreserve Herstel Economie De raad heeft op 14 mei 2020 de bestemmingsreserve ‘Herstel Economie’ gevormd en hiervoor in totaal € 576.000,- beschikbaar gesteld. Paragraaf H in de jaarrekening maakt inzichtelijk wat de financiële effecten zijn geweest van de coronacrisis voor het boekjaar 2020. Het resultaat (d.w.z. de corona baten versus lasten) is voorzichtig berekend op € 284.000,- nadelig. Per saldo is een bedrag van € 435.000,- ten laste gebracht van het Herstelfonds. Derhalve resteert er ultimo december 2020 nog € 141.000,-. Dit saldo kan ook nog worden aangewend voor coronakosten in 2021.

Bestemmingsreserve Overloopbudgetten Het college stelt aan de raad jaarlijks voor om (deels) niet te bestede budgetten bij de resultaatbestemming door te schuiven naar een volgend jaar. Met deze systematiek wordt voldaan aan de eisen van het BBV. Het saldo van de bestemmingsreserve is in 2020 gestegen van € 239.000,- naar € 825.000,-. Het lijkt er op dat vanwege Covid-19 niet alle geplande activiteiten in 2020 zijn gerealiseerd. In de inleiding van de jaarrekening 2020 wordt uw raad gevraagd om € 468.747,- aan budgetten 2020 door te schuiven naar 2021.

17

6.2

Actualisatie grondexploitatie Limmen-Zandzoom

Wij hebben geconstateerd dat de gemeente Castricum een ‘Nota actualisatie grondexploitaties Gemeente Castricum Jaarrekening 2020’ heeft opgesteld. Wij hebben kennisgenomen van deze interne nota. In afwijking van het advies van de Commissie BBV wordt de geactualiseerde nota niet vastgesteld door de gemeenteraad (een deel van de informatie uit deze nota is rechtstreeks opgenomen in de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening 2020 van de gemeente Castricum). Deze nota geeft een doorkijk resp. een meerjarenperspectief voor de lopende grondexploitaties, thans alleen nog Limmen-Zandzoom. De verwachte netto contante waarde voor Limmen-Zandzoom is per 1 januari 2021 ruim positief. 6.3

Faciliterend grondbeleid Plan Limmen-Zandzoom

De totale grondexploitatie Plan Zandzoom bestaat uit een tweetal bestemmingsplannen, namelijk Topkavels en Limmen-Zandzoom. In de overeenkomst (SOK) van 25 oktober 2010 met de exploitant is afgesproken om 560 woningen tot 2020 te realiseren en dat een deel van de gronden voor deze plannen niet in eigendom is van de gemeente. De gemeente heeft in de SOK ‘kostenverhaal’ meegenomen. De gemeente heeft al in voorgaande jaren beargumenteerd dat het facilitaire gedeelte en het kostenverhaal daarbij ten opzichte van het gehele plan beperkt is en dat het bovendien niet duidelijk is welk gedeelte van het plangebied betrekking heeft op het faciliterende deel. Het standpunt van college om geen ‘knip’ te zetten is ten opzichte van de voorgaande jaren niet gewijzigd. 6.4

Stand van zaken Limmer Strandwal CV

De Limmer Strandwal CV voert de feitelijke werkzaamheden (projectontwikkeling) uit. Ten tijde van onze controle hebben wij kennis genomen van de definitieve jaarstukken 2019 van de BV en de CV, aangezien de (concept) cijfers 2020 nog niet voor ons beschikbaar waren. Ten tijde van onze controle hebben wij van uw projectleider geen signalen ontvangen dat er financiële risico’s, dan wel bijzondere ontwikkelingen aan de orde zijn die van invloed zouden zijn op resultaten en het eigen vermogen van de CV, en dus mogelijk een financieel effect hebben op de jaarrekening van de gemeente Castricum. Wij hebben verder geen nader onderzoek uitgevoerd op de administratie van de CV. 6.5

Voorzieningen en claims

Blijkens de jaarrekening bedraagt de stand van de voorzieningen per einde 2020 € 10,8 miljoen. Uitgaven ten laste van voorzieningen worden, conform het BBV, rechtstreeks via de balans geboekt. De door de raad geaccordeerde dotaties aan deze voorzieningen lopen via de rekening van baten en lasten. In het boekjaar zijn er geen nieuwe voorzieningen gevormd. Claims Wij hebben op basis van de beschikbare informatie beoordeeld voor welk concreet aanwezige claims (nog) een voorziening gevormd dient te worden in de jaarrekening. Ingevolge ons verzoek hebben wij van de huisadvocaat van de gemeente op 22 februari 2021 een brief. Aangegeven is dat er een zaak aanhangig is; deze zaak loopt al lange tijd en inmiddels is er hoger beroep ingesteld. Het risico is meegenomen in de risicoberekeningen in het kader van het weerstandsvermogen (paragraaf Weerstandsvermogen).

18

7.

SINGLE INFORMATION EN SINGLE AUDIT (SISA)

7.1

Algemeen

De verantwoording van ontvangen specifieke uitkeringen is als bijlage opgenomen in de jaarrekening. Hiervoor is een specifiek verantwoordingsmodel voorgeschreven. De bijlage is door ons conform de gegeven aanwijzingen van het Rijk gecontroleerd. Voor de hierbij eventueel geconstateerde bevindingen gelden op grond van artikel 5, lid 4 van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan de tolerantie, welke wij met uw raad zijn overeengekomen voor de controle van de jaarrekening. Wij hebben geconstateerd dat er voor de gemeente ten aanzien van maar liefst 11 regelingen bij de jaarrekening 2020 een verantwoording met betrekking tot de voor een rijksbijdrage in aanmerking gebrachte bestedingen moet worden afgelegd. Overigens is er nog een wijziging aangekondigd op de uitgebrachte nota Verwachtingen accountantscontrole, omdat de (best uitgebreide) instructies rondom de controle van de Tozo nog aanvulling zouden behoeven. Deze wijziging is zeer recent uitgebracht. En dat brengt mogelijk enige onzekerheid met zich mee bij Halte Werk aangezien uw gemeente deze regeling daar heeft ondergebracht. 7.2

Toenemend aantal regelingen

Er zijn dit jaar enkele wezenlijke veranderingen, die er mede toe leiden dat het aantal subsidieregelingen waarover de gemeente Castricum zich moet verantwoorden flink groeit. Ad-hoc regelingen De coronacrisis en de Toeslagen-affaire bij de kinderopvang leiden tot rijksuitkeringen aan gemeenten: de Tozo-regeling (verdeeld over 3 tranches) en recent de Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek. De snelle invoering van deze regeling gaat deels ten koste van zorgvuldigheid. De wijze van verantwoorden is bij de opzet van de regelingen nog niet uitgewerkt en de mate van betrokkenheid van de accountant (diepgang, materialiteit) is nog onbekend. Dat is enerzijds logisch (de regelingen zijn gelet op de urgentie met grote spoed opgesteld), anderzijds lastig (is er wel voldoende nagedacht over beheersbaarheid en controle?). Minder decentralisatie-uitkeringen De Algemene Rekenkamer heeft op rijksniveau kritiek geuit op de wijze waarop het Rijk decentralisatie-uitkeringen beschikbaar stelt aan onder meer gemeenten. Aan decentralisatie-uitkeringen horen door het Rijk, zeer beperkt of geen voorwaarden gesteld te worden, want ze zijn deel van de algemene uitkering. Nu het Rijk toch vaak aanvullende eisen stelt aan besteding van deze gelden, krijgen ze het karakter van subsidies en worden ze ondergebracht in de Sisa-systematiek.

Onder meer door deze ontwikkeling moet de gemeente zich dit jaar specifiek verantwoorden over onder meer de Regeling stimulering verkeersmaatregelen, de Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden (Regeling Sportakkoord) en de Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020. Niet voor alle regelingen die nu onder de SiSa-systematiek geplaatst zijn nu al bestedingsgegevens in de SiSa-bijlage opgenomen. Het omzetten van rijksregelingen in gemeentelijk beleid vergt tijd, daarom zijn niet voor alle nieuwe regelingen al prestaties en bestedingen verantwoord.

19

7.3

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)

De uitvoering van de Tozo gaat met grote bedragen gepaard: uit de rekening blijkt dat de totale Tozouitgaven in 2020 ca € 4,5 miljoen bedroegen. Het Rijk draagt deze lasten, de gemeente heeft van het Rijk € 7,1 miljoen aan voorschotten ontvangen om de uitkeringen te kunnen financieren. Verder ontvangt de gemeente ter dekking van de uitvoeringskosten een vaste vergoeding per dossier. Toekenningen rechtmatig Bij de opzet van de regeling door het Rijk woog zwaar dat de regeling snel ingevoerd kon worden en de gemeente snel de ondernemers die ondersteuning nodig hadden, deze konden toekennen en uitkeren. Er werden wel degelijk eisen gesteld aan de aanvraag en de aanvrager, maar in meerdere gevallen volstond een zgn. eigen verklaring. Uit de controle van de accountant van Halte Werk op de Tozo-aanvragen blijkt dat de in dit kader namens de gemeente Castricum afgegeven toekenningen voldeden aan deze eisen en zijn derhalve rechtmatig. M&O Beleid belangrijk In de Tozo-regeling is aangehaakt bij het M&O-beleid (beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik) dat een gemeente al moet hebben voor de uitvoering van de Participatiewet (het beleid dat al sinds jaar en dag bestaat om te beoordelen of nog wordt voldaan aan de voorwaarden voor bijv. een bijstandsuitkering).

In formele zin is het idee dat het bestaande M&O-beleid voldoende moet zijn om onrechtmatig gebruik van de Tozo-regeling tegen te gaan. In haar uitingen is het ministerie van SZW daar gedurende het jaar deels op teruggekomen door nadrukkelijk weer te geven dat ze verwachten dat er een actief M&O-beleid gevoerd wordt. En het ministerie heeft het Inlichtingenbureau gevraagd een digitaal vraagpunt te ontwikkelen om via datavergelijking met bestanden van verschillende rijksinstellingen (RvlG, UWV, belastingdienst, KvK, DJI, CJIB, Duo) te signaleren of er mogelijke aandachtspunten en/of belemmeringen zijn voor de rechtmatige verstrekking van de Tozo-uitkering. Ondanks de verschillende uitingen en de ontwikkelde tools: het vormgeven en uitvoeren van M&Obeleid blijft primair een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Beoordeling mag ook in 2021 Het Rijk heeft ingezien dat de materie complex is en de uitvoering van beoordelingen door allerlei oorzaken pas laat op gang komt. Daarom wordt er gelegenheid gegeven om toezicht, controles etc. op de verstrekkingen in 2020 ook in 2021 uit te voeren; de verantwoording over 2020 is dus niet de definitieve opgave, correcties kunnen ook in de verantwoording over 2021 worden meegenomen. Oordeel accountant Halte Werk en de SiSa gemeente Castricum De Tozo-verantwoording is onderdeel van de SiSa-verantwoording van de gemeente.

Wij hebben aan de accountant van Halte Werk eind 2020 auditinstructies toegezonden. De accountant van Halte Werk heeft aangegeven zijn controles conform onze instructies uit te voeren. De accountant van Halte Werk heeft onlangs de controles afgerond. Op 21 mei 2021 hebben wij van de accountant de gewaarmerkte SiSa-verantwoording 2020 inclusief een goedkeurende controleverklaring ontvangen, alsmede is een controlememorandum met de aanpak en bevindingen overgelegd. In het controlememorandum zijn geen afwijkingen gerapporteerd.

20

7.4

Afwikkeling oude subsidieregeling

Met de beschikking van 17 november 2009 heeft de provincie Noord-Holland onder meer een ISV-2 subsidie verleend voor project Nieuw Geesterhage van € 603.500,-. De verantwoording van deze ISV-2 verloopt via de SiSa-verantwoording. Er zijn voor het project Nieuw Geesterhage tevens aanvullende subsidies verleend in het kader van de ISV-3 en de P-ISV. Deze laatste subsidies verlopen niet via de SiSa-subsidiesystematiek en is vorig jaar afzonderlijk verantwoord. In de SiSa-verantwoording 2020 van de gemeente Castricum is de ISV-II subsidie inzake het project Geesterhage opnieuw verantwoord. De subsidie wordt afgehandeld door de provincie Noord-Holland. Wij hebben begrepen dat er op korte termijn ambtelijk overleg zal plaatsvinden tussen de provincie Noord-Holland en de Werkorganisatie BUCH om de openstaande vraagpunten te bespreken. 7.5