01 RV Vaststelling DO Groenbeleidsplan Castricum

Groenbeleidsplan RAADSVOORSTEL Castricum Raadsvergadering Voorstelnummer Portefeuillehouder(s) Commissie dd. Team Opsteller(s) Bijlagen: Onderwerp

:

: 9 september 2021 : : Falgun Binnendijk : 8 juli 2021 : Beheer Openbare Ruimte : M. Suiding :6 Groenbeleidsplan Castricum

Voorgesteld besluit :

1. Het DO Groenbeleidsplan en bijbehorende begrotingswijziging vast te stellen. 2. De reactienota bewonersavond op 2 maart 2021 vast te stellen. 3. Kennis te nemen van het beheerplan maaien en schouwen.

Geheimhouding

 Ja  Nee

Pagina 1 van 8

Groenbeleidsplan

RAADSVOORSTEL INLEIDING Dit nieuwe Groenbeleidsplan is noodzakelijk omdat het Groenbeleidsplan van 2007 gedateerd is. Met dit nieuwe plan wordt invulling gegeven aan het advies van de Rekenkamercommissie uit 2017. Dit advies is unaniem overgenomen door de gemeenteraad en is opgenomen in het raadsprogramma 2018-2022. In dit plan is ook het beleid voor bomen opgenomen zodat er meer samenhang is tussen bomen en overig groen. De doelstellingen en ambities van het Bomenbeleidsplan zijn overgenomen in dit plan en op onderdelen verder uitgewerkt. INVLOED KADERS OP KEUZERUIMTE Dit voorstel is een uitwerking van de opdracht zoals geschetst in het raadsprogramma. De gemeente heeft een zorgplicht met betrekking tot het behoud en verbetering van het stadsen straatbeeld door middel van hoogwaardig openbaar groen. De gemeente Castricum heeft een groene uitstraling en deze is beeldbepalend en vormt mede de identiteit. De diversiteit aan groen in de kernen en het omliggende landschap vormt een waardevol geheel en dient bewaard te blijven. Het groen heeft een aantal belangrijke functies zoals een bijdrage leveren aan biodiversiteit, waterberging en verkoeling en vormt een toetsingskader voor deze functies.

Op 7 maart 2019 heeft de Raad met het initiatiefvoorstel Biodiversiteit in parken en bermen twaalf uitgangspunten vastgesteld als beleidskader voor biodiversiteit in parken en bermen binnen de bebouwde kom. Deze zijn verwerkt in het voorliggend DO Groenbeleidsplan. De Gedragscode die bij dit plan is gevoegd geeft aan hoe om te gaan met de natuur bij projecten in het kader van de Ruimtelijke ordening. Het Handboek Bomen geeft handvatten hoe om te gaan met bomen bij werkzaamheden en inrichting. Daarnaast heeft afstemming met de verschillende beleidsvelden plaatsgevonden en is de raadscommissie geconsulteerd. Bovenstaande heeft geleid tot de volgende aanpassingen in het voorliggende plan: 

 



De gemeente wil natuur-inclusief bouwen bevorderen. Het handboek van de gemeente Amsterdam voor natuur-inclusief bouwen geeft hiervoor heel duidelijk richtlijnen. In de gemeente Amsterdam mag een ontwikkelaar kiezen welke maatregel hij uitvoert bij nieuwbouw. Er moeten drie natuur-inclusieve ideeën worden toegepast binnen een ontwikkeling. Wij zullen dit handboek als uitgangspunt nemen bij natuur-inclusief bouwen. Op deze wijze wordt ook tegemoet gekomen aan de motie van 16 januari 2020. Bij inrichting wordt bekeken op welke wijze wij gebruik kunnen maken van de diensten van de organisatie ‘Meer bomen nu’. Voedselbos: vanuit de maatschappij wordt aandacht gevraagd voor het aanleggen van een voedselbos en pluktuinen. Uit oogpunt van gezondheid zoals meer beschikbaarheid van fruit en groenten wordt dit idee ondersteund. Daarnaast heeft het ook een educatief karakter om jongeren meer buiten te laten komen en leren ze meer over gezondheid en gezond eten. Gezien voornoemde redenen zal onderzocht worden of de aanleg van een voedselbos en pluktuinen tot de mogelijkheid behoort mede in relatie tot particuliere initiatieven. Bij het in kaart brengen van mogelijkheden zal zowel op wijkniveau als in het buitengebied eventuele opties worden bekeken’. Waardebepaling op basis van taxatie bij illegale kap en bij kap van bomen op de Bijzondere bomenlijst.

Dit geldt zowel bij particuliere en gemeentelijke bomen. Indien het niet, of niet geheel, mogelijk is de herplant van bomen, op basis van de waardebepaling, plaats te laten vinden op de locatie dan dient het restbedrag in een

Pagina 2 van 8

Groenbeleidsplan groenfonds te worden gestort. De taxatie vindt plaats op basis van het rekenmodel van de Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen (NVTB). TOELICHTING OP HET VOORSTEL 1. Het Groenbeleidsplan heeft een werkingsduur voor 10 jaar (vaststelling 2021) en loopt tot 2031. 2. Bij de totstandkoming van dit DO heeft een uitgebreide interne consultatie plaatsgevonden met de beheerders en de buitendienst en zijn de verschillende taakvelden zoals water, duurzaamheid en civiele techniek betrokken evenals de stedenbouwkundige en de afdeling Ruimtelijke Ordening. 3. De bewoners zijn geïnformeerd en geconsulteerd op basis van een digitaal platform op 2 maart 2021. 4. De uitkomsten van bovengenoemde bijeenkomst zijn vastgelegd in bijgevoegde reactienota. 5. In het plan zijn de volgende ambities omschreven namelijk identiteit, gezondheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Deze vier ambities worden in het plan verder uitgewerkt. De gemeente heeft drie middelen in handen om deze ambities te verwezenlijken namelijk het wettelijk kader, beleidsuitgangspunten en uitvoeringsmaatregelen zoals beheer, onderhoud, inrichting en participatie. Deze worden onderstaand beschreven. Wettelijk kader: a) Bij beheer en ruimtelijke ingrepen in het openbaar groen moet rekening worden gehouden met de Wet natuurbescherming.

Voor het dagelijks onderhoud en ruimtelijke ontwikkelingen wordt gewerkt met de goedgekeurde gedragscode ‘soortbescherming voor gemeenten’ van Stadswerk. b) Zorgplicht bomen: volgens het Burgerlijk wetboek hebben gemeenten een zorgplicht voor hun bomen. Zij dienen regelmatig onderhoud aan hun bomen te verrichten. De straat- en laanbomen van de gemeente Castricum worden één keer per drie jaar gekeurd op basis van veiligheid. Beleidsuitgangspunten bomen: In het Bomenbeleidsplan zijn voor de periode 2015-2024 een viertal beleidsuitgangspunten opgenomen. In het bomenbeleid zoals neergelegd in het Groenbeleidsplan worden deze ambities overgenomen maar ook verder uitgewerkt. Deze zijn de volgende: a) Het in stand houden (18.500 bomen) en het versterken van het bomenareaal en waar mogelijk deze het areaal te vergroten en te versterken. Elk jaar zal een overzicht worden gestuurd ter informatie aan de raad. b) Professionalisering en verduurzamen van het beheer op basis van het Handboek Bomen van het Norminstituut Bomen 2018. c) Het laten participeren van de bewoners bij beheer en inrichting van het bomenareaal. Dit is een speerpunt in het Groenbeleidsplan. d) Het beschermen van de bijzondere particuliere en gemeentelijke bomen. Oudere bomen (50 jaar en ouder) met grote cultuurhistorische, dendrologische en/of ecologische waarde worden op de lijst Bijzondere bomen gezet.

In het groenbeleidsplan worden naast bovengenoemde ambities nog een aantal uitgangspunten voor het bomenbeleid geformuleerd. Deze zijn de volgende:  In principe worden geen gezonde bomen verwijderd, ook niet vanwege overlast zoals gootverstopping, wortelgroei, belemmering zonlicht en de seizoensmatig aanwezigheid van vogels, rupsen, luizen en andere insecten.

Pagina 3 van 8

Groenbeleidsplan 

Er kunnen zich echter situaties voordoen waarbij van deze stelregel wordt afgeweken Dit kunnen situaties betreffen die een gevaar vormen voor de omgeving of die schade aan onroerend goed kunnen veroorzaken. Er wordt pas overgegaan tot verwijdering na zorgvuldige weging en er dienen op de locatie of elders in de gemeente nieuwe bomen te worden geplant. Dit hangt af van de locatie. e) Voor zonnepanelen geldt dat, in afweging met het belang van bomen voor de leefomgeving en het milieu, dat het kappen of snoeien van bomen geen oplossing is om een betere duurzaamheid te bereiken. Een verzoek tot kappen of snoeien van bomen zal om deze reden geweigerd worden, behoudens de noodzakelijke snoei die voortvloeit uit de Boomveiligheidscontrole(BVC). Beleidsuitgangspunten overig groen a) Het openbaar groen heeft op dit moment kwaliteitsniveau B volgens de kwaliteitscatalogus. Dit niveau kan worden gehandhaafd. Uit de jaarlijkse evaluatie blijkt dat het ambitieniveau voor het groen altijd ruim wordt gehaald. b) Ontwikkeling van een natuurwaardenkaart: De Wet Natuurbescherming stelt allerlei eisen waaraan moeten worden voldaan bij beheer en ruimtelijke ontwikkelingen. Het is van belang dat er een onderlegger aanwezig is met relevante ecologische gegevens. Deze kaart is in voortdurende ontwikkeling. Ook monitoring op doelsoorten wordt in deze kaart opgenomen.

Dit laat onverlet dat bij ruimtelijke ontwikkelingen een natuurtoets noodzakelijk blijft. Uitvoeringsmaatregelen: beheer en onderhoud aansluiten op ambities. Bomen De speerpunten zoals deze zijn neergelegd in het Bomenbeleidsplan 2015-2024 zijn de volgende: a. Wegwerken van het achterstallig onderhoud. b. Het vervangen van bomen die op basis van BVC in aanmerking komen voor vervanging op basis einde levensduurverwachting. c. Overgang naar duurzaam en op kwaliteit gestuurd beheer. 6. Inrichting a. Bij de inrichting van de openbare ruimte worden de projectplannen getoetst aan de beschreven ambities. Deze inrichting moet integraal plaatsvinden en gedragen worden door de gehele organisatie. b. De gemeente richt zich op het vergroten van de biodiversiteit bij beheer en inrichting. Soms is inrichting noodzakelijk om te komen tot een beheer dat ontwikkelingsmogelijkheden schept voor flora en fauna. Ook moeten barrières worden opgelost zodat fauna zich kan verplaatsen. c. De gemeente richt zich op beplanten van boomspiegels, ontwikkelen van groenparels, bijenlinten, wadi’s en het behouden van bosplantsoen. d. Monitoring; de ambities en doelstellingen worden gemonitord en ter kennis gebracht aan de college en raad. Voor de bomen die onder de BVC vallen gebeurt dit elk jaar. Voor tellingen van bijen en vlinders in de groenparels geldt hetzelfde.

Voor andere diersoorten in de groenparels gebeurt dit elke vier jaar. 7. Beheerplan maaien en schouwen De afgelopen jaren is het maaien van de bermen, het heinen van de watergangen en ecologisch beheer uitgevoerd door partijen die dat uitvoerden voor bodemprijzen, daarop is ook het budget aangepast. De uitvoering van genoemde werkzaamheden

Pagina 4 van 8

Groenbeleidsplan ging de afgelopen jaren, ondanks veel inspanningen van een externe toezichthouder, gepaard met veel klachten/meldingen over de werkzaamheden. Om er voor te zorgen dat het maai- en schouwbeheer voldoet aan de ecologische doelstelling, zoals vastgesteld door de raad in de twaalf uitgangspunten voor biodiversiteit, is een beheerplan noodzakelijk. Daarnaast zijn noodzakelijke randvoorwaarden met betrekking tot veiligheid en schouw opgenomen. Op basis van dit beheerplan heeft een aanbestedingen plaatsgevonden voor het maaien en schouwen en natuurtechnisch maaien. Een afwijkingsbesluit is genomen voor het natuur-technisch maaien dat door Landschap Noord-Holland wordt uitgevoerd in verband met de gunstige prijs-kwaliteitverhouding. Om prijsschieters buiten de gemeentedeur te houden zijn er restricties gesteld in het nieuw aanbestede contactdocument waar partijen zich aan moeten houden in de uitvoering. Dat heeft erin geresulteerd dat de prijsschieters niet hebben ingeschreven. Door de werkzaamheden uit te laten voeren door lokale, kundige partijen is de verwachting dat de kwaliteit van het uitgevoerde werk de biodiversiteit verhoogt en klachten worden gereduceerd. De aanbestedingen hebben plaatsgevonden op zodanige wijze dat wij onder de Europese aanbestedingsgrens konden blijven.

De geoffreerde prijzen zijn veel lager dan de prijzen waarvoor werd ingeschreven op de Europese aanbesteding. Het budget is echter nog niet voldoende en moet worden verhoogd met een bedrag van € 84.000,-. Bij brief van 7 juli 2020 heeft het college de raad over voorgaande geïnformeerd. Het aanbestede bedrag is lager dan de bedragen die in het groenbeheerplan staan. Dit komt door een gunstige aanbesteding en door aanpassing van het bestek. Op sommige delen blijft gras staan in de winter en alleen indien de noodzaak aanwezig is wordt twee maal gemaaid. Deze maatregelen zijn in lijn met de ecologische doelstelling en is tevens de veiligheid voor het verkeer gewaarborgd. 8. Klimaatadaptie Het aanplanten van bomen is een belangrijke maatregel om een klimaat-adaptieve omgeving te bereiken en sluit op deze wijze aan op de klimaatambities van de gemeente. Bomen en groen in de bebouwde omgeving hebben veel positieve effecten op de leefomgeving: ze verbeteren de waterhuishouding, beperken de opwarming van de stad en dragen bij aan een betere luchtkwaliteit. Bomen en andere vormen van groen kunnen de waterhuishouding in de stad sterk verbeteren; een doelgerichte aanleg en beheer beperkt de af te voeren hoeveelheid water bij piek-neerslagen en draagt zo bij aan het voorkomen van wateroverlast.

Het groen draagt bij aan de infiltratie van regenwater in de bodem en verbetert de kwaliteit van het afstromende water Daarnaast vergroten bomen en groen de biodiversiteit, maken ze de omgeving prettiger om in te leven en hebben ze een positieve invloed op de gezondheid. Naast deze voordelen gaat de economie er ook op vooruit vanwege de toename van de vastgoedwaarde en de maatschappelijke waarde die groen vertegenwoordigd.

9. Monitoring; de ambities en doelstellingen worden gemonitord en ter kennis gebracht aan de college en raad. Het hangt van de ambitie en doelstelling af of dit jaarlijks, driejaarlijks of vierjaarlijks gebeurt. DOOR HET COLLEGE OVERWOGEN ALTERNATIEVEN De basis van het voorliggende plan zijn de 12 uitgangspunten als beleidskader voor biodiversiteit en het wettelijk kader zoals de Wet Natuurbescherming en de Zorgplicht. Gezien bovengenoemde kaders zijn geen alternatieven aangegeven.

Pagina 5 van 8

Groenbeleidsplan REGIONALE SAMENWERKING EN COULEUR LOCALE Dit voorstel is specifiek voor de gemeente Castricum geschreven. Aangezien een ambitie met betrekking tot biodiversiteit gemeente overstijgend is heeft het de voorkeur om uitvoeringsmaatregelen die deze ambitie mogelijk maken ook in andere BUCH-gemeenten toe te passen. Hierover worden ook gesprekken gevoerd met andere BUCH-gemeenten. RISICO’S Met betrekking tot de aanpassing van de Boomveiligheidscontrole (BVC) van vijf naar drie jaar zijn er risico’s als niet wordt ingestemd met deze aanpassing. Wij voldoen dan niet aan de richtlijn. Deze richtlijn wordt ook gehanteerd door verzekeraars en deze zullen bij een ongeval en of schade niet overgaan tot uitkering. FINANCIËN In het Groenbeleidsplan zijn een aantal doelstellingen opgenomen die verplicht moeten worden uitgevoerd. Voor het bomenbeheer moet worden voldaan aan de richtlijn en wordt het bomenbeheer verduurzaamd. Daarnaast kwaliteitsverbetering maaien en schouwen op basis van bijgevoegd beheerplan en de handhaving van het kwaliteitsniveau B voor het openbaar groen, niet zijnde bomen. Hierbij wordt ook voldaan aan de wettelijke vereisten voor veiligheid. Deze doelstellingen leiden tot het aanvragen van extra budget. In 2021 is het tekort gevonden binnen het eigen domein.

Meerjarig wordt door middel van bijgevoegde begrotingswijziging gevraagd extra budget toe te kennen. Verplichte doelstelling: Professionaliseren en verduurzamen van het € boombeheer Verhoging budget maaiwerkzaamheden nav aanbesteding € Voor het onderhoud van het openbaar groen geldt niveau B van de kwaliteitscatalogus (KOR). Dit kwaliteitsniveau moet gemeentebreed behaald worden, waarbij minimaal 95% jaarlijks op beeld moet zijn € Totaal €

2022

2023

2024

2025

2026

60.000,00 €

54.000,00 €

54.000,00 €

54.000,00 €

39.000,00

84.000,00 €

84.000,00 €

84.000,00 €

84.000,00 €

84.000,00

908.781,00 € 912.881,00 € 912.381,00 € 911.881,00 € 911.881,00 1.052.781,00 € 1.050.881,00 € 1.050.381,00 € 1.049.881,00 € 1.034.881,00

Jaarlijks beschikbaar gesteld budget

€

908.781,00 €

912.881,00 €

912.381,00 €

911.881,00 €

911.881,00

tekort

€

144.000,00 €

138.000,00 €

138.000,00 €

138.000,00 €

123.000,00

Naast de opgenomen doelstellingen heeft uw Raad eerder ambities opgesteld. Door middel van bijgevoegde begrotingswijziging wordt ook hier jaarlijks extra budget voor gevraagd ten laste van het begrotingssaldo. Deze ambities worden als volgt vertaald:

Pagina 6 van 8

Groenbeleidsplan

Ambitie doelstelling: Versterken van bomenareaal door planten bomen bij entrees en in de bomenstructuur. € Beschermen en beheren van monumentale bomen. Per boom vergoeding van € 60,- per stuk. Komt ter besluitvorming bij de raad. Deze bijdrage is jaarlijks € In verband met het klimaatakkoord jaarlijks 185 bomen € planten Verdere uitbreiding van parken, recreatiegebieden en openbaar groen en uitbreiding € gebruiksmogelijkheden. Per jaar streven naar 500 m2 extra openbaar groen. Stimulering vergroening van schoolpleinen. Waarbij jaarlijks één schoolplein vergroend gaat worden. € Versterken van natuurbeleving. Binnen 3 jaar ontwikkelen van een natuurwandeling en/ of € bomenroute. 16 kilometer aan randen gazon langs waterlopen en bosplantsoen omvormen naar extensieve randen die gefaseerd gemaaid worden. Doel is om jaarlijks 20% € van deze randen om te vormen met een maximum van 80% van het totale areaal, omdat er ook locaties zijn waar dit niet gewenst is. Natuurvriendelijk inrichten van nieuwe gebieden (groenparels), waarbij uitgegaan wordt van minimaal € twee groenparels per jaar. Jaarlijks 50 nestkastjes ophangen of uitgeven aan € inwoners. Ontwikkelen van een natuurwaardenkaart € Toepassen sinusbeheer binnen de gemeente € Jaarlijkse monitoring op 1 doelsoort € Vierjaarlijkse monitoring doelsoorten volledig € Totaal

€

2022

2023

2024

2025

2026

8.750,00 €

8.750,00 €

8.750,00 €

8.750,00 €

8.750,00

19.300,00 €

19.300,00 €

19.300,00 €

19.300,00 €

19.300,00

25.000,00 €

25.000,00 €

25.000,00 €

25.000,00 €

25.000,00

20.000,00 €

20.000,00 €

20.000,00 €

20.000,00 €

20.000,00

7.500,00 €

7.500,00 €

7.500,00 €

7.500,00 €

7.500,00

4.750,00 €

1.250,00 €

1.250,00 €

1.250,00 €

1.250,00

2.500,00 €

2.500,00 €

2.500,00 €

2.500,00 €

2.500,00

25.000,00 €

25.000,00 €

25.000,00 €

25.000,00 €

25.000,00

1.250,00 €

1.250,00 €

1.250,00 €

1.250,00 €

1.250,00

16.500,00 € 3.500,00 € 4.600,00 € 6.500,00

4.500,00 € 3.500,00 € 4.600,00 €

4.500,00 € 3.500,00 € 4.600,00 €

4.500,00 € 3.500,00 € 4.600,00 € €

4.500,00 3.500,00 4.600,00 6.500,00

145.150,00 €

123.150,00 €

123.150,00 €

123.150,00 €

129.650,00

DUURZAAMHEID Bij de totstandkoming van dit DO heeft een uitgebreide interne consultatie plaatsgevonden met betrekking tot duurzaam groenbeheer, mede in relatie tot klimaatadaptie. In relatie met voorgaande heeft overleg plaatsgevonden met de beheerders en de buitendienst en zijn de verschillende taakvelden zoals water, duurzaamheid en civiele techniek betrokken evenals de stedenbouwkundige en de afdeling Ruimtelijke Ordening. PARTICIPATIE Op verschillende niveaus is in het DO aandacht besteed aan participatie. Het Groenplatform is om advies gevraagd en dit advies is verwerkt in het voorliggende plan. De inwoners en organisaties zijn bij de totstandkoming van dit plan betrokken op basis bij een digitale bijeenkomst op 2 maart. De reacties uit dit participatieproces zijn verzameld en zijn verwerkt in bijgevoegde reactienota en, indien mogelijk, in het DO Groenbeleidsplan. Bij projectontwikkeling en herinrichting worden de bewoners betrokken bij de soortkeuze voor bomen en overig groen. UITVOERING, PLANNING EN ORGANISATIE Het Groenbeleidsplan wordt na vaststelling gepubliceerd in het gemeenteblad en de participanten die zich aangemeld hebben bij de bewonersavond krijgen het plan toegestuurd. Voorgaande geldt ook voor de NGO ’s.

Pagina 7 van 8

Groenbeleidsplan BIJLAGEN 1. Definitief Ontwerp Groenbeleidsplan 2. Reactienota bewonersavond dd. 2 maart 3. Reactienota commissie 18 januari 2021 4. Beheerplan maaien en schouwen 5. Raadsbrief 7 juli 2020 6. Begrotingswijziging ACHTERLIGGENDE DOCUMENTEN N.v.t.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Castricum

De heer G.A. Suanet QC secretaris

De heer drs. A. Mans burgemeester

Pagina 8 van 8