01 RV Klimaatadaptatiestrategie uitvoeringsagenda Castricum

Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar RAADSVOORSTEL Castricum Raadsvergadering Voorstelnummer Portefeuillehouder(s) Commissie dd. Team

: 27 mei 2021 : : F. Binnendijk : n.v.t. : Domein Beheer Openbare Ruimte, Team Gemeentelijke Eigendommen : M. van Beusekom :2

Opsteller(s) Aantal Bijlagen: Onderwerp

:

De klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda die als doel hebben dat de gemeentes in regio Alkmaar (7 gemeentes waaronder BUCH) in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust zijn.

Voorgesteld besluit :

1. De klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar vast te stellen; 2. Wat betreft de projecten in de uitvoeringsagenda ons puur te richten op de water gerelateerde klimaatadaptatiemaatregelen. Deze zijn al begroot in de projecten op basis van het rioolbudget. Zo is geen extra budget nodig bij dit besluit; 3. In te stemmen met het laten verzorgen van een gezamenlijke subsidieaanvraag voor de impulsregeling voor de hele regio Noorderkwartier door een aan te wijzen partij, teneinde aanspraak te kunnen maken op de subsidieregeling.

Geheimhouding

 Ja  Nee

Pagina 1 van 5

Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar RAADSVOORSTEL INLEIDING Definitie klimaatadaptatie Klimaatadaptatie (aanpassing) aan klimaatverandering is het proces waardoor samenlevingen de kwetsbaarheid voor klimaatverandering verminderen. Het gaat dan om vier hoofdzaken: droogte, hitte, wateroverlast en overstroming. De klimaatadaptatiestrategie legt uit hoe wij klimaatadaptatie gaan uitvoeren, hoe wij dit verder gaan borgen in de organisatie en hoe wij onze externe partners gaan betrekken. Proces opgezet vanuit het Rijk De infographic in de bijlage geeft visueel weer wat er in deze paragraaf wordt omgeschreven. Door de toenemende klimaatverandering is er landelijk een sterk gevoel van urgentie en noodzaak omtrent klimaatadaptatie ontstaan. In 2014 is om deze reden door het Rijk de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie genomen, waarin is gesteld dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht moet zijn. Om dit doel te behalen is in dezelfde deltabeslissing ook gesteld dat alle Nederlandse overheden in 2020 klimaatbestendigheid en waterrobuustheid in hun beleid en handelen hebben verankerd. Sinds 2018 werkt de regio Alkmaar in regionaal verband aan de invulling van deze opgaven om klimaatbestendig inrichten breder en dieper te borgen in de ambtelijke organisaties.

Dit heeft ertoe geleid dat wij met het samenwerkingsverband regio Alkmaar deze klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda hebben opgesteld. Huidige situatie gemeente Castricum Gemeente Castricum heeft op dit moment nog geen klimaatadaptatiestrategie vastgesteld. Geplande klimaatadaptieve maatregelen worden nu via de rioolheffing betaald zoals vastgesteld in het Gemeentelijk Rioleringsplan Castricum 2019-2023. Met deze besluiten vragen wij toestemming om klimaatadaptatie verder te borgen binnen de organisatieonderdelen die hiermee te maken hebben (wegen, verkeer, groen, toerisme, economie, toerisme en GGD) en met externe partners. Voor deze besluiten is geen extra budget nodig. INVLOED KADERS OP KEUZERUIMTE Wet en regelgeving Dit voorstel heeft betrekking op de volgende wet- en regelgeving: Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie (2014) dat verder uitgewerkt is in het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA) in 2017. Hierin is afgesproken dat in 2020 klimaatbestendigheid en waterrobuustheid verankerd is in beleid en dat dit uitgevoerd wordt volgens de ambities van het DPRA (https://klimaatadaptatienederland.nl/hulpmiddelen/). Lokaal beleid/ bestuurlijke doelen Dit voorstel heeft betrekking op de volgende politieke dossiers: 1. Raadsprogramma 2018 – 2022.

In thema 3 Duurzaamheid staat: “Maakt klimaatadaptatie een vast onderdeel van de omgevingsplanologie en betrekt daarbij de stresstest, wateroverlast, natuurinclusief bouwen en rainproof maatregelen.” In lijn daarmee is deze klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda opgesteld. 2. Op 12 november 2019 is door de gemeente Castricum het Plan van Aanpak Klimaatadaptatie Noord-Kennemerland-Noord vastgesteld, gebaseerd op het DPRA. 3. In 2020 is het Ambitiedocument programma Klimaat vastgesteld door de gemeenteraad. Pagina 2 van 5

Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar 4. Het Gemeentelijk Rioleringsplan Castricum 2019-2023. 5. In 2021 wordt het Groenbeleidsplan Castricum vastgesteld. Deze is ook afgestemd met het beleid rond klimaatadaptatie. TOELICHTING OP HET VOORSTEL Het advies van dit voorstel is tweeledig: 1. Het vaststellen van de klimaatadaptatiestrategie zodat dit beter geborgd kan worden binnen de organisatie en met externe partners. 2. Het vaststellen van de uitvoeringsagenda. Dit is een voorwaarde om in 2021 mee te doen met de subsidieaanvraag. De 2/3 eigen bijdrage zijn de reguliere klimaatadaptieve uitgaven die al begroot zijn in het gemeentelijke rioleringsplan Castricum 2019-2023 (de rioolheffing). DOOR HET COLLEGE OVERWOGEN ALTERNATIEVEN Het voorstel over de klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda is op 20 mei 2021 in de commissievergadering ter consultatie geweest en positief beoordeeld. De commissieleden hebben aangegeven het proces in dit voorstel voort te willen zetten en subsidie aan te vragen. Daarmee adviseert het college om in te stemmen met de drie besluiten in dit raadsvoorstel. REGIONALE SAMENWERKING EN COULEUR LOCALE De klimaatadaptatiestrategie is met de zeven gemeentes uit de regio Alkmaar en het hoogheemraadschap opgesteld.

Er zijn gebiedstypologieën gemaakt met specifieke onderdelen uit de strategie, omdat klimaatadaptatie erg afhankelijk is van het type landschap en de ondergrond. Gemeente Castricum valt onder de typologie Kralensnoer, de reeks dorpen op de strandwal die zijn gegroeid aan het snoer van spoor en weg. Ze kunnen worden getypeerd als ‘bereikbare dorpen in het landschap’. Het is vanzelfsprekend dat deze eigenheid meegenomen wordt in de keuze voor klimaatadaptieve maatregelen. RISICO’S Het risico waar het in dit stuk om draait is dat klimaatadaptief werken nodig is om schade door klimaatverandering tegen te gaan. Er wordt verwacht dat we met ons klimaat richting Bordeaux gaan, en daar zijn we nu in Nederland niet op ingericht. De kosten voor herstelschade zullen navenant toenemen vanwege hoosbuien, hitte en droogte als we niet klimaatadaptief werken. In een later stadium alsnog aanpassen van de openbare ruimte is dus veel duurder dan vanaf nu klimaatadaptief mee te koppelen met bestaande projecten. FINANCIËN Voor het nu voorliggende collegevoorstel en het bijbehorende raadsvoorstel is geen budget nodig. Als de klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda vastgesteld worden dan kan subsidie aangevraagd worden via de impulsregeling. Daarmee kan 1/3 van de klimaatadaptieve lasten gesubsidieerd worden.

De reguliere klimaatadaptieve uitgaven zijn al begroot in het rioolbudget via het gemeentelijke rioleringsplan Castricum 2019-2023 (uit de rioolheffing). In de loop van 2021 wordt het gemeentelijke uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie opgesteld en hierin kan een diepgaandere analyse worden gemaakt van de klimaatadaptieve maatregelen en (additionele) kosten per project. Met vaststelling van dit gemeentelijke uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie in 2022 wordt opnieuw aan het college voorgelegd om subsidie in de 2e ronde aan te vragen. Tot die tijd worden de nu gebruikelijke klimaatadaptieve lasten gedekt door de al vastgelegde begroting uit het Gemeentelijke Rioleringsplan Castricum 2019-2023 (rioolheffing).

Pagina 3 van 5

Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar Subsidieprogramma Impulsregeling 1. Inleiding Het Rijk heeft voor de uitvoering van klimaatbestendige projecten het subsidieprogramma Impulsregeling ingesteld. Deze regeling co-financiert uitvoeringsprojecten in bestaand gebouwd gebied, maar is niet bedoeld om grootschalig achterstallig onderhoud te financieren. De cofinanciering houdt in dat het Rijk 1/3 van de uitvoeringskosten van klimaatadaptatiemaatregelen in de openbare ruimte betaalt. Voor de samenwerkingsregio Noorderkwartier (28 gemeentes en het hoogheemraadschap) is een subsidie beschikbaar van €11,7 miljoen. Dit bedrag wordt verdeeld aan de hand van inwoneraantallen per gemeente en projecten. Subsidie kan worden aangevraagd tot en met eind 2023, in drie rondes (deadline 1 november 2021, 2022 en 2023). 2. Criteria voor deelname impulsregeling De uitvoering van de gesubsidieerde maatregelen dient uiterlijk eind 2027 gereed te zijn. Een voorwaarde is dat de noodzaak van de klimaatadaptatiemaatregelen kan worden onderbouwd door middel van de strategie en uitvoeringsagenda. Een andere voorwaarde voor de regeling is dat gemeenten en/of deelregio’s niet individueel subsidie kunnen aanvragen. De aanvraag dient op Noorderkwartierniveau te gebeuren. De coördinatie van de subsidieaanvraag ligt om deze reden bij het hoogheemraadschap.

HHNK bundelt van alle 28 gemeenten de uitvoeringsagenda’s en stelt deze vast in de vergadering van het algemeen bestuur op 9 juni 2021. DUURZAAMHEID Klimaatadaptatie betekent duurzaam omgaan met je leefomgeving en potentiele schade door klimaatverandering tegengaan. Daarbij is de klimaatadaptatiestrategie gericht op het werk met werk maken, de straat openmaken als het nodig is voor werkzaamheden t.b.v. weg, verkeer en/of riool. Ook wordt er samengewerkt in het programmateam Klimaat om andere klimaatpijlers zoveel mogelijk integraal mee te nemen (bijv. energietransitie en het toepassen van circulaire materialen). PARTICIPATIE Het uitgevoerde proces en participatie: De infographic in de bijlage geeft visueel weer wat er in deze paragraaf wordt omgeschreven. In 2019 heeft de projectgroep klimaatadaptatie regio Alkmaar gebruik gemaakt van de Rijkssubsidieregeling voor het versnellen van de planvorming van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. In 2018 en 2019 zijn de klimaatkwetsbaarheden voor wateroverlast door extreme neerslag, droogte, hittestress en overstroming voor alle gemeenten in regio Alkmaar in beeld gebracht, op basis van de beschikbare openbare databronnen, zoals de Klimaatatlas HHNK. -

De raden van de regio Alkmaar hebben in januari 2020 een presentatie gehad over de resultaten van de klimaatstresstesten, de gebieden met klimaatkwetsbaarheden. Op basis van de inventarisatie van de kwetsbaarheden zijn er brede ambtelijke bijeenkomsten geweest om zoveel mogelijk mensen en afdelingen in de organisatie bewust te maken van de kwetsbaarheden. Er zijn risicodialogen gevoerd met externe stakeholders voor bewustwording, maar ook om informatie op te halen over potentiele risico’s en oplossingen. Tot slot is er een bewonersenquête gehouden om te op te halen wat er bij burgers leeft rond klimaatadaptatie. In de regio Alkmaar hebben 626 bewoners deze enquête ingevuld.

Pagina 4 van 5

Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar De meest interessante resultaten: o Als belangrijkste drie items kwamen naar voren respectievelijk wateroverlast, droogte en hitte. o Ook een beetje meer bladeren en gemaaid gras laten liggen vinden de meesten wenselijk, tegen verdamping en verdroging van groen. o De meeste bewoners zijn ook bereid om zelf klimaatadaptieve maatregelen te nemen in de tuin. Op basis van deze participatie is er een strategie bepaald voor effectieve klimaatadaptatie:  Inclusieve samenwerking en betrekken externe partijen  Integraal werken  Bewustwording  Het goede voorbeeld geven  Borgen in richtlijnen en regels -

-

Op 26 januari 2021 is deze klimaatadaptatiestrategie besproken met het Inwonerspanel Klimaat van de BUCH. Daar kwamen enkele geïnteresseerde vragen uit over projecten en over groenonderhoud bij hitte en droogte. Dat is inderdaad een onderdeel van klimaatadaptatie dat geborgd moet worden in de organisatie. De raad is over dit traject op de hoogte gebracht via de klimaatnieuwsbrief in februari en via de BUCH brede raadsinformatieavond op 17 februari 2021.

UITVOERING, PLANNING EN ORGANISATIE Na positieve besluitvorming op deze klimaatadaptatiestrategie, wordt dit plan verder uitgewerkt tot een gemeentelijk uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie voor Castricum waarin de procesactiviteiten, de projecten en kosten concreter gemaakt worden. Dit komt in 2022 ter besluitvorming naar de raad. Op 1 november 2021, 2022 en 2023 kan de subsidie impulsregeling aangevraagd worden als deze klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda vastgesteld zijn. In 2025 maken we een nieuw plan met aangepaste strategie en uitvoeringsprogramma dat in 2026 van start kan gaan. BIJLAGEN 1. Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar 2. Infographic proces tot klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar ACHTERLIGGENDE DOCUMENTEN n.v.t. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Castricum

De heer G.A. Suanet QC secretaris

De heer drs. A. Mans burgemeester

Pagina 5 van 5