01 RV Kadernota fusie en samenwerking

Vastelling Kadernota (Regionale) Samenwerking / Fusie 2021 RAADSVOORSTEL Castricum Raadsvergadering Voorstelnummer Portefeuillehouder(s) Commissie dd. Team Opsteller(s) Aantal Bijlagen: Onderwerp

:

: 9 september 2021 : : A. Mans : 2 September 2021 : : G.A. Suanet :1 Vaststelling Kadernota (Regionale) Samenwerking / Fusie 2021

Voorgesteld besluit :

Geheimhouding

1. De kadernota deel 1 “(Regionale) Samenwerking” van de gemeente Castricum vast te stellen; 2. De kadernota deel 2 “Fusie” van de gemeente Castricum vast te stellen; 3. Zowel het onder beslispunt 1 genoemde deel 1 (Regionale Samenwerking) als het onder beslispunt 2 genoemde deel 2 (Fusie) te beschouwen als een algemeen kader van toetsing van voorstellen tot (regionale) samenwerking en/of fusies; 4. Dat de status van toetsingskader het niet mogelijk maakt om rechten aan de Kadernota te ontlenen dan wel verder besluiten hierop te baseren zonder instemming van de raad.

 Ja  Nee

Pagina 1 van 4

Vastelling Kadernota (Regionale) Samenwerking / Fusie 2021

RAADSVOORSTEL INLEIDING Begin 2020 is in het presidium afgesproken dat het wenselijk is om de kadernota regionale samenwerking/fusie uit 2012 te actualiseren. Dit voorstel is de resultante van deze bijeenkomst en de hierin genoemde redenen om dat te gaan doen. In haar vergadering van 12 juli 2012 heeft de gemeenteraad van Castricum de Kadernota Regionale Samenwerking / Fusie vastgesteld. De aanleiding hiervoor destijds was dat de gemeente Castricum gevraagd werd een standpunt in te nemen ten aanzien van een verzoek van Graft- De Rijp, welke gemeente op zoek was naar een geschikte fusiepartner. Destijds waren voor het bepalen van een standpunt geen duidelijke kaders hiervoor beschikbaar. In haar presidiumvergadering van januari 2020 heeft een discussie plaatsgevonden waarin diverse gebeurtenissen en te verwachten gebeurtenissen passeerden, waardoor de vraag naar voren kwam om de vigerende nota samenwerken / fusie te actualiseren. O.a. werden genoemd: de oprichting en werking van de GR werkorganisatie BUCH, ambtelijke en toekomstige bestuurlijke fusie Heerhugowaard en Langedijk, de evaluatie van de BUCH samenwerking, effecten van mogelijke bestuurskrachtmetingen in de regio en de komst van verkiezingen in 2022. Bijgaande actualisering voldoet aan dat verzoek.

INVLOED KADERS OP KEUZERUIMTE Dit voorstel is een algemeen toetsingskader waar uw raad invloed kan uitoefenen op de wijze waarop potentiele vormen van (regionale) samenwerking en/of fusie worden afgewogen. De kaders zijn richtinggevend naar een uiteindelijk eindoordeel voor een eventueel voorliggende vraag vanuit de regio (gemeenten) of een zelfstandige gemeente die toenadering zoekt. Het college zal een eventueel verzoek conform de in de kadernota genoemde afwegingscriteria in beeld brengen ter afweging aan uw raad. TOELICHTING OP HET VOORSTEL Gemeenten zoeken meer dan ooit de samenwerking op teneinde betere resultaten te bereiken in de verhouding tussen kwaliteit en kosten. Ook krijgen gemeenten steeds meer (grote) taken van het rijk of provincie overgedragen met veel verantwoordelijkheden en grote financiële risico’s. Als voorbeeld geldt natuurlijk de decentralisatie van de sociaal domein taken welke op regionale schaal op dit moment door de netwerkorganisatie worden uitgevoerd. Ook staat op dit moment ter implementatie de uitvoering van de Omgevingswet voor de deur. Om deze taken adequaat te kunnen uitvoeren moet de samenwerking wel goed georganiseerd zijn. In de afgelopen jaren is sinds de tot standkoming van de kadernota Regionale Samenwerking / Fusie het aantal samenwerkings-verbanden gestaag toegenomen.

En formeel kunnen we de regionale netwerkorganisatie sociaal domein hiertoe nog niet eens rekenen! Samenwerking goed organiseren wordt een steeds complexere opgave. Ook de raad heeft zich meerdere malen bezig gehouden met het onderwerp ‘Grip op gemeenschappelijke regelingen’. Deze geactualiseerde kadernota biedt u opnieuw de mogelijkheid om een gedegen afweging te maken wel of niet samenwerken/fuseren met behulp van uitgangspunten, randvoorwaarden en afwegingscriteria. Veel uit de nota van 2012 is nog steeds actueel, daarom is de nota op een aantal onderdelen identiek gebleven. De bestuurlijke omgeving is wel meer versnipperd, zoals hier boven al aangegeven. Meer dan ooit belangrijk om vooraf na te denken over hoe wij onze inwoners, ondernemers en organisaties het beste kunnen ondersteunen.

Pagina 2 van 4

Vastelling Kadernota (Regionale) Samenwerking / Fusie 2021 Deze kadernota geeft de uitgangspunten, randvoorwaarden en afwegingscriteria weer voor onze gemeente als het gaat over samenwerkingsvormen of fusie(s). Over het algemeen zijn deze door de decennia niet heel erg veranderd. Dit terwijl de gemeentelijke omgeving in die jaren sterk veranderd is. De afwegingscriteria bepalen uiteindelijk of het zin heeft een bepaalde samenwerking of fusie aan te gaan. Het is dan ook goed van belang te beseffen hoe de samenleving zich in welke richting ontwikkeld, om deze criteria op de juiste wijze te kunnen beoordelen. In de afgelopen decennia maakte de gemeente Castricum en haar rechtsvoorgangers deel uit van een aantal samenwerkingsverbanden. In het aantal zit de laatste jaren een beperkte groei, echter de schaalgrootte neemt wel toe. Op dit moment van schrijven neemt de gemeente Castricum deel aan 10 publiekrechtelijke samenwerkingsverbanden en 7 privaatrechtelijke samenwerkingsverbanden. Dat is in aantal sinds 2012 een groei van 3. Fusie tussen twee of meerdere gemeenten komt meestal in beeld als de bestuurskracht van deze gemeenten onvoldoende is, de gemeenten niet meer in staat zijn met voldoende deskundigheid en capaciteit taken uit te voeren.

De laatste jaren zijn veel (kleinere) gemeenten gefuseerd om in de nieuwe schaalgrootte de eisen des tijds (expertise, digitalisering, robuustheid, c.a.) aan te kunnen. In de periode 2012 tot nu liep het aantal (zelfstandige) gemeenten terug van 415 tot 352. Aangezien Castricum voldoende bestuurskracht bezit om de taken naar behoren uit te voeren, is er geen directe noodzaak om te fuseren. Als er mogelijkheden om te fuseren zich aandienen, moet dit voldoende meerwaarde opleveren voor Castricum of een strategisch doel dienen. In het voortraject van deze kadernota is wel de vraag gesteld ‘welke mogelijke partners en combinaties zijn er om te fuseren?’. Deze vraag is theoretisch te beantwoorden vanuit de ligging van de gemeenten om ons heen. In de kadernota worden een aantal mogelijke combinaties genoemd, maar deze nota is niet specifiek bedoeld voor ‘met wie’, maar is de afweging ‘hoe en waarom’ het onderwerp van debat. DOOR HET COLLEGE OVERWOGEN ALTERNATIEVEN (Regionale) Samenwerking In de kadernota wordt onderscheid gemaakt in strategische- en uitvoerende samenwerking. In de raadsactiviteiten in aanloop naar deze kadernota heeft uw raad aangegeven voor wat betreft strategische samenwerking ligt samenwerking in regioverband Alkmaar en soms Noord-Kennemerland voor de hand en op groter schaalniveau Noord-Holland Noord.

Wij zijn als college dit met uw raad eens en zullen altijd het Castricumse belang proberen te koppelen aan het groepsbelang teneinde strategische doelstellingen (gelegen merendeels op de lange termijn) te kunnen realiseren. Voor wat betreft het samenwerken op uitvoeringsniveau geeft het college uw raad mee dat deze vorm van samenwerken altijd gepaard moet gaan met kwalitatieve hoogwaardigere dienstverlening die gelijkblijvende of lagere kosten met zich moet meebrengen. Deze samenwerkingsvormen kunnen in allerlei hoedanigheden plaatsvinden en ook met private partijen. Het college ziet uw raad daarbij vooral in de rol van kadersteller vooraf en kritische toezichthouder op bovengenoemde uitgangspunten. Hoe de rol van kadersteller goed kan worden vormgegeven is vanuit meerdere invalshoeken uitgebreid uiteengezet in hoofdstuk 4 van de Kadernota.

Fusie Pagina 3 van 4

Vastelling Kadernota (Regionale) Samenwerking / Fusie 2021 Deel 2 van de kadernota ‘Fusie’ is eenduidig, want u heeft opnieuw (net zoals in 2012) uitgesproken dat fusie met één of meerdere buurgemeente(n) op dit moment niet aan de orde is. U heeft tevens aangegeven dat u vooralsnog vasthoudt aan de zelfstandigheid. Wij zijn met u van mening dat we voorlopig de zelfstandigheid willen bewaren en niet actief op zoek gaan naar een fusiepartner. Indien een gemeente met een fusievraag zich meldt, dan wordt het voorstel beoordeeld op basis van de afwegingscriteria in deel 2 (vnl. hoofdstuk 5) van de Kadernota. REGIONALE SAMENWERKING EN COULEUR LOCALE Dit voorstel is specifiek voor de gemeente Castricum geschreven en gaat over een algemeen kader voor regionale samenwerking en fusie, vanuit het perspectief van de gemeente Castricum zelf. RISICO’S Met het vaststellen van een algemeen toetsingskader zijn geen directe risico’s verbonden. Risico’s in diverse aspecten gaan zich pas voordoen als er op basis van het toetsingskader keuzes worden gemaakt die leiden tot vormen van (regionale) samenwerking en/of fusie. FINANCIËN Aan dit voorstel zitten geen kosten aan verbonden. DUURZAAMHEID N.v.t. PARTICIPATIE De kadernota is slechts een algemeen toetsingskader voor mogelijke afwegingen aangaande (regionale) samenwerking en/of fusie.

Bij een voorliggende vraag, waarbij dit toetsingskader een rol gaat spelen zal participatie in diverse vormen een rol gaan spelen in het afwegingskader. UITVOERING, PLANNING EN ORGANISATIE De kadernota is samen met uw raad tot stand gekomen. Na vaststelling door uw raad zal deze kadernota voor u en ons college het toetsingskader zijn voor de afwegingen om tot verdere samenwerking te komen of een standpunt in te nemen bij een fusievraag van (een) andere gemeente(n). BIJLAGEN 1. Kadernota (Regionale) Samenwerking / Fusie 2021 (inclusief bijlagen) ACHTERLIGGENDE DOCUMENTEN N.v.t.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Castricum

De heer G.A. Suanet QC secretaris

De heer drs. A. Mans burgemeester

Pagina 4 van 4