01 RV Extra supermarkt met woningbouwprogramma

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein RAADSVOORSTEL Castricum Raadsvergadering Voorstelnummer Portefeuillehouder(s) Commissie dd. Team Opsteller(s) Aantal Bijlagen: Onderwerp

: 22 april 2021 : : R. de Haan en P. Slettenhaar : 15 april 2021 : Ruimtelijke Ontwikkeling / Beleid en vastgoed : J. van Boven / M. Arens : Div.

:

Peilen gevoelen Raad of medewerking verleend kan worden aan een extra supermarkt in Bakkum / Castricum met woningbouwprogramma.

Voorgesteld besluit :

1. Het Stec Groep rapport ‘DPO en effecten supermarkten Castricum’ d.d. 25 maart 2021 voor kennisgeving aannemen; 2. De raad wordt gevraagd een besluit te nemen of medewerking verleend kan worden aan een extra supermarkt in Bakkum / Castricum met woningbouwprogramma.

Pagina 1 van 7

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein RAADSVOORSTEL INLEIDING Voor de kernen Bakkum/Castricum zijn twee initiatieven voor nieuwe supermarkten kenbaar gemaakt. Dit betreft het plan van Dreefbeheer (Dekamarkt) aan de Stetweg en het plan van Cambium aan het Kooiplein. Beide ontwikkelingen passen niet binnen de vigerende bestemmingsplannen. De vraag ligt dus voor of medewerking kan worden verleend aan het afwijken van deze bestemmingsplannen. De plannen De plannen voor supermarkten aan het Kooiplein en Stetweg zijn gekoppeld aan een woningbouwprogramma. Concreet zien de plannen er als volgt uit: Kooiplein Cambium heeft een plan ontwikkeld voor een supermarkt met woningen. Voor dit plan wordt de voormalige garage Kooiplein 2 gesloopt. Daarvoor in de plaats komt een volwaardige supermarkt met een oppervlakte van 910 m2 winkelvloer oppervlak (vwo). Boven de beoogde supermarkt voorziet het plan in het realiseren van 33 huurwoningen, waarvan 30% in het sociale segment huur en de overige woningen in het middensegment huur conform de doelgroepenverordening. Daarnaast voorziet dit plan in het upgraden van het Kooiplein en renovatie van de winkelstrip. Ten behoeve van deze ontwikkeling heeft Cambium een principeverzoek ingediend waarop nog formeel moet worden gereageerd.

Stetweg Dreefbeheer heeft een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor een supermarkt met daarboven woningen aan de Stetweg. De supermarkt heeft een oppervlak van 1.250 m2 vwo. Het woningbouwprogramma omvat 25 – 30 huurwoningen, waarvan 30% in de sociale categorie (wel begrensd in jaren, hoe lang nog niet bepaald) en de overige woningen gedifferentieerd. Markruimte en beleid Bij het beoordelen van aanvragen waarbij nieuwe supermarktmeters worden toegevoegd, moet worden beoordeeld in hoeverre daarvoor marktruimte beschikbaar is of, in de komende tien jaar, beschikbaar komt. Bij geen of een tekort aan marktruimte kan het toevoegen van een supermarkt gevolgen hebben voor bestaande supermarkten en de bestaande winkelstructuur. Hiervoor is zowel het gemeentelijk, regionale als het provinciale beleid in beeld gebracht en is een distributie planologisch onderzoek uitgevoerd. Afwegingen gemeenteraad Voorgesteld wordt dat de besluitvorming over de plannen in twee fasen gaat plaatsvinden. 1. Allereerst de economische afweging of uw raad medewerking wil verlenen aan een extra supermarkt in Bakkum / Castricum. 2. De tweede afweging is - als uw raad besluit een extra supermarkt toe te staan – naar welke locatie uw raad de voorkeur uitgaat.

Wij stellen voor dat de tweede afweging plaatsvindt aan de hand van een apart raadsvoorstel, maar in dit voorstel wordt al wel een aanzet gegeven van de criteria die voor die afweging van belang zijn. INVLOED KADERS OP KEUZERUIMTE Notitie detailhandel, september 2012 ‘Voor de kernen Bakkum en Castricum wordt gestreefd naar versterking van de twee bestaande winkelgebieden Castricum Centrum en winkelcentrum Geesterduin. Het Pagina 2 van 7

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein dorpscentrum kan meer als verblijfsruimte worden ingericht door een breder aanbod van speciaalzaken en de ontwikkeling van kleinschalige en kwalitatieve dag horeca. Ontwikkeling van detailhandel buiten de twee winkelgebieden is niet wenselijk om te voorkomen dat koopkracht uit de bestaande winkelgebieden weglekt. Het weglekken van koopkracht kan tot gevolg hebben dat het bestaande aanbod verschraalt’. Detailhandelsvisie Regio Alkmaar 2025 Het hoofddoel van de detailhandelsvisie is het versterken van de winkelgebieden binnen de structuur. Daarom streeft de regio ernaar dat winkels zoveel mogelijk deel uitmaken van winkelgebieden. Daar versterken ze elkaar en zijn aantrekkelijke gebieden te realiseren. In lijn met die gedachte wordt geen medewerking verleend aan nieuwe ontwikkelingen buiten de structuur. De Detailhandelsvisie is overigens niet door uw raad vastgesteld. Dat betekent dat nieuwe initiatieven voor advies worden voorgelegd aan de Regionale Advies Commissie. Provinciaal beleid De provincie Noord-Holland is terughoudend met het toestaan van nieuwe detailhandel buiten de bestaande winkelcentra. Het beleid van de provincie is verankerd in de Omgevingsverordening (en diens voorloper: de Provinciale Ruimtelijke Verordening).

In de Omgevingsverordening is onder meer opgenomen dat een ruimtelijk plan voor detailhandel op een bedrijventerrein – waar bij de locatie Stetweg sprake van is - niet zonder meer is toegestaan. Dit vergt overleg en afstemming met de provincie. Raadsprogramma / motie raad Het raadsprogramma roept het college op een supermarkt in Bakkum toe te staan. Daarnaast heeft de raad op 13 september 2018 een motie vreemd aan de orde aangenomen om nader onderzoek te doen naar een supermarkt in Bakkum en de locatie nabij van Haerlemlaan/Stetweg daar bij te betrekken. De motie vraagt concreet onderzoek te doen naar een geschikte locatie(s) voor de vestiging van een supermarkt in Bakkum en vraagt daarbij o.a. de locatie nabij Van Haerlemlaan/ Stetweg te onderzoeken. In de motie wordt opgemerkt dat een supermarkt in het algemeen een bijdrage kan leveren aan betere sociale controle en leefbaarheid in de wijk. De motie laat zich niet uit over de oppervlakte van de supermarkt, maar uitgegaan wordt dat een fullsize supermarkt bedoeld is. Locatiestudie IKC In de IKC studie is ook de Stetweg in ogenschouw genomen. In de brief aan uw raad 24 november 2020 is aangegeven dat uit het onderzoek blijkt dat er – uitgaande van de een fullsize supermarkt - in Bakkum slechts één locatie in aanmerking komt en dat betreft de locatie Stetweg.

Uit het onderzoek blijkt verder dat de locatie Stetweg niet geschikt is voor de vestiging van een IKC en een koppeling van een IKC / supermarkt op de locatie Stetweg eveneens niet tot de mogelijkheden behoort. DPO Daar het college geconfronteerd is met deze aanvragen heeft het college het initiatief genomen om zelf een distributie planologisch onderzoek (DPO) te laten verrichten. Immers de DPO’s die door initiatiefnemers zijn opgesteld zijn logischerwijs alleen gemaakt vanuit het eigen initiatief. De beoogde nieuwvestigingen zorgen samen voor een uitbreiding van 2.160 m² wvo supermarkt. Afgaand op bovenstaande kwantitatieve marktruimteberekening is er de komende tien jaar ruimte voor de toevoeging van zo’n 645 m² wvo supermarkt (uitgaande van een evenwichtige marktsituatie). Kwantitatief gezien bestaat er dus onvoldoende marktruimte voor de toevoeging van beide initiatieven. Als beide plannen gerealiseerd worden ontstaat er in 2030 een overaanbod van zo’n 1.515 m² wvo. Pagina 3 van 7

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein Ook bij de realisatie van één van beide initiatieven ontstaat een kwantitatief overaanbod. Als de beoogde DekaMarkt aan de Stetweg wordt gerealiseerd ontstaat er richting 2030 een overaanbod van zo’n 605 m² wvo. Bij de realisatie van de supermarkt op het Kooiplein ontstaat er een overaanbod van zo’n 265 m² wvo. De marktruimte van 645 m2 is feitelijk onvoldoende voor de vestiging van een nieuwe supermarkt, daar een nieuwe supermarkt groter is, maar dat verschil is onvoldoende om daaruit – markttechnisch betracht - te concluderen dat één nieuwe supermarkt niet mogelijk is. TOELICHTING OP HET VOORSTEL Het DPO vermeld zowel positieve als negatieve effecten van de vestiging van de nieuwe supermarkten. Positieve effecten:  De toevoeging van twee nieuwe supermarkten in het noordwesten van Castricum zorgt voor een lokale versterking van de consumentenverzorging. Momenteel is er geen supermarkt aanwezig in dit deel van Castricum. Met de toevoeging van een groter dagelijks aanbod worden de consumenten beter bediend en hebben ze meer keuzemogelijkheden.  De realisatie van de DekaMarkt aan de Stetweg zorgt ervoor dat inwoners van Bakkum beschikken over een supermarkt die dichtbij ligt en goed bereikbaar is. Nu vormt het spoor een fysieke barrière tussen de inwoners van Bakkum en het bestaande supermarktaanbod.

 De toevoeging van een supermarkt op het Kooiplein zorgt voor een impuls voor het overige winkelaanbod in de winkelstrip. Ook wordt er, door de realisatie van de supermarkt, leegstand getransformeerd. De huidige leegstand op Kooiplein 2 wordt weer ingevuld. Door de beoogde transformatie neemt de leegstand met zo’n 400 m² wvo af. Het Kooiplein kent op dit moment een verouderde en verloederde uitstraling. Een impuls op deze locatie kan een vliegwiel betekenen voor de wijk Kooiweg en deze daarmee versterken. Negatieve gevolgen voor bestaande winkelcentra De toevoeging van één of twee supermarkten, buiten de bestaande winkelgebieden, zorgt voor een verschuiving van de kooporiëntatie van inwoners uit het noordwesten van Castricum. Doordat er dichterbij nieuw aanbod gerealiseerd wordt, zullen zij voor hun (dagelijkse) boodschappen de bestaande supermarkten van Castricum vaker overslaan. Een direct gevolg hiervan is dat er minder bezoeken gebracht worden aan het centrum van Castricum, de Torenstraat en winkelcentrum Geesterduin. Dit zorgt niet alleen voor omzetverlies bij de aanwezige supermarkten in de winkelgebieden, maar ook voor minder combinatiebezoeken met het omliggende aanbod. Supermarkten zijn namelijk cruciale publiekstrekkers in winkelgebieden. Zij zorgen de hele week door voor passantenstromen. Omliggend aanbod kan hiervan profiteren door middel van combinatiebezoek.

Supermarkten dragen dus voor een belangrijk deel bij aan het behoud van een gevarieerd dagelijks én nietdagelijks winkelaanbod in winkelgebieden. Wanneer de bezoekersaantallen van supermarkten afnemen, of zelfs helemaal wegvallen, heeft dit direct negatieve gevolgen voor het omliggende aanbod en het winkelgebied als geheel. Vooral speciaalzaken (zoals de bakker, slager, groenteboer, etc.) zullen hier nadelige effecten van ondervinden. De bereidheid om voor een speciaalzaak te reizen is namelijk beperkt. Bestedingen worden vaak in de directe woonomgeving of in combinatie met supermarkt- of centrumbezoek gedaan. Als gevolg van minder supermarkt- en centrumbezoeken zullen de bestedingen bij de speciaalzaken dalen. Het is daarom essentieel dat de supermarktfunctie in de winkelgebieden gewaarborgd blijft. Pagina 4 van 7

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein

Van de bestaande supermarkten zal naar verwachting de Deen supermarkt aan de Torenstraat de meeste negatieve omzeteffecten ervaren. De Deen aan de Torenstraat wordt (op termijn) omgebouwd tot een DekaMarkt. Hierdoor komt de supermarkt overeen in functie en doelgroep met de boogde DekaMarkt aan de Stetweg in Bakkum. Inwoners van het noordwesten van Castricum zullen in de toekomst waarschijnlijk kiezen voor de dichterbij gelegen DekaMarkt in Bakkum en de DekaMarkt aan de Torenstraat vaker overslaan. Dit zal ook direct negatieve gevolgen hebben voor het omliggende aanbod aan de Torenstraat (als gevolg van minder of geen combinatiebezoek). DOOR HET COLLEGE OVERWOGEN ALTERNATIEVEN In het DPO onderzoek zijn de mogelijkheden voor uitbreiding van supermarkten in beeld gebracht. DPO Op basis van de indicatieve berekening blijkt dat er tot en met 2030 in het verzorgingsgebied nog marktruimte bestaat voor de toevoeging van zo’n 645 m² wvo supermarkt. Samen zorgen de beoogde supermarktinitiatieven voor een toevoeging van zo’n 2.160 m² wvo supermarkt (1.250 m² wvo aan de Stetweg en 910 m² wvo aan het Kooiplein). Voor deze toevoeging is de kwantitatieve marktruimte onvoldoende groot. Als beide plannen gerealiseerd worden ontstaat er in 2030 een overaanbod van zo’n 1.515 m² wvo.

De marktruimte van 645 m2 is feitelijk onvoldoende voor de vestiging van een nieuwe supermarkt, maar dat verschil is onvoldoende om daaruit – markttechnisch betracht - te concluderen dat één nieuwe supermarkt niet mogelijk is. Beleid De realisatie van één of twee supermarkten buiten de bestaande structuur gaat in tegen het provinciale, regionale en gemeentelijke beleid. Dit beleid is erop gericht om winkelgebieden binnen de bestaande structuur te versterken. Nieuwe ontwikkelingen moeten daarom ook gericht zijn op het versterken van de winkelgebieden in de bestaande structuur. De gemeente Castricum streeft er naar om de bestaande winkelgebieden; centrum Castricum, Torenstraat en Geesterduin te versterken. Om te voorkomen dat er koopkracht uit deze twee gebieden weglekt is het niet wenselijk om detailhandels-ontwikkelingen buiten deze bestaande structuur toe te staan. Volkshuisvesting Speerpunt van beleid voor de raad betreft het realiseren van woningbouw. Beide plannen gaan uit van een woningbouwprogramma. Te maken afwegingen gemeenteraad Aan uw raad wordt gevraagd de volgende afwegingen te maken: 1. Allereerst de economische afweging of uw raad medewerking wil verlenen aan een extra supermarkt in Bakkum / Castricum. 2. De tweede afweging volgt als uw raad besluit een extra supermarkt toe te staan.

De afweging die dan voorligt is de vraag aan welke locatie uw raad de voorkeur geeft. Voorgesteld wordt dat uw raad eerst een besluit neemt over de eerste keuze. Aan de hand van een apart raadsvoorstel vindt besluitvorming plaats over de eventuele locatiekeuze. Bij de locatiekeuze zijn onder meer de volgende afwegingen van belang: Raadsprogramma Het raadsprogramma roept op een supermarkt in Bakkum toe te willen staan. Het raadsprogramma vraagt ook om een versnelde ontwikkeling van het Kooiplein.

Pagina 5 van 7

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein

Volkshuisvesting Zowel het plan van Dreefbeheer als het plan van Cambium is gekoppeld aan een woningbouwprogramma, waarbij het plan van Cambium al concreet is uitgewerkt, het plan van Dreefbeheer is dat (nog) niet. Voor de beoordeling moeten de plannen op een gelijk niveau zijn uitgewerkt. Voorzieningen De realisatie van de DekaMarkt aan de Stetweg zorgt ervoor dat inwoners van Bakkum beschikken over een supermarkt die dichtbij ligt en goed bereikbaar is. De toevoeging van een supermarkt op het Kooiplein zorgt voor een impuls voor het overige winkelaanbod in de winkelstrip. Verkeersveiligheid / Bereikbaarheid Onderdeel van de plannen dient een onderzoek van de verkeersveiligheid te zijn. De locatie Stetweg ligt aan een doorgaande weg, het Kooiplein bevindt zich direct tussen de woonomgeving en is daarmee voor de directe omgeving goed bereikbaar. Voor de bevoorrading van het Kooiplein is het noodzakelijk om woongebied te betreden. De locatie Stetweg valt buiten het directe woongebied. Bij een supermarkt aan de Stetweg wordt een verkeer-aantrekkende functie gecreëerd dicht bij een spoorwegovergang. Beleid Het initiatief voor een nieuwe supermarkt moet voor advies worden voorgelegd aan de Regionale Advies Commissie. Daarnaast is overleg en afstemming nodig met de provincie Noord-Holland voor medewerking over de locatie Stetweg.

Plannen Kooiplein Naast het plan van Cambium is er voor het Kooiplein door Fruitema cs. een plan ontwikkelt. Het college heeft besloten aan dat plan geen medewerking te willen verlenen, daar voor dat plan de medewerking van Cambium vereist is en Cambium aan het plan van Fruitema geen medewerking wenst te verlenen. REGIONALE SAMENWERKING EN COULEUR LOCALE De planvorming zal als het concrete vorm krijgt, in de regio afgestemd moeten worden omdat de gemeente Castricum de Regionale detailhandelsvisie niet vastgesteld heeft. RISICO’S Tegen de plannen kan beroep worden aangetekend. FINANCIËN Het voorliggende voorstel heeft voor de gemeente géén financiële consequenties. Bij de uitwerking heeft de gemeente primair een faciliterende rol. Eventuele financiële consequenties die bij de uitwerking van de plannen naar voren komen zullen uiteraard aan uw raad worden voorgelegd. DUURZAAMHEID Dit aspect komt eerst bij de planuitwerking aan de orde. PARTICIPATIE De plannen voor zowel de Stetweg als het Kooiplein bevinden zich helemaal aan het begin: er vindt nu een eerste peiling onder de raad plaats met de vraag of en welk plan op voldoende draagvlak kan rekenen om nader te worden uitgewerkt. Als er een positieve houding blijkt te zijn zal participatie verder worden vormgegeven.

Pagina 6 van 7

Nieuwe supermarkten op locaties Stetweg en Kooiplein Zowel Dreefbeheer als Cambium zijn betrokken bij het DPO onderzoek en zij zullen om een reactie op het rapport worden gevraagd. De ondernemers en winkeliersverenigingen in Castricum / Bakkum worden over dit raadsvoorstel geïnformeerd, zodat ook zij in de gelegenheid zijn te reageren op dit voorstel. UITVOERING, PLANNING EN ORGANISATIE 15-04-2021 Presentatie van het DPO rapport 22-04-2021 Consultatie m.b.t. over de vraag géén of één extra supermarkt 20-05-2021 Besluitvormig geen of een supermarkt 10-06-2021 Locatie keuze voor een supermarkt met woningbouwprogramma 24-06-2021 Besluitvorming locatiekeuze supermarkt met woningbouwprogramma BIJLAGEN  Rapport DPO en effecten supermarkten Stetweg en Kooiplein, maart 2021  Plan Kooiplein, Ruimtelijk-functionele effectenanalyse vestiging supermarkt Kooiplein Castricum, februari 2021  Plan Stetweg, Ladderonderbouwing Dekamarkt Stetweg Castricum, juli 2019 ACHTERLIGGENDE DOCUMENTEN  Notitie detailhandel, september 2012  Detailhandelsvisie Regio Alkmaar 2025, april 2017  Motie VVD supermarkt Bakkum, september 2018 Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Castricum

De heer G.A. Suanet QC secretaris

De heer drs. A. Mans burgemeester

Pagina 7 van 7