Verslag SLE besloten 2021.09.14 (vertrouwelijkheid opgeheven dd 12-02-2024)

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

1

Verslag van de besloten vergadering van de commissie Samenleving en Economie, gehouden in de raadzaal, Rivierweg 111 te Capelle aan den IJssel op dinsdag 14 september 2021, aan­ vang 19.00 uur

Aanwezig zijn als: voorzitter

de heer C.A. Santman;

volksvertegenwoordigers :

de heer drs. M.G. Jaliens, raadslid Leefbaar Capelle; de heer J.B.L. Kerver, raadslid Leefbaar Capelle; de heer F. Patty, raadslid Leefbaar Capelle; de heer J.S. Kolster MSc MA, raadslid VVD; de heer P.G. Holkamp, raadslid D66; de heer drs. A. Terlouw, raadslid SGP; mevrouw C.W.J. Weemhoff MA, raadslid PvdA (vanaf 19.27 uur); mevrouw H.A. Groenendijk-de Vries MEd, raadslid Christenunie; de heer M.W. Vlot, raadslid SP (vanaf 19.07 uur); mevrouw D. Badloe BSc, raadslid CDA; de heer G.M. van Vliet, burgerraadslid GroenLinks;

secretaris:

de heer drs. F. Harteveld;

portefeuillehouders:

mevrouw A.J. Hartnagel, wethouder;

tevens aanwezig:

mevrou mevrou mevrou mevrou mevrou

notulist

de heer H. Veenstra (Notuleerservice Dictum).

casemanager meldpunt; , casemanager meldpunt, zorgmarinier; unior beleidsadviseur: junior beleidsadviseur;

Op de publieke tribune zijn bij de aanvang van de vergadering geen personen aanwezig.

1. Opening, mededelingen en vaststelling agenda De VOORZITTER opent de vergadering en heet eenieder van harte welkom. Op verzoek van het col­ lege wordt voorgesteld om de commissievergadering in beslotenheid te laten plaatsvinden, op grond van de artikelen 55 en 86 van de Gemeentewet en artikel 10 lid 2 sub e van de Wet openbaarheid van bestuur, in het kader van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Aldus wordt besloten.

Schorsing (19.01-19.05 uur). De VOORZITTER heropent de vergadering en geeft aan dat geheimhouding wordt opgelegd over datgene dat tijdens de besloten commissievergadering wordt besproken en gedeeld. Hij stelt vast dat de commissie daarmee instemt. 2. Toeslagenaffaire___________ ■[^■j^evrouvJBMMMMMÈdeelt mee dat het vanavond gaat over Capelse inwoners waarmee

het frontlijnteam bezig is. Zij zijn al zo teleurgesteld in overheden, zodat zij elk risico wil vermijden om hen nog meer schade berokkenen. Het lukt het team niet altijd om betrokkenen te helpen, maar zij vindt het belangrijk te laten weten wat er speelt en wat het frontlijnteam tegenkomt. MevrouwÉMMMMBÈnoemt de toeslagenaffaire een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiede­ nis. Zijzelf werkt ook voor mensen met verward gedrag en met het escalatieteam. Het laatste jaar is een meldpunt vanuit de unit frontlijn opgezet.

Vervolgens wordt een filmpje over toeslagenaffaire vertoond.

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

2

De Belastingdienst gaf het stempel ‘oplichter’ volledig onterecht aan duizenden ouders. Zij moesten duizenden, tienduizenden en soms honderdduizend euro’s terugbetalen. Niemand hogerop geloofde in hun onschuld. Vooral de Nederlandse Staat niet, die er juist is om al zijn burgers te beschermen. De affaire heeft het leven van slachtoffers verwoest. De toeslagenaffaire is de reden dat het kabinet Rutte-3 is gevallen. Hoe kon de hele affaire doorgaan? In 2013 bleek dat Bulgaarse bendes het Nederlandse toeslagen­ systeem misbruikten. Via dat systeem krijgen mensen in Nederland van de overheid geld om zorg of huur te betalen. Bulgaarse bendes zagen daarin een frauduleus verdienmodel. Ze kwamen naar Ne­ derland, schreven zich in en vroegen allerlei toeslagen en uitkeringen aan. In die tijd betaalde de Be­ lastingdienst nog direct uit en controleerde daarna pas of de aanvrager er recht op had. Tegen de tijd dat de Belastingdienst de fraude ontdekte waren die bendes al lang weer op weg naar Bulgarije. De verontwaardiging was groot en politici beloofden een hardere fraudeaanpak. Een speciaal team van de Belastingdienst joeg voortaan op mensen die volgens de dienst onterecht toeslagen ontvingen, ook kinderopvangtoeslag. Die toeslag krijg je als je werkt en je kinderen naar een opvang of een gastou­ der brengt.

Als twee partners fulltime voor een modaal inkomen werken en hun kind gaat drie dagen per week naar de opvang, dan kost dat€ 1.000,- per maand, waarvan een stel € 700,- aan kinderopvangtoeslag terugkrijgt. Dat is al gauw duizenden euro’s per jaar. Omdat er iets niet in orde zou zijn met hun toe­ slag kwamen duizenden ouders in die fraudejacht op een zwarte lijst terecht. Omdat hun gastouderbu­ reau de zaken niet op orde zou hebben, of omdat ze ergens zelf een klein administratief foutje maak­ ten, zoals een handtekening te weinig. Het gevolg was dat de Belastingdienst zei dat die ouders geen recht op kinderopvangtoeslag hebben en zette die per direct stop, zonder dat goed werd onderzocht of dat wel terecht was. De ouders kregen het stempel van fraudeur. Ze kregen geen toeslag meer en moesten al die duizenden euro’s aan ontvangen toeslag terugbetalen, enorme bedragen. Ouders belden de Belastingdienst, stuurden bewijzen op en probeerden te laten zien dat alles wel klopte, maar ze werden stelselmatig niet geloofd, afgepoeierd en weggestuurd. De financiële proble­ men stapelden zich op en raakten mensen keihard. Ook als ze naar de rechter stapten kregen ze geen gelijk. Die volgde namelijk de spijkerharde wet dat je gezien wordt als fraudeur als er maar iets niet klopt. In 2017 kwamen de eerste verhalen van een paar honderd ouders aan het licht.

De Nationale Om­ budsman zei dat de Belastingdienst hier veel te hard optrad. Journalisten van RTL Nieuws en Trouw doken erin en ontdekten in september 2018 dat de Belastingdienst ouders van wie die toeslag onte­ recht was stopgezet bewust tegenwerkte. En mensen die het intern aangaven werden niet gehoord. Dit was het moment dat de Tweede Kamer zich ermee ging bemoeien. Vooral de Kamerleden Leijten van de SP en Omtzigt van het CDA beten zich vast in het dossier. Dan blijkt dat duizenden ouders zijn getroffen, waarna onderzoeken volgden. Gesteund door Omtzigt en Leijten vroegen ouders hun dos­ siers bij de Belastingdienst op, omdat ze wilden weten waar het mis ging. Een staatssecretaris, ver­ antwoordelijk voor de Belastingdienst, stapte op. Ouders zaten nog steeds in de schulden en kregen een uitnodiging van premier Rutte. Er volgden excuses. Veel gezinnen zeggen dat ze zijn kapotge­ maakt en zitten tot hun nek in de financiële en mentale problemen. Uit onderzoek bleek dat de Belastingdienst zich structureel schuldig heeft gemaakt aan discriminatie op grond van afkomst. Mensen met een dubbele nationaliteit werden extra gecontroleerd. Er werd geselecteerd op exotische namen. In het najaar van 2020 hoorde een onderzoekscommissie betrokken ambtenaren en politici in het openbaar in een poging de puzzel te leggen. Uit die verhoren kwam een vernietigend rapport.

De con­ clusie is dat duizenden ouders ongekend onrecht is aangedaan. Ministers, de Tweede Kamer, de Belastingdienst en ook rechters kregen ervan langs. De strenge regels zijn te streng gevolgd, ook als ze onmenselijk bleken. Het kabinet zou te weinig informatie met de Tweede Kamer hebben gedeeld. Het zou te veel achter de schermen regelen en te weinig openheid van zaken geven. Stukken worden niet of slechts deels naar de Tweede Kamer gestuurd. In de toeslagenaffaire zijn in alle lagen van de overheid fouten gemaakt, die een hele hoop Nederlan­ ders hard hebben geraakt en die niet werden erkend toen ze die wilden aanvechten. De conclusie is dat burgers niet genoeg zijn beschermd, ook niet door politici buiten het kabinet.

Mevrouw^m^^vervolgt dat het dossier nog steeds in ontwikkeling is. Elke dag komt er weer nieuwe informatie over de nieuwe regeling en over hoe ouders geholpen moeten worden. Alle hens aan dek is dus nog steeds nodig. Zij vertelt vervolgens iets over de Capelse situatie. De aanleiding van de affaire was de Bulgarenfraude. Capelle is echter al veel eerder met de situatie in aanraking gekomen. In 2011/2012 melddeÉMMI ÉMMlMBÈzich. de klokkenluider van kinderopvang De Parel. Bij wethouders Hartnagel en Faassen

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

3

gaf zij aan dat er grote misstanden en problemen bij de Belastingdienst waren. Ouders moesten hoge schulden terugbetalen, terwijl het onduidelijk was of ze daaraan zelf schuldig waren. De gemeente heeft toen gesprekken gevoerd en brieven gestuurd naar het ministerie en Tweede-Kamerfracties. Het vermoeden was dat de kinderopvangouder frauduleus was en het verzoek was om coulant te zijn met een betalingsregeling. Dat was heel moeilijk. Bij wijkteams en schuldhulpverlening is aangegeven na te vragen of er fraude is bij De Parel, om te voorkomen dat mensen worden uitgezet of aan de kwestie ten onder gaan. Zij denkt dat De Parel een van de zaken was waardoor de kinderopvangfraude omhoog is gekomen. De gemeente heeft juridische ondersteuning geboden. In Nederland hebben zich ruim 46.000 gedupeerden gemeld, waarvan er nog geen 20.000 zijn ge­ compenseerd. In Capelle waren eind augustus jl. 594 zelfmelders en 354 erkende ouders. De Belastingdienst doet nu zelf als veroorzaker van het leed ook erg veel en werkt heel erg hard aan het herstel, hoe moeilijk dat ook is, gezien de heel complexe situaties. Het gaat om gezinnen die vaak al jarenlang in de problemen met schulden zitten. Veel mensen gooien bewijsmateriaal van tien jaar terug weg of kinderopvangouders bestaan niet meer. Mensen die zich melden krijgen in eerste een lichte toets.

Daarbij wordt gekeken of de Belastingdienst heeft teruggevorderd. Melders worden in de regel binnen een halfjaar geholpen. Als ze worden er­ kend en door de lichte toets komen krijgen ze € 30.000,-. Daarna gaan ze door naar de integrale toets. Als mensen vinden dat ze met € 30.000,- niet voldoende zijn gecompenseerd wordt er beter gekeken. In sommige gevallen is de Belastingdienst ook heel proactief. Er zijn meerdere gezinnen waar veel meer geld is uitgekeerd, omdat het dossier goed op orde was. Als mensen niet akkoord gaan met de tegemoetkoming in de kosten kunnen ze nog naar de commis­ sie Werkelijke Schade gaan. Dan moeten ze wel de eerste twee stappen hebben doorlopen. Er zijn veel verschillende regelingen, zoals de Catshuisregeling van € 30.000,- en de compensatiere­ geling. De Belastingdienst regelt voor ouders juridische bijstand. Als mensen zich aanmelden is tot en met de integrale toets de pauzeknop van kracht. Als mensen schulden hebben worden die bevroren en geldt or een moratorium. Het uiteindelijke doel van de Be­ lastingdienst is om mensen waar mogelijk een schuldenvrije toekomst aan te bieden. Er zijn heel lange wachttijden voor de toetsing. Als mensen zich na december 2020 hebben aange­ meld krijgen ze pas in 2022 een integrale toets. Dat betekent onzekerheid, die mensen opbreekt, ook omdat ze al zo lange tijd in onzekerheid hebben gezeten.

Er zijn ook heel veel nieuwe ontwikkelingen. De gemeente wacht nog steeds op een tweede compen­ satie. De eerste compensatie, eind vorig jaar, was op eerste aantallen gebaseerd. Toen waren er 90 gedupeerden in Capelle, waarop de uitkering van het Rijk is gestoeld. Sindsdien wacht de gemeente nog op meer geld. Er worden ook ervaringsdeskundigen ingezet. Er zal naast de kinderopvangtoeslag ook naar andere toeslagen gekeken worden. De Belastingdienst communiceert in de pers heel voortvarend, bijvoorbeeld dat mensen voor oplos­ singen naar de gemeente kunnen gaan, maar dat is niet altijd helemaal het geval. De gemeente kan wel veel, maar niet alles. In de praktijk geven zaakbehandelaars bij de Belastingdienst een eigen in­ vulling aan hun hulp. Afhankelijk gaat het wel goed of minder goed met cliënten. Het merendeel van de cliënten heeft zware psychische problemen en velen zijn chronisch ziek gewor­ den. Veel cliënten zijn hun baan en familie kwijtgeraakt. Het zijn zware dossiers, waardoor mensen voor de rest van hun leven zijn getekend. Capelle telt 772 mensen die mogelijk zijn gedupeerd. 354 mensen zijn al erkend. Zij hebben vaak al € 30.000,- of soms meer gehad. 46 mensen zijn erkend en zitten in de schuldhulpverlening. Capelle telt gezien haar inwoneraantal heel veel gedupeerden, wat volgens haar mede komt door de Parel-zaak.

De gemeente spoort zoveel mogelijk ouders op en heeft met de Belastingdienst contact. De Autoriteit Persoonsgegevens was niet makkelijk met het delen van informatie. Daarom heeft het lang geduurd eer de gemeente contact kon opnemen. De gemeente heeft inmiddels met 223 ouders via e-mail of telefonisch contact gehad. 70 mensen hebben gemeld dat zij geen behoefte hadden aan gemeentelij­ ke hulp. De staatssecretaris is meerdere keren bij de gemeente op bezoek geweest. Het meldpunt is eind vorig jaar gestart. Aanvankelijk hebben mevrouw^j^en zijzelf gesprekken ge­ voerd over wat er speelde en wat er nodig was. Al heel snel werd het aantal gedupeerden groter. In eerste instantie is de gemeente de overheidsinstantie die een luisterend oor biedt en erkenning geeft. Ouders die met de problematiek te maken hebben gehad zijn overlevers. Zij hebben ontzettend tegen alles en iedereen moeten vechten. Er wordt vanaf de beslagvrije voet geld ingevorderd en zorgtoeslag wordt ingehouden. Soms kregen mensen twintig brieven per week over de stand van zaken van hun schuld. Getroffen regelingen waren veel te hoog en mensen raakten hun huis kwijt. Zij hebben heel erg veel meegemaakt. Als iemand van een overheidsinstantie dan luistert, dan is dat heel veel waard.

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

4

Er zijn ook heel veel praktische vragen. Veel ouders vragen zich af wat de stand van zaken bij de Belastingdienst is en de gemeente informeert daar voor ouders soms naar. De gemeente ondersteunt ook bij schuldeisers die niet meewerken of door blijven vorderen. De gemeente biedt ook hulp op de vijf leefgebieden financiën, wonen, zorg, gezin en werk. Veel mensen zitten heel erg moeilijk. De ge­ meente helpt met het inventariseren van de problemen. Gedupeerden die in beeld zijn worden met nieuwsbrieven geïnformeerd en daarbij worden nieuwe regelingen onder de aandacht gebracht. Gedupeerden wordt ook geattendeerd op mensen die mis­ bruik van hen willen maken. Er is ook in samenwerking met SWC een lotgenotengroep opgezet. Nu wordt een informatieavond georganiseerd. Het is een kunst om teleurgestelde mensen met wan­ trouwen in de overheid te verleiden om van zich te laten horen of met de gemeente het gesprek aan te gaan. Dat is niet in alle gevallen gelukt. Met ervaringsdeskundigen wordt bezien of nog meer te doen is.

De heerUmiMM^ kijkt naar de verantwoordelijkheid van de gemeente en gaat het om zo snel mo­ gelijk hulp bieden. Gezien het cijfers van 223 mensen waarmee de gemeente contact heeft gehad vraagt hij of met de overigen geen contact is geweest. Mevrouv^m^^stuurt alle bij de gemeente bekende ouders een brief. De gemeente heeft niet met alle ouders contact. Met een groot deel van de ouders gaat het na een slechte tijd weer goed. Zij hebben de situatie achter zich gelaten. Er wordt naar gestreefd om in elk geval met iedereen eenmaal contact te hebben, al is het maar om te weten of het goed gaat. Zo ver is de gemeente echter nog niet. Qua contacten loopt Capelle wel gelijk op met omliggende gemeenten. Van de ouders met wie er wel contact was gaat het voor 80% goed. Zij hebben nog wel behoefte aan ondersteuning, zoals psychosociale ondersteuning en traumaverwerking. Zij zijn wel financieel stabiel. 20% van de ouders heeft nog problemen in de schuldensfeer. Met een heel klein aantal heeft het meldpunt veelvuldig contact en daarmee gaat het heel erg slecht. Als men uit zo’n situatie komt is er volgens haar sprake van een bepaalde vorm van zorg mijden, om­ dat organisaties hen soms wel tien jaar lang aan de kant hebben gezet. De Belastingdienst behandel­ de hen als fraudeur.

Als men als zodanig te boek staat mag je niet meer geholpen worden bij schuldh u I p ve r lenina^^^ De heei(H^^0zou op zijn minst willen weten hoe het met mensen van de groslijst gaat en of dat er daarmee contact is. MevrouvÉM^^^ftreaaeert dat 100% niet haalbaar is, ook omdat er ouders zijn die absoluut geen contact willen. De gemeente kan dat contact ook niet afdwingen. Wel zou zij mensen een aanbod willen doen. De heei^Hj^HBvraagt waar de integrale toets wordt uitgevoerd. Mevrouw^^^H^Jantwoordt dat de Belastingdienst dat doet. Die bepaalt uiteindelijk of iemand al dan niet gedupeerd is. De Belastingdienst vraagt van de gemeente, totdat er daarover duidelijkheid is, een inspanningsverplichting. De Belastingdienst laat de gemeente de uitkomst van de toets echter niet weten, wat de gemeente ook in een lastige positie brengt. De heer^mi^stelt voorop dal de gemeente compensatie zou moeten bieden voor zover zij dat kan in afwachting van wat het Rijk gaat doen. Het gaat echter om een rijksprobleem, zodat hij zich afvraagt of de gemeente gecompenseerd gaat worden voor financiële hulp aan de slachtoffers. Mevrouw^m^y^aat weten dat de gemeente daarvoor een specifieke uitkering van € 150.000,heeft ontvangen. Zij hoopt dat in de laatste Kamerrapportage meer wordt verteld over welke financiële vergoeding de gemeente krijgt.

Het Rijk heeft aangegeven dat de gemeente per traject een vergoe­ ding krijgt, maar vervelend daarbij is de ontzettende administratieve rompslomp. indt de mensen met wie er nog geen contact was belangrijk en Mevrouw* vraagt ook aandacht voor de acute hulp aan mensen die in de strik van de schuldhulpverlening zitten. Soms zijn er situaties waaraan men weinig kan doen. Zij vraagt wat mevrouw^|j|j|jfrbedoelde met de kleine groep, die het heel erg moeilijk heeft en of het om financiële of meer psychische problemen gaat. Mevrouw^|lll|pJlaaat het altijd om een combinatie. Soms is sprake van een laag IQ en gedrags­ problemen bij het opvoeden van kinderen. Zij kent iemand die als drugskoerier is gaan werken en de prostitutie is ingegaan. Het gaat om extreme situaties waarbij ouders hun kinderen geen eten kunnen geven. Ouders met lieve mensen om zich heen hebben het wel gered, maar ouders die er alleen voor staan hadden te maken met schrijnende situatie.

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

5

Als mensen zijn erkend ontstaat er een heel ander verhaal. Dan is het soms een kwestie van afwach­ ten en is er licht aan het einde van de tunnel. Het moeilijkste van de groep is het zorgmijdende aspect. Hulp is echter niet af te dwingen.

De heer^||j|||^^kreeg een brok in zijn keel van het verhaal en heeft grote waardering voor iedereen die meewerkt aan het moeilijke dossier. Relatief weinig mensen zitten in een Wsnp-traject en hij vraagt hoeveel van hen in een Wsnpvoortraject zaten en welk aantal van hen daarvan is uitgesloten. Mevrouv^Hm^is dat niet duidelijk en dat aantal is volgens haar ook niet terug te halen.

Mevrou\A^jH^ vraagt of ouders die nog in afwachting zijn van de afhandeling van hun zaak het risico lopen op uithuiszetting, omdat schulden nog lopen. Verder wil zij weten of de zorgmarinier, de beleidsadviseurs en het meldpunt ook het nazorgteam op lokaal niveau vormen. Mevrouw^m^^wijst op het meldpunt voorkomen woningontruiming, dat ertoe heeft geleid dat er in Capelle minder heftige situaties zijn geweest. Capelse zaken kennen relatief minder woningontrui­ mingen. Er is niet echt een team nazorg, maar die zorg vindt wel plaats. Soms worden mensen telefonisch teruggebeld om te kijken hoe het gaat. Soms worden mensen doorverwezen naar de huisarts. Ook is er extra informatie bij het maatschappelijk werk. Het lotgenotencontact kan ook als nazorg worden gezien.

Mevrouw^im^doet het goed om de emoties en het menselijke perspectief te horen. In Capel­ le krijgen mensen nu iets anders te zien dan wat zij hebben ervaren. De betrokken medewerkers wenst zij heel veel sterkte toe. Van de week hoorde zij dat vergelijkbare zaken als bij de toeslagenaffaire ook in de jeugdhulp spelen er^inraaat zich af o^rdaarvoonn Capelle aandacht is. ^^HHhievrouiA^^HH^kent in Capelle geen verhaal van een gedupeerde die al haar vier kinderen uit huis geplaatst zag. Voor alle zekerheid wil zij dat nog navragen bij het CJG, maar op dat gebied heeft niemand zich bij haar gemeld. De heei^BBIII^^valt het op dat de meest kwetsbare mensen uiteindelijke weer het slachtoffer zijn in de meest schrijnende gevallen. Dat pleit ervoor om nog beter op deze groep te letten. Hij vernam dat 46 mensen in een schuldhulpverleningstraject zitten, terwijl het met 80% van de men­ sen relatief goed gaat. Hij vraagt of die 80% ook weer behoorlijk uit de schulden is gekomen. Mevrouv^^^^^^Jbeschikl niet over de gegevens om die data naast elkaar te leggen. De heer^|^yy^vraagt hoe de gemeente reageert op de communicatie die bij de Belastingdienst te wensen overlaat. MevrouwÉndfliÉ^aat weten dat het ministerie van Financiën en de Belastingdienst behoorlijk bureaucratSscr^ijr^eorganiseerd. De gemeente heeft contacten met de VNG en de Belastingdienst, waar er diverse klankbordgroepen zijn.

De gemeente Capelle aan den IJssel heeft meegepraat over financiën, vanwege de vele gedupeerden. Daarom is het belangrijk om dicht bij het vuur te zitten. Ondanks de voortvarendheid en de goede intenties van de staatssecretaris kan echter niet altijd de daad bij het woord gevoegd worden. De wet voor de hersteloperatie moet per 1 januari 2022 van kracht worden, maar er moet nog heel veel gebeuren om die rond te krijgen. Zij verwacht dat het na een stille zomer in het najaar weer heel druk zal worden. De heerOMBmeent dat het kwijtschelden van de gemeentelijke schulden de juiste stap zou zijn, zodat mensen daarover al zekerheid hebben. De opmerkingen dat het om mensen gaat die foute be­ slissingen hebben genomen en dat ze uit een ander land komen vindt hij heel pijnlijk, omdat het voor­ namelijk gaat om Nederlanders met een niet-Nederlandse achternaam. evrouvi^^m^mwijst erop dat er ouders zo wanhopig waren dat ze zijn terugge­ gaan naar het land waar ze oorspronkelijk vandaan kwamen. De suggestie dat de gemeente op een andere manier zou denken werpt zij ver van zich en zij meent dat de heerÉMfchet ook niet zo bedoeld heeft, De heeOMBbedoelt dat hij niet in hetzelfde stramien wil blijven en vraagt of Capelle vooruitlopend op 1 januari 2022 mensen eventueel al financieel kan verlichten, ongeacht of er op dit moment al overheidsgeld beschikbaar is.

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

6

Hij begrijpt dat er in Capelle mogelijk 772 gedupeerden zijn, terwijl het aantal waarmee de gemeente contact heeft aanmerkelijk lager is. Hij vraagt of de AVG daarvan de reden is of dat mensen zelf geen contact meM^emeente willen hebben. MevrouwdMMMM|l weet dat gemeentelijke schulden sowieso bevroren zijn en de gemeente ook aan de slag gaat met het kwijtschelden daarvan. jÉjjMBÉfcrievrouw^BMBMIMbvult aan dat zij weet dat de ouders van kinderen die zaten bij De Parel hun schulden aan de Belastingdienst niet meer hoeven te betalen. Zij weet niet of het om alle schulden gaat, maar in elk geval wel de gemeentelijke schulden. Daar was er sprake van een duidelijk verhaal, omdat de opvangouder daar is veroordeeld. De staatssecretaris gaat samen met de premier een excuusbrief schrijven en zij denkt dat de ouders daarop zitten te wachten.

Mevrouw^HHBtleelt het verhaal van^l|H^en 43-jarige alleenstaande moeder van inmiddels twee volwassen kinderen. Gedurende hun opvangleeftijd woonde zij in Rotterdam, had ze een goede baan en gingen de kinderen naar de kinderopvang. Door verhuizing naar Capelle en verandering in de opvang ontstonden de eerste moeilijkheden. Er ging iets mis met een uitbetaling tussen de kinderop­ vang en de moeder. De moeder heeft het hele bedrag aan de kinderopvang overgemaakt, wat juist was, maar daardoor kwam ten onrechte een fraudebeschuldiging om de hoek kijken. Er werd vervol­ gens een heel groot bedrag over alle jaren kinderopvang teruggevraagd. Er werd een betalingsrege­ ling afgesproken die niet kon worden nagekomen. De huurtoeslag en zorgtoeslag werden stopgezet en de moeder raakte haar baan kwijt. Dat zorgde voor heel veel problemen. Mevrouw kon wel in haar huis blijven wonen, maar door de fraudebeschuldigingen ging zij aan zichzelf twijfelen. Er was sprake van een enorme armoede en kinderen konden niet meer naar een sportvereniging. Er was geen geld voor kinderfeestjes en vakanties en de auto werd verkocht. Er was eigenlijk niets meer over en die situatie heeft tien jaar geduurd.

Mevrouw is onder bewind gesteld en kwam niet in aanmerking voor schuldhulpverlening, omdat de Belastingdienst niet akkoord ging met een schuldenregeling, waardoor toegang tot de Msnp en Wsnp niet mogelijk was. Mevrouw is nu inmiddels erkend en is aangemeld en gecompenseerd. Ze heeft als een van de eerste slachtoffers € 54.000,- ontvangen. De toenmalige bewindvoerder heeft veel schulden ten onrechte afbetaald, welke afbetalingen niet meer gecompenseerd werden. Gedurende twintig jaar waren er ellende, verdriet, zorgen en stress, evenals het gevoel dat kinderen veel onrecht is aangedaan. Fami­ lie en vrienden hebben de moeder veroordeeld. Zij is in een enorm isolement gekomen. De eerste reacties gingen over verwarring. Mevrouw heeft om hulp gevraagd en bezoekt de lotgenotengroep. Ze is naar een financieel hulpverlener van Stichting Welzijn Capelle doorverwezen, die haar heeft gekop­ peld aan een buddy. Met mevrouw wordt regelmatig gesproken. Er loopt nu een traject om onterecht afbetaalde schulden alsnog terug te krijgen. Mevrouw is bij de Antilliaanse gemeenschap gekoppeld aan vrijwilligerswerk om eenzaamheid tegen te gaan. De gemeente blijft haar steunen in het proces dat tot op de dag van vandaag doorloopt met de Belastingdienst. Het gaat relatief goed. Mevrouw is schuldenvrij en heeft een klein spaarcentje. De desillusie is het onbegrip.

Mevrouw heeft ook trauma­ verwerking en bezoekt een psycholoog. Mevrouw^BBH®vertelt het verhaal van^H^een 34-jarige alleenstaande moeder met drie kin­

deren met een leeftijd van 6, 8 en 12 jaar. Mevrouw is in de financiële problemen geraakt door een terugvordering van de Belastingdienst inzake kinderopvangtoeslag. Zij maakte daarvan gebruik, om­ dat ze werkte en naar school ging. Op een gegeven moment heeft de Belastingdienst de toeslagen stopgezet omdat do instantie van mening was dat mevrouw er geen recht op had. De moeder kreeg niet boven water wat er aan de hand was en waarom de toeslag werd stopgezet. Door het stopzetten van de toeslag hadden de kinderen geen opvang meer. Bij de Belastingdienst kreeg mevrouw geen gehoor, maar wel een te betalen terugvordering en een torenhoge betalingsregeling, waaraan ze niet kon voldoen. Door die schuld kwam mevrouw steeds verder in de problemen. Haar huurtoeslag en zorgtoeslag werden ingehouden. Het ging van kwaad tot erger. Op een gegeven moment moest me­ vrouw haar woning verlaten, omdat ze de vaste lasten niet meer kon verlaten. Mevrouw voelde zich in 2016 genoodzaakt om Nederland te ontvluchten. Ze zag door de problemati­ sche schuldenlast geen uitkomst meer. In 2021 is ze door de Belastingdienst benaderd dat ze moge­ lijk gedupeerde is. Inmiddels is ze een erkend gedupeerde en heeft ze € 30.000,- gehad. Ze moet nu wachten op de integrale toets, die ergens begin 2022 zal plaatsvinden. Op 10 juni jl. is mevrouw te­ ruggekomen naar Nederland.

Sinds haar terugkeer is ze bankslaper bij haar familie in Rotterdam. Het is haar gelukt weer een baan te vinden en de kinderen gaan naar school. Wat dat betreft is er stabili­ teit. Vanwege haar laatste binding in Capelle heeft de gemeente Rotterdam haar doorverwezen naar Capelle. Ze heeft haar verhaal kunnen doen en er is een plan van aanpak gemaakt. Mevrouw heeft

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

7

inmiddels een briefadres in de gemeente Capelle gekregen voor de duur van zes maanden. Ze wordt ondersteund door de Stichting Welzijn Capelle. Mevrouw wil heel graag een eigen woning om meer rust en stabiliteit voor haar kinderen te creëren. Het feit dat zij gedupeerde is wil niet zeggen dat ze urgentie krijgt. Ze moet zich dus inschrijven bij Woonnet Rijnmond en op dezelfde manier als ieder ander op woningen reageren. Dat maakt de situa­ tie voor haar wel lastiger. De schulden zijn er nog steeds. Nu mevrouw een adres heeft zullen ook schuldeisers haar weer gaan vinden. Mevrouw^UIU^^^vertelt het verhaal van^H^een alleenstaande moeder met twee kinderen. Zij werkt 52 uur per week in avond- en nachtdiensten, omdat ze haar kinderen niet naar de kinderop­ vang durft te laten gaan. Haar jongste kind is door de Belastingdienst als illegaal bestempeld. Daarom is de kinderopvangtoeslag teruggevorderd. Mevrouw is daarom ook in avond- en nachtdiensten gaan werken en is helemaal op. Ze is meer gaan werken om haar schulden af te betalen, maar is tegelijker­ tijd bang om meer terug te moeten betalen, omdat ze door meer te gaan werken haar studiefinancie­ ring meer terug moet gaan terugbetalen. Hier ziet men een vrouw die alles voor haar kinderen overheeft en zelf eraan onderdoor gaat.

De ge­ meente heeft regelmatig gesprekken met haar en geeft haar informatie over de procedure bij de Be­ lastingdienst. Verder is mevrouw verwezen naar het formulier voor gratis rechtshulp. De gemeente heeft ook over deze vrouw contact gehad met de Belastingdienst en zij is doorverwezen naar de mo­ gelijkheid voor maatschappelijk werk, dat ze op dit moment nog niet ziet zitten. Mevrouw heeft een lichte toets gehad en is nog niet erkend, wat heel veel onzekerheid geeft. Ze wordt van het kastje naar de muur gestuurd en weet het niet meer. Bovenop alle vermoeidheid is dat heel erg zwaar. Hoe dan ook is mevrouw blij dat ze regelmatig contact met de gemeente kan hebben, zodat ze haar verhaal kwijt kan en met iemand over haar situatie kan praten. Mevrouw zei zelf dat geen enkel geld het lange werken en het missen van haar kinderen goed kan maken.

Mevrouw^m^ertelt het verhaal van de 31 -jarigeCHH^die twee dochters heeft en een schuld van € 10.000,-. In 2011 kreeg ze als studente al haar eerste kind en zij meldde haar dochter toen bij de kinderopvang aan. Na een tijdje kreeg zij van de Belastingdienst bericht dat ze te veel geld had ontvangen en dat ze dat moest terugbetalen. Daarbovenop kreeg ze een brief van de Belastingdienst dat ze een toeslagpartner had, wat echter niet waar was. Door deze brief moest ze nog meer geld terugbetalen. Na de geboorte van de tweede dochter werd de kinderopvangtoeslag verlaagd. Omdat ze een schuld bij de Belastingdienst had werden ook andero toeslagen ihgehouden. De situatie werd onhoudbaar en zij besloot te stoppen met haar studie, zodat haar dochter niet naar de opvang hoefde te gaan. Naast de bestaande schulden had ze ook een studieschuld en huurschuld opgebouwd. Eind maart meldde ze zich bij het gemeentelijke meldpunt. Jennifer vertelde dat ze een zware periode achter de rug heeft door de toeslagenaffaire waaronder haar dochters zeer hebben geleden. De dochters houden van dansen, maar door do ontstane situatie konden zij niet op lessen gaan. Intussen stapelden de reke­ ningen zich op. Naar aanleiding van het gesprek zijn opties en mogelijkheden besproken en is zij aangemeld bij SWC, waar er contact is geweest met een financieel medewerker.^|jj|^s aangemeld bij het Werkplein.

Havensteder is gevraagd de getroffen betalingsregeling te pauzeren. Voor de dochters is mevrouw over het jeugdfonds sport en cultuur geïnformeerd. Het duurde lang voordat Jennifer weer bericht kreeg van de Belastingdienst. Dat maakte haar heel zenuwachtig en ontzettend onzeker over de toekomst. Helaas heeft ze in juli te horen gekregen dat ze niet door de lichte toets is gekomen en dat ze op de zaakbehandelaar moest wachten. Hierdoor ver­ viel haar pauzeknop bij Havensteder ook en werd er weer geld ingehouden. Opnieuw is Havensteder verzocht om de huurschuld te pauzeren, wat ook is gebeurd. Inmiddels heeft^Jj^een aantal sollicitaties lopen en heeft zij ondanks alle tegenslagen en dat ze nog niet door de Belastingdienst erkend is haar leven weer op de rit gekregen. De VOORZITTER staat geen vragen over de vier casussen toe, omdat die te persoonlijk zijn. Ze zijn een gevolg van de vreselijke en schrijnende toeslagenaffaire. MpvrniiwOWMBBhpinadri ikt het belang om hulpverlening niet af te dwingen. Men zou de mensen

willen oppakken en hulp willen toestoppen. Het recht om zelf te bepalen wat voor hulp je ontvangt is echter ook belangrijk. Dat betekent dat het bieden van hulp ook belangrijk is van de ouders. Dat is voor buitenstaanders best wel heel lastig, maar wel een belangrijk principe. Daarbij is de gemeente er wel op het gewenste moment.

Besloten commissie Samenleving en Economie 14 september 2021

Pagina:

8

evrou gaat ervan uit dat de problematiek bij de commissie duidelijk is geworden. De gemeente Capelle doet al tien jaar haar best om iets daaraan te doen en waar mogelijk hulp te bieden. De gemeente is erin geslaagd om ouders te laten weten dat Capelle ze nooit in de steek heeft gelaten, al was het alleen maar door het betalen van juridische bijstand. 3. Rondvraaa De heerÉÉMlMHB complimenteert de wethouder en de ambtenaren met het delen van de casussen. Hij vindt het van belang om vertrouwelijk inzicht te hebben in de statussen van de verschillende dos­ siers via een tabel, met daarin vermeld: het aantal afgehandelde zaken, het aantal erkende ouders, het aantal doorlopen lichte toetsen, het aantal ouders dat nog niet is gekend, het aantal mensen dat geen prijs stelt op hulp en personen die geen contact willen. Voor mensen die slachtoffer zijn van de toeslagenaffaire hebben daarvan waarschijnlijk levenslang effect en hij wil weten wanneer de gemeente hen overdraagt naar de reguliere zorg. Hij wil weten hoe de wethouder daarmee wil omgaan. ^jm^nevrouw^m^^werkt op dat gebied nauw samen met het maatschappelijk werk, dat ook het lotgenotencontact begeleidt. Waar mogelijk belt de gemeente mensen na met de vraag hoe het met hen gaat. Als mensen niet geholpen willen worden is het lastig. De gemeente wil zich ook niet opdringen.

De benodigde stappen wil zij zeker nog zetten, om mensen die nog niet in beeld zijn te bereiken. Slachtoffers worden zeker doorverwezen naar het jeugd- en cultuurfonds en de buurtgroep. Wat er wordt gevraagd van de gemeente en begeleiders moeten zij ook nog leren. De heerflH^^^B^an zich voorstellen dat mensen geen behoefte hebben aan een brief in het kader van de toeslagenaffaire en daarmee klaar zijn. Mogelijk willen ze wel vanuit de bredere hulpverlening contact hebben. Hij vindt het van belang om daarin keuzen te maken.

De heer^^yy^ zegt dank voor de presentatie en waardeert de medewerkers die met de problema­ tiek bezig zijn. Door een van de casussen werd hij getriggerd en hij vroeg zich af welk aantal Capellenaren door deze situatie een dak boven hun hoofd zijn kwijtgeraakt. Slachtoffers krijgen geen urgentie bij een woning­ corporatie en hij begrijpt niet dat de situatie niet als uitzonderlijk wordt bestempeld. Bij een dak boven hun hoofd kunnen zij namelijk hun leven weer oppakken. ^^m^rnevrouw^mnS^ reageert dat eigenlijk heel weinig mensen hun huis zijn uitgezet. Wel zijn er mensen gevlucho!n<regen te horen dat ze geld terugkrijgen, waarna ze terugkwamen. Dan is sprake van een heel andere situatie. De lijst met mensen die op een woning wachten is groot en dan is het heel lastig bij jaren afwezigheid voorrang te verlenen voor een woning. Mevrouw^^|^H|f^|HH£:egt eveneens dank voor de presentaties, die alle over moeders als gedupeerden gingen. Dat riep bij haar de vraag op waar de vaders zijn gebleven. ^^g^g^nevrouw^imH^bevestigt dat de vaders er ook zijn. Als relaties over zijn hebben vaders ook recht op teruggaven van de Belastingdienst. Soms krijgen de vaders ook het geld en niet de moeders. Mevrouv^l^^H^licht toe dat erom gaat wie de handtekening heeft gezet. Dat is de gedupeerde.

Nu telt, ook de toeslagpartner en het Rijk kijkt nu ook naar het compenseren van stellen waarvan beide partners zijn gedupeerd. In voel gevallen hebben de moeders de kinderopvangtoeslag aangevraagd, omdat ze gescheiden zijn.

4. Sluiting De VOORZITTER benadrukt nogmaals dat geheimhouding geldt voor wat vanavond in de besloten commissievergadering is besproken en sluit de vergadering om 20.35 uur. Aldus vastgesteld in de vergadering van de commissie Samenleving en Economie van 11 oktober 2021, de secretaris, de voorzitter,