Van Rosmalen Spreektekst 26 november 2022 SOB vs 27 nov

Spreektekst 28 november commissie Stadsontwikkeling en Beheer ‘Waar een wil is, is een weg’. Geachte raadsleden, wethouder, dames en heren Ik spreek over het onderwerp, de ING-locatie en de mogelijke invulling daarvan, als omwonende en maatschappelijk betrokken burger. Het motto van mijn verhaal is: ‘Waar een wil is, is een weg’. Allereerst iets over het bestaande gebouw. Dit is ontworpen door de architecten Alberts en Van Huut. Het gebouw staat er nog geen dertig jaar. Het heeft een energie A-label. Alberts en Van Huut zijn bekend vanwege de organische architectuur met veel aandacht voor duurzaamheid. Hun gebouw voor de Gasunie in Groningen werd in 2007 gekozen tot het mooiste gebouw in Nederland. Het gaat dus om bijzondere en onderscheidende architectuur. Moderne architectuur wordt in Nederland nog onvoldoende beschermd. In de NRC van dit weekend stond daarover een artikel. Naoorlogse architectuur krijgt niet snel een monumentenstatus. Dat is bij het ING-gebouw ondanks de inzet van de Historische Vereniging Capelle ook niet gelukt. Het voormalige hoofdkantoor van de ING Bank in Amsterdam, nu het Zandkasteel, heeft wel een gemeentelijke monumentenstatus. Dat is daardoor behoed voor sloop. In de ambtelijke notitie wordt geconstateerd dat pogingen tot behoud van het pand tot nu toe niets hebben opgeleverd.

Ik weet dat er zowel vanuit bewoners als met ambtelijke inzet veel is gebeurd. Uw raad heeft zich in de zomer van 2020 ook uitgesproken om de mogelijkheden tot behoud te onderzoeken. Diverse initiatieven stuitten op een onoverbrugbaar verschil tussen de prijs die geïnteresseerde partijen op tafel konden leggen en de vraagprijs van de eigenaar en ontwikkelaar HIG. HIG wil het pand slopen en nieuwbouw realiseren, bij voorkeer met hoogbouw. In het stuk worden drie alternatieven genoemd. Voor elk van de drie varianten geldt dat het bouwvolume in kubieke meters veel groter is dan bij het huidige gebouw. In plaats van plusminus 16.000 kubieke meter zo’n 60.000 kubieke meter. Er komen bij nieuwbouw dus veel meer stenen bij dan er verdwijnen. En dat in een al stenige omgeving. De rooilijn van de nieuwbouw schuift bovendien op in de richting van de appartementencomplexen aan de Kerklaan. Bij de twee varianten met woningbouw wordt gemeentelijke grond toegevoegd aan de bestaande kavel, zodat er tot aan de Kerklaan kan worden gebouwd. In de bestemmingsplanvariant wordt de kavelgrens niet overschreden. De toevoeging van grond bij de andere varianten wordt niet als afzonderlijk punt van besluitvorming geformuleerd. Ik vind dat dit wel duidelijk moet zijn.

Het voorgestelde bouwvolume heeft te maken met de financiële belangen van de eigenaarontwikkelaar die uit de kosten wil komen en wil verdienen voor de beleggers. Op zich vanuit zijn gezichtspunt begrijpelijk, maar daardoor zijn de bouwplannen wel ingrijpend voor het stadscentrum en de woonomgeving. Is dit een keus van de gemeente of zijn we hier als het

ware ingerold? Er is door de gemeenteraad tot nog toe geen duidelijke keuze voor al dan niet hoogbouw in het centrum gemaakt. In de Stadsvisie is sprake van accenten met hoogbouw nabij OV knooppunten, maar ook over een ‘Capelse maat’. Dat is niet geconcretiseerd in een aantal meters bouwhoogte. Bij het begrip ‘Capelse maat’ denk ik aan een menselijke maat, een harmonie met het Capelse centrum. Niet aan het centrum van Rotterdam, laat staan aan Dubai. De omringende gebouwen aan de Kerklaan, Fluiterlaan en Duikerlaan zijn gemiddeld dertig meter hoog. Een gebouw van 70 meter daar dichtbij zorgt niet voor meer balans, maar detoneert. Het gaat bij de plannen van HIG om huurwoningen die duurder zijn dan de grens voor sociale woningbouw. Dus om woningen die voor de meeste Capelse starters niet betaalbaar zijn en voor de meeste Capelse senioren vanwege de oppervlakte van plusminus 55 vierkante meter niet aantrekkelijk. Ik heb begrepen dat HIG de woningen gestoffeerd wil opleveren. Dan denk je eerder aan woningen voor expats en huurders die tijdelijk een woning zoeken. Er is nog niet gebiedsbreed nagedacht over hoogbouw van 70 meter, terwijl er nu wel een voorstel daartoe ligt, ook onder druk van de omstandigheid dat er een gebouw leegstaat. Toch zie ik het risico van tunnelvisie alsof dit onvermijdelijk is. De sleutel ligt mijns inziens bij het bouwvolume.

Bij een wat lager bouwvolume is een aantrekkelijk ontwerp dat wel binnen de Capelse maat past zeker mogelijk. De plompe toren van 50 meter met een onderlaag van 16 meter is dat naar mijn mening niet. Ook een stedenbouwkundige leek kan dat zien. Verder denk ik aan de parkeerdruk en de verkeersafwikkeling bij de bestaande appartementencomplexen. Een stukje autoweg langs het ING gebouw verdwijnt, de drie appartementencomplexen aan de Kerklaan zijn alleen nog via een inrit aan de Fluiterlaan en drie doodlopende straatjes te bereiken. Bezoekers van het nieuwe gebouw zullen ook een parkeerplek zoeken, de inpandige garage is voor bewoners bedoeld. De sloop en nieuwbouw levert overlast en milieuschade op, met name door uitstoot van stikstof en fijnstof. Veel oudere bewoners krijgen te maken met een achteruitgang van de leefbaarheid en van hun woongenot, door minder lichtinval, uitzicht en valwinden. Dit alles vloeit voort uit wat HIG wil en waar u als gemeenteraad al dan niet voor kiest. De architect van het ING gebouw, Max van Huut heeft zijn hand uitgestoken, hij heeft ontwerpen geschetst om naast het gebouw aanvullende gebouwen neer te zetten. Die uitgestoken hand is nog niet aangenomen. Er was en is belangstelling voor bijvoorbeeld ouderenhuisvesting en jongerenhuisvesting in het bestaande pand. Ik eindig met een oud Hollands spreekwoord: waar een wil is, is een weg.

Ik vind het verdrietig en ook onjuist een duurzaam en iconisch gebouw kapot te maken om er een gebouw voor in de plaats te zetten dat niet voldoet aan een Capelse maat, een menselijke maat.

Dank voor uw aandacht. José van Rosmalen, Kerklaan 500, Capelle aan den IJssel, j.vrosmalen@online.nl