Document · PDF

presentatie Rein-Aart Capelle aan den IJssel 25 maart 2025

Raadsbrede commissie 25 maart 2025, gemeente Capelle Ad IjsselBij agendapunt: “Waar staat onze gemeente – een gesprek o.b.v. “benchmarkinformatie”1.950 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Financiële trend gemeenten en Capelle aan den IJssel Balans in geld en capaciteit

Rein-Aart van Vugt 25 maart 2025

Inleiding

Bron: Financieel Dagblad

????....kiezen….polarisatie

Het geld klotst bij gemeenten tegen de plinten op

Gemeenten hebben veel te hoge reserves, dat is geld van de burger Als je gewoon niet meer begroot wat je toch niet uitvoert, is de bezuinigingsdiscussie niet meer nodig Het ‘ravijnjaar’ is juist goed: het zet een rem op de forse groei in geld en formatie bij gemeenten Het dwingt gemeenten keuzes te maken, prioriteiten te stellen, realistisch te ramen © 2025 Deloitte The Netherlands

Bezuinigingsspook komt snel dichtbij

Het Rijk ‘kannibaliseert’ de arbeidscapaciteit van gemeenten door veel taakoverdrachten Bij taakoverdrachten komt steeds te weinig geld mee Weg met die handboeien van structureel evenwicht Het ravijnjaar gaat pijn doen Het Rijk is onvoorspelbaar en onbetrouwbaar voor de gemeentefinanciën Verschraling op gemeenten: J/N?

We zien drie “waarheden….”

“Gemeenten worden in 2026 gekort op het Gemeentefonds. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) spreekt van een ‘ravijnjaar’ in 2026”

“De financiële positie van de Nederlandse gemeenten is goed. Het Gemeentefonds is gestegen, er is sprake van positieve resultaten en het opgebouwd eigen vermogen is gegroeid”

“Gemeenten lopen achter op het realiseren van de begrote ambities en investeringen. De gemeentelijke uitvoeringskracht sluit niet aan op de plannen in de begroting”

Financieel beeld Capelle aan den IJssel samengevat 1. Financiële positie is op dit moment sterk. - veel reserves (hoge solvabiliteit) - weinig schulden (lage schuldquote) - laag niveau lokale lasten

2. Meer geld vanuit het Rijk vanaf 2019 is ingezet om taken te realiseren en de lokale heffingen laag te houden. In tegenstelling tot het landelijke beeld is bij Capelle aan den IJssel vanaf 2019 beperkt gespaard. Vooral de ‘winst’ op de verkoop aandelen Eneco in 2020 heeft geleid tot een versterking van de financiële positie. 3. Capelle aan den IJssel heeft de ‘lucht’ al uit de begroting gehaald, raamt behoorlijk scherp en heeft administratieve maatregelen al genomen. 4. Capelle aan den IJssel is vanaf 2017 meer dan gemiddeld gaan Investeren in infrastructuur, gebouwen, etc.

Conclusie: Capelle aan den IJssel moet bij minder geld vanuit het Rijk vanaf 2026 direct scherpe keuzes maken in de voorzieningen voor de burgers en bedrijven en het niveau van de lokale belastingen. De vertrekpositie is wel Financieel gezond. © 2025 Deloitte The Netherlands

Korting op het Gemeentefonds in 2026

Waarheid 1: “Gemeenten worden in 2026 gekort op het Gemeentefonds. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) spreekt van een ‘ravijnjaar’ in 2026” - De volumegroei van het Gemeentefonds wordt gekoppeld aan het bruto binnenlands product (bbp) om te komen tot een stabiel en voorspelbaar budget (in plaats van koppeling aan de Rijksuitgaven). - In 2026 worden gemeenten gekort op het Gemeentefonds.

Algemene uitkering

• Herverdeling gemeentefonds 20232025 (effecten gemaximeerd) • Vanaf 2024 gewijzigde systematiek

• Vanaf 2026 ‘ravijnjaar’ Septembercirculaire 2024:

Ravijnjaar Algemene uitkering: I.

Vanaf 2019 met € 12,5 miljard gegroeid van € 30,9 miljard naar € 43,9 miljard in 2024 (42%)!!

II.

Ravijnjaar was 1 jaar geleden nog € 4 miljard, inmiddels is dat circa € 2 miljard.

III.

Stijging algemene uitkering tussen 2024 en 2029 bedraagt 11% (5 jaar)

IV.

Gewijzigde systematiek algemene uitkering vanaf 2024 (volumegroei 8 jarig gemiddelde BBP)

* € 1.000 Landelijk meicirculaire vanaf 2024 septembercirculaire

2019

2020

30.892.700

33.360.000

2022

34.880.000

2023

39.494.300

2024

2025

2026

2027

2028

2029

40.370.800

43.939.500

44.888.900

44.028.900

45.606.200

47.119.100

48.809.900

+ 42%

+ 1.542.700

Gmeente Capelle aan den IJssel

2021

Het Ravijn

114.829

+ 2.467.300

+ 1.520.000

+ 4.614.300

+ 876.500

+ 3.568.700

+ 949.400

-/- 860.000

+ 1.577.300

+ 1.513.000

+ 1.690.800

+ 8,0%

+ 4,6%

+ 13,2%

+2,2%

+ 8,8%

+ 2,2%

-/- 1,9%

+ 3,6%

+ 3,3%

+ 3,6%

122.330

131.702

151.286

155.336

164.173

169.196

160.309

161.270

161.273

162.427

+ 6,5%

+ 7,7%

+ 14,9%

+ 2,7%

+ 5,7%

+ 3,1%

-/- 5,25%

nihil

+ 43%

Onderzoek naar financiering WMO en Jeugdzorgkosten

VI.

Veel specifiek geld beschikbaar: Energietransitie, Stikstofproblematiek, Woningbouwimpuls

9 oktober 2024: Acrres (volumedeel) bijgesteld: 2025: + 50 miljoen Euro 2028: + 175 miljoen Euro

Financiële positie gemeenten was niet eerder zo hoog Waarheid 2: “De financiële positie van de Nederlandse gemeenten is goed. Het Gemeentefonds is gestegen, er is sprake van positieve resultaten en het opgebouwd eigen vermogen is gegroeid”

- De omvang van het Gemeentefonds laat over de periode 2015-2029 een stijgende trend zien - Van 2020 tot en met 2024 is de omvang van het Gemeentefonds sterk gestegen - Het eigen vermogen (de algemene reserve en bestemmingsreserves) van gemeenten per eind 2023 is hoog

Ontwikkeling BBV Kengetallen gemeente Capelle aan den IJssel 1

Kengetal 2019 Netto Schuldquote

2020

2021

2022

2023

Begroot

75%

81%

49%

51%

39%

Werkelijk

47%

12%

19%

17%

22%

Begroot

25%

27%

52%

51%

54%

Werkelijk

35%

62%

65%

63%

59%

Structurele Begroot exploitatieruimte

-/- 1%

1,2%

Werkelijk

Grondexploitatie Begroot

7% 3%

2% -/- 1,1% 7% -/- 1,7%

Werkelijk

0,1%

Begroot

85%

81%

78%

71%

Werkelijk

81%

76%

80%

83%

2 Solvabiliteit

Belastingcapaciteit

2024

32%

2025

46%

2026

2027

2028

2032

Landelijk Norm gemiddelde 2023/2024 Goed

68%

83%

96%

149%

57%

Norm Onvoldoende

< 90% > 130%

38%

52%

48%

41%

34%

29%

35%

> 50%

< 20%

39% 0,2%

1,6%

0,1% -/- 4,1% -/- 5,5% -/- 6,5% -/- 10%

> 0%

< 0%

1,1%

3% 6%

< 20%

> 35%

1,3%

1,0%

1,5%

73%

77%.

n.v.t.

101 % 100%

< 95% > 105%

VNG: financiële conditie

Financiële positie is erg sterk

Eind 2023 hadden nog maar 15 gemeenten een onvoldoende financiële conditie (t.o.v. 11 gemeenten in 2022, 16 in 2021 en 42 in 2020).

Ontwikkeling vermogen

? -

Eneco

Het eigen vermogen van gemeenten stijgt naar € 40 miljard in 2023 Het eigen vermogen stijgt met € 12 miljard vanaf 2019 vanaf 2010 is sprake van een positief gerealiseerd resultaat

Ontwikkeling resultaat

Capelle aan den IJssel ‘zeilt’scherp aan de wind

Lokale heffingen OZB meer-persoons-huishouden

Tarief Capelle aan den IJssel (Euro)

Stijging

Tarief NL

Stijging

Verschil

2019

224

2020

228

+ 1,8%

295

+ 5%

-/- 67

2021

233

+ 2,2%

305

+ 3,4%

-/- 72

2022

297

+ 27,5%

380

+ 24,6%

-/- 83

2023

297

+ 0,0%

403

+ 6%

-/- 106

2024

323

+ 8,8%

423

+ 5%

-/- 100

+ 20

+ 8,06%

+ 28

+ 8,8%

(Euro)

281

-/- 57

2025 Gem.

-/- 26%

Gem. WOZwaarde

Tarief OZB

OZB eigenaar

Riool eig./gebr.

Afvalstoffen-

Totaal

484.000

0,0909

423

346

225

994

443.897

0,0728

323

297

120

740

Begroting versus realisatie

Waarheid 3:“Gemeenten lopen achter op het realiseren van de begrote ambities en investeringen. De gemeentelijke uitvoeringskracht sluit niet aan op de plannen in de begroting” •

Er is een te groot verschil tussen de wereld van de begroting en de wereld van de realisatie • Achterblijvende investeringen • Achterblijvende ontwikkeling van grondexploitaties • Sterk oplopende pot: nog te besteden subsidies en specifieke uitkeringen • Achterblijvende besteding van de onderhoudsvoorzieningen • Hoge voordelige saldo vanaf 2019 Dit geldt minder voor Capelle aan den IJssel • Achterblijvende besteding van (bestemming)reserves

Gemeenten komen bij de begroting structurele gelden tekort en houden bij de jaarrekening fors (incidenteel) geld over. Bij het Rijk overigens het zelfde beeld. Dit geldt minder voor Capelle aan den IJssel

Investeringen Investeringen in materiële vaste activa

+ 54 % in 13 jaar

+ 250 % in 13 jaar

Investeringen Lage investeringen in bouwgronden

-/- 70 % in 13 jaar

+ 272 % in 13 jaar

Investeringen Afnemende schuldpositie

+ 14 % in 13 jaar

-/- 42 % in 13 jaar

Ontwikkeling Overlopende passiva (niet bestede specifieke uitkeringen) Specifieke uitkeringen en de nog te besteden specifieke uitkeringen nemen toe

2019: 16 regelingen € 6,9 miljard

2023: 153 regelingen € 18 miljard

Forse toename specifieke uitkeringen, veel ook nog niet besteed.

Voordelige resultaat Ontwikkeling saldo van baten en lasten ten opzichte van begroting De wereld van de begroting en de wereld van de realisatie

Eneco

Begroot saldo van baten en lasten: altijd interen op reserves

Voordelige resultaat

Hoe ontwikkelen de baten en lasten zich?

Aantal en omvang (crisis) activiteiten groeien hard, en zijn hoger dan primair begroot

Inclusief verkoopopbrengst Eneco

+ 26%

+ 24%

+ 37%

+ 38%

Mogelijkheden van invloed voor de gemeenteraad Stuurruimte

1. 2. 3. 4.

(Durf) keuzes (te) maken, ‘nee’ (te) zeggen, belastingen te verhogen, focus aan te brengen, Sturen op investeringsagenda en planning (zowel nieuw als vervanging) Zet de algemene reserve vaker (tijdelijk) in bij het maken van keuzes (omsteltijd) Kies (stop met stapelen van ambities, minder werk en in innoveer): Op alles is te bezuinigen, verschil in mate waarin en tempo waarop: Wat voor gemeente wil je zijn

Korte termijn acties: • Rond eerst huidige taken en activiteiten af voordat nieuwe worden toegevoegd. • Zorg in deze periode voor de juiste balans tussen taken en uitgaven. Lange termijn keuzes langs vier lijnen: • Oranje: stoppen met taken die voor de burgers beperkt pijn doen • Rood: stoppen met taken die veel impact hebben, niet makkelijk zijn te herstellen • Blauw: verhogen belastingen

• • • •

Leuke dingen voor de mensen Zorgzame samenleving Ruimtelijk netjes Sober, veilig en zelfredzaam

Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL”), its global network of member firms, and their related entities (collectively, the “Deloitte organization”). DTTL (also referred to as “Deloitte Global”) and each of its member firms and related entities are legally separate and independent entities, which cannot obligate or bind each other in respect of third parties. DTTL and each DTTL member firm and related entity is liable only for its own acts and omissions, and not those of each other. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more.

www.deloitte.com/about

Deloitte provides industry-leading audit and assurance, tax and legal, consulting, financial advisory, and risk advisory services to nearly 90% of the Fortune Global 500® and thousands of private companies. Our professionals deliver measurable and lasting results that help reinforce public trust in capital markets, enable clients to transform and thrive, and lead the way toward a stronger economy, a more equitable society and a sustainable world. Building on its 175-plus year history, Deloitte spans more than 150 countries and territories. Learn how Deloitte’s more than 415,000 people worldwide make an impact that matters at www.deloitte.com. www.deloitte.com

This communication contains general information only, and none of DTTL, its global network of member firms or their related entities is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte organization shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2025. For information, contact Deloitte Netherlands.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15316500/1