19.02 - Initiatiefvoorstel SvdT

Initiatiefvoorstel ‘Stem van de Toekomst’ Dit voorstel beoogt de minimumleeftijd voor burgerraadsleden te verlagen van 18 naar 16 jaar. Hiervoor wordt een aangepaste formulering van artikel 4, lid 4 van de Verordening op de raadscommissies Capelle aan den IJssel 2022 voorgesteld.

Aanleiding Steeds minder jongeren voelen zich vertegenwoordigd in de politiek en verliezen het vertrouwen in de overheid. Tegelijkertijd zijn er tal van jongeren die zich actief willen inzetten voor hun stad. Momenteel kan dit bijvoorbeeld via de Capelse Jongerenraad. Binnen de raad is er voor hen echter geen ruimte om hun stem te laten horen. De huidige verordening op de raadscommissies Capelle aan den IJssel staat dit namelijk niet toe: de minimumleeftijd voor burgerraadsleden is 18 jaar. Net als in Leiden en een groeiend aantal andere gemeenten willen wij deze grens verlagen naar 16 jaar, om jongeren meer politieke betrokkenheid en verantwoordelijkheid te geven.

Doel Door jongeren vanaf 16 jaar de mogelijkheid te geven om als burgerraadslid deel te nemen aan raadscommissies, vergroten we hun betrokkenheid bij de lokale democratie en benutten we hun perspectieven bij besluiten die hen direct raken. Denk aan onderwerpen zoals wonen, onderwijs, veiligheid en duurzaamheid.

Beoogde wijziging van de verordening Wij stellen voor om aan artikel 4, lid 4 van de Verordening op de raadscommissies Capelle aan den IJssel 2022 de volgende zin toe te voegen. De artikelen 10, 11, 12, 13 en 15 van de Gemeentewet zijn van overeenkomstige toepassing op burgerraadsleden, met uitzondering van het gestelde in artikel 10, eerste lid van de Gemeentewet, inhoudende dat met ook burgerraadslid kan zijn als men ten minste de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt”.

Gevolgen voor Capelse Jongerenraad De uitbreiding van de selectiecriteria voor burgerraadsleden, waarbij ook Capellenaren van 16 en 17 jaar welkom zijn, biedt jongeren extra kansen om actief mee te denken over en binnen de Capelse politiek. Dit initiatief staat nadrukkelijk los van de Capelse Jongerenraad (CJR) en neemt geen taken van de CJR over. De bevoegdheden van de CJR

blijven volledig intact en het voorstel zal geen afname van vragen of onderwerpen voor de CJR tot gevolg hebben.

Handvat voor Capelse politieke partijen Jongeren kunnen veel bijdragen aan de Capelse politiek, mits zij goed begeleid worden en om de juiste redenen betrokken raken. Hun leeftijd brengt kansen, maar zeker ook risico’s met zich mee. Om jongeren vanaf 16 jaar succesvol te laten instromen als burgerraadslid, is het essentieel dat politieke partijen de juiste randvoorwaarden scheppen. Begeleiding en ondersteuning Zowel de gri[ie als de fractie speelt hierin een rol*. De gri[ie koppelt jonge burgerraadsleden zoveel mogelijk aan één vaste medewerker voor hun vragen. Fracties bieden een leeromgeving waarin jongeren stap voor stap kunnen groeien, zonder meteen zware verwachtingen. Denk aan een opbouw waarin jongeren in eerste instantie vooral meeluisteren bij commissievergaderingen, voordat zij actief meedebatteren. Heldere en toegankelijke communicatie Vooraf moet duidelijk zijn wat het burgerraadslidmaatschap inhoudt en wat jongeren kunnen verwachten. Tegelijkertijd is het belangrijk dat fracties flexibel omgaan met hun inzet: jongeren hoeven zich niet met elk onderwerp bezig te houden, maar krijgen ruimte om zich te richten op thema’s die hen aanspreken. Realistische verwachtingen rondom beschikbaarheid Jongeren combineren deze rol vaak met school of studie. Maak daarom haalbare afspraken over aanwezigheid bij vergaderingen, zeker bij bijeenkomsten in de avonduren.

Kortom, fracties en de gri[ie committeren zich aan: 1. Vaste contactpersoon voor vragen (gri[ie) 2. Stapsgewijze instroom en begeleiding (fractie) 3. Heldere communicatie over het raadslidmaatschap (partij & fractie) 4. Rekening houden met de beschikbaarheid van jongeren (fractie) Met deze aanpak ontstaat een veilige en leerzame omgeving waarin jongeren serieus worden genomen én de kans krijgen om politiek te groeien.

*de gri(ie is hierover geconsulteerd.

Argumenten 1. Jongeren willen participeren. Uit onderzoek van het Ministerie van BZK blijkt dat jongeren het belangrijk vinden om op jongere leeftijd verkiesbaar te zijn en actief bij te dragen aan politieke besluitvorming (1). 2. Meer representatie, meer vertrouwen. Jongeren voelen zich vaak niet gehoord in de politiek (2). Door hen een stem te geven in de commissies kunnen we helpen dat vertrouwen herstellen. 3. Gemeenten die ons zijn voorgegaan. Minstens 10 andere gemeenten, waaronder Leiden, Tilburg, Roermond en Oostzaan hebben de minimumleeftijd al verlaagd (3). Capelle kan zich in dit rijtje scharen als vooruitstrevende gemeente waar de stem van jongeren serieus wordt genomen. 4. Begeleiding is aanwezig. Jongere burgerraadsleden functioneren binnen een fractie en krijgen ondersteuning van de gri[ie, net zoals andere (burger)raadsleden. 5. Jongeren mogen al op de kieslijst. Jongeren mogen zich verkiesbaar stellen als ze tijdens de raadsperiode 18 worden. Zo kunnen zij al vanaf hun veertiende op de kieslijst komen, maar pas zitting nemen vanaf hun 18e. Deze wijziging benut jong talent beter en geeft jongeren (als burgerraadslid) eerder een stem in de Capelse raad. 6. Opstap naar het raadslidmaadschap. Veel raadsleden zijn eerder burgerraadslid geweest.

Deze wijziging geeft jongeren de kans om zich als burgerraadslid persoonlijk en politiek te ontwikkelen en zo uitendelijk een sterk raadslid te kunnen worden.

Kanttekeningen en weerlegging 1. Zorgplicht

voor jongeren. Fracties blijven verantwoordelijk voor de ondersteuning van hun burgerraadsleden, ongeacht de leeftijd. Extra aandacht voor schooltijden en eindtijden is hierbij logisch, maar niet belemmerend. Het feit dat burgerraadsleden eerst op de lijst moeten hebben gestaan biedt de kans voor een uitgebreid traject voorafgaand aan het burgerraadslidmaatschap.

2. Juridische overwegingen. Er bestaan geen wettelijke bezwaren; de raad kiest zelf

welke eisen gelden voor burgerraadsleden. 3. Kennis en ervaring. Onderzoek laat zien dat het verschil in politieke

volwassenheid tussen 16- en 18-jarigen klein is (4)(5). In landen waar jongeren vanaf 16 jaar actief kiesrecht hebben is dit verschil verwaarloosbaar.

Financiën Geen financiële consequenties.

Advies Capelse Jongerenraad Op 7 mei 2025 ging raadslid Alain Molengraaf (Leefbaar Capelle) in gesprek met de Capelse Jongerenraad (CJR) over dit initiatiefvoorstel. Naar aanleiding van dit gesprek heeft de CJR een advies opgesteld. De CJR ziet potentie in het voorstel om de minimumleeftijd te verlagen en staan unaniem achter het voorstel indien er rekening wordt gehouden met de volgende punten: 1. Voldoende ondersteuning voor de jongeren en ruimte om vragen te stellen; 2. Rekening houden met de belangen van de CJR: Het toevoegen van een kanttekening dat de bevoegdheden van de CJR onaangetast worden en de CJR geen vermindering van zaken en vragen hierdoor zal ervaren; 3. Jongeren mogen niet onder druk gezet worden, hou rekening mee met een stapsgewijze instroom (bijvoorbeeld eerste 5 vergaderingen meepraten maar nog geen mening uitten); 4. Duidelijke promotie en communicatie zodat jongeren weten hoe ze zich moeten aanmelden en wat zij kunnen verwachten; 5. Flexibiliteit voor de jongeren om mee te praten over onderwerpen die zij zelf interessant vinden, en geen hoge verwachtingen voor andere onderwerpen; 6. Flexibiliteit met verwachtingen van inzet, met betrekking tot late avonden.

Alle adviespunten van de CJR zijn verwerkt in dit initiatiefvoorstel. Adviespunten 1, 3, 4, 5 en 6 zijn terug te vinden onder ‘Handvest voor Capelse politieke partijen’. Adviespunt 2 is verwerkt onder ‘Gevolgen voor Capelse Jongerenraad’. Het advies van de CJR is als bijlage integraal toegevoegd aan dit document.

Voorgesteld raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel, Gelet op de artikel 82 lid 1 Gemeentewet, Besluit vast te stellen de: Verordening tot 1e wijziging van de Verordening op de raadscommissies Capelle aan den IJssel 2022

Artikel I De Verordening op de raadscommissie Capelle aan den IJssel 2022 wordt als volgt gewijzigd:

A Aan artikel 4, lid 4 wordt toegevoegd “Met uitzondering van het gestelde in artikel 10, eerste lid van de Gemeentewet, inhoudende dat met ook burgerraadslid kan zijn als men ten minste de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt”.

Artikel II Dit besluit treedt in werking de dag na de bekendmaking.

Bronnen (1) Kennisbank Openbaar Bestuur: https://www.kennisopenbaarbestuur.nl/documenten/2018/06/29/ongehoord-jongerenover-een-sterke-lokale-democratie (2) Kenniscentrum Integratie & Samenleving: https://www.kis.nl/sites/default/files/2022-08/vertrouwen-jongeren-in-instituties.pdf (3) Gemeente Leiden: https://leiden.qualigraf.nl/vji/public/agenda/agendaview/action=showdoc/ag=a8a28a02 a80888aa0282aa22217b95f2/pdc=02a0828a80aaa2a808aa2a8ebe06e7d3/RV_24.008 9_Jong_geleerd___n_jong_gedaan__de_verlaging_van_de_minimumleeftijd_van_duoleden_naar_16_jaar_na_erratum_2.pdf (4) Markus Wagner, David Johann, Sylvia Kritzinger (University of Vienna): https://doi.org/10.1016/j.electstud.2012.11.001 (5) Raad voor het Openbaar Bestuur: https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2019/06/24/jonggeleerd-oud-gedaan

Bijlage: Advies Capelse Jongerenraad