11.02 - Bijlage 1 Rapportage Grip op Hitland van Commissie Verbonden Partijen (def)

Grip op Hitland rapportage van de Commissie Verbonden Partijen

Pagina 1 van 9

Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2. Bijeenkomsten 3. Pilot Recreatieschap Hitland 4. Gesprekken 5. Observaties 6. Conclusies en aanbevelingen

p. 2 p. 3 p. 3 p. 4 p. 5 p. 7

1. Aanleiding

Het onderzoek naar het Recreatieschap Hitland (verder te noemen: Hitland) door de Commissie Verbonden Partijen staat centraal in deze rapportage. In de Nota Verbonden Partijen 2019 zijn de beleids- en beheerskaders vastgelegd voor bestaande en toekomstige verbonden partijen (bijlage 1). Op basis van de Nota van bevindingen, conclusies en aanbevelingen van het Rekenkamerrapport ‘Verbinden is vooruitzien’ (2019) over een onderzoek naar bestuurlijke relaties met verbonden stichtingen (bijlage 2), heeft de raad de motie Commissie Verbonden Partijen op maandag 15 april 2019 aangenomen (bijlage 3). In deze motie heeft de raad uitgesproken dat het wenselijk is te komen tot een Commissie Verbonden Partijen om periodieke evaluaties van verbonden partijen uit te voeren.

Taken In de vergadering van maandag 16 december 2019 heeft de raad besloten de Commissie Verbonden Partijen op te richten (bijlage 4) en de Verordening Commissie Verbonden Partijen vast te stellen met daarin opgenomen de volgende taken van de commissie: - periodieke evaluatie van verbonden partijen, al dan niet op initiatief van het college van burgemeester en wethouders; - bespreking van de tweemaal per jaar gepresenteerde update rapportage gewenste bestuurlijke betrokkenheid; - het voeren van (periodieke) gesprekken met ab-/db leden van verbonden partijen (portefeuillehouder en/of de raadsleden die daarvan deel uit maken); - het voeren van (periodieke) gesprekken met bestuur / Raden van Toezicht, directies van verbonden partijen over wat er in de besturen van de verbonden partijen gebeurt, waarbij ook de rol van de Capelse afvaardiging in het bestuur van de verbonden partij aan de orde komt alsmede hoe men de betrokkenheid/inbreng van de raad ervaart en beoordeelt; - het bezien of het verschil in rolverdeling tussen de portefeuillehouder die met de inhoud is belast en de portefeuillehouder die met het toezicht is belast in voldoende mate tot uiting komt; - het adviseren over de inrichting van statuten en de governance-structuur en daarover zo nodig voeren van overleg met de verbonden partij; - het schenken van specifieke aandacht aan verbonden partijen die in de praktijk

geen (of weinig) aandacht krijgen van de raad, omdat bijvoorbeeld geen sprake is van een zienswijzeprocedure.

Pagina 2 van 9

Daarnaast is de commissie het aanspreekpunt voor verbonden partijen (zeker ook voor die verbonden partijen waarin de gemeente niet direct vertegenwoordigd is), fungeert ten aanzien van de verbonden partijen in algemene zin als antenne (ten behoeve van de raad) en maakt de commissie de afweging of en wanneer onderwerpen met de raad als geheel moeten worden besproken. Samenstelling Ook heeft de raad op maandag 16 december 2019 (bijlage 5) besloten om de volgende (burger)raadsleden te benoemen tot lid van de Commissie Verbonden Partijen:  mevrouw J. den Engelsman – raadslid CDA;  de heer J.S. Kolster MSc MA – raadslid VVD;  de heer G. Spruit – raadslid Leefbaar Capelle;  de heer H.E. Tiesma – burgerraadslid D66;  de heer mr. P.M.D. Weijers – raadslid SGP (voorzitter). De commissie is vanuit de griffie ondersteund door de heer G. Venis (tot 1 maart 2021) en de heer drs. F. Harteveld (vanaf 1 maart 2021).

2. Bijeenkomsten

De startbijeenkomst van de Commissie Verbonden Partijen vond op donderdag 6 februari 2020 plaats. Daarna is de Commissie nog vijfmaal bij elkaar geweest op maandag 16 september 2020, woensdag 11 november 2020, donderdag 10 december 2020, vrijdag 10 december 2021 en vrijdag 28 januari 2022.

3. Pilot Recreatieschap Hitland

Op woensdag 11 november 2020 heeft de Commissie Verbonden Partijen besloten om Hitland te kiezen voor haar eerste onderzoek. Uitgangspunt hierbij vormt de Gemeenschappelijke regeling recreatieschap Hitland (bijlage 6). Overweging om voor Hitland te kiezen was dat het hier om een overzichtelijke Gemeenschappelijke regeling gaat met een beperkt aantal deelnemers (twee gemeenten: Capelle aan den IJssel en Zuidplas). Daarmee zou dit eerste onderzoek ook als een pilot voor vervolgonderzoeken kunnen dienen. Tijdens de vergadering op woensdag 11 november 2020 is ook besloten dat de opzet van de hoofdthema’s en de uitwerking van de vragen medio januari 2021 gereed zouden zijn, de interviews in februari 2021 zouden plaatsvinden en het rapport in maart 2021 gereed zou zijn voor bespreking in de commissie BVM in april 2021. Als gevolg van corona, personele wisselingen op de griffie in combinatie met het moeizame proces van het maken van afspraken voor de gesprekken met sommige betrokkenen vanuit GR Hitland, hebben er toe geleid dat het opstellen van deze rapportage vertraging heeft opgelopen.

Pagina 3 van 9

Werkwijze De commissie heeft kennis genomen van de diverse stukken met betrekking tot de GR Hitland. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met personen vanuit de verschillende geledingen van de GR Hitland, alsmede met ambtenaren die met Hitland te maken hebben.

4. Gesprekken

De Commissie Verbonden Partijen heeft (online) gesprekken gevoerd met: 1. de heer T. Aker, directeur Hitland op donderdag 17 juni 2021; 2. betrokken ambtenaren (beleidsadviseur van gemeente Capelle aan den IJssel plus planoloog en accounthouder van de gemeente Zuidplas) op maandag 21 juni 2021; 3. de voorzitter (mevrouw H. Westerdijk, wethouder gemeente Capelle aan den IJssel) en vicevoorzitter (de heer De Haas, wethouder gemeente Zuidplas) namens het dagelijks bestuur van Hitland op woensdag 30 juni 2021; 4. mevrouw H. Groenendijk-de Vries (raadslid gemeente Capelle aan den IJssel) namens het algemeen bestuur van Hitland op dinsdag 30 november 2021. Het gesprek met een vertegenwoordiging van het algemeen bestuur van Hitland heeft lang op zich laten wachten omdat de afvaardiging van het algemeen bestuur vanuit de gemeente Zuidplas meerdere malen op het laatste moment heeft afgezegd voor dit gesprek. Als gevolg hiervan heeft de Commissie Verbonden Partijen uiteindelijk besloten om het gesprek met een vertegenwoordiging van het algemeen bestuur, door te laten gaan met alleen de vertegenwoordiging van het algemeen bestuur van Hitland namens de gemeente Capelle aan den IJssel. Het commissielid Kolster is als raadslid vanuit Capelle aan den IJssel één van de leden van het algemeen bestuur van Hitland. Om die reden heeft hij niet deelgenomen aan de gesprekken.

Vragen De Commissie Verbonden Partijen heeft voor de gesprekken de volgende hoofdthema’s en deelvragen opgesteld. Aan de hand hiervan zijn de gesprekken gevoerd. De hoofdthema’s voor de gesprekken zijn: verleden, heden en toekomst. De daaraan gekoppelde deelvragen zijn: ad. 1 Verleden  Waarom is – t.b.v. Hitland – gekozen voor de GR-structuur?  Voldoet de regeling in het heden nog aan de oorspronkelijke doelstellingen?  Hoe passen daar de golfbaan en de positie (functie van directeur) in?  Is er sprake van een -concept- Toekomstvisie Hitland (gedateerd december 2009). Is die visie ooit officieel vastgesteld (zo ja, wanneer en door wie dan en wat is de status van dit stuk?)

Pagina 4 van 9

ad. 2 Heden  Wat zijn op dit moment de uitdagingen voor de GR Hitland (wat speelt er?)  Is tegen de achtergrond van deze uitdaging de huidige organisatievorm nog wel de (meest) geëigende?  In hoeverre heeft de gemeenteraad grip op / sturingsmogelijkheid bij het Openbaar Lichaam Recreatieschap Hitland?  Is de (vanwege wettelijke bepalingen) aanpassing van de GR (nu maken ook raadsleden deel uit van het algemeen bestuur) een verbetering als het gaat om de betrokkenheid van de raad?  Bijzonder punt van aandacht: golfbaan. Waar andere sportvoorzieningen (zoals bv. het zwembad) niet meer rechtstreeks worden beheerd, zijn we via deze GR wel medeverantwoordelijk voor een golfbaan. Daarbij is ook de vraag relevant of de BTW verrekening (via de gemeente) wel stand houdt (en waarom dan) als diezelfde verrekening bij Sportief Capelle en het Isala leidt tot discussie met de Belastingdienst.  Wat is de rol / functie van de werkgroep Hitland in de GR en welke invloed heeft deze werkgroep op het beleid van de GR. Ad. 3 Toekomst  Wat is of wat zal de komende (tien) jaren aan de orde zijn?  Is in dat kader de huidige organisatievorm nog wel de (meest) geëigende?  Zou je het nu weer/nog steeds als GR “organiseren”?  Leidt een gemeenschappelijk overleg met de raad (raadsleden) tot vergroting van de sturingskracht.

5. Observaties

Op basis van de constateringen naar aanleiding van de gesprekken stelt de Commissie Verbonden Partijen de volgende observaties vast. Gemeenschappelijke regeling recreatieschap Hitland  De achtergrond van het oprichten van de gemeenschappelijke regeling voor Hitland is het behouden en beschermen van het buiten stedelijk groen inclusief de recreatieve functie van het gebied (640 hectare) gelegen tussen de gemeente Capelle aan den IJssel en Nieuwerkerk aan den IJssel (sinds 1 januari 2010 onderdeel van de gemeente Zuidplas); deze beide gemeenten vinden de gemeenschappelijk regeling een passende oplossing voor het gezamenlijke beheer van het circa 270 hectare openbaar toegankelijk recreatiegebied, die voor beide gemeenten van grote betekenis is en houdt beide gemeenten scherp als het gaat om het beheer en de kosten.  De combinatie van openbaar recreatiegebied en een openbare golfbaan is uniek in Nederland, waarbij de golfclub de kostendrager is van het beheer en onderhoud van het recreatiegebied.  De gemeente Capelle aan den IJssel is door deze gemeenschappelijke regeling medeverantwoordelijk voor het onderhoud en beheer van een golfbaan en hiermee wordt afgeweken van de afspraken hoe in Capelle wordt omgegaan met het onderhoud en beheer van (sport)voorzieningen.

 De functie van directeur van Hitland is als zodanig niet geregeld in deze gemeenschappelijke regeling en dat geldt ook voor de golfbaan.

Pagina 5 van 9

Governance  De voorzitter en vicevoorzitter van het dagelijks bestuur van Hitland worden aangewezen door het algemeen bestuur van Hitland en wisselen bij toerbeurt telkens voor de helft van een raadsperiode. Voorzitter en vicevoorzitter zijn ieder afkomstig uit een andere gemeente.  De raad van Capelle aan den IJssel is met twee raadsleden vertegenwoordigd in het algemeen bestuur van Hitland, in tegenstelling tot de raad van de gemeente Zuidplas (niet vertegenwoordigd), waarbij de prioriteit van de gemeente Zuidplas niet in de eerste plaats lijkt te liggen bij Hitland, maar meer bij het recreatieschap Rottemeren.  Het algemeen bestuur van Hitland wordt goed ondersteund, dat geldt ook ten aanzien van de informatievoorziening.  De raadsleden van Capelle aan den IJssel, die zitting hebben in het algemeen bestuur van Hitland, ervaren dat het in de praktijk lastig is om de raad te laten participeren in het besluitvormingsproces door het algemeen bestuur van Hitland.  De Commissie Verbonden Partijen van de gemeente Zuidplas kent een andere/uitgebreidere rol dan de Commissie Verbonden Partijen van de gemeente Capelle aan den IJssel. In Zuidplas is de commissie betrokken bij de voorbereiding van de zienswijzen op stukken van verbonden partijen.

 De werkzaamheden van de directeur richten zich op het beheer van het openbaar recreatiegebied en de golfbaan; de baanmanager richt zich op de dagelijkse werkzaamheden van de golfbaan.  De (in)formele contacten tussen de desbetreffende ambtenaren van de beide betrokken gemeenten zijn goed.  De desbetreffende ambtenaren zijn niet aanwezig bij de vergaderingen van het algemeen bestuur en dagelijks bestuur van Hitland en de werkgroep Hitland. Zij vinden dat zelf ook zuiver.  Inwoners uit de gemeente Capelle aan den IJssel en de gemeente Zuidplas worden niet structureel betrokken bij de plannen van Hitland. Toekomstvisie Hitland  Het proces om de strategische Toekomstvisie uit 2009 te herijken is gaande en zal naar verwachting in april 2023 worden afgerond.  Het is op dit moment niet duidelijk of de herijking van deze Toekomstvisie gevolgen zal hebben voor de governance-structuur van Hitland.  Gesteld is dat het kwetsbare natuur- en recreatiegebied op langere termijn niet verpacht zou moeten worden maar in eigen beheer moet blijven.  De gemeente Zuidplas is niet van plan om in de toekomst huizen te gaan bouwen in dit gebied.  De leden van het algemeen bestuur van Hitland worden niet vooraf betrokken bij plannen voor de lange(re) termijn zoals de Toekomstvisie. Dat ligt bij de directeur en het dagelijks bestuur.

Werkgroep Hitland (verder te noemen: werkgroep)  Er bestaat een Werkgroep Hitland. Het doel van deze werkgroep is het actief en uit ervaring bijdragen aan het behouden dan wel vergroten van de kwaliteit van Park Hitland. De werkgroep adviseert het dagelijks en algemeen bestuur gevraagd en ongevraagd over alle zaken, die betrekking hebben op het gebruik van het recreatiegebied.  De werkgroep bestaat uit ongeveer acht/negen vrijwilligers, die zelf hun voorzitter en secretaris kiezen. Pagina 6 van 9

 

De directeur onderhoudt de contacten met de voorzitter van de werkgroep en staat positief tegenover de inbreng van de werkgroep. De aanwezigheid van de voorzitter van de werkgroep tijdens de vergaderingen van het algemeen bestuur van Hitland wordt als positief en constructief ervaren.

Financiën  De financiële bijdrage van de gemeente Capelle aan den IJssel en de gemeente Zuidplas aan Hitland is gekoppeld aan het inwonersaantal (artikel 45, Gemeenschappelijk regeling recreatieschap Hitland). Als gevolg hiervan draagt de gemeente Capelle aan den IJssel meer bij dan de gemeente Zuidplas, terwijl het grootste gedeelte van het grondgebied van Hitland binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Zuidplas ligt. Overigens lijkt ten aanzien van de recreatie in het gebied het aandeel wandelaars vanuit de gemeente Capelle aan den IJssel aanzienlijk groter te zijn dan vanuit de gemeente Zuidplas.

6. Conclusies en aanbevelingen

Op basis van de observaties, trekt de Commissie Verbonden Partijen de volgende conclusies en doet zij de volgende aanbevelingen. Gemeenschappelijke regeling recreatieschap Hitland & de governance  Door de combinatie van openbaar recreatiegebied en een openbare golfbaan is de golfclub voor een groot deel de mede-kostendrager van het beheer en onderhoud van het recreatiegebied. De winst, die wordt gerealiseerd door de golfbaan, komt ten goede aan Hitland. De golfbaan vormt daarmee geen financieel risico voor de gemeente Capelle aan den IJssel, maar geeft juist meer financiële armslag voor het beheer en onderhoud van Hitland  De organisatievorm van een gemeenschappelijke regeling voor Hitland wordt door zowel de gemeente Capelle aan den IJssel en de gemeente Zuidplas als positief ervaren en staat volgens de betrokken partijen niet ter discussie.  Het verdient aanbeveling om deze gemeenschappelijke regeling te actualiseren, nadat de herijking van de Toekomstvisie is afgerond, waarbij eventuele wijzigingen voor de governance-structuur dienen te worden meegenomen.  Bij een actualisatie van de gemeenschappelijke regeling zou het goed zijn om de functie van directeur formeel vast te leggen. Nu komt deze functie als zodanig nergens terug. Dit geldt ook voor de golfbaan, die niet vermeld is in de gemeenschappelijke regeling.

Toekomstvisie Hitland  Het verdient aanbeveling het algemeen bestuur van Hitland vooraf actief te betrekken bij plannen voor de lange(re) termijn zoals de Toekomstvisie, zodat als gevolg daarvan, via de Capelse leden van het algemeen bestuur, de Capelse raad daar ook meer en actief bij betrokken zal zijn. Werkgroep Hitland  Het verdient aanbeveling om, in het licht van het herijken van de toekomstvisie van Hitland, na te denken over de rol van de werkgroep ten opzichte van (bredere) participatie vanuit inwoners. Pagina 7 van 9

Financiën  Er is geen aanleiding om aanbevelingen op te stellen om de bestaande financiële afspraken, die zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling recreatieschap Hitland te herzien.  Het verdient aanbeveling na te gaan of het onderzoek naar de BTWverrekening (via de gemeente) dat plaatsvindt ten aanzien van Sportief Capelle en het Isala Theater en de mogelijke consequenties daarvan, ook van invloed zou kunnen zijn op de BTW-verrekening die bij Hitland plaatsvindt. Algemene conclusie en aanbevelingen Deze rapportage dient tevens te worden gezien als een overdrachtsdocument ten behoeve van de raadsperiode 2022-2026. De Commissie Verbonden Partijen stelt concluderend vast dat de gemeente Capelle aan den IJssel in voldoende mate direct sturing en grip heeft op de gemeenschappelijke regeling van Hitland, doordat Capelle aan den IJssel in het algemeen en het dagelijks bestuur van Hitland is vertegenwoordigd. Dat geldt ook voor de vraag of de Capelse raad in voldoende mate direct sturing en grip heeft op Hitland, aangezien er twee raadsleden lid zijn van het algemeen bestuur van Hitland. De Commissie Verbonden Partijen is van oordeel dat het goed is om deze grip op Hitland door en vanuit de raad te behouden.

Het verdient wel aanbeveling om de participatie van en de communicatie- en informatievoorziening naar de raad van Capelle aan den IJssel over Hitland, te intensiveren en hiermee te starten tijdens de introductie van de raadsperiode 2022-2026. De Commissie Verbonden Partijen steunt in dit verband tevens de volgende suggesties die tijdens het gesprek met een vertegenwoordiging van het algemeen bestuur van Hitland zijn voorgesteld. Het verdient aanbeveling dat: -

de vergaderdata van het algemeen bestuur van Hitland worden opgenomen in het datumoverzicht van het Weekbericht Gemeenteraad;

-

er jaarlijks een themabijeenkomst over Hitland wordt georganiseerd voor de raden van Capelle aan den IJssel en Zuidplas;

-

er in het introductieprogramma voor de raadsperiode 2022-2026, bij de beeldvormende avond over de gemeenschappelijke regelingen ook Hitland wordt toegevoegd, bij voorkeur met een wandeling door het recreatiegebied;

-

er afspraken worden gemaakt over de wijze van vooroverleg met de raad in het kader van de besluitvorming door het algemeen bestuur van Hitland, als gevolg waarvan de betreffende Capelse raadsleden de input van de Capelse raad kunnen meenemen naar het algemeen bestuur.

Pagina 8 van 9

De Commissie Verbonden Partijen merkt tot slot op dat de raadsleden van Capelle die zitting hebben in het algemeen bestuur van Hitland, de overige leden van de raad actief dienen te informeren en verantwoording aan hen dienen af te leggen. Tegelijkertijd hebben raadsleden ook de mogelijkheid en de eigen verantwoordelijkheid om zich te laten informeren door vragen te stellen of informatie op te vragen aan de vertegenwoordigers die namens de raad zitting hebben in het algemeen bestuur van Hitland. De Commissie Verbonden Partijen gaat graag met de commissieleden in gesprek over deze rapportage over de GR Hitland. Namens de Commissie Verbonden Partijen, de heer mr. P.M.D. Weijers, voorzitter

Pagina 9 van 9