10.02 - BBV resultaten verkenning aardgasvrij CapelleXL - 1391309

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: S. den Breejen Afdeling / Unit: SO - Duurzaamheid, Milieu en Wonen Portefeuillehouder: S. Geissler

Vergaderdatum: 27 februari 2024 Behandelwijze: Hamerstuk Documentnummer: 1391319

ONDERWERP Resultaten verkenning aardgasvrij CapelleXL

SAMENVATTING In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen met als doel om in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben. Op 7 maart 2022 is de Capelse Transitievisie Warmte door de gemeenteraad vastgesteld. In de Transitievisie Warmte staat hoe alle gebouwen in Capelle aan den IJssel aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Dit betekent dat de gemeente op zoek gaat naar een andere manier van verwarmen. Voor een bredere verduurzaming is het programma duurzaamheid vastgesteld op 3 juli 2023. Naast een stads brede besparingsaanpak gaat de gemeente ook gebiedsgericht aan de slag met de overstap naar aardgasvrij. In de Capelse Transitievisie Warmte zijn vier gebieden aangewezen waar de gemeente verkenningen start naar aardgasvrij. Eén van die gebieden is CapelleXL. Het college heeft besloten de gemeenteraad voor te stellen kennis te nemen van de resultaten van de verkenning Aardgasvrij CapelleXL en op basis van de resultaten bij bedrijven op bedrijventerrein Capelle West te inventariseren hoe zij staan ten opzichte van verduurzaming van hun pand. Doel: het mogelijk starten van een collectieve besparingsaanpak voor bedrijven op beide bedrijventerreinen.

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. Het collegebesluit van 16 januari 2024 inzake de resultaten verkenning aardgasvrij CapelleXL in te trekken; 2. De gemeenteraad voor te stellen: a. kennis te nemen van de resultaten van de verkenning Aardgasvrij CapelleXL; b. op basis van de resultaten bij bedrijven op bedrijventerrein Capelle West te inventariseren hoe zij staan ten opzichte van verduurzaming van hun pand. Met als doel het mogelijk starten van een collectieve besparingsaanpak voor bedrijven op beide bedrijventerreinen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake resultaten verkenning Aardgasvrij CapelleXL vast te stellen; 4. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake resultaten verkenning Aardgasvrij CapelleXL ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad.

BESLUIT: 27 februari 2024

Het college besluit conform het voorstel.

1

INHOUD/STREKKING 1. Aanleiding In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen met als doel om in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben. Op 7 maart 2022 is de Capelse Transitievisie Warmte door de gemeenteraad vastgesteld. In de Transitievisie Warmte staat hoe alle gebouwen in Capelle aan den IJssel aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Dit betekent dat wij op zoek gaan naar een andere manier van verwarmen. Voor een bredere verduurzaming is het programma duurzaamheid vastgesteld op 3 juli 2023. Hierin zijn de veranderprincipes benoemd zoals: de verandering doen wij samen, de verandering is voor iedereen eerlijk, de gemeente geeft het goede voorbeeld in de verandering, de verandering betekent opbouwen maar ook afbreken. Naast een stads brede besparingsaanpak gaan wij ook gebiedsgericht aan de slag met de overstap naar aardgasvrij. Daarbij houden wij rekening met de handreiking betaalbaarheid warmtetransitie. Er is gekozen om vier gebieden te onderzoeken: 's-Gravenweg West, CapelleXL, het Rivium en de Florabuurt. Zo zijn er vier verschillende verkenningen om lering uit te trekken, met verschillende type gebouwen en verschillende warmteoplossingen. Een gebiedsaanpak bestaat uit vier stappen: − verkenning naar aardgasvrij in een andere bedrijven gebied binnen Capelle aan den IJssel.

Op basis van de resultaten van de verkenningen beslist de gemeenteraad of een uitvoeringsplan voor de overstap naar aardgasvrij wordt opgesteld voor beide bedrijventerreinen; − het opstellen van een projectplan. Het projectplan wordt vastgesteld door uw college; − het opstellen van een uitvoeringsplan; − uitvoeringsplan wordt vastgesteld door uw college, op basis waarvan een wijziging van het omgevingsplan kan worden voorgelegd aan de gemeenteraad. In de Capelse Transitievisie Warmte zijn vier gebieden aangewezen waar wij verkenningen starten naar aardgasvrij. Eén van die gebieden is het bedrijventerrein CapelleXL. Hiermee wordt een breder/diverser deel van Capelle onderzocht. Zo wordt er een gebied waar een warmtepomp voor de hand ligt (’s-Gravenweg West), een gebied waar een warmtenet voor de hand ligt (Florabuurt en omgeving) en een gebied waar veel nieuwbouw komt (Rivium) verkend. Begin 2023 zijn wij gestart met de verkenning CapelleXL. 2. Doelstelling Het belangrijkste doel van deze verkenning was om inzicht te krijgen in de mogelijke aardgasvrije warmteopties conform de Transitievisie Warmte voor de gebouwen in het gebied.

Daarnaast is gekeken naar de volgende aspecten: − wat voor soort gebouwen staan er? − welke huidige verwarmingsinstallaties worden er gebruikt? − zijn er werkzaamheden gepland? − wat voor type pandeigenaren/gebruikers zijn er? − zijn er bedrijfsinitiatieven? − zijn er ontwikkelplannen in het gebied? Het doel van de verkenning is om te bepalen welke warmteoptie het meest geschikt is voor een aardgasvrij oplossing. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de beschikbare aardgasvrije warmteopties. Daaruit zijn de twee of drie beste opties geselecteerd voor verder onderzoek. Hierbij wordt specifiek gekeken naar de kosten en CO2-uitstoot.

2

3. Proces Er is begonnen met een bureauonderzoek naar de energie labels van de bedrijven en de eventuele verduurzamingsmaatregelen die er zijn genomen. Daarbij is meegenomen dat kantoren vanaf 1 januari 2023 een minimale label C plicht hebben. Verder is er onderzocht welk gedeelte van CapelleXL op stadsverwarming is aangesloten en welke bedrijven aardgas gebruiken voor het verwarmen van het gebouw. In het gebied maken bedrijven gebruik productiegassen voor hun bedrijfsproces, dit is uitgesloten van de verkenning. Ook lieten wij een technische en financiële analyse uitvoeren naar de meest voor de hand liggende warmte-opties voor drie voorbeeldgebouwen. De voorbeeldgebouwen zijn gekozen aan de hand van het bouwjaar en gebouwtype in het gebied. - Voorbeeldgebouw 1: Een niet/matig geïsoleerde loods; oppervlakte van 700m2. - Voorbeeldgebouw 2: Kantoor met energielabel C; oppervlakte 250 m2. - Voorbeeldgebouw 3: Kantoor met energielabel A; oppervlakte 250 m2. 4. Resultaten A. Uitkomsten bureauonderzoek a. Ruimtelijke kenmerken Op het gebied CapelleXL/Hoofdweg zijn verschillende soorten bedrijven gevestigd. Van winkels tot bakkerijen tot aan fabricage bedrijven. Een groot gedeelte van het gebied is aangesloten op stadsverwarming. Naast stadsverwarming is er ook een aantal gebouwen binnen het gebied dat gebruikt maakt van aardgas.

CapelleXS, inclusief het uitvaartcentrum en direct omliggend gebied tussen CapelleXL en CapelleXS (waar de focus ligt op bedrijven), maakt wel volledig gebruik van aardgas. b. Sociale kenmerken Op CapelleXL is een actieve BIZ betrokken. Zij dekken een groot gedeelte van het gebied met hun organisatie. c. Werkzaamheden Op dit moment zijn er geen werkzaamheden gepland die van invloed zijn op de overstap naar aardgasvrij. B. Uitkomsten technische en financiële analyse Uit de technische en financiële analyse blijkt dat voor bedrijven die momenteel op aardgas zijn aangesloten, het meest logisch is om te kijken naar een individuele warmteoptie. Een collectieve warmteoptie is hier niet haalbaar. De uitbreiding van de stadsverwarming in dit gebied namelijk niet mogelijk, omdat er te weinig capaciteit is. Voor de drie voorbeeldgebouwen zijn er drie individuele aardgasvrije technieken doorgerekend. De doorrekening is zowel op kosten, Total Cost of Ownership (de kosten over de levensduur van 15 jaar), als op CO2-uitstoot gedaan. Voor kantoren zijn diverse warmteoplossingen per type gebouw overwogen. De berekende technieken omvatten elektrisch verwarmen, hybride warmtepomp, hoog temperatuur-lucht water warmtepomp en laag temperatuur-lucht warmtepomp. Er is gekozen voor drie technieken per gebouw vanwege hun financiële en technische haalbaarheid in CapelleXL.

Ter vergelijking is ook de optie van verwarmen op aardgas met een cv-ketel meegenomen, hoewel deze optie in de toekomst niet meer relevant zal zijn. De technische benadering voor Total Cost of Ownership (TCO) en CO 2 -reductie varieert per type gebouw. Bepaalde technieken presteren goed, maar de resultaten verschillen op het gebied van TCO en CO2 -reductie, rekening houdend met prijsgevoeligheid. In de onderstaande tabel worden gemiddelde kosten weergegeven, inclusief energiekosten, onderhoudskosten, jaarlijkse kapitaallasten en voor schilverbetering (brede vorm van isolatie). 3

De kostenanalyse levert het volgende inzicht op: Voorbeeldgebouw 1: Niet geïsoleerde loods, oppervlakte van 700m2 Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laag temperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- €20.500,00

9.250 kg

+/- €18.500,00

7.000 kg

Hoog temperatuur-lucht water warmtepomp Individuele cv-ketel

+/- €25.500,00

3.200 kg

+/- €12.000,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Voorbeeldgebouw 2: Kantoor met energielabel C, oppervlakte 250 m2 Totale kosten per jaar CO2-besparing Elektrisch verwarming

+/- €9.000,00

Meer verbruik

Hybride warmtepomp

+/- €6.500,00

2.100 kg

Hoog temperatuur-lucht water warmtepomp Individuele cv-ketel

+/- €8.750,00

2.200 kg

+/- €5.500,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Voorbeeldgebouw 3: Kantoor met energielabel A, oppervlakte 250 m2 Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laag temperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- €3.900,00

1.900 kg

+/- €4.100,00

1.400 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus Individuele cv-ketel

+/- €4.600,00

2.400 kg

+/- €4.050,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Elke situatie is uniek. Woonlastenneutraal overstappen hangt af van meerdere factoren: de isolatie van het pand, wanneer is het pand gebouwd en het energielabel van het pand. Voor een gebouw met label A is een woonlasten neutrale overstap haalbaar. Voor de overige gebouweigenaren willen wij inzetten op stimuleren en enthousiasmeren om het bedrijfspand te isoleren naar label A. Gebouweigenaren zijn zelf aan zet om het gebouw te isoleren, hierna kan worden gekeken naar de overstap op aardgasvrij. De onderstaande technieken vallen af. De technieken zijn technisch wel mogelijk, maar niet kansrijk. Per techniek noemen wij de reden hiervan. − Waterstofketel. Cv-ketels die waterstof kunnen verbranden. Hiervan wordt binnen 15 jaar niet voldoende waterstofproductie verwacht om er kleinschalige bedrijven grootschalig mee te verwarmen. Deze optie wordt wel verwacht bij grote productiebedrijven. − Pelletkachel / biomassaketel. Wij werken niet mee aan initiatieven om biomassa te gebruiken als warmtebron voor individuele woningen vanwege de negatieve gevolgen die het verbranden van hout kan hebben voor de (directe) omgeving door het vrijkomen van fijnstof. − Warmtenet.

Er is geen capaciteit om het warmtenet verder uit te breiden in dit gebied in de huidige situatie.

4

CONCLUSIE Op basis van de verkenning en technische analyse is het vervolgtraject eerst gebouweigenaren te stimuleren en te enthousiasmeren om hun bedrijfspand te isoleren naar label A. Gebouweigenaren zijn zelf aan zet om het gebouw te isoleren. Hierna kan worden gekeken naar de overstap op aardgasvrij. Op bedrijventerrein CapelleXL is het aantal bedrijven dat gebruik maakt van aardgas beperkt. Wij willen de standpunten van bedrijven op bedrijventerrein Capelle West in kaart brengen met betrekking tot de verduurzaming van hun bedrijfspanden. Het doel is om inzicht te verkrijgen in de behoeften van deze bedrijven met betrekking tot duurzaamheidsinitiatieven. Ons uiteindelijke doel is het mogelijk maken van een gezamenlijke aanpak voor kostenbesparing, met de nadruk op isolatiemaatregelen, voor bedrijven op beide bedrijventerreinen. In het geval van Capelle West zullen wij aansluiten bij lopende werkzaamheden en bestaande initiatieven om de synergie te vergroten. Wat stellen wij voor als vervolgstap voor CapelleXL: a. eigenaren bedrijfspanden CapelleXL informeren; b. inventarisatie starten op bedrijventerrein Capelle West; c. vaststellen interesse bedrijventerrein Capelle West; d. projectplan opstellen voor een besparingsaanpak op beide bedrijventerreinen; Op CapelleXL zijn ook bedrijven die aardgas gebruiken voor hun bedrijfsproces.

Wij gaan nog in gesprek met deze ondernemers wat aardgasvrij voor hen in de toekomst betekent.

FINANCIEN Binnen het bestaande budget voor het uitvoeren van het Programma Duurzaamheid kan de inventarisatie op bedrijventerrein Capelle West worden opgesteld.

JURIDISCH ADVIES Deel van het voorbereiden op de overstap naar aardgasvrij is isoleren. Hier is de Wet natuurbescherming van toepassing. Verder heeft dit voorstel geen juridische consequenties.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

COMMMUNICATIE De communicatieaanpak is erop gericht om de pandeigenaren van de Capelle XL uitgebreid te informeren over de beste mogelijkheid om hun pand aardgasvrij te maken als de verkenning is vastgesteld door de gemeenteraad, de pandeigenaren zullen geïnformeerd worden met een brief. Om zoveel mogelijk eigenaren te bereiken, wordt een brief verstuurd naar de pand eigenaren met een samenvatting van de verkenning. Daarin staat in het kort een uitleg over de uitkomst van de verkenning, Capelle Aardgasvrij in 2050 en welke stappen zij kunnen gaan nemen. Verder willen wij de samenwerking met de BIZ CapelleXL opschalen om bedrijven in gesprek te gaan over verduurzamen van de bedrijven. Dit na de inventarisatie op bedrijventerrein Capelle West en de mogelijke start van een collectieve besparingsaanpak. Daarvoor treden wij ook in overleg met de BIZ Capelle West. Daarnaast zetten wij de communicatiekanalen van de gemeente in: de website van Duurzaam Capelle voor een nieuwsbericht en de nieuwsbrief van Duurzaam Capelle.

5

BIJLAGEN 1. Concept raadsvoorstel en -besluit 2. Resultaat verkenning Aardgasvrij Capelle XL/Hoofdweg gebied a. Technische en financiële analyse DWA

6