09.04 - BBV Vervolg Jongeren Perspectieffonds aanpak - college 17 december 2024

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: S.J.H. Loenen Afdeling / Unit: SL - Samenleving Portefeuillehouder: H.D. Westerdijk

Vergaderdatum: 17 december 2024 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 1675474

ONDERWERP Vervolg Jongeren Perspectief Fonds (JPF) aanpak SAMENVATTING In april 2023 is de gemeente Capelle gestart met een pilot voor de aanpak van het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) bedoeld voor jongvolwassenen met schuldenproblematiek tussen 18 en 27 jaar die niet in aanmerking komen voor een regulier traject. Binnen de JPF-aanpak volgen de jongvolwassenen een tweejarig traject waarin gewerkt wordt aan een schuldenvrije toekomst. Inmiddels zitten 18 jongvolwassenen in traject. Bij alle deelnemers is vooruitgang geboekt op gebied van schulden en financiële (zelf)redzaamheid. Daarnaast is vooruitgang op gebied van andere leefdomeinen, met name op gebied van toestroom naar opleiding/werk, mentale gezondheid en wonen. Het college heeft besloten om de JPF-aanpak structureel in te bedden in de dienstverlening. Dit is noodzakelijk vanwege de grote problematiek in Capelle en de gevolgen die schulden hebben voor jongvolwassenen zelf en voor de maatschappij als geheel. Het JPF biedt een bewezen effectieve aanpak met grotere baten op zowel individueel als maatschappelijk niveau. De JPF-aanpak werkt bovendien preventief; hiermee voorkomen we dat deze jongeren op een later moment in (langdurige) hulpverleningstrajecten terecht komen, wat gepaard gaat met hoge kosten. ADVIES OM TE BESLISSEN 1.

De gemeenteraad voor te stellen de Jongeren Perspectief Fonds aanpak in Capelle vanaf 2025 structureel in de dienstverlening op te nemen; 2. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake ‘structureel inbedden van de Jongeren Perspectief Fonds aanpak’ vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake ‘structureel inbedden van de Jongeren Perspectief Fonds aanpak’ ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. De financiële consequenties zijnde € 73.500,- voor 2025 en € 131.000,- voor 2026 en verder te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2025. BESLUIT: 17 december 2024 1. De gemeenteraad voor te stellen de Jongeren Perspectief Fonds aanpak in Capelle in 2025 voort te zetten en voor 2026 e.v. te betrekken bij de integrale afwegingen in het kader van de ombuigingsopgaven; 2. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake ‘structureel inbedden van de Jongeren Perspectief Fonds aanpak’ vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake ‘structureel inbedden van de Jongeren Perspectief Fonds aanpak’ ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. De financiële consequenties zijnde € 73.500,- voor 2025 te dekken uit de algemene reserve en dit te verwerken in de Voorjaarsnota 2025.

1

INHOUD/STREKKING Aanleiding: pilot JPF-aanpak In april 2023 is de gemeente Capelle gestart met een pilot met de JPF-aanpak na een eerdere pilot met een aanpak voor jongvolwassenen die niet de gewenste resultaten opleverde. De JPF-aanpak is bedoeld voor jongvolwassenen met schuldenproblematiek tussen 18 en 27 jaar die niet in aanmerking komen voor een regulier traject. Dit komt doordat zij vaak te weinig afloscapaciteit hebben voor een reguliere schuldregeling. Binnen de JPF-aanpak volgen de deelnemers een tweejarig traject waarin gewerkt wordt aan een schuldenvrije toekomst. Dit bestaat uit bestaat uit drie onderdelen: 1. Het saneren van de schulden; 2. Aflossing van de restschuld door middel van een maatschappelijke tegenprestatie; 3. Een intensief begeleidingstraject gedurende twee jaar. Welzijn Capelle voert de trajectbegeleiding binnen de pilot uit, en Schuldhulpverlening van IJsselgemeenten / Sociale Zaken (verder: SHV) zorgt voor het schuldregelen. De gemeente voert de projectleiding uit. De gemeente is aangesloten bij Stichting JPF die gemeenten ondersteunt bij de JPF-aanpak en ondersteuning bij de aanpak. Het college heeft bij de start van de pilot besloten uiterlijk vierde kwartaal 2024 het vervolg op de pilot te bepalen.1 Eerste resultaten samengevat: vooruitgang op gebied van schulden en andere leefgebieden Momenteel zitten er 18 jongvolwassenen in het traject.

Van de 18 deelnemers hebben er 12 een SHVbeschikking toegekend gekregen. De anderen zijn nog in afwachting hiervan. Vier deelnemers hebben al een algeheel akkoord. Dat betekent dat zij schuldenvrij zijn op het moment dat zij de tegenprestatie afronden. Hiermee starten zij vaak al in het begin van JPF-traject. Op korte termijn volgen nog drie andere deelnemers met een algeheel akkoord. Eén deelnemer heeft zijn tegenprestatie al afgerond en is dus volledig schuldenvrij. Buiten het schuldregelen is ook aandacht voor financiële (zelf)redzaamheid. Zo is voor 6 van de jongvolwassenen budgetbeheer ingezet, en worden alle deelnemers gecoacht in financiële vaardigheden door o.a. budgetcoaching, een budgettraining of Budgetmaatje. Bij alle jongvolwassenen in traject is sprake van problematiek op meerdere leefgebieden. Veel deelnemers hebben een problematische gezinssituatie of hebben die gehad wat problematiek veroorzaakt op gebied van opvoeding, huiselijk geweld en mentale gezondheid. Opvallend voor Capelle is dat dat 8 van de jongvolwassenen in traject een of meer kinderen hebben, daarnaast is één deelnemer is in verwachting. In totaal gaat dit om 47% van de deelnemers. Dit is vergeleken met de landelijke benchmark een stuk hoger dan het gemiddelde. Landelijk heeft maar 25% van de deelnemers aan een JPF-traject een of meer kinderen.

Bijna alle deelnemers boeken vooruitgang op andere leefgebieden. De leefgebieden waarop de meeste vooruitgang wordt geboekt zijn: - Toestroom naar opleiding of werk: drie deelnemers zijn begonnen aan een opleiding en één deelnemer is via een traject van het werkplein doorgestroomd naar een betaalde baan. Vier jongvolwassenen volgen momenteel nog een traject bij de werkcoach waarbij zij samen op zoek gaan naar een betaalde baan. - Mentale gezondheid: drie van de deelnemers zijn gestart met therapie (traumaverwerking, borderline en depressie) tijdens het JPF-traject. - Wonen: Twee deelnemers hebben een eigen woning gevonden en twee jongvolwassenen komen in aanmerking voor urgentie door de ondersteuning bij hun schulden.

1

Djuma documentnummer 1009409

2

Jongvolwassenen zien het JPF-traject als waardevol De jongvolwassenen ervaren het JPF-traject als helpend. Ze vinden de trajectbegeleiding erg waardevol, o.a. doordat er één aanspreekpunt is, ze alle stappen samen met de trajectbegeleider doorlopen en de trajectbegeleider hen blijft motiveren. De contactmomenten brengen de deelnemers rust doordat ze weten waar ze aan toe zijn. De vertrouwensband met de trajectbegeleider zorgt ervoor dat de jongvolwassenen vrijwel alles delen. Structureel inbedden Jongeren Perspectief Fonds Vanaf 2025 willen wij de JPF-aanpak structureel inbedden. Voor de doelgroep jongvolwassenen is namelijk een specifieke aanpak nodig omdat zij vaak niet in aanmerking komen voor de reguliere schuldhulpverlening vanwege te weinig afloscapaciteit. Dit is ook noodzakelijk vanwege de grote problematiek in Capelle en de gevolgen die schulden hebben voor de jongvolwassenen zelf en voor de maatschappij als geheel. Het JPF biedt een bewezen effectieve aanpak waarbij een investering aan de voorkant grotere baten op zowel individueel als maatschappelijk niveau oplevert. Door de preventieve werking kunnen wij (langdurige) hulpverleningstrajecten voor deze jongeren met bijbehorende kosten in de toekomst voorkomen. Ook uit de ervaringen met de pilot blijkt dat de JPFaanpak een belangrijke aanpak is voor Capelse jongvolwassenen.

Grotere problematiek in Capelle maakt inzet noodzakelijk In Capelle is de schuldenproblematiek groter dan het landelijk gemiddelde: 12,7% van de huishoudens heeft problematische schulden tegenover 8,8% landelijk.2 Jongvolwassenen vormen hierbinnen een belangrijke doelgroep omdat zij financieel kwetsbaar zijn.3 Ook in het New Towns rapport komt naar voren dat zowel jeugdproblematiek als financiële bestaanszekerheid belangrijke aandachtspunten zijn. De gevolgen van schulden onder jongvolwassenen zijn ingrijpend: - Individuele gevolgen: Schulden vormen dit een ernstige barrière om een toekomst op te bouwen, wat ook problemen geeft op andere leefgebieden. Door schulden komen jongvolwassenen niet of moeilijk toe aan (het zoeken naar) werk, het afronden van de opleiding en kunnen zij psychische problemen krijgen. - Maatschappelijke gevolgen: jongvolwassenen met schulden zijn vaker langdurig afhankelijk van bijstand en andere hulpverlening, wat zorgt voor extra kosten voor de gemeenten en de maatschappij Omdat reguliere schuldregelingen vaak niet toegankelijk zijn voor jongvolwassenen, vallen zij tussen wal en schip. Dit versterkt hun problematiek. Een alternatieve aanpak, zoals de JPF-aanpak, is dus noodzakelijk.

De JPF-aanpak is een bewezen succesvolle aanpak met meer baten dan kosten De JPF-aanpak is een bewezen succesvolle integrale aanpak die specifiek is ontwikkeld voor de jongvolwassenen die normaal gesproken tussen wal en schip vallen. Met deze aanpak kunnen we de jongvolwassenen wel helpen en maatwerk bieden waardoor wij ervoor zorgen dat jongvolwassenen uit de schulden kunnen komen én zij stappen maken op andere leefgebieden. Bovendien werkt de JPFaanpak preventief; door deze jongvolwassenen met de JPF-aanpak te ondersteunen voorkomen we dat deze jongeren op een later moment in (langdurige) hulpverleningstrajecten terecht komen. De JPF-aanpak levert de maatschappij en gemeente hierdoor uiteindelijk meer baten dan kosten op. Volgens impactmetingen bespaart de JPF-aanpak ongeveer € 21.000,- aan maatschappelijke kosten per jongvolwassene. Dit zijn besparingen op korte en lange termijn op o.a. bijstand, hulpverlening en gezondheid. De kosten van een traject zijn ongeveer €11.000,- per jongvolwassene. Uiteindelijk zijn de baten van de JPF-aanpak per jongvolwassene dus ongeveer € 10.000,- hoger dan de kosten4

2

CBS, Dashboard Schuldenproblematiek in beeld, januari 2023. Nibud, Jongeren en hun geld 4 Purpose, JPF effectmeting 2021 – Een praktijkmeting die de effecten van het Jongeren Perspectief Fonds in beeld brengt. Mei 2021. 3

3

Beste aanpak voor Capelle Ook in Capelle zien wij dat de JPF-aanpak goede resultaten en baten oplevert. De JPF-deelnemers in Capelle hebben vaak te maken met complexe problematiek waarvoor de JPF-aanpak juist voor ontwikkeld is. De Capelse deelnemers maken grote stappen maken naar een schuldenvrije toekomst en werken aan problematiek op andere leefgebieden. Zo gaat tijdens deelname aan het JPF-traject een deel van de JPF-deelnemers werken of weer een opleiding volgen en stromen daardoor (uiteindelijk) uit de bijstand. Dit zorgt voor minder bijstandskosten. Belangrijk aandachtspunt is dat een groot deel van de Capelse JPF-deelnemers een of meer kinderen heeft. De JPF-aanpak zorgt door de preventieve werking ook voor een betere toekomst voor deze kinderen. Door de ouders van deze kinderen te helpen met de JPF-aanpak vermindert de stress en problematiek in een gezin waardoor bijv. jeugdhulp (met bijbehorende kosten) voorkomen kan worden. Hoewel sommige gemeenten andere alternatieve aanpakken aanbieden voor jongvolwassenen, is de JPF-aanpak het meest passend voor Capelle. Zo zijn er zijn onder andere alternatieven met minder trajectbegeleiding terwijl uit de Capelse ervaring juist blijkt dat voldoende trajectbegeleiding essentieel is voor het succes van een traject.

Bovendien biedt het JPF een bewezen aanpak met goede resultaten, specifiek voor jongvolwassenen met complexe problematiek zoals we die in Capelle veel hebben. Ten slotte is meerwaarde van de JPF-aanpak (ten opzichte van een alternatief) dat we gebruik kunnen maken van het kennisnetwerk van het JPF. FINANCIEN De kosten voor de JPF-aanpak bedragen in totaal € 131.000,- per jaar. Dit is gebaseerd op tien startende jongvolwassenen per jaar die een tweejarig traject volgen, en een caseload van 20-25 jongvolwassenen. De kosten bestaan uit het lidmaatschap voor JPF, trajectbegeleiding (SWC), het schuldregelen (SHV), saneringskredieten en aanvullende instrumenten. In onderstaand overzicht zijn deze kosten uitgesplitst. Onderdeel

Kosten5

Lidmaatschap JPF

€ 6.000,-

Trajectbegeleiding

€ 83.000,-

Schuldregelen

€ 22.000,-

Saneringskredieten

€ 10.000,-

Aanvullende instrumenten6 Totaal

€ 10.000,€ 131.000,-

Een voorstel voor de benodigde middelen betrekken wij na besluit van de gemeenteraad bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2025. Voor 2025 is vanaf de Voorjaarsnota 2025 nog € 73.500,- nodig (voor het lidmaatschap, saneringskredieten en de helft van de uitvoeringskosten en aanvullende middelen). Voor 2026 en verder is structureel € 131.000,- per jaar nodig. Deze hogere structurele lasten verhogen de ombuigingsopgave met € 131.000,- per jaar. JURIDISCH ADVIES N.v.t.

5 6

De berekening is op basis van huidige salarissen en kosten. Mogelijk wordt dit nog geïndexeerd voor 2025 en verder. Inzet die aanvullend nodig is voor de jongeren. Dit is maatwerk. Bijvoorbeeld de inzet van budgetbeheer.

4

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t. COMMMUNICATIE Na besluit van de gemeenteraad over het structureel inbedden van de JPF-aanpak en het beschikbaar stellen van de middelen hiervoor, stellen wij een persbericht op. Daarnaast zetten wij verschillende communicatiekanalen in voor het bereiken van de jongvolwassenen. BIJLAGEN 

Conceptraadsvoorstel en -besluit.

5