09.03 - Peiling burgerpanel jaarwisseling 2022 2023
Tekst van het document
Peiling: jaarwisseling en vuurwerk in Capelle aan den IJssel Inwonerspanel gemeente Capelle aan den IJssel
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 308 48 00 www.ioresearch.nl Rapportnummer 2023/12
Datum februari 2023 Opdrachtgever Gemeente Capelle aan den IJssel
Auteurs Wietse van Engeland Dewi Hollander
Capelle – peiling jaarwisseling
2
Inleiding Aanleiding De gemeente Capelle aan den IJssel is benieuwd naar de ervaringen van bewoners met vuurwerkgebruik, vuurwerkoverlast en de vuurwerkvrije zones tijdens de jaarwisseling 2022-2023.
Analyse Op de data is een weging toegepast naar leeftijd en (woon)wijk. Dit betekent dat de verhoudingen naar leeftijd en woonwijk zijn teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhoudingen in de bevolking van de gemeente Capelle aan den IJssel. Onder- en bovengemiddelde groepen worden dus opgehoogd en verlaagd. Op deze manier zijn de resultaten representatief voor de gehele gemeente Capelle aan den IJssel. Indien de percentages niet optellen tot 100 procent, is dit het gevolg van afrondingsverschillen.
Capelle – peiling jaarwisseling
Methode en respons Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van raadpleging van het inwonerspanel van Capelle aan den IJssel. Het panel bestaat uit 2.006 panelleden. Dit zijn inwoners die zich hebben aangemeld voor deelname aan online onderzoeken van de gemeente. De panelleden zijn via e-mail uitgenodigd om deel te nemen aan dit onderzoek. De vragenlijst kon worden ingevuld van 5 januari tot en met 15 januari 2023. Voor dit onderzoek zijn alle panelleden uitgenodigd, 762 leden hebben de vragenlijst ingevuld.
Leeftijd
Aantal
%
Wijk
Aantal
%
18-34
24
3%
Capelle-West
51
7%
35-49
113
15%
Fascinatio
29
4%
50-64
254
33%
‘s Graveland
87
11%
65+
350
46%
Middelwatering
160
21%
Onbekend
21
3%
Oostgaarde
171
22%
Totaal
762
100%
Schenkel
78
10%
Schollevaar
161
21%
Onbekend
25
3%
Totaal
762
100%3
Algemeen Ongeveer de helft van de inwoners (52%) is positief over de viering van de jaarwisseling in de gemeente Capelle aan den IJssel. Een kwart staat hier neutraal tegenover. Ongeveer een op de vijf is negatief over deze viering. Inwoners jonger dan 50 jaar zijn vaker positief (62%) dan oudere inwoners (45%). ‘Heel veel lawaai en overlast van vuurwerk.’
In de tekstballonnen staan enkele citaten van de voor- en tegenstanders.
‘Het interesseert mij niet veel.’
‘Blij dat er weer een fonkelnieuw jaar voor de deur staat om aan te beginnen.’
‘Te lang en vooral te vroeg veel vuurwerk in onze buurt.’
‘Gaat er redelijk gemoedelijk aan toe. Niet al te veel rare toestanden.’ ‘Weinig incidenten.’
Figuur 1. Hoe staat u in het algemeen tegenover de viering van de jaarwisseling in de gemeente Capelle aan den IJssel?
15%
0%
38%
10% Zeer positief
20%
30%
Overwegend positief
Capelle – peiling jaarwisseling
25%
40%
50%
Niet positief en niet negatief
60%
14%
70%
Overwegend negatief
80% Zeer negatief
4%
90%
5%
100%
Weet ik niet 4
Algemeen Vooral vuurwerkliefhebbers positief over jaarwisseling Inwoners die (wel eens) vuurwerk afsteken, zijn positiever over de viering van de jaarwisseling dan inwoners die dit nooit doen. Zo zegt bijna iedereen (96%) binnen de groep die altijd knal- of siervuurwerk afsteekt, positief tegenover de viering te staan. Van degenen die nooit vuurwerk afsteken is maar 37 procent hier positief over.
Figuur 2. Percentage dat positief staat tegenover de viering van de jaarwisseling in de gemeente Capelle aan den IJssel, afgezet naar hoe vaak men vuurwerk afsteekt (o.b.v. ‘Heeft u de afgelopen vijf jaar knal- of siervuurwerk afgestoken?’) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
Figuur 3. Kunt u aangeven of u de volgende kenmerken op de jaarwisseling in de gemeente Capelle aan den IJssel van toepassing vindt?
96% 81%
Jaarwisseling is vooral ‘gezellig’ Ongeveer zes op de tien bewoners vinden de jaarwisseling gezellig, een op de vijf vindt dat niet. Over de toepassing van het kenmerk ‘overlastgevend’ zijn de meningen verdeeld: 48 procent vindt dit van toepassing op de jaarwisseling, 46 procent juist niet. Een nipte meerderheid vindt de jaarwisseling bovendien niet hinderlijk, vier op de tien vindt dat wel. Bijna de helft vindt de jaarwisseling niet leuk voor iedereen, een op de drie vindt dat wel. Naar leeftijd zijn er ook verschillen. Inwoners jonger dan 50 jaar vinden vaker dan oudere inwoners dat de jaarwisseling gezellig en leuk voor iedereen is. Oudere inwoners stellen vaker dat de jaarwisseling hinderlijk is en voerlast geeft.
75% 64% Gezellig
59%
22%
19%
37% Overlast gevend
48%
Hinderlijk Steekt altijd Steekt meestal Steekt het ene Steekt een vuurwerk af vuurwerk af jaar wel, het enkele keer andere geen vuurwerk af vuurwerk af Capelle – peiling jaarwisseling
Steekt nooit vuurwerk af
46%
40%
Leuk voor iedereen
51%
32%
0%
20% Ja
6%
8%
47%
40% Nee
60% Weet niet
21%
80%
100%
120%
5
Zelf vuurwerk afsteken Meeste inwoners steken nooit vuurwerk af Bijna twee derde van de inwoners geeft aan nooit vuurwerk af te steken. Zo’n 8 procent doet dit altijd, en een op de tien meestal. Daarnaast is er nog een groep van ongeveer een op de vijf die zegt het een enkele keer te doen, of het ene jaar wel, het andere niet. Figuur 4. Heeft u de afgelopen vijf jaar knal- of siervuurwerk afgestoken? 100% 90% 80% 70%
De helft van de inwoners vindt dat het afsteken van siervuurwerk een mooie traditie is die we in stand moeten houden. Ruim een op de drie is het daarmee oneens.
8%
Figuur 5. Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen?
10% 8% 10%
Ja, altijd Ja, meestal wel
60% 50%
Het ene jaar wel, het andere niet
40%
Een enkele keer
30%
Helft vindt siervuurwerk een mooie traditie Verder zegt 85 procent rond de viering van de jaarwisseling rekening te houden met mogelijke overlast door anderen. Slechts 4 procent doet dat niet.
63%
Nooit
Ik houd rond de viering van de jaarwisseling rekening met mogelijk overlast door anderen
Het afsteken van siervuurwerk is een mooie traditie die we in stand moeten houden.
85%
51%
9% 4% 2%
13%
36%
20% 10% (helemaal) mee eens
0% Capelle – peiling jaarwisseling
neutraal
(helemaal) mee oneens
Weet ik niet / n.v.t. 6
Overlast vuurwerk Mening over overlast door vuurwerk verdeeld De meningen over de overlast die mensen ervaren als gevolg van vuurwerk zijn verdeeld. Een groep van 37 procent zegt er geen of weinig overlast van te ondervinden (figuur 6). Drie op de tien ervaart enige overlast, en een derde heeft deze jaarwisseling veel last gehad van het vuurwerk. In ‘s-Gravenland en Middelwatering wordt naar verhouding het vaakste veel overlast ervaren. In Capelle-West en Schenkel zeggen inwoners het vaakst geen of weinig overlast door vuurwerk te ervaren. Naar leeftijd is er geen verschil in de mate waarop er overlast wordt ervaren. Daarnaast hangt het eigen afsteekgedrag in sterke mate samen met de mate van overlast die men ervaart (tabel 1). Hoe vaker men vuurwerk afsteekt, hoe minder vaak men overlast ervaart. Figuur 6. Heeft u rond deze jaarwisseling overlast van vuurwerk ervaren in Capelle? 37%
0%
20% Geen/weinig overlast
29%
40% Enige overlast
Capelle – peiling jaarwisseling
Figuur 7. Heeft u rond deze jaarwisseling overlast van vuurwerk ervaren in Capelle? `s-Gravenland
37%
24%
Middelwatering
34%
30%
36%
Schollevaar
34%
32%
34%
Oostgaarde
39%
Capelle-West
Fascinatio*
38%
Totaal
37%
0%
Veel overlast
80%
32% 19%
43%
32%
29%
29%
45%
16%
29%
20%
40%
Geen/weinig overlast
34%
60%
enige overlast
80%
100%
Veel overlast
* = vanwege het beperkte aantal respondenten (n=29) in Fascinatio moet deze uitkomst als indicatief worden gezien.
Tabel 1. Heeft u rond deze jaarwisseling overlast van vuurwerk ervaren in Capelle?
34%
60%
29% 49%
Schenkel
40%
Totaal Capelle
100%
Weet ik niet / geen mening
Veel overlast Enige overlast Geen/weinig overlast Totaal
34% 29%
Steekt het ene jaar Steekt een Steekt Steekt Steekt wel, het enkele altijd meestal nooit andere keer vuurwerk vuurwerk vuurwerk geen vuurwerk af af af vuurwerk af af 4% 9% 13% 33% 45% 10% 31% 32% 34% 31% 7
37%
86%
60%
56%
33%
25%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
Overlast vuurwerk
Figuur 8. Kunt u aangeven waar het vuurwerkoverlast plaatsvond? Basis: inwoners die aangeven enige/veel overlast te hebben ervaren, n=611. In mijn eigen wijk/buurt
87%
In een park
19%
In een winkelgebied
13%
Tijdens het fietsen
De overlast vond vooral plaats in de eigen wijk of buurt (87%). Daarnaast zegt ongeveer een op de vijf dat er overlast was in een park. Ook in een winkelgebied (13%) en tijdens het fietsen (13%) wordt door sommigen benoemd.
13%
Langs een drukke weg of plein
8%
Bij een bus-/tramhalte of treinstation
In ‘s-Gravenland hadden inwoners vaker last van vuurwerk in een winkelgebied. Inwoners van Schenkel en Schollevaar ervaarden vaker overlast in een park.
4%
In of bij een openbaar gebouw
1%
In of bij een uitgaansgelegenheid
1%
In het openbaar vervoer
1%
Ergens anders
10%
Weet ik niet
5%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Tabel 2. Kunt u aangeven waar het vuurwerkoverlast plaatsvond? Basis: inwoners die aangeven enige/veel overlast te hebben ervaren, n=611. vanwege het beperkte aantal respondenten (n=21) in Fascinatio moet deze uitkomst als indicatief worden gezien. Totaal 87%
Fascinatio* 65%
In een winkelgebied
13%
13%
20%
11%
Langs een drukke weg of plein
8%
13%
7%
In het openbaar vervoer
1%
9%
4%
In mijn eigen wijk/buurt
Bij een bus-/tramhalte of treinstation In of bij een openbaar gebouw
Capelle – peiling jaarwisseling
In of bij een uitgaansgelegenheid In een park Tijdens het fietsen Ergens anders Weet ik niet
`s-Gravenland Middelwatering Oostgaarde 97% 90% 86%
Schenkel 77%
Schollevaar 92%
16%
7%
14%
9%
9%
4%
7%
1%
0%
0%
1%
1%
0%
8%
3%
5%
5%
3%
1%
0%
1%
1%
2%
0%
2%
1%
0%
0%
1%
1%
3%
1%
19% 13% 10% 5%
0% 15% 0% 15%
14% 19% 16% 1%
17% 6% 6% 4%
16% 12% 13% 7%
30% 18% 18% 4%
8
31% 15% 9% 3%
Overlast vuurwerk Men had vooral in de aanloop naar de jaarwisseling overlast van vuurwerk: zes op de tien had hier voor 29 december last van, en 59% in de dagen voor de jaarwisseling. Inwoners van Schollevaar hadden vaker last van overlast op oudjaarsdag en oudjaarsavond dan andere inwoners van Capelle. Inwoners van Middelwatering noemen vaker dat zij al eerder, voor 29 december, overlast te ervaren.
Figuur 9. Wanneer vond de overlast plaats? Basis: inwoners die aangeven enige/veel overlast te hebben ervaren, n=611. Eerder (voor 29 december)
62%
In de dagen voor de jaarwisseling (29/30 december)
59%
Op oudjaarsdag
41%
Op oudjaarsavond (vanaf 18.00 uur)
34%
Weet ik niet
3%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Tabel 3. Wanneer vond de overlast plaats? Basis: inwoners die aangeven enige/veel overlast te hebben ervaren, n=611. vanwege het beperkte aantal respondenten (n=21) in Fascinatio moet deze uitkomst als indicatief worden gezien.
Capelle – peiling jaarwisseling
Totaal
Fascinatio*
`s-Gravenland
Middelwatering
Oostgaarde
Schenkel
Schollevaar
Op oudjaarsavond (vanaf 18.00 uur)
34%
55%
30%
32%
40%
25%
45%
Op oudjaarsdag
41%
40%
39%
49%
42%
36%
52%
59%
45%
58%
65%
56%
57%
63%
62%
66%
66%
72%
53%
64%
3%
2%
3%
1%
1%
2%
In de dagen voor de jaarwisseling (29/30 december) Eerder (voor 29 december)
Weet ik niet
9
70%
2%
Overlast van vuurwerk Ruim een derde vindt overlast toegenomen We vroegen inwoners ook of ze de overlast tijdens deze jaarwisseling wilden vergelijken met de jaren voor corona. Ruim een derde heeft het idee dat de overlast (sterk) is toegenomen. Een groep van 37 procent denkt dat de overlast gelijk is gebleven. Een op de vijf vindt dat de overlast (sterk) is afgenomen. Bewoners die meestal vuurwerk afsteken, hebben in mindere mate het idee dat de overlast toeneemt (8%) dan de groep die om het jaar vuurwerk afsteekt (30%), of zij die dat een enkele keer (43%) of nooit (42%) doen. Figuur 9. Als u de overlast van vuurwerk tijdens deze jaarwisseling in Capelle vergelijkt met de jaren vóór corona, is de overlast dan toegenomen, afgenomen of gelijk gebleven? De overlast is...: Basis: inwoners die aangeven enige/veel overlast te hebben ervaren, n=611.
12%
0%
25%
10%
20%
Sterk toegenomen
37%
30% Toegenomen
Capelle – peiling jaarwisseling
40%
50%
Gelijk gebleven
19%
60% Afgenomen
70%
80%
Sterk afgenomen
3%
90%
5%
100%
Weet ik niet
10
Vuurwerkvrije zones Bijna driekwart weet effect van vuurwerkvrije zones niet Tijdens de jaarwisseling 2022/2023 werden locaties rondom ziekenhuizen, bejaarden- en verpleeghuizen, kinderdagverblijven, kinderboerderijen en tankstations aangewezen als vuurwerkvrije zones. Bijna driekwart van de bewoners geeft aan niet meer te weten in hoeverre andere buurtbewoners zich doorgaans aan dit verbod houden. Volgens 5 procent werd er (bijna) geen vuurwerk afgestoken op deze plekken, 12 procent zegt dat er even veel vuurwerk werd afgestoken als voorheen en volgens 3 procent werd er op die locaties juist meer vuurwerk afgestoken dan voor het verbod. Mogelijkerwijs was niet iedereen op de hoogte van de vuurwerkvrije zones, waardoor het aandeel dat niet weet in hoeverre buurtbewoners zich hieraan hielden zo groot is.
Figuur 10. In hoeverre houden andere buurtbewoners zich doorgaans aan dit verbod in deze zones, volgens u? 100% 90% 80%
5%
6%
12%
Er werd (bijna) geen vuurwerk afgestoken in deze zones
3%
Er werd af en toe vuurwerk afgestoken, maar wel minder dan voorheen
70% 60%
In de vuurwerkvrije zones werd evenveel vuurwerk afgestoken als voorheen
50% 40% 73%
30%
In de vuurwerkvrije zones werd meer vuurwerk afgestoken dan voor het verbod Weet ik niet (meer)
20% 10% 0% Capelle – peiling jaarwisseling
11
Vuurwerkvrije zones (1) Verdeeldheid over aantal vuurwerkvrije zones Een derde is voorstander van meer vuurwerkvrije zones. Drie op de tien vindt de vuurwerkvrije zones goed zoals ze zijn, 2 procent wil minder vuurwerkvrije zones. Verder is drie op de tien voor een algemeen vuurwerkverbod, een even grote groep is voor meerdere vuurwerkvrije zones. Een op de vijf wil dat het afgebakend wordt tot één plek. Een groep van een op de tien vindt dat je overal vuurwerk moet kunnen afsteken. Oudere (50+) inwoners zijn vaker voor een algemeen vuurwerkverbod (36%) dan jongere inwoners (20%).
Figuur 12. Welke uitspraak past het best bij uw mening over het afsteken van siervuurwerk en vuurwerkvrije zones in Capelle? 100% 90% 30%
80%
Er moet één zone komen waar wél vuurwerk mag worden afgestoken (verder mag het nergens)
70%
Figuur 11. Welke uitspraak past het best bij uw mening over de vuurwerkvrije zones in Capelle? 100%
60%
90% 80%
32%
Vuurwerkvrije zones zijn prima zo
70% 60% 50% 40%
30%
10% 0%
Minder vuurwerkvrije zones Anders
2%
30%
20%
Meer vuurwerkvrije zones
25%
6% 4%
Het maakt mij niets uit
20%
50%
Er moeten meerdere vuurwerkvrije zones zijn (daarbuiten mag je wel vuurwerk afsteken) Je moet overal vuurwerk kunnen afsteken
40% 29%
30% 20% 11%
Weet ik niet
Je mag nergens vuurwerk afsteken (algemeen vuurwerkverbod)
Het maakt me niet uit
Weet ik niet / geen mening
10% 7%
0%
3%
12
Vuurwerkvrije zones (2) Zelf afsteken van vuurwerk en vuurwerkvrije zones
Hoe inwoners denken over het aantal vuurwerkvrije zones hangt, net als het ervaren van overlast, samen met of men zelf vuurwerk afsteekt.
Inwoners die nooit vuurwerk afsteken zijn vaker dan gemiddeld (43% t.o.v. 32%) voorstander van het uitbreiden van het aantal vuurwerkvrije zones. Van de ‘afstekers’ vindt een meerderheid het aantal vuurwerkvrije zones prima zo.
Tabel 4. Welke uitspraak past het best bij uw mening over de vuurwerkvrije zones in Capelle? Uitgesplitst naar mate van afsteken van vuurwerk. Steekt het ene Steekt een Steekt altijd Steekt meestal jaar wel, het enkele keer Totaal Capelle vuurwerk af vuurwerk af andere geen vuurwerk af vuurwerk af Er moeten meer vuurwerkvrije zones komen
32%
De vuurwerkvrije zones zijn prima zo
30%
52%
Er moeten minder vuurwerkvrije zones komen
2%
3%
Het maakt mij niets uit
6%
14%
Anders
25%
27%
Weet ik niet
4%
6%
Totaal
100%
100%
Steekt nooit vuurwerk af
17%
9%
27%
43%
67%
56%
23%
20%
4%
5%
2%
3%
17%
8%
4%
13%
12%
32%
27%
3%
5%
4%
100%
100%
100% 13
100%
Locaties voor vuurwerkvrije zones Verdeeldheid over vuurwerkvrije zones
Aan bewoners die aangaven een voorkeur te hebben voor vuurwerkvrijezone(s) vroegen we aan welke locaties in Capelle zij daarbij dachten. Een verscheidenheid aan antwoorden kwam daarbij naar voren, deze zijn terug te zien in de woordenwolk hiernaast. Hoe vaker een term genoemd werd, hoe groter deze is afgebeeld. Vooral ziekenhuizen werden dus veel genoemd, daarnaast ook bejaardenhuizen en winkelcentra. In mindere mate dachten mensen ook aan bijvoorbeeld scholen, dieren, de kinderboerderij, het Schollebos en tankstations. Van de 154 inwoners die een locatie noemden, noemden 11 het Schollebos.
Capelle – peiling jaarwisseling
14
Vuurwerkvrije stadsparken Merendeel staat positief tegenover vuurwerkvrije stadsparken Een ruime meerderheid is voor het vuurwerkvrij maken van de stadsparken (69%). Een groep van 17 procent staat hier neutraal tegenover. Ongeveer een op de tien is hier geen voorstander van. Vooral inwoners die nooit vuurwerk afsteken staan hier zeer positief tegenover (63%).
Figuur 13. Hoe staat u tegenover het vuurwerkvrij maken van de stadsparken?
52%
0%
10% Zeer positief
20%
17%
30%
Overwegend positief
Capelle – peiling jaarwisseling
40%
50%
Niet positief en niet negatief
60%
17%
70%
Overwegend negatief
80% Zeer negatief
6%
5%
90%
3%
100%
Weet ik niet
15
Tot slot We vroegen inwoners ten slotte of zij nog andere opmerkingen hadden over dit onderwerp. Hieronder een greep uit de antwoorden.
‘Er moet een plek komen waar door de overheid vuurwerk wordt georganiseerd.’ ‘Als je een verbod instelt voor knalvuurwerk moet je wel handhaven. Anders heeft het geen zin.’ ‘Regelgeving moet eenduidig te handhaven zijn; eerst toetsing daarna pas invoeren!’ ‘Je kunt niet invullen dat er overlast was in de dagen na de jaarwisseling, maar dat was wel het geval. Een totaalverbod is de enige manier om het goed te doen, maar dat zal landelijk beleid moeten zijn. Anders is het dweilen met de kraan open.’ ‘Ik zou het liefst een nationaal vuurwerk in Capelle zien net als in Rotterdam en verder niet. Als duurzame gemeente zou dat ook beter zijn voor mens en milieu.’ ‘Meer handhaving voor en na oud en nieuw. Ik heb niet 1 keer in deze periode een politie of handhaving gezien in mijn buurt, terwijl er wel meldingen zijn gedaan.’
Capelle – peiling jaarwisseling
‘Bijvoorbeeld in lokale krant, maar ook via schermen in metro stations, vermelden wat wel en niet is toegestaan m.b.t. het afsteken van vuurwerk rond de jaarwisseling. Voor mij was het onbekend wat de vuurwerkvrije zones waren.’ ‘Niet verstandig om.in het bos vuurwerk afsteken omdat daar de dieren last van hebben.’ ‘Van mij hoop ik op een geheel vuurwerk verbod. al is het maar voor de dieren. dat is dramatisch.’
‘Het knalvuurwerk wordt gedurende het hele jaar afgestoken. Dat moet verboden worden.’ ‘Leg de burgers niet teveel regeltjes op.’ ‘Alstublieft geen vuurwerk verbod! Er zijn al zoveel tradities die niet meer mogen en dus zijn afgeschaft. Het is één keer in het jaar laat dat zo. Vuurwerk hoort bij oud en nieuw laat dat zo!!!’ ‘Mij is/was het niet bekend dat er vuurwerkvrije zones zijn .’
16
Peiling – De jaarwisseling in Capelle aan den IJssel
I&O Research Enschede
I&O Research Amsterdam
Zuiderval 70
Piet Heinkade 55
Postbus 563
1019 GM Amsterdam
7500 AN Enschede
T (020) 308 48 00
T (053) 200 52 00
E info@ioresearch.nl
E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802