09.02 - Collegebesluit d.d. 25-01-2022 inzake Uitkomst onderzoek tijdelijke opvang vluchtelingen in Capelle aan den IJssel

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: J.M. Meijer Afdeling / Unit: SO - Stadsontwikkeling Portefeuillehouder: P. Oskam

Vergaderdatum: 25 januari 2022 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 684805

ONDERWERP Uitkomst onderzoek tijdelijke opvang vluchtelingen in Capelle aan den IJssel SAMENVATTING Het college heeft de mogelijkheden onderzocht voor tijdelijke opvang van asielzoekers in onze gemeente. Dit is gedaan als uitvoering van de door de gemeenteraad aangenomen motie d.d. 8 november 2021 waarin aan het college gevraagd wordt om de mogelijkheid te onderzoeken om tijdelijk vluchtelingen op te vangen in geval van een noodsituatie. Daarnaast is vanuit het Rijk een dringend appèl gedaan om in de Rotterdamse regio opvangplekken te realiseren. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat opvang mogelijk gemaakt zou kunnen worden in het leegstaande kantoorpand aan de Barbizonlaan 50. Dit pand kan tijdelijk door de gemeente gehuurd worden om het via de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) beschikbaar te stellen aan het COA voor de tijdelijke opvang van vluchtelingengezinnen met in totaal een maximum van 30 personen voor een periode van vier maanden. Omdat dit een majeur onderwerp betreft en de coalitie in de gemeenteraad niet meer over een meerderheid beschikt, stelt het college de gemeenteraad voor het college te adviseren wel/niet over te gaan tot het huisvesten van vluchtelingen in onze gemeente op de uit het onderzoek naar voren gekomen locatie, waarna het college uitvoering zal geven aan dit advies. ADVIES OM TE BESLISSEN 1.

De gemeenteraad te informeren over de mogelijkheid om het leegstaande kantoorpand aan de Barbizonlaan 50 tijdelijk te huren van de eigenaar en dit pand beschikbaar te stellen als tijdelijke voorziening voor de opvang van vluchtelingengezinnen met in totaal een maximum van 30 personen voor een periode van vier maanden; 2. De gemeenteraad voor te stellen het college van burgemeester en wethouders te adviseren wel/niet over te gaan tot het huisvesten van vluchtelingen in onze gemeente op de uit het onderzoek naar voren gekomen locatie; 3. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake de uitkomst onderzoek tijdelijke opvang vluchtelingen in Capelle aan den IJssel vast te stellen; 4. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake de uitkomst onderzoek tijdelijke opvang vluchtelingen in Capelle aan den IJssel ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 5. Met dit besluit de motie Opvang Vluchtelingen d.d. 8 november 2021 als afgedaan te beschouwen. BESLUIT: 25 januari 2022 Het college besluit conform het voorstel.

1

INHOUD/STREKKING Inleiding In het vierde kwartaal van 2021 werd duidelijk dat de toestroom van vluchtelingen naar Europa en dus ook naar Nederland zou gaan toenemen. In Capelle aan den IJssel is hiervoor aandacht gevraagd door de gemeenteraad met het aannemen van een motie, waarin aan uw college werd gevraagd te onderzoeken welke mogelijkheden er in Capelle zijn om tijdelijk vluchtelingen te kunnen opvangen, indien hiertoe een beroep op onze gemeente zou worden gedaan. In december 2021 werd een verplichtende aanwijzing vanuit het rijk opgelegd om in de regio Rotterdam noodopvang voor 500 asielzoekers te realiseren. Inmiddels is er geen sprake meer van een aanwijzing, maar ligt er nog wel een verzoek van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) om een tijdelijke opvanglocatie te bieden. Gelet op het feit dat er geen sprake blijkt te zijn van een aanwijzing in juridische zin door het rijk is het opvangen van asielzoekers in beginsel aan de lokale autonomie van gemeenten. Sinds de start van het onderzoek is er in onze gemeente door politieke wijzigen niet langer sprake van een meerderheidscoalitie. Om deze reden is het voor uw college van belang om de opvatting van de raad te horen.

Daarom wordt voorgesteld de uitkomst van het uitgevoerde onderzoek naar mogelijkheden voor het opvangen van asielzoekers, samen met het verzoek van de VRR, voor te leggen aan de raad en daarbij aan de raad te verzoeken hier over een standpunt in te nemen. In onderstaande tijdlijn wordt weergegeven op welke wijze en met welke input naar het voorliggende collegevoorstel is toegewerkt. Aanleiding en eerste deel onderzoek 



8 november 2021: vaststelling in de gemeenteraad van de motie Opvang Vluchtelingen. In deze motie wordt uw college verzocht om te onderzoeken of er in onze gemeente hulp geboden zou kunnen worden op het moment dat er sprake zou zijn van een crisissituatie in de opvang van vluchtelingen. Na vaststelling van de motie is een eerste inventarisatie gedaan, waarbij gekeken is of er binnen het gemeentelijk vastgoed ruimte geboden zijn kunnen worden. Er is geen gemeentelijk vastgoed dat hiervoor ingezet zou kunnen worden. Leegstaande woon- of woonzorggebouwen zijn in onze gemeente niet voorhanden. De gemeente beschikt ook niet over braakliggende (bouw)terreinen waar nutsvoorzieningen aanwezig zijn die tijdelijk ingezet kunnen worden voor opvang van asielzoekers.

Aanwijzing vanuit het rijk 

 

Op dinsdag 14 december 2021 heeft het kabinet in een brief aan de voorzitter van de Regio Rijnmond kenbaar gemaakt dat zij de Regio Rotterdam aanwijst om noodopvang voor 500 asielzoekers te realiseren (zie bijlage 1). Het kabinet geeft in deze brief aan dat er een situatie ontstaan is van acute nood rond de opvang van asielzoekers; zonder verdergaande maatregelen ontstaat een situatie waarbij asielzoekers niet langer kunnen worden opgevangen. Om deze crisis het hoofd te bieden moeten voor het einde van het jaar nog minimaal 2.000 extra opvangplekken worden gerealiseerd. Na deze aanwijzing heeft de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond de rol op zich genomen om de met de aanwijzing beoogde opvang in de regio te realiseren. De volgende regiogemeenten zijn hiervoor door de VRR benaderd: Lansingerland, Barendrecht, Albrandswaard, Vlaardingen, Schiedam en Capelle aan den IJssel. Deze gemeenten zijn benaderd omdat zij in deze crisisperiode niet eerder noodopvang hebben geboden. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam heeft zich daarbij vanuit zijn rol als voorzitter van de Veiligheidsregio ingespannen om dit dringende verzoek ook persoonlijk over te brengen aan de burgemeesters van de betreffende gemeenten.

2



 





 



Vanuit de VRR is in eerste instantie aan Capelle het voorstel gedaan om een asielopvangboot te laten aanmeren. Het aanmeren van grotere schepen is in onze gemeente onder voorwaarden mogelijk bij het YVC/Albatrosterrein en bij het Vuykpark. Het YVCterrein is ongeschikt, omdat het schip dan zou liggen aan een bedrijfsterrein waar uiteenlopende, ook zware transport werkzaamheden plaatsvinden en dat brengt te veel veiligheidsrisico’s met zich mee. Op 17 december in de ochtend heeft een schouw plaats gevonden van de aanlegplaats aan het Vuykterrein met medewerkers van de gemeente en van de VRR. In eerste instantie gaf de VRR nog aan dat het aanleggen van een schip met extra veiligheidsmaatregelen mogelijk zou moeten zijn. Vanuit de gemeente is steeds aangegeven dat het niet mogelijk is om een schip van de benodigde grootte op een veilige manier aan te meren. Het schip zou te dicht op de vaargeul komen te liggen. Op 17 december heeft uw college een brief VRR verzonden waarin aangegeven is dat het aanmeren van een schip in Capelle aan den IJssel niet mogelijk is en waarin aan de VRR de overweging wordt meegegeven om elders naar opvangmogelijkheden te zoeken. In deze brief is het aanbod gedaan dat Capelle wel een extra inspanning wil doen om versneld 10 statushouders te huisvesten (bijlage 2). Diezelfde dag heeft de voorzitter van de VRR schriftelijk op uw brief gereageerd.

Hij spreekt zijn teleurstelling uit over uw reactie en geeft aan constructief in gesprek te willen om te onderzoeken welke mogelijkheden er in Capelle wel kunnen worden geboden voor noodopvang, waarbij de suggestie is gedaan om één van de parkeerterreinen bij het Schollebos in te zetten voor het plaatsen van portocabines (bijlage 3). Nadere ambtelijke analyse van de beschikbare verharde terreinen toonde aan dat ook dit geen daadwerkelijke mogelijkheden opleverde. Er is binnen Capelle geen geheel vrij en voldoende verhard terrein voorhanden dat aan de gevraagde minimale oppervlakte eis voldoet. Als volgende stap is gekeken naar leegstaande kantoorpanden op diverse locaties in onze gemeente. Hierbij kwam kort voor de Kerst als haalbare optie naar voren het kantoorpand aan de Barbizonlaan 50. Voor dit pand is eerder na een transformatie verzoek een vergunning verleend, de transformatie is nog niet gestart. Dit pand heeft op de begane grond voldoende mogelijkheden voor de benodigde serviceruimtes en op de verdiepingen kunnen zonder al te ingrijpende verbouwingen gezinsslaapkamers en gemeenschappelijke verblijfsruimtes worden ingericht. Omdat deze locatie vrijwel tegen de grens met Rotterdam ligt, heeft er ook afstemming plaats gevonden met burgemeester Aboutaleb. Hij stemt in met de locatie.

In de hierop volgende gesprekken over de nadere uitwerking van deze optie is naar voren gekomen dat huisvesting van 30 personen mogelijk is in dit pand. De VRR heeft aangegeven dat bij huisvesting in een gebouw de doelgroep bestaat uit gezinnen. Aanwijzing vervalt





Op 10 januari 2021 heeft de voormalige staatsecretaris voor Asiel en Migratie aangegeven dat de aanwijzing van het Rijk om 500 asielzoekers in de Rotterdamse regio op te vangen niet gebaseerd is op een degelijke juridische basis. In de beantwoording van de Kamervragen van de heer Omtzigt stelt ze: “Het betreft geen aanwijzing in juridische zin en de brieven hebben dan ook geen publiekrechtelijk rechtsgevolg. Het gebruik van de term aanwijzing is ingegeven door de acute noodsituatie waarvan sprake was, mede gezien de internationaalrechtelijke verplichtingen waaraan Nederland zich verbonden heeft.” (bijlage 4). Met het aantreden van het nieuwe kabinet, heeft burgemeester Aboutaleb telefonisch contact gehad met de nieuwe staatsecretaris Asiel en Migratie, de heer Van der Burg. De staatssecretaris gaf aan ongelukkig te zijn dat het proces zo is gelopen. Hij heeft toegezegd dat een aanwijzing in deze vorm niet nogmaals zal voorkomen. Tevens heeft hij burgemeester Aboutaleb verzocht om wel uitvoering te blijven geven aan het dringende appèl van het Rijk, omdat de noodzaak voor asielopvangplekken onverkort aanwezig is.

Op 14 januari 2022 heeft de VRR een brief gestuurd aan de eerder betrokken gemeenten, met het dringende verzoek om – hoewel er geen sprake is van een juridische aanwijzing – toch medewerking te verlenen aan het oplossen van de nog steeds bestaande noodsituatie in de opvang van asielzoekers (bijlage 5).

3

Overige relevante aspecten In onze gemeente voldoen wij sinds jaar en dag steeds op uitstekende wijze aan het realiseren van de ons opgelegde taakstelling met betrekking tot het huisvesten van statushouders. Daarmee draagt Capelle – beter dan menig andere gemeente – bij aan de doorstroming in de asielzoekerscentra. Sterker nog: per 31-12-2021 hadden wij 23 statushouders meer gehuisvest dan onze taakstelling voor 2021. Door deze tijdelijke voorsprong dragen we direct bij aan het verlichten van de druk op de asielzoekerscentra van het COA. Op basis hiervan ligt het zeker niet voor de hand ligt om juist op Capelle aan den IJssel een dringend beroep te doen om noodopvang voor vluchtelingen te realiseren. Overigens heeft wethouder Stuivenberg namens het college via de bestuurlijke tafel statushouders (RTT) zowel aan het rijk als aan het COA, in de afgelopen anderhalf jaar meerdere malen gevraagd om meer inzicht in de situatie en welke acties ondernomen worden om de druk op de asielzoekerscentra te verminderen. Die informatie is tot op heden niet ontvangen. Daarnaast is het college zeer ongelukkig met de wijze waarop het kabinet de Rotterdamse regio om hulp heeft gevraagd. Door op een oneigenlijke en onjuiste manier gebruik te maken van een aanwijzing wordt afbreuk gedaan aan het maatschappelijk draagvlak om tot oplossingen voor deze complexe opgaven te komen.

In de overleggen met de VRR tijdens het onderzoek – toen nog op basis van de aanwijzing – is aangegeven dat wij in Capelle op basis van de capaciteit van de locatie maximaal 30 personen tijdelijk, voor de duur van 4 maanden, op kunnen vangen. De VRR heeft ingestemd met het aantal van 30 personen en heeft bevestigd dat het daarbij gaat om de opvang van gezinnen. Tijdelijke invulling Indien besloten wordt tot noodopvang van asielzoekers, zou dit gaan om een periode van 4 maanden vanaf het moment van ingebruikname. Aandachtspunten bij mogelijk vervolg: interne verbouwing, inrichting en gebruik locatie Mocht er besloten worden om de locatie aan de Barbizonlaan ter beschikking te stellen, dan wordt de benodigde, beperkte interne verbouwing van het pand voorbereid samen met de VRR. De eigenaar van het pand kan de verbouwing laten uitvoeren. Uiteraard moet het pand aan alle gebruiks- en veiligheidsvoorschriften voor het tijdelijk huisvesten van 30 personen voldoen. Hierover vindt afstemming plaats tussen de gemeentelijk verantwoordelijken, de eigenaar en diens aannemer en VRR. De huisvesting heeft als juridisch-planologische grondslag dat er bij tijdelijke huisvesting sprake is van een logies-functie en niet van een woonfunctie. Onder andere is een omgevingsvergunning voor brandveilig gebruik vereist. Hiervoor worden de vereiste procedure doorlopen.

Het COA is verantwoordelijk voor de volledige inrichting van het pand. Als het pand vervolgens in gebruik genomen wordt zal er 24 uur per dag beveiliging aanwezig zijn; deze beveiliging wordt georganiseerd door de VRR. Gedurende de dag zijn er dan vanaf 8.00 uur tot 23.00 uur voldoende begeleiders aanwezig om de tijdelijke bewoners te ondersteunen en begeleiden. FINANCIEN Alle kosten die eventueel gemaakt gaan worden voor de realisatie en exploitatie van de tijdelijke opvanglocatie worden via de VRR verhaald op het COA. Te maken kosten worden geraamd en vooraf goedgekeurd door de VRR. JURIDISCH ADVIES N.v.t.

4

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t. COMMMUNICATIE Zodra uw college, mede naar aanleiding van de uitgevoerde motie, een besluit heeft genomen over de aan de raad voor te leggen mogelijkheid voor de opvang locatie, worden de direct omwonenden van deze locatie per brief geïnformeerd over uw besluit. Nadat de brief bij de omwonenden bezorgd is zullen we middels een persbericht de uit het onderzoek naar voren gekomen locatie breder bekend maken. Nadat de raad een besluit heeft genomen volgt ook hierover een persbericht. Ook in de communicatie blijven wij in nauw overleg met de VRR, maar we stemmen de aanpak ook af met de voorlichters van andere betrokken gemeenten. BIJLAGEN 1. 2. 3. 4. 5.

Aanwijzingsbrief Brief Rijk aan Regio Rotterdam, d.d.14 december 2021; Brief gemeente Capelle aan VRR d.d. 17 december 2012; Antwoordbrief VRR d.d. 17 december 2021; Beantwoording Kamervragen aanwijzing asielopvang; Brief VRR d.d. 14 januari 2022.

5