08.03 - Stadsvisie - aangepaste versie naar aanleiding van commissiebespreking

Uitdagingen (1) Op buurtniveau: het versterken van de groene en blauwe ‘dooradering’ Een kwaliteit vormen de groenblauwe zones aan de buitenranden van de wijken. Die zijn rondom elke wijk in Capelle te vinden. Vanuit deze zone vertakt de groenblauwe structuur zich soms als een groene ader de buurtjes in. Deze groene ‘dooradering’ mag worden gezien als een karakteristieke kwaliteit; een groene uitloop op de vaak compacte buurtjes. De uitdaging is dan ook om te blijven zorgen dat deze zones ook kwalitatieve groengebieden blijven voor alle buurtbewoners. Deze aanpak zorgt er ook voor dat ingrepen in de buitenruimte bijdragen aan het oplossen van uitdagingen op andere vlakken, zoals bijvoorbeeld het bestrijden van eenzaamheid en het tegengaan van psychische klachten.

(2) Op stadsniveau: het versterken van verbindingen tussen woonbuurten en (stads)parken Op stadsniveau zijn het versterken van het groene netwerk van recreatieve routes en stadsparken en het ontwikkelen van een samenhangend systeem voor nieuwe verkeersmodaliteiten de grootste uitdagingen. Voor Capellenaren is het Schollebos het meest

omvangrijke stadspark, maar ook de groene gebieden bij de IJssel zoals het Vuijkpark en het Slotpark zijn van belang. Daarnaast is een aantal aanpalende parken en recreatie gebieden eveneens van grote betekenis voor Capellenaren. Naast het Prinsenpark en het Kralingse Bos zijn dat bijvoorbeeld ook de Zevenhuizerplas en het strand van Nesselande. Het Hitland is vooral als groene uitloop van de woonwijken in het oostelijke deel van de gemeente van belang. Deze vier parken zijn in potentie onderdeel van een aaneengeschakelde groenstructuur. Het versterken van verbindingen onderling en met de Capelse buurten door middel van groene lanen/routes zorgt ervoor dat de stadsparken nog meer onderdeel van de beleving vormen van het wonen in Capelle. Met name het Schollebos (als centraal gelegen onderdeel van de stadsparkenstructuur), het grootste groengebied van Capelle aan den IJssel, is daarin van belang. Dit is verder uitgewerkt in de visie Schollebos.

(3) Op regionaal niveau: doorontwikkelen van de recreatieve potentie van Capelle Op regionaal niveau is de landschappelijke inbedding van belang bij het doorontwikkelen van de recreatieve 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

38

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

39

potentie. De ‘s-Gravenwegzone die de Kralingse Plas in Rotterdam verbindt met Capelle en doorloopt tot voorbij Nieuwerkerk a/d IJssel is voor veel Capellenaren een herkenbaar historisch, recreatief landschappelijk ‘lint’ en vormt zo een verbindende recreatieve route tussen stad en het Groene Hart. Ook waterrecreatie kan in de toekomst voor Capelle veel kansen bieden om een verbindende factor te zijn. Het in overeenstemming brengen van een sterker recreatief gebruik van de dijkzone met de waterkerende en verkeersfunctie is een belangrijke opgave, net als het aanhaken op de kansen die de waterrecreatie voor Capelle biedt. Alle verbindende recreatieve zones zijn daarmee de dragers van een regionaal recreatief netwerk met koppelingen naar recreatieve gebieden ten noorden van Capelle en Rotterdam. Capelle kan hier beter mee verbonden worden, door te zorgen voor prettige groene en blauwe routes en verbindingen zodat Capellenaren vanuit de directe woonomgeving verbonden zijn met deze linten. Daarnaast kunnen deze zones versterkt worden met ondersteunende recreatieve voorzieningen, denk aan educatieve voorzieningen waar belangrijke cultuurhistorische elementen van Capelle aandacht krijgen, zoals de Algeracorridor.

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

40

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

41

5. Hoe werken we samen in Capelle? Werken met het oog op de toekomst De gemeente vervult verschillende rollen. Ze is wetgever en behartigt het algemeen belang met de uitvoering en het toezicht op de regelgeving. De gemeente heeft ook een deel van haar taken op afstand gezet, door onder andere de oprichting van Sportief Capelle. Ook kan ze gelijkwaardige partner zijn van een uitvoerende organisatie. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij ingewikkelde opgaven in de stad die we samen met anderen oppakken: overlast in een buurt die gepaard gaat met schuldenproblematiek, drugsgebruik en spijbelen van kinderen. Dan werken we samen met de politie, Welzijn Capelle, scholen en Havensteder aan oplossingen.

H

ierbij is het de uitdaging én opdracht voor de gemeente om in de eigen organisatie integraal te werken. Dat is nog niet altijd gemakkelijk, omdat we in afdelingen georganiseerd zijn. We worden er wel steeds beter in: in 2019 zijn we gestart om in alle wijken een opgaveteam samen te stellen met partners

42

en Capellenaren. We zijn zo ook een uitnodigende overheid, die initiatieven aanjaagt en stimuleert dat zaken door bewoners of initiatiefnemers worden opgepakt. Voorop staat de Capellenaar: die wil fijn wonen, leven en werken. Met dat doel voor ogen voeren we onze taken uit. We leggen verbindingen

met de organisaties en mensen die nodig zijn om een probleem op te lossen. En we verbinden onze eigen organisatie.

Trends en ontwikkelingen •  Uitnodigende overheid, waarbij de gemeente actief inwoners, bedrijven of organisaties aanmoedigt om zaken op te pakken. Of dat stimuleert en aanjaagt. De gemeente treedt niet per se terug, maar maakt mogelijk en zet soms de eerste stap of zet een stap opzij. •  Het gebruik van digitale middelen om participatie vorm te geven.

Onze visie: iedereen die dat wil, moet kunnen meedoen! Capelle heeft afgelopen jaren flink wat ervaring met participatie opgedaan. Er is een Participatie Toolkit gemaakt met een schat aan mogelijkheden. Iedereen die mee wil doen, moet mee kunnen doen. Vaak gaat het goed om samen met bewoners een ontwikkeling in gang te zetten, maar het kan altijd beter – daar blijven we aan werken, onder meer door participatiebeleid te maken! Het zijn van uitnodigende overheid vraagt zowel van de gemeente als van de Capellenaren een andere houding en inzet, waarbij we per situatie bezien wat passend is.

•  Veel partners van de gemeente, zoals Veiligheidsregio, politie, GGD, GGZ en omliggende gemeenten, zijn afgelopen decennium gaan schaalvergroten of fuseren, waardoor samenwerken en slagkracht zijn veranderd en iets anders van de gemeente vragen.

Uitdagingen (1) Van meedenken, naar meedoen en meebeslissen Waar de gemeente eerst nog veel regie voerde op zaken, willen we nu meer door bewoners zelf laten bedenken en uitvoeren als dat kan. En in de online bijeenkomst gaven Capellenaren ook aan verantwoordelijkheid te willen nemen als het gaat om verbeteringen van hun wijk. Maar daar hebben zij soms nog wel de hulp van de gemeente bij nodig, in de vorm van een aanspreekpunt of geld. Het gaat erom wat de samenleving van ons verlangt: van meedenken, naar meedoen en meebeslissen. Waar dat past, gaan we niet meer vragen om op een uitgedacht plan van de gemeente te reageren, maar binnen kaders vragen we aan bewoners wat zíj willen. Want Capellenaren weten vaak best wel wat nodig is in hun buurt of situatie. We benutten de kennis van buiten. Als er zich bijvoorbeeld een initiatief voor een kerk aandient, denken we daarin mee.

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

43

De gemeente blijft er ook alert op dat het niet alleen de ‘usual suspects’ zijn die meedenken over hun buurt of beleid maar dat iedereen die dat wil, mee kan doen.

We nodigen uit, stimuleren, jagen aan en staan naast initiatiefnemers. Ook is er voor Capellenaren de mogelijkheid om zelf met zaken aan de slag te gaan en te agenderen, bijvoorbeeld via een Right to Challenge. Inwoners nemen dan bepaalde taken van de gemeente over, omdat ze het zelf beter of goedkoper kunnen doen.

(2) Initiatiefnemers geven participatie vorm Initiatiefnemers voor nieuwe gebouwen of bedrijven in onze stad vragen we zelf actief de participatie met hun omgeving vorm te geven. Dit gebeurt wel binnen de kaders van de gemeente, om de kwaliteit van de participatie te borgen. Dat past ook in het gedachtengoed van de Omgevingswet. Iemand die iets wil neemt dan verantwoordelijkheid voor het contact met zijn omgeving, om over de kwaliteit van de leefomgeving te praten en oplossingen te zoeken.

(3) Gemeente stapt naar voren voor algemeen belang De gemeente doet een stapje naar voren als het gaat om het algemeen belang. Dat houdt in dat ze soms bewust wél de regie neemt over een vraagstuk bij complexe grootschalige vraagstukken die de grenzen overstijgen. Zoals de ontwikkeling van Rivium waar in een gebiedspaspoort de ambitie voor deze wijk is verkend en uitgangspunten zijn vastgesteld om het gebied levendig, duurzaam en toekomstbestendig te maken.

Bijlagen Stadsvisie Capelle aan den IJssel

(4) Kwaliteitsdialoog over omgevingskwaliteit Goede omgevingskwaliteit is een van de drie maatschappelijke doelstellingen van de Omgevingswet, naast gezondheid en veiligheid. Daarmee is omgevingskwaliteit altijd een van de af te wegen belangen bij de besluitvorming over ingrepen in de fysieke leefomgeving. Er spelen veel belangen en kwaliteit kan niet worden ‘afgevinkt’. Het voeren van een kwaliteitsdialoog, waarbij sociale en veilige aspecten ook meegewogen worden, bevordert de verbinding tussen onderwerpen die in de stad leven en voor de Capellenaren van belang zijn. Het gaat dus om verbinden van alle relevante onderwerpen, om tot een integrale beoordeling en goede oplossing te komen.

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

44

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

45

Bijlage 1 Wettelijke bepalingen Omgevingsvisie De Omgevingswet is de basis voor de Omgevingsvisie. In die wet staan een aantal regels die van belang zijn. Hieronder staan die genoemd.

Artikel 3.1 (vaststellen Omgevingsvisie) 1. De gemeenteraad stelt een gemeentelijke Omgevingsvisie vast. 2. Provinciale Staten stellen een provinciale Omgevingsvisie vast. 3. Onze Minister stelt, in overeenstemming met Onze Ministers die het aangaat, een nationale Omgevingsvisie vast.

Artikel 3.2 (inhoud Omgevingsvisie) Een Omgevingsvisie bevat, mede voor de uitoefening van de taken en bevoegdheden, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid: a. Een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving; b. De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied; c. De hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid.

46

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

Artikel 3.3 (doorwerking beginselen) In een Omgevingsvisie wordt rekening gehouden met (1) het voorzorgsbeginsel, (2) het beginsel van preventief handelen, (3) het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden en (4) het beginsel dat de vervuiler betaalt. 1. Het voorzorgsbeginsel houdt in dat de gemeente maatregelen kan nemen als er gegronde redenen zijn om te vrezen dat activiteiten negatieve gevolgen kunnen hebben. Dit betreft activiteiten waarbij de beschikbare wetenschappelijke gegevens nog geen uitvoerige risico-evaluatie mogelijk maken. Zulke onzekere (“niet-genormeerde”) risico’s kunnen zich bijvoorbeeld voordoen bij veiligheidskwesties. Ook uit het oogpunt van gezondheid is dit voorzorgsbeginsel van belang. De gemeente weegt de relevantie van onzekere risico’s af tegen andere belangen, conform de Omgevingswet. 2. Het beginsel van preventief handelen houdt in dat nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving zoveel mogelijk moeten worden voorkomen. Dit vanuit de premisse dat voorkomen beter is dan ongedaan maken (‘genezen’). Dit beginsel ziet niet alleen op het milieudomein. Zo ligt het beginsel van preventief handelen besloten in de preventieve zorgplicht die op grond van de aanvullingen van het Besluit activiteiten leefomgeving geldt voor degene die gelegenheid biedt tot zwemmen en baden.

Daarnaast moet diegene ook een risicoanalyse en beheerplan opstellen, gelet op het beschermen van de gezondheid en veiligheid van gebruikers. Ook de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ in het Besluit kwaliteit leefomgeving is een voorbeeld van de toepassing van dit beginsel, omdat deze onnodig beslag op de groene ruimte voorkomt. 3-4. In artikel 23.6 van de wet is gekozen voor een letterlijke overname van de beginselen van het milieubeleid van de Europese Unie. De Unie gaat uit van een breed milieubegrip, dat in ieder geval water, bodem, lucht, natuur en landschap omvat. De Omgevingswet gaat behalve over het milieu ook over de gebouwde omgeving: bouwwerken en infrastructuur zijn onderdelen van de fysieke leefomgeving. Het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen zijn algemeen verwoord en ze zijn daardoor in principe van toepassing op de gehele regelgeving. De andere twee beginselen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron moeten worden bestreden en het beginsel dat de vervuiler betaalt, zijn gezien de verwoording alleen van toepassing op het milieuterrein.

gezamenlijk uitoefenen. Daarbij wordt niet voorzien in een overdracht van taken of bevoegdheden. 3. Een bestuursorgaan treedt bij de uitoefening van zijn taken en bevoegdheden slechts in de taken en bevoegdheden van een ander bestuursorgaan voor zover dat nodig is voor de uitvoering van zijn eigen taken en bevoegdheden.

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

Artikel 2.2 (afstemming samenwerking) 1. Een bestuursorgaan houdt bij de uitoefening van zijn taken en bevoegdheden op grond van deze wet rekening met de taken en bevoegdheden van andere bestuursorganen en stemt zo nodig met deze andere bestuursorganen af. 2. Bestuursorganen kunnen taken en bevoegdheden

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

47

Bijlage 2

Bijlage 3

Juridische bepalingen

Beleidskaders

Stadsvisie en kostenverhaal Bijdragen aan ruimtelijke ontwikkelingen Een structuurvisie is noodzakelijk om een financiële bijdrage aan zogenaamde ruimtelijke ontwikkelingen (artikel 6.24, eerste lid, onder sub a, van de Wro) op basis van anterieure overeenkomsten[1] te kunnen vragen. Daarbij gaat het om een financiële bijdrage ten bate van ruimtelijke ontwikkelingen elders (op een andere locatie), zoals bijdragen aan natuur, recreatie, waterberging en infrastructuur. De ruimtelijke en functionele relatie tussen de te ontwikkelen rode functie (de kostendrager) en de ruimtelijke ontwikkeling elders moeten in een structuurvisie inzichtelijk worden gemaakt, omdat er anders sprake zou zijn van baatafroming of betaalplanologie en dat is niet toegestaan. Buiten het feit dat er geen sprake mag zijn van baatafroming of betaalplanologie gelden voor een overeenkomst bovendien de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de algemene eisen van het

Burgerlijk Wetboek. Dit betekent dat de gevraagde bijdrage goed onderbouwd moet worden. Kenmerkend voor het verhaal van de bijdrage aan ruimtelijke ontwikkelingen is dat dit alleen op basis van vrijwilligheid kan plaatsvinden. Als een private partij niet bereid is een financiële bijdrage te doen, kan de gemeente dat niet juridisch afdwingen. Wel kan de gemeente dan planologische medewerking onthouden, omdat de financiële bijdrage veelal noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat het initiatief voldoet aan/past binnen een goede ruimtelijke ordening.

Bij het opstellen van de Stadsvisie is gebruik gemaakt van beleid en programma’s die eerder door de Gemeenteraad zijn vastgesteld. Soms wordt daar ook naar verwezen in de tekst. Voor de totstandkoming van de Stadsvisie hebben we de volgende stukken geraadpleegd: • Visie Sociaal Domein (2019) • Plan van Aanpak Meer Samen Minder Eenzaam (2020) • Sport en Beweegbeleid (2017-2021) • Programma Wonen (2019) • Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 (IVB-5) • Wijkveiligheidsplannen (2020) • Burgerparticipatietoolkit • Programma Economie • Programma Duurzaamheid (2019-2022) • Programma Mobiliteit (2021) • Platform 31, Trends en thema’s voor een strategische agenda (2018) • Stadsvisie 2030, Sterk en verbindend (2011) • IJsselvisie ‘Capelle EN de IJssel’ (b&w 2012) De Stadsvisie is een integrale visie. Dat wil zeggen dat visies uit verschillende beleidsterreinen niet individueel of disciplinair terugkomen, maar gezamenlijk één thematisch verhaal vormen. De samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen en hoe die samenkomen in de Stadsvisie, is goed terug te zien in de onderstaande afbeelding: het oog van Capelle.

48

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

49

Bijlage 4

over hoe nu en in de toekomst ruimte wordt gegeven aan wonen, werken, vervoer en samen leven in Capelle. Hierbij werd zowel gebruik gemaakt van meerkeuzevragen als open vragen.

Einddocument participatie Dit document is de opbrengst en verantwoording van de participatiestappen die gezet zijn in het project Stadsvisie. Het is bedoeld voor raadsleden en collegeleden van de gemeente Capelle aan den IJssel, betrokkenen bij de participatie en andere geïnteresseerden. Dit document is niet één-op-één overgenomen in de Stadsvisie. Er is voor gekozen om een compacte Stadsvisie te maken, om focus aan te brengen en om het leesbaar te houden. Degenen die meer willen weten over de totstandkoming van de Stadsvisie, kunnen de achtergronden zoals deze raadplegen.

Tijdens het Stadsfestival op 1 juli 2019 zijn we in gesprek gegaan met onze professionele gemeentelijke partners. Aan de hand van de thema’s ‘Sociale stad’, ‘Verstedelijking’, ‘Innovatie & mobiliteit’, ‘Veilige stad’, ‘Groen & waterrijk’ en ‘Democratische stad’ zijn onder meer uitdagingen voor de toekomst geformuleerd.

Kindercollege Om ook de kijk op de toekomst van een jongere generatie Capellenaren mee te nemen in de Stadsvisie, zijn we in november 2019 op bezoek geweest bij

In Capelle moet iedereen die dat wil mee kunnen doen. Daarvoor is de participatietoolkit ontwikkeld. Om tot een goede Stadsvisie te komen hebben we gesprekken gevoerd met:

Capellenaren in de wijken

50

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

het Kindercollege. Aan de hand van vragen via de Mentimeter hebben we een gesprek gevoerd over de toekomst. Verschillende thema’s kwamen aan bod, waaronder meedenken en doen, ontmoeten en veiligheid.

Op 24 maart 2021 zijn raadsleden en medewerkers van de gemeente in gesprek gegaan met ruim 30 Capellenaren over de rapportage naar aanleiding van de tweede burgerpanelconsultatie en de conceptStadsvisie die er toen lag.

Schooljeugd

Adviesraad Sociaal Domein

In november 2019 vond de Kinderconferentie plaats. Tijdens de inloop zijn bij de deelnemende kinderen uit groep 7 en 8 van alle Capelse basisscholen enquêtes over de toekomst in Capelle afgenomen. Een iets aangepaste versie van die enquête is tijdens het Gemeenteraadsspel in december 2019 afgenomen bij 90 leerlingen van het IJsselcollege uit 3 VMBO-T, 4 HAVO en 5 VWO. Thema’s die in de enquête aan bod kwamen, zijn: meedenken en doen, ontmoeten, recreatie, bereikbaarheid, wonen, veiligheid, gezondheid en identiteit.

18 februari 2020 zijn we aangesloten bij de Adviesraad Sociaal Domein om een gesprek te voeren over de

Professionele gemeentelijke partners

Participatieproces

In november en december 2019 hebben we op drie avonden en één zaterdagochtend Capellenaren uitgenodigd om in de wijken het gesprek aan te gaan met gemeenteraadsleden aan de hand van drie thema’s: (1) Vitale stad, (2) Stad & ruimte en (3) Veilige stad.

Stadsfestival, 1 juli 2019

In februari 2021 is het Burgerpanel nogmaals ingezet om onder meer hun reactie te geven op vragen over de belangrijkste opgave voor Capelle (mobiliteit en diversiteit), hun verbondenheid en inzet voor en met de wijk en de waardering van aspecten van groen en waterrijk Capelle.

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

Burgerpanel en online gesprek Gesprekken Raad en Capellenaren, november 2019

In december 2019 en januari 2020 is het Capelse Burgerpanel benut om Capellenaren te consulteren

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

Kinderconferentie, november 2019 MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

51

Inhoudelijke opbrengsten participatie Identiteit Rustig en groen met een dorps karakter

toekomst van Capelle. Hierbij zijn onder andere de onderwerpen omzien naar elkaar, de inrichting van de buitenruimte in relatie tot ontmoeten en communicatie aan bod gekomen. In totaal hebben we hiermee de mening van ruim 1.280 Capellenaren opgehaald. Niet iedereen heeft meegedaan, want 66.000 inwoners zijn er veel meer. We hebben, samen met de gemeenteraad, bewuste keuzes gemaakt welke participatie-instrumenten we hebben ingezet en op welke momenten. Daarbij zijn we ons er ook bewust van geweest dat voorafgaand aan dit project voor de Stadsvisie, er al veel is opgehaald voor bijvoorbeeld de programma’s Wonen, Duurzaamheid en Economie. We wilden zaken niet overdoen. Verder hebben we gedurende het traject ook aangegeven dat we niet alle individuele meningen van de participanten terug kunnen laten komen in de Stadsvisie. Dan gaat het vele kanten op. Het is de rol van de gemeente om alle zaken te wegen en tot een goede koers voor Capelle te besluiten.

52

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

Waar de identiteit van Capelle ter sprake komt, wordt bijna altijd Rotterdam genoemd. Capelle volgens de Capellenaar is rustig en dorps, maar vooral ook: dichtbij Rotterdam. Het is echter te kort door de bocht om te stellen dat de identiteit van Capelle daardoor afhankelijk is van Rotterdam. Capellenaren noemen het belang van groen en water en zijn daar ook trots op. De Hollandsche IJssel kan identiteitsdrager van Capelle zijn, maar daarvoor moet deze wel zichtbaarder worden. Ruimte voor recreatie lijkt daarbij essentieel. Oudere Capellenaren noemen met name fiets- en wandelroutes langs en naar de IJssel. Jongere Capellenaren zien graag meer horeca langs de IJssel en mogelijkheid voor recreatie op het water, zoals varen. De IJssel en openbaar groen zijn kwaliteiten waarmee Capelle zich kan onderscheiden van Rotterdam. Tegelijkertijd kan de nabijheid van Rotterdam ook worden benut. In dat licht is de identiteit van Capelle niet zozeer afhankelijk van Rotterdam, maar kunnen Capelle en Rotterdam elkaar versterken: Rotterdam heeft de voorzieningen, Capelle de rust en het groen.

Wonen en woonomgeving Wonen in een rustige wijk met bereikbare voorzieningen Ook wanneer het gaat om leefbaarheid in de woonomgeving komen groen en rust naar voren. Onderdeel daarvan is dat groen wordt gezien als

remedie tegen verstening en hittestress. Jongere en oudere Capellenaren geven aan nu en in de toekomst het liefst in een rustige wijk te wonen. Men woont graag waar voorzieningen goed bereikbaar zijn. Die voorzieningen hoeven, wanneer er sprake is van een goede bereikbaarheid, niet voor iedereen daadwerkelijk in de wijk te liggen.

Capellenaren geven aan dat als hoogbouw een oplossing is voor het woningtekort, er dan in ieder geval aandacht moet zijn voor het blijven ontmoeten van elkaar in en rond de hoogbouw: het gaat om het dorpse in een stadse vorm van wonen. Esthetisch mooie gebouwen, waar het parkeren ondergronds of inpandig is geregeld, is verder ook van belang.

Capellenaren ervaren een toenemende druk op de woningmarkt. Ze geven aan dat de doorstroming op de Capelse woningmarkt beperkt is. Dit komt volgens hen met name omdat er te weinig grote appartementen zijn waar ouderen naartoe kunnen verhuizen. Oudere Capellenaren geven aan ‘vast te zitten’ in eengezinswoningen, wat ook in verband wordt gebracht met eenzaamheid. Omdat ouderen lang in eengezinswoningen blijven wonen, is er minder ruimte voor jonge gezinnen. Daarnaast wordt ook de betaalbaarheid van woningen genoemd als belemmering van de doorstroming op de woningmarkt.

Verplaatsen en verbinden Het verbinden van wijken verbindt niet alleen de fysieke ruimte, maar ook mensen

Hoewel Capellenaren enerzijds dus spreken over een krappe woningmarkt, staat men anderzijds behoudend tegenover meer woningbouw. Zorgen omtrent toenemende woningbouw worden met name genoemd in relatie tot een angst voor toenemende verstening en verlies van groen. In relatie daarmee bestaat onenigheid over hoogbouw. Sommige Capellenaren zien het als oplossing voor de krappe woningmarkt, onder de voorwaarde van voldoende groen en voorzieningen. Anderen leggen een relatie tussen hoogbouw en verdichting die volgens hen een hogere verkeersdruk met zich mee brengt.

Capellenaren ervaren een toenemende verkeersdruk die wordt gerelateerd aan verdichting. Met name de hoge parkeerdruk en filevorming worden als een probleem ervaren. Oudere Capellenaren noemen openbaar vervoer en het stimuleren van langzaam vervoer en dan met name fietsen als oplossing. Jongere Capellenaren zien de oplossing vooral in het openbaar vervoer. Tegelijkertijd bestaat voor het merendeel de verwachting dat auto’s in de toekomst altijd voor de deur geparkeerd kunnen worden. Opvallend is dat bijna alle jongeren deze verwachting hebben. Hoewel het overgrote deel van de Capellenaren graag in een rustige wijk woont, is er een onderscheid te maken tussen Capellenaren die maatschappelijke voorzieningen graag in de wijk zien en Capellenaren die liever in een primair woongebied wonen. Met name voor de tweede groep is het belangrijk dat de verbinding tussen de wijken goed is: met openbaar of eigen vervoer. Als het gaat om de dagelijkse boodschappen, willen mensen die het liefst in hun wijk, dichtbij doen. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

53

Juist die interwijkverbindingen kunnen volgens Capellenaren worden verbeterd. Bij het verbeteren van interwijkverbindingen wordt wederom het belang van groen genoemd; een groenpadenstructuur is een gewenste manier om wijken en mensen aan elkaar te verbinden. Benadrukt wordt dat het verbinden van fysieke ruimte niet alleen een goede bereikbaarheid van voorzieningen in de hand werkt, maar ook mensen met elkaar verbindt.

Ontmoeten en sociale cohesie Ontmoeten en naar elkaar omzien als gezamenlijke verantwoordelijkheid Capellenaren leggen de relatie tussen onderlinge verbondenheid en de fysieke (groene) ruimte ook voor de toekomst. Verwacht wordt dat ontmoetingen in de toekomst vooral fysiek plaatsvinden: in de openbare ruimte, in huizen van de wijk, andere voorzieningen en bij verenigingen en georganiseerde activiteiten. Er wordt hierbij een tweeledige rol van de gemeente verwacht. Enerzijds dienen voorzieningen en activiteiten fysiek toegankelijk te zijn en vindt bijna de helft dat de gemeente een aantrekkelijkere woonomgeving moet creëren om onderlinge betrokkenheid te behouden . Anderzijds heeft de gemeente volgens Capellenaren ook een sociale rol en wordt het als taak van de gemeente gezien om Capellenaren actief te faciliteren in ontmoetingen door mensen uit te nodigen om naar elkaar om te kijken en voor elkaar te zorgen. Tegelijkertijd zien Capellenaren ook een rol voor zichzelf in onderlinge ondersteuning. Armoede en

54

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

individualisering worden als bedreigingen voor sociale cohesie genoemd. Een sociale mix in buurten, maar ook het gezamenlijk onderhouden van voorzieningen en de openbare ruimte kunnen volgens Capellenaren daarentegen bijdragen aan sociale samenhang. Capellenaren zien voor zichzelf een rol weggelegd als het gaat om verbeteringen in hun wijk. Wel hebben ze daarbij hulp nodig van de gemeente in de vorm van een aanspreekpunt of geld.

Veiligheid Sociale samenhang en transparantie in relatie tot een veilig gevoel Capellenaren voelen zich over het algemeen veilig in hun woonomgeving. Eerder werd sociale cohesie al in verband gebracht met de fysieke ruimte en een sociale mix. Capellenaren noemen echter ook een relatie tussen sociale cohesie en veiligheid: hoe minder samenhang, hoe kleiner het gevoel van veiligheid. Capellenaren geven aan dat zij op het gebied van veiligheid soms rolonduidelijkheid ervaren. Het is niet altijd even duidelijk wie welke rol speelt als het gaat om veiligheid. De gemeente kan hierin een informerende rol spelen volgens Capellenaren. Daarnaast worden grotere toegankelijkheid en zichtbaarheid van (veiligheids)organisaties genoemd als oplossing. Jongere Capellenaren benaderen het veiligheidsgevoel vooral praktisch: voor hen heeft veiligheid vooral met verkeersveiligheid te maken. Zij geven aan dat maatregelen als zebrapaden, verkeerslichten en betere

straatverlichting kunnen helpen bij een gevoel van veiligheid in Capelle in de toekomst.

Conclusie De druk op de woningmarkt is groot door de toestroom van mensen uit niet Westerse landen, door de extramuralisering van de zorg, toename van eenpersoonshuishoudens en doordat niet iedereen in de gelegenheid is om meer te betalen voor een ander huurhuis, ook al is die woning beter passend bij de levenssituatie. Bouwen voor ouderen en alleenstaanden en het vergroten van het middenhuursegment moet aandacht krijgen. Met name de zogenaamde middengroepen vinden moeilijk hun weg in de koopwoningenmarkt en zoeken hun heil in de middeldure huursector. Capelle is een van de dichtst bebouwde gebieden van Nederland. Dat betekent dat hoogbouw eerder ter sprake komt dan grondgebonden woningen bouwen. Hoogbouw heeft meer stadse dan dorpse kenmerken, maar dat sluit niet uit dat je elkaar nog steeds kent. Het steeds maken van goede afwegingen voor woningtypen is daarom van vitaal belang voor Capelle. En dat staat niet op zich, maar in verbinding met de voorzieningen die mensen nodig hebben: huisartsen, scholen en openbaar groen om in te vertoeven. Het betekent dat we onze dromen over een huis met tuin en auto voor de deur, soms moeten inruilen voor een andere droom als je het leefbaar wilt houden in Capelle.

Blijven investeren in een veilige leefomgeving is nodig om buurten niet te laten verslechteren. Op veel plaatsen gaat het nu goed, sommige wijken en buurten vragen meer aandacht omdat de inrichting niet optimaal is en omdat het zogenaamde ‘springplankwijken’ zijn: met de meest beperkte beurs ga je daar eerst wonen, maar zodra je meer te besteden hebt, verhuis je naar een prettigere buurt. Dit is een gegeven en ook niet te voorkomen. Omzien naar elkaar is het cement in de samenleving. Doordat we elkaar helpen en opzoeken voorkomen we eenzaamheid, verslechtering van gezondheid of kunnen we signaleren dat iets niet goed gaat. Daarin hebben Capellenaren een actieve rol. En de gemeente kan dat stimuleren en zorgen voor een goede infrastructuur (sociaal en fysiek). Op het gebied van mobiliteit verandert er ook veel. Verschillende vormen van vervoer – de een schoner en duurzamer dan de andere – vragen tegelijkertijd allemaal ruimte in het openbaar gebied. We experimenteren met zelfrijdende auto’s, hechten waarde aan de buurtbus, maar beschikken ook nog steeds over traditionele auto’s. En deelauto’s passen niet in het leefpatroon van iedereen. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

Capelle krijgt te maken met meer stadse vraagstukken en dat is niet tegen te gaan. Wel kunnen we er zo goed mogelijk mee om gaan, om het leefbaar en prettig voor de Capellenaren te houden. 2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

55

1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken

2. Identiteit en kwaliteiten

3. Capelle: sociale en inclusieve stad

56

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE

MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken

57

58

CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE