08.03 - Programma Langer Thuis

Thuis in Capelle! Concept-Programma Thuis in Capelle aan den IJssel Versie Datum Status

Afdeling Unit Auteur E-mail

Ter vaststelling aan de gemeenteraad Januari 2024 Concept

Samenleving MZP David Keers D.keers@capelleaandenijssel.nl

1

1

Inleiding

In de Stadsvisie Capelle aan den IJssel spreken we uit dat het in Capelle prettig en veilig wonen, werken en leven is, en dat dit zo blijft. Wij willen dat Capellenaren, van jong tot oud, zich veilig en prettig voelen in hun wijk en daar trots op kunnen zijn. Met het programma langer thuis willen we aan deze visie bijdragen. Door de demografische ontwikkelingen neemt het aantal (kwetsbare)

thuiswonende ouderen de komende jaren sterk toe. Dit neemt een grote opgave met zich mee. We willen dat Capellaren van alle leeftijden op een prettige en veilige manier samen kunnen leven en zich Thuis voelen in Capelle. Daarom wordt iedereen zoveel mogelijk gestimuleerd en waar nodig gefaciliteerd om zo lang mogelijk weerbaar, gezond en veerkrachtig te zijn. Dit houdt in dat iedereen, ook bij het ouder worden, afnemende vitaliteit, of bij een beperking langer zelfstandig kan blijven wonen, regie over haar of zijn eigen leven houdt en waar mogelijk actief meedoet en betrokken is bij zijn of haar omgeving. Natuurlijk zijn er situaties waarin thuis wonen niet meer verantwoord is. Dan moet een nieuw thuis gevonden worden in een verpleeghuis of andere vorm van intramuraal wonen. In dit Programma Thuis in Capelle kijken wij vooruit, naar een gemeente waarin welzijn, zorg en wonen goed voor elkaar zijn. In een stad waar je mag zijn wie je bent, beperkt en onbeperkt; ongeacht geloof, afkomst, gender, leeftijd of inkomen. Graag gaan wij uit van de talenten die inwoners hebben, ook als sprake is van beperkingen. Het is belangrijk dat we ons realiseren dat er in de nabije toekomst wrijving zal ontstaan: de zorgkloof neemt toe omdat er meer vraag naar zorg en welzijn ontstaat terwijl er minder personeel is. Ook de druk op vrijwilligers en mantelzorgers neemt toe.

Verder geldt dat verwachtingen kunnen verschillen. Velen van ons leven met het beeld dat de verzorgingsmaatschappij hen op zal vangen. Dit is niet meer vanzelfsprekend. Ons doel is in elk geval om noodzakelijke zorg en welzijn te kunnen blijven bieden. Om dit te realiseren doet een Programma Thuis in Capelle een appél op iedereen: inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers, de goede buur en professionals. Demografische cijfers onderbouwen de urgentie van dit Programma:

2

2

De opbouw van dit programma – leeswijzer In hoofdstuk 3 gaan we in op de aanleiding van een Programma Thuis in Capelle. In hoofdstuk 4 leggen we een verband met de gemeentelijke beleidskaders, het Programma Wonen en de Visie Sociaal Domein. In hoofdstuk 5 verkennen we de doelen en de doelgroep. Hoofdstuk 6 zet het maatschappelijke vraagstuk verder uiteen en gaat in op de vraag hoe preventie, welzijn en zorg zich tot elkaar verhouden. Waarna we in de hoofdstukken 7, 8 en 9 ingaan op respectievelijk preventie en welzijn, zorg en tenslotte wonen. In hoofdstuk 10 nemen we samenwerking en de organisatie van dit Programma onder de loep. Een overgang van inhoud naar actie maken we in hoofdstuk 11. Hierin beschrijven we de verschillende actielijnen in dit Programma. De actielijnen zijn essentieel want daarin geven we antwoorden op de vraag wat we gaan doen. Tenslotte plaatsen we de verschillende activiteiten in een tijdsperspectief tot het jaar 2040.

1

Inleiding ................................................................................................................ 2

2

De opbouw van dit programma – leeswijzer........................................................... 3

3

Waarom en met wie .............................................................................................. 4

4

Beleidskaders ........................................................................................................ 6

5

Doelen en doelgroep ........................................................................................... 10

6

Samenhangende Themalijnen ............................................................................. 12

7

Themalijn Welzijn en Preventie............................................................................ 14

8

Themalijn Zorg..................................................................................................... 17

9

Themalijn wonen ................................................................................................. 20 3

10 Samenwerking en organisatie .............................................................................. 22 11 Actielijnen vormen het Programma Thuis in Capelle! ..........................................233 12 Thuis in Capelle in tijdsperspectief ....................................................................... 29

3

Waarom en met wie

3.1

Waarom een Programma Thuis in Capelle Ouderen hebben de stad opgebouwd. Zij kennen de stad en weten wat er speelt. De bijdrage die ouderen aan onze stad leveren, valt niet te onderschatten en biedt de stad een rijkdom aan kennis, ervaring en energie. We zien de vergrijzing daarom als kans om te verzilveren! Met veel oudere Capellenaren gaat het namelijk goed. Veel oudere Capellenaren leiden het leven dat zij willen leven, ontmoeten anderen en zijn actief voor elkaar. De groeiende groep ouderen kan zich in de derde levensfase in onze stad verder ontplooien. De groep ‘hedendaagse ouderen’ is meer divers dan voorheen. Ouderen blijven gemiddeld genomen langer actief en gezond. We kunnen niet zonder het vrijwilligerswerk dat ouderen bieden. Ouderen zijn vaak bezig: als vrijwilliger, betrokken buur, mantelzorger, maatje of als grootouder met oppastaken voor hun kleinkinderen. Ouderen leven langer zelfstandig en wonen minder vaak in een verpleeg- of verzorgingstehuis. Het is belangrijk om een gezonde leefstijl en de vitaliteit van ouderen te stimuleren en te faciliteren. Ook in Capelle onderschrijven wij de stap naar een samenleving waarin we de waarde inzien van ouder worden. We zien een maatschappelijke ontwikkeling waarin het steeds moeilijker is om alle zorgvragen door professionals te laten beantwoorden. Hiervoor ontbreekt de personele capaciteit.

Door toenemende vergrijzing is het niet realistisch zorg te bieden zoals nu het geval is. En ook de doelgroep Beschermd wonen moet, zo mogelijk, zo zelfstandig mogelijk in de wijk gaan wonen, met begeleiding/toezicht nabij. Gelukkig zien we dat als mensen minder fit worden of een beperking hebben het hen er niet van weerhoudt zelfstandig thuis te wonen. Dit willen we in de toekomst versterken! Dit betekent dat een brede beweging ingezet moet worden waarin we kijken hoe we zorg kunnen voorkomen, uitstellen en anders organiseren, hoe we antwoorden kunnen bieden door middel van de inzet van welzijn, combinaties van zorg en welzijn en vooral de samenwerking tussen zorg en welzijn. En primair hoe wij door middel van preventie, versterken van het eigen netwerk en vrijwillige inzet kwaliteit van bestaan kunnen vasthouden. Als het kan op wijkniveau in de vertrouwde thuissituatie, als het moet in een voorziening voor intramuraal wonen.

3.2 Bewustwording en cultuuromslag Realisatie van dit Programma vereist vergaande bewustwording bij Capellenaren. Wij hebben hun ideeën nodig om dit Programma te realiseren. Hoe zien zij hun toekomst en hoe willen zij hun 4

talenten inzetten voor anderen, bijvoorbeeld voor hun buren, als mantelzorger of door vrijwilligerswerk te doen. En wat hebben zij nodig om langer thuis te wonen. Deze dialoog met de Capellenaar gaan we graag aan. Dit gaan we op verschillende plekken doen. Vooral in de wijken. We koppelen dit aan de bewustwordingscampagne die we met de deelnemers aan Capelle en Krimpen Verbonden hebben ingezet: Samen voor morgen! Omzien naar elkaar! Bewustwording is noodzakelijk om een cultuuromslag te bereiken waarin we verschuiven van het recht op zorg naar passende zorg.

3.3 Realiteitszin De ambities van dit Programma zijn torenhoog. We weten dat de behoefte aan mantelzorgers en vrijwilligers de komende jaren alleen maar groter wordt. Huidige prognoses laten zien dat het aantal mensen dat hiervoor beschikbaar is juist afneemt. Ook het aantal personeelsleden in de zorg wordt niet groter. Terwijl de vraag naar zorg en ondersteuning toe neemt. In een sombere bui zouden we daarom kunnen stellen dat dit Programma uiterst naïef is, een gevecht tegen de bierkaai! Dit beseffen we terdege. Tegelijkertijd zijn we van mening dat dit geen enkele reden is om deze uitdaging niet aan te gaan en vinden wij dat we er met optimistisch gemoed mee aan de slag moeten gaan. Eenvoudigweg omdat Capellenaren dit verdienen. Niets doen is geen optie. De opgave is juist nu om in samenwerking met Capellenaren, professionals, vrijwilligers, bestuurders en mantelzorgers randvoorwaarden te scheppen om in een landschap van schaarste met slimme oplossingen te komen, bestaande werkwijzen onder de loep te nemen en daar waar mogelijk dingen anders te doen. Dit alles met als doel te werken aan passende zorg en welzijn. Zo licht als mogelijk, zwaar als het moet. Realiteit is daarbij ook dat we aangeven waarvoor de gemeente verantwoordelijk is en ook waarvoor niet. We moeten durven uitspreken wat dit betekent voor inwoners.

3.4 Maatschappelijke context De afgelopen generaties is de maatschappij sterk veranderd. Van een verzuilde samenleving waarin de gemeenschap waar je actief was naar je omkeek bij tegenspoed (denk aan het werk van diaconieën van kerken) veranderde Nederland langzaam in een verzorgingsstaat. Zowel voor inkomen als voor zorg en ondersteuning ontstond een breed vangnet vanuit de overheid. De afgelopen decennia is dit vangnet versoberd, vooral ingegeven door politieke keuzes op Rijksniveau. Tegelijkertijd is de maatschappij voor velen ingewikkelder geworden. Oorzaken hiervoor zijn een toenemende globalisering, informatisering en individualisering. Het hangt sterk af van draagkracht, vaardigheid en persoonlijke voorkeuren in hoeverre je goed kunt leven in de huidige maatschappij. Als het gaat om economische welvaart is deze gemiddeld genomen enorm gegroeid. Veel mensen zijn gewend aan hun hoge koopkracht. Maar dit geldt lang niet voor 5

iedereen. Bestaanszekerheid staat voor grote groepen in Nederland sterk onder druk. Veel inwoners ervaren een falend overheidsbeleid. Bijvoorbeeld als gevolg van de toeslagenaffaire, de afwikkeling aardbevingschade, het leenstelsel van de afgelopen jaren voor studenten, krapte op de huizenmarkt, de aanpak van de klimaatcrisis en het verkleinen van inkomensverschillen. Maar ook als het gaat om de privatisering van de zorg die in de jaren negentig werd ingezet. Bezien vanuit deze complexe context is het de vraag hoe inwoners in staat zijn en bereid zijn hun schouders te zetten onder de opgave die wij verwoord hebben in dit Programma. Anderzijds zou je ook kunnen stellen, en ook die beweging zien wij gelukkig, dat de behoefte aan sociale verbindingen en vernieuwingen in de maatschappij groot is. Veel mensen en vooral jongeren kampen met mentale problemen en ervaren een enorme maatschappelijke druk om te voldoen aan het ideale plaatje. Maar wat is het ideale plaatje? Juist hier liggen kansen, want door na te denken over de vraag wat voor maatschappij wij wensen en wat hiervoor nodig is komen we ook uit bij uiterst relevante vragen die langer thuis oproepen. Niet allen in deze context zijn deze vragen relevant. In 2024 gaan wij aan de slag met een nieuwe visie op het sociaal domein. En ook daar gelden deze prangende vragen. Vragen die schreeuwen om antwoorden.

En deze moeten we met elkaar gaan formuleren. Laten we het concreet maken. De vraag is wat voor lokale maatschappij willen wij, en wie wil ik zijn in deze maatschappij, welke keuzes maak ik hierin? 3.5 Samen met de Capelse ketenpartners Dit Programma Thuis in Capelle realiseren we niet zonder ketenpartners welzijn, wonen en zorg (waaronder ook het medisch domein) in Capelle aan den IJssel. Maar ook ondernemers kunnen een belangrijke bijdrage leveren, bijvoorbeeld als het gaat om de werving van vrijwilligers of het passend combineren van mantelzorg en werk. Ook voor de gemeente zien wij een belangrijke rol in de realisatie ervan. De gemeente beseft dat haar cirkel van invloed grenzen kent. Immers, als het gaat om financiering van de zorg geldt dat hiervoor de regie en verantwoordelijkheid ligt bij de zorgverzekeraar en het zorgkantoor. De uitvoering ervan wordt verzorgd door de organisaties voor verpleeg(huis)zorg. De zorgverzekeraar, het zorgkantoor en de gemeente hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid hierin samen te werken. Bijvoorbeeld door samen te verkennen waar ontschotting tussen de WLZ, WMO en ZVW al mogelijk is. Integrale inzet helpt om de doelstellingen uit dit Programma te realiseren. Als het gaat om het aanbieden van een passend aanbod van koop- en huurwoningen ligt de primaire verantwoordelijkheid bij corporaties en speelt de koopmarkt een belangrijke rol.

Samenwerking met de corporaties is belangrijk. Veel invloed heeft de gemeente als het gaat om de inzet op preventie en het bieden van welzijn. Op basis van de Wet op de maatschappelijke ondersteuning is de gemeente hiervoor zelf verantwoordelijk en voert de gemeente hierop regie. Zowel inhoudelijk als financieel. Tenslotte is de gemeente verantwoordelijk voor het verlenen van individuele voorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning.

4

Beleidskaders Dit Programma is heeft een sterke relatie met de gemeentelijke beleidskaders over wonen en het sociaal domein. De meerwaarde van dit Programma is dat vanuit verschillende plannen wordt bijgedragen aan de doelen in dit Programma en dit bij elkaar wordt gebracht. Dit Programma gaat verder als de beleidskaders en uitvoeringsprogramma’s nog niet de activiteiten bieden die nodig zijn om Thuis in Capelle mogelijk te maken. Zie hiervoor actielijn 4, onder paragraaf 11.4.

6

4.1

Visie Sociaal domein De visie op het sociaal domein heeft als titel: “Capelle: voor elkaar!” In de visie wordt uitgewerkt hoe Capelle wil werken aan een samenleving waarin bewoners zich verantwoordelijk voelen voor elkaar, werken, actief meedoen en waarin de gemeente als het nodig is een handje helpt. In Capelle is zorg en ondersteuning goed geregeld. We zijn er voor elkaar! In 2024 werken we aan een vernieuwde visie op het sociaal domein.

4.2

Beleidskader maatschappelijke ondersteuning en gezondheid 2021-2024 In dit beleidskader staan meerdere voor dit plan relevante uitgangspunten:  Capellenaren wonen zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen woning en omgeving;  Capellenaren staan elkaar naar vermogen bij en helpen elkaar, bijvoorbeeld als vrijwilliger of mantelzorger;  Algemene voorzieningen zorgen ervoor dat Capellenaren actief zijn en meedoen, waardoor (verergering van) problematiek kan worden voorkomen;  Voor Capellenaren die hun problemen niet zelf of met behulp van hun netwerk kunnen oplossen, is ondersteuning nodig. Deze is veelal tijdelijk en er op gericht dat iemand zo snel mogelijk weer op eigen kracht verder kan;  Individuele ondersteuning sluit aan bij de behoefte en de persoonlijke situatie;  Bij ernstige problematiek, zoals huiselijk geweld en zorgmijdend gedrag, moet actief worden ingegrepen om problemen direct aan te pakken en escalatie te voorkomen;  Het bevorderen van meedoen in de maatschappij in een goede gezondheid is een gezamenlijke opgave van de Capellenaren, de gemeente en maatschappelijke partners. In het beleidskader is opgenomen dat er een Programma Thuis in Capelle wordt opgesteld.

4.3

Programma Wonen In het toekomstige Programma Wonen, dat naar verwachting in het eerste halfjaar van 2024 door de gemeenteraad wordt vastgesteld, maken we concreet hoe we invulling willen geven aan langer thuis wonen. Vanuit dit Programma Thuis in Capelle geven we daarvoor input mee aan het Programma Wonen. Denk hierbij aan het belang van een goede doorstroming op de woningmarkt, voldoende aanpasbare woningen en woonvormen waarin ‘omzien en zorgen voor elkaar makkelijk realiseerbaar zijn’. Hoofdstuk 9 in dit Programma gaat verder in op het thema wonen.

4.4

Uitvoeringsplan wonen op maat Op 10 mei 2022 heeft het college het Uitvoeringsplan Wonen op Maat Capelle aan den IJssel vastgesteld. Het Uitvoeringsplan is een totaalplan voor de gemeente Capelle aan den IJssel voor wonen op maat (wonen met begeleiding). Het Uitvoeringsplan is voor gemeenten en ketenpartners een praktisch plan om mee aan de slag te gaan de woonopgave 2022 – 2025 in beeld te brengen. Het uitvoeringsplan geeft partijen zicht op de opgave voor de middellange en lange termijn ten aanzien van aantallen woningen, plekken en locaties voor groepswonen in verschillende te onderscheiden woonvormen. Daarnaast blikt het plan vooruit op hetgeen nodig is als het gaat om gemengd wonen en samenlevingsopbouw, dienstverlening, zorg en begeleiding en ook informele ondersteuning zoals mantelzorg. Tenslotte gaat het plan in op samenwerking, organisatie en communicatie. Hiermee vormt het Uitvoeringsplan één van de pijlers onder dit Programma Thuis in Capelle!

7

4.5

Lokale Inclusie Agenda Capelle aan den IJssel wil een inclusieve gemeente zijn. Dit betekent dat iedereen die dat wil, kan meedoen. Ongeacht wie hij of zij is. Dit is het hoofddoel van inclusie. De Lokale Inclusie Agenda geeft aan waar wij nu staan en wat wij willen bereiken. Op basis van de Lokale Inclusie Agenda zetten we in op het behoud van hetgeen we nu al doen. Daarnaast wil de gemeente hiermee inzetten op:  Ambassadeur inclusie  Inclusie van ervaringsdeskundigheid  Bewustwording en inclusie  Communicatie over inclusie  Inclusief voorbeeldgedrag

4.6

De Omgevingswet De omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. De nieuwe Omgevingswet gaat op 1 januari 2024 in. De gemeentelijke bestemmingsplannen gaan bij ingang van de Omgevingswet op in het tijdelijke deel van het Omgevingsplan. Vervolgens heeft de gemeente tot 2029 de tijd het tijdelijk deel stapsgewijs over te zetten naar het definitieve omgevingsplan. Voor bouwen, verbouwen van bestaande woningen zodat woningen tijdelijk gedeeld kunnen worden en bijvoorbeeld het plaatsen van tijdelijke woonunits (bijvoorbeeld in de vorm van mantelzorgwoningen, het laten inwonen van ouders op een woonunit op het eigen terrein, of tijdelijke woonunits op een zorgterrein waar zorgvrijwilligers kunnen wonen) is het belangrijk hiervoor de juiste condities op te nemen in het omgevingsplan van de gemeente Capelle aan den IJssel. Dit geldt ook voor passende huisvesting voor organisaties voor zorg en welzijn. Mogelijk biedt ook het omvormen van kantoorpanden tot wooneenheden met (informele) zorg kansen om invulling te geven aan het gedachtengoed Thuis in Capelle.

Dit Programma Thuis in Capelle kan helpen bij de vraag welke randvoorwaarden we graag terug zien in het gemeentelijke Omgevingsplan.

4.7

Programma Buitenruimte Je thuis voelen in je huis, vraagt erom je thuis en veilig te voelen in je wijk. Het Programma buitenruimte zet in op een inclusieve, gezonde, veilige en uitnodigende buitenruimte die stimuleert om te meer bewegen, elkaar te ontmoeten en vrije tijd in door te brengen. Dit doet het onder meer door het verbeteren van de toegankelijkheid van de buitenruimte voor iedereen, het veilig en comfortabel faciliteren van langzaam verkeer, zoals fietsers en voetgangers, het ontwikkelen van buurtplekken (bijvoorbeeld in de vorm van buurttuinen), het plaatsen van bankjes, voldoende verlichting en het bijdragen aan (rollator- en rolstoeltoegankelijke) wandelroutes in Capelle. Hierbij wordt specifiek rekening gehouden met ouderen en mensen met een beperking. Er is aandacht voor de routes die deze bewoners vaak gebruiken en voor centrumlocaties zoals winkelcentra en ov-knooppunten. Het Programma buitenruimte draagt daarmee bij aan prettig en verantwoord langer thuis wonen. Voldoende groen en ruimte en veilige toegang tot centrumlocaties nodigen uit tot bewegen, buiten zijn en ontmoeting. Hierdoor blijven Capellenaren langer fit, zowel mentaal als fysiek. En dit is een belangrijke voorwaarde om verantwoord en prettig zelfstandig te kunnen wonen. Kwaliteit, op het gebied van onderhoud, veiligheid, bereikbaarheid en gebruiksvriendelijkheid, is van belang.

Vooral bij afnemende vitaliteit of een beperking moet de buitenruimte zo zijn ingericht dat deze 8

toegankelijk blijft. Het verbinden van plekken en mensen met groen en water staat centraal. Een groene buitenruimte kan Capellenaren verleiden om meer naar buiten te komen en zo mensen uit hun isolement te halen. De buitenruimte kan daarmee ingezet worden tegen vereenzaming en bijdragen aan inclusie. 4.8

Integraal Veiligheidsbeleid In het Integraal Veiligheidsbeleid Capelle aan den IJssel 2023 zijn thema’s opgenomen die veel raakvlak hebben met dit programma ‘Thuis in Capelle’. Enkele voorbeelden: Zeker als inwoners kampen met dementie vraagt dit specifieke aandacht in hun woning om brand te voorkomen. Bij mantelzorg kan bij overbelasting ook ontsporing optreden, ofwel uit onmacht ontstaat dan huiselijk geweld. Ook wordt de kans op financiële uitbuiting als inwoners kwetsbaar zijn groter. Bijvoorbeeld omdat zij digitaal afhankelijk zijn en vatbaarder zijn voor (digitale) babbeltrucs zoals ‘een vriend die in nood zit’ of whatsappfraude. Een ander belangrijk punt is verkeersveiligheid voor oudere Capellenaren. In 2024 werkt de gemeente de wijkveiligheidsplannen verder uit. Deze bieden ook ruimte voor agendapunten die zich bevinden op het snijvlak van veiligheid en dit Programma.

4.9

Programma Mobiliteit Er ligt een belangrijke relatie tussen het Programma Mobiliteit en dit Programma Thuis in Capelle. Behoud van mobiliteit is een belangrijke voorwaarde om langer zelfstandig thuis te kunnen wonen. De gemeente draagt bij aan mobiliteit door de beschikbaarheid van gratis openbaar vervoer in Capelle voor mensen met de AOW-gerechtigde leeftijd en de mogelijkheid voor passend vervoer op basis van een Wmo-indicatie. Maar ook maatschappelijke organisaties spelen in op mobiliteit. Denk aan Max-mobiel en de vervoersdienst door vrijwilligers bij de Stichting Hulpdienst Capelle aan den IJssel. Steeds meer ouderen schaffen een elektrische fiets aan. Uit cijfers blijkt dat het aantal fietskilometers die 50-plussers afleggen sinds 1993 met maar liefst 60% is gestegen en de aanschaf van een elektrische fiets in de afgelopen jaren met ruim 50% is toegenomen. Dat is een positieve ontwikkeling als het gaat om het gezond bewegen en het sociaal actief bezig zijn, maar de keerzijde is helaas dat het aantal fietsongevallen onder ouderen de laatste jaren aanzienlijk is toegenomen. Het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland (ROV ZuidHolland) heeft daarom een Programma Fietsveiligheid opgesteld met als doel het fietsveilig gedrag van alle fietsers te verbeteren.

Het Programma Doortrappen, welke is ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (Min. I&W), sluit hier goed op aan en bevat alle elementen die nodig zijn om de ervaren fietsers langer mobiel te houden en meer bewustwording te creëren over de eigen mogelijkheden en gedrag. Om dit te bereiken is samenwerking tussen de verschillende overheden en andere (sociale en lokale) partners benodigd. De gemeente Capelle aan den IJssel heeft de wens om het Programma Doortrappen vanaf 2024 structureel op te nemen in de gemeentelijke uitvoeringsagenda.

4.9.1

IZA en GALA De gemeente Capelle aan den IJssel werkt samen met Zilveren Kruis, Rotterdam en Krimpen aan den IJssel aan de regionale samenwerkingsagenda. Het gaat concreet over onderwerpen als GGZ, ouderen en preventie. Inmiddels krijgt deze samenwerking een impuls. In het landelijke Integrale Zorgakkoord worden regio’s aangespoord de ketenaanpakken op de volgende terreinen (verder) vorm te geven: 1. Kansrijke start 2. Valpreventie bij ouderen 3. Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen 4. Gecombineerde leefstijlinterventie bij overgewicht van volwassenen 9

5. Welzijn op recept Onderdeel 2, 3, 4 en 5 staan dicht bij dit Programma Thuis in Capelle. Immers, preventie is het sleutelwoord om langer vitaal te blijven en zorg te voorkomen of uit te stellen. Uitwerking van het IZA vindt plaats onder regie van de zorgverzekeraar Zilveren Kruis, preferente aanbieder in onze regio. In 2023 komen de regio’s tot een gezamenlijk regiobeeld dat ingaat op de zorgvraag en situatie per wijk. Het regiobeeld vormt de basis voor het op te stellen Regioplan. Aan het IZA zijn op regionaal niveau ook financiële middelen gekoppeld. De ketenaanpakken kunnen worden versterkt door de mogelijkheden die het Gezond- en Actief Leven Akkoord (hierna GALA) gemeenten biedt. Gemeenten wordt gevraagd (aanvullende) plannen te maken over onder meer het versterken van de sociale basis, valpreventie, uitvoering van de sportakkoorden, welzijn op recept en het voorkomen van eenzaamheid. Het gaat hier om plannen per gemeente. Inmiddels is een plan van aanpak GALA vastgesteld door het college. Het verdient aanbeveling daar waar mogelijk plannen af te stemmen de ontwikkelingen in de regio. GALA en IZA versterken elkaar.

5

Doelen en doelgroep

5.1

Doelbeschrijving Hoofddoel: Capellenaren ervaren voldoende kwaliteit van bestaan. Zij wonen en leven zo lang mogelijk naar hun zin en als dit kan zelfstandig in hun eigen woning, ook als zij beperkingen hebben, kwetsbaarheid toeneemt of hun vitaliteit afneemt. Zorg en Welzijn blijven beschikbaar, zo licht als mogelijk, zwaarder als dit noodzakelijk is. We vinden het hierbij belangrijk dat wij (zorg) kosten beheersbaar houden en de werkdruk voor vrijwilligers, mantelzorgers en professionals zodanig is dat zij hun werk goed kunnen uitvoeren en plezier houden in hun werk. Tenslotte vinden we het bevorderen van doorstroming op de woningmarkt essentieel. De achterliggende gedachte is dat wij uitgaan van de mogelijkheden die er zijn. Capellenaren ervaren gelukkig ook kwaliteit van bestaan als zij beperkingen hebben of als hun vitaliteit afneemt. Ook als zij ondersteuning, hulp of (zwaardere) zorg nodig hebben. Als passende zorg in de thuissituatie niet meer verantwoord is bieden andere woonzorgconcepten en uiteindelijk intramurale zorg een oplossing. Ook in die situatie streven we naar kwaliteit van bestaan. Zodat je je ook in een intramurale woonsituatie Thuis voelt in Capelle. Als uitgangspunt is opgenomen dat Capellenaren zo lang mogelijk zelfstandig in een voor hen prettige omgeving wonen. Liefst in hun eigen woning.

Om dit te bereiken nemen wij in dit Programma de volgende drie themalijnen op:   

5.2

Preventie en Welzijn Zorg Wonen

Doelgroepen 10

Het klinkt wellicht wat vreemd, alle Capellenaren vallen onder de doelgroep. De ene Capellenaar heeft een ondersteunings-, zorg- of hulpvraag. De ander is vrijwilliger, mantelzorger of goede buur. Om Thuis in Capelle mogelijk te maken doen we een appél op iedereen. In een Programma Thuis in Capelle is het moeilijk om een exacte doelgroep te benoemen. De nu volgende tabel is slechts ‘een model’ en doet nooit recht aan de werkelijkheid. Capellenaren zijn niet te vangen in hokjes. Wie nu volop kwaliteit van bestaan ervaart en niet kwetsbaar of beperkt is, kan morgen in een volstrekt andere situatie zitten. En andersom geldt voor vele Capellenaren met een beperking of een kwetsbaarheid dat zij een uitstekend leven leiden, hier zelf regie op voeren en niet vanzelfsprekend veel hulp van anderen nodig hebben.

Doelgroep De vitale, participerende Capellenaar die zichzelf uitstekend redt

Kenmerken Hoge mate van zelfredzaamheid; Hoge mate van participatie; Hoge mate van vitaliteit; Woont zelfstandig; Heeft voldoende inkomsten; Heeft relatief weinig problemen of weet deze goed het hoofd te bieden; Heeft vaak een geringe hulp- of zorgvraag of ervaart door passende zorg en welzijn vitaliteit.

De vitale participerende Capellenaar die zichzelf goed redt, maar waarvoor dit minder vanzelfsprekend is of wordt.

Er is sprake van voldoende zelfredzaamheid Er is sprake van voldoende participatie Er is sprake van voldoende vitaliteit Er is sprake van financiële zelfredzaamheid Er zijn problemen of risicofactoren die kunnen leiden tot problemen (bijvoorbeeld afnemende gezondheid, verlies van partner, verkleinen van het netwerk, afnemende financiële zelfredzaamheid, afnemende mobiliteit) Woont meestal zelfstandig

De Capellenaar die haar of zijn mate van vitaliteit, participatie

Er is sprake van geringe zelfredzaamheid 11

Waarop investeren Stimuleren maatschappelijk actief te zijn en te blijven. Benutten van hun levenservaring. Inzet op vrijwilligerswerk en oog voor de naaste Bewustwording over ouder worden en het maken van keuzes over wonen, welzijn en zorg. Investeren op vitaal blijven (mentaal en lichamelijk). Informeren over sociale kaart en toegang tot voorzieningen. Stimuleren maatschappelijk actief te zijn en te blijven. Onder meer door hun levenservaring en talenten te benutten. Investeren op passende ondersteuning om de zorgvraag te verminderen of uit te stellen. Ondersteunen bij keuzes om geschikt te wonen en ondersteuning bij het geschikt maken van de woning of een nieuwe woning. Investeren op een zo goed mogelijke mentale en fysieke gezondheid. Investeren het behoud van mobiliteit. Op tijd risico’s signaleren en bespreekbaar maken. Informeren over sociale kaart en toegang tot voorzieningen. Stimuleren maatschappelijk actief te zijn en te blijven. Of

en/of zelfredzaamheid onvoldoende vindt. Of waarover bij derden grote zorgen zijn over de mate van vitaliteit, participatie en zelfredzaamheid.

5.3

Er is sprake van geringe participatie Er is sprake van geringe vitaliteit Er is sprake van geringe financiële zelfredzaamheid Er zijn problemen of risicofactoren die kunnen leiden tot problemen (bijvoorbeeld afnemende gezondheid, verlies van partner, verkleinen van het netwerk, afnemende financiële zelfredzaamheid, afnemende mobiliteit) Woont vaak zelfstandig, maar soms ook intramuraal

weer te worden. Onder meer door hun levenservaring en talenten te benutten. Investeren op passende ondersteuning om de zwaardere zorgvraag te verminderen of uit te stellen. Ondersteunen bij keuzes om geschikt te wonen en ondersteuning bij het geschikt maken van de woning of een nieuwe woning. Investeren op het behouden van een netwerk, mantelzorgondersteuning en voorkomen van een gezondheidsafname. Investeren het behoud van mobiliteit of organiseren van mobiliteit. Risico’s zijn in beeld gebracht en besproken. Investeren op aanpassingen in de woning en tijdige indicatie voor voorzieningen WMO en WLZ. Informeren over sociale kaart en toegang tot voorzieningen.

Het verschil voor de Capellenaar We geven met dit Programma een extra impuls om bewoners, mantelzorgers, ‘sleutelfiguren’ en professionals in de wijken nog beter te laten samenwerken rond thema’s als: samen bewegen, ontmoeten, eenzaamheid, mantelzorgondersteuning en andere vormen van dagelijkse ondersteuning. We zetten hierbij in op wijkallianties met al deze betrokkenen, met als uitvalsbasis de Huizen van de Wijk en waar nodig andere relevante ontmoetings- of trainingsplekken in de buurt. Hiermee zoeken we gezamenlijk naar passende antwoorden op de toenemende zorgkloof. Dicht bij de mensen, dicht bij hun vragen, maar ook dicht bij hun eigen antwoorden. Want we willen bewoners, zoveel als mogelijk, ondersteunen en stimuleren om hier ook eigen en nieuwe antwoorden op te gaan bedenken. Door hen (opnieuw) vaardigheden aan te leren, door hen met elkaar in contact te brengen en door hen in een sterkere uitgangspositie te brengen om elkaar te kunnen helpen. Door vanuit het samenwerkingsverband Capelle en Krimpen Verbonden wijkgericht te werken is het makkelijker passende zorg en welzijn voor Capellenaren te bieden.

6

Samenhangende themalijnen In het beleidskader maatschappelijke ondersteuning en gezondheid is onder hoofdstuk 4 de volgende visie opgenomen: 12

‘In Capelle willen wij samen met onze partners in zorg en welzijn zorgen dat zo min mogelijk mensen in de zorg terechtkomen. We willen er in Capelle voor zorgen dat mensen actief zijn, meedoen, weerbaar zijn en zo goed mogelijk voor zichzelf zorgen. En dat zij zich veilig en prettig voelen in hun wijk en daar trots op zijn. Kortom: Capellenaren met veerkracht’ We weten allemaal dat naast de kwaliteit van zorg ook de toegankelijkheid van zorg belangrijk is. Dat hebben we in de coronaperiode geleerd. Iedereen heeft er last van als de zorg niet toegankelijk is voor iedereen. Op dit moment merken we dat de druk op het ziekenhuis, de huisarts en wijkverpleegkundigen hoog is en soms zelfs al te hoog wordt. Om de zorg en specifieke medische zorg ook in de toekomst toegankelijk te houden, hebben we elkaar nodig. Het klinkt in deze context wellicht wat paradoxaal, maar we willen het beroep dat inwoners doen op zware zorg juist omlaag brengen. Vooral om te garanderen dat er zorg beschikbaar is als dit echt nodig is. Ook zware, intensieve zorg. Meer concreet willen we dit terugzien in een afname van de inzet van thuiszorg, een betere doorstroom in het ziekenhuis, verkorten van de ligduur in het ziekenhuis en minder bezoeken aan de huisarts. We willen vooral het aantal ‘draaideurpatiënten’ verminderen.

Maar ook het voorkomen van bezoek aan de HAP en de SEH (Spoedeisende hulp) bijvoorbeeld door valpreventie draagt bij. We doen iets niet goed als patiënten vaak en snel terugkeren met soortgelijke klachten. Wat we wel willen is passende zorg kunnen blijven bieden bij een groeiende zorgvraag en aanhoudende krappe arbeidsmarkt. Juist zorg op de juiste plaats (JZOJP) en het voorkomen van medische zorg en nieuwe zorgvormen (hybride zorg – zorg op afstand) zijn essentieel om hieraan te kunnen voldoen. Hierin hebben de maatschappelijke organisaties voor (medische) zorg, preventie en welzijn een gezamenlijke opdracht, waaraan zij in overleg met elkaar afspraken maken over ieders bijdrage hierin. Welzijn en zorg kunnen hieraan bijdragen door het voorkomen van zorg-escalatie, het optimaliseren van relevante voorzieningen en ondersteuning, het maximaal inzetten op en stimuleren van eigen kracht, kwaliteiten, talenten en het betrekken van naasten en mensen uit de directe omgeving. Uitgangspunt hierbij is het centraal stellen van de leefwereld en dagelijkse werkelijkheid waarin Capellenaren verkeren. Dit betekent dat we heel goed moeten kijken hoe we zorg, welzijn en preventie de komende jaren nog sterker organiseren en waarop we belangrijke verschuivingen willen aanbrengen.

Ten eerste vinden we dat professionals, mantelzorgers en inwoners in de toekomst zo goed mogelijk moeten samenwerken. Dit moeten we ondersteunen en faciliteren. Als het even kan in de vertrouwde wijken in onze stad. We denken veel te kunnen bereiken door de professionals in de wijk, zoals de buurtcoach, de ouderencoach, de mantelzorgondersteuners, POH’ers, de huisarts, diëtisten en de wijkverpleegkundigen samen te laten werken. Ten tweede vinden we dat we nog meer dan nu het geval is moeten inzetten op Welzijn en Preventie. Welzijn voorkomt zorg, wie zich prettig voelt is vitaler en ontwikkelt minder snel klachten. Preventie helpt ook om gezonder te blijven. Bijvoorbeeld door goede voeding en gezond te bewegen. Om dit te bereiken is deze samenwerking nodig. En vanzelfsprekend is het belangrijk dat mensen veilig en prettig wonen, ook als zij een beperking hebben of op leeftijd zijn. Preventie, welzijn, zorg en ziekenhuiszorg hangen nauw met elkaar samen. Welzijn Capelle richt zich de komende jaren meer en meer op het voorkomen van zorg-escalatie. Dit doet ze door Capellenaren te helpen regie over hun eigen leven te voeren, zo nodig met hulp van hun netwerk. En door Capellenaren in hun wijk breed toegankelijke welzijnsvoorzieningen te bieden, dichtbij de bewoners en hun belevingswereld.

Welzijn Capelle zet verder in op het benutten en versterken van de eigen kracht en het betrekken en versterken van het eigen netwerk. Welzijn biedt tegelijkertijd ondersteuning als dit nodig is. Hierdoor ontstaat een sterke sociale infrastructuur. 13

Deze is nodig om de zorg en het medisch domein te ontzien want hier is de druk op professionals het allergrootst. De inzet op preventie en welzijn helpt mee om zwaardere zorg, waaronder ziekenhuisopnames en het bezoek aan de spoedeisende hulp te verminderen. Een sterke sociale basisinfrastructuur is noodzakelijk om de ligduur in het ziekenhuis te verkorten omdat de patiënt na opname op verantwoorde wijze terug kan naar huis. Hierdoor kunnen we zorgdragen voor beschikbaarheid van noodzakelijke zorg en een ziekenhuis, waaronder Spoedeisende hulp en de polikliniek. Hetzelfde geldt voor de spoedeisende hulp. Het is goed te vermelden dat de spoedeisende hulp (SEH) en de huisartsenpost in Capelle inmiddels steeds meer samenwerken. Capelle en Krimpen Verbonden Het Strategisch Netwerk Welzijn, Zorg en Wonen Capelle – Krimpen aan den IJssel zet zich in voor toekomstbestendige zorg, welzijn en wonen door domeinovers jgende samenwerking in Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel. Het is een strategisch overleg waarin par jen voor zorg, welzijn en wonen par ciperen. De par cipanten zijn in hun organisa e werkzaam op bestuurlijk niveau in hun organisa e. De doelgroep van het overleg is vooralsnog de oudere Capellenaar en Krimpenaar. Op wijkniveau werken professionals samen om invulling te geven aan de Routekaart Domeinovers jgend samenwerken Capelle- en Krimpen Verbonden.

In de nu volgende drie hoofdstukken gaan wij verder in op de Themalijnen Preventie en Welzijn, Zorg en Wonen.

7

Themalijn Preventie en Welzijn Met Preventie en Welzijn willen wij bereiken dat Capellenaren voldoende kwaliteit van bestaan en zingeving ervaren. Zij zijn positief over hun leven in Capelle. Een belangrijk voorwaarde hiervoor is dat zij zo lang mogelijk fysiek en mentaal fit zijn. Hierdoor voorkomen zij zorg of stellen zij deze uit. Ook leidt dit tot minder druk op het ziekenhuis. Capellenaren zetten hun talenten in om er te zijn voor andere inwoners en hen zo mogelijk te helpen. Om je prettig te voelen in je huis en je directe woonomgeving is het belangrijk dat het leven prettig is en je activiteiten aansluiten bij je behoeften. Dit hoofdstuk gaat in op die zaken die nodig zijn om het welzijn de komende decennia te behouden en te vergroten. Onderdeel van dit hoofdstuk is de inzet op preventie. Preventie helpt om langer fit en actief te zijn en regie te voeren op het je eigen leven. Preventie is van belang voor iedereen, niet alleen voor degenen die fit zijn. Ook voor degenen die minder vitaal zijn, simpelweg om verdere achteruitgang uit te stellen of te voorkomen. Preventie draagt bij aan geluk en welbevinden. Preventie en welzijn dragen bij aan het voorkomen en uitstellen van zorg en zwaardere zorg. De expertise van organisaties voor welzijn en zorg is daarbij waardevol.

7.1

Bundelen zorg- en welzijnsvoorzieningen per wijk Meer en meer komen we tot het inzicht dat welzijn zorg kan uitstellen of verminderen. Hoe beter het met iemand gaat hoe minder zorg er gemiddeld nodig is. Ook als zorg nodig is kan welzijn het 14

antwoord zijn op een deel van de zorgvraag. De ingezette intensivering van de samenwerking tussen professionals in de wijk is nodig. Hierbij maakt het niet uit of zij werken in de zorg, welzijn of het medisch domein. In multidisciplinair overleg op wijkniveau komen zij al samen om te kijken hoe zij inspelen op de specifieke vraag van wijkbewoners. De Huizen van de wijk in Capelle bieden al wijkwinkels waar wijkbewoners terecht kunnen met hun vragen over zorg en welzijn. Het is van belang deze functie die de Huizen van de wijk bieden bekender te maken en kennis over het voorzieningenniveau hier te bundelen en zo nodig te versterken, zodat een breed informatiepunt ontstaat. Omdat bewoners zich niet altijd laten leiden naar loketten is het eveneens van belang naar hen toe te komen. Het wijkcentrum is dan ook een breed begrip en zijn die plaatsen waar de Capellenaar al participeert. Dat kan een buurthuis zijn, een kerk, of het mantelzorgcafé. Het is van belang dat de professionals welzijn en zorg ook daar zichtbaar en herkenbaar zijn. Belangrijk is het om te noemen dat het niet alleen gaat om voorzieningen waar Capellenaren welzijn en zorg kunnen halen, maar dat in de wijk ook de burgerkracht gebundeld kan worden. Meer concreet betekent dit dat inwoners op wijkniveau kunnen aangegeven waarbij zij willen helpen. Hetzij als vrijwilliger, als mantelzorger of als goede buur. 7.2

Vroegsignalering verbeteren Om meer aan preventie en vroegsignalering te kunnen doen, bekijken we eerst per wijk welke problematiek en zorginzet vaak voorkomt. Om vervolgens beter signalen uit te wisselen willen we het voorliggende veld (huishoudelijke hulp, huisartsen, Welzijn Capelle) en de zorg fysiek dichterbij elkaar brengen, bijvoorbeeld met inzet van ‘welzijn op recept’. Woningcorporaties, zorgaanbieders en wijkteams hebben afspraken gemaakt over hoe om te gaan met signalen van zorg, overlast en huurachterstand. We betrekken hierbij Capellenaren, buren en maatschappelijke organisaties door aan te sluiten bij het zelforganiserend vermogen, wat inwoners zelf kunnen en al doen.

7.3

VerbuurSamen en versterken gemeenschapszin: Sociale buurten en omzien naar elkaar De ontwikkelingen waarin Capelle snel vergrijst vraagt om sterke straten en buurten. Mensen kijken er naar elkaar om. Zijn betrokken, bieden elkaar de helpende hand. Zo beschikken inwoners over sterkere netwerken. Netwerken waarin de deelnemers – nooit gedwongen, altijd in overleg en met wederzijds goedvinden – voor elkaar klaar staan. En dat kan op allerlei gebied zijn. Door samen te eten, te kletsen, een boek te bespreken, een klus te doen, eenvoudige zorghandelingen te doen, iemand even naar het ziekenhuis te brengen voor een periodieke controle of door mantelzorgmaatje te zijn. Sociale en betrokken buurten dragen bij aan het mentale maar ook fysieke welbevinden. En is daarom een belangrijke pijler onder een Programma Thuis in Capelle. Eenzaamheid kan iedereen overkomen. En zeker bij belangrijke levensgebeurtenissen neemt de kans hierop toe. Het verlies van een partner, verhuizing, of gezondheidsverlies zorgt ervoor dat vanzelfsprekendheden wegvallen. In Capelle vinden al veel ontmoetingsactiviteiten plaats en via www.watisertedoenincapelle.nl is hierover allerhande informatie beschikbaar. www.capelletegeneenzaamheid.nl kan Capellenaren op weg helpen als sprake is van emotionele of existentiële eenzaamheid.

Ook andere sociale structuren binnen de gemeente die minder uitgaan van een indeling op buurtof wijkniveau vormen belangrijk sociaal cement van de samenleving. Hierbij denken we aan sportverenigingen, hobbyclubs, lokale ondernemingen en religieuze organisaties zoals kerken. De gemeente heeft een rol als het gaat om het versterken van deze sociale structuren, bijvoorbeeld 15

door verbinding te leggen tussen hen en het brede welzijnswerk, zodat zij aanvullend op elkaar zijn. 7.4

Zingeving en vrijwillige inzet Iedereen is van waarde. De meeste mensen willen ook van waarde zijn en iets toevoegen voor anderen en henzelf. Bijvoorbeeld door hun levenservaring te delen met anderen. Zingeving, er toe doen, invulling geven aan het leven. Het is erg belangrijk om welzijn te ervaren en vast te houden. Het stimuleren van vrijwillige inzet en Capellenaren blijvend bewust maken van de mogelijkheden die hiervoor zijn is in het kader van Thuis in Capelle bijzonder belangrijk.

7.5

Preventie en positieve gezondheid Wij willen zoveel mogelijk stimuleren dat inwoners zelf aan het roer blijven staan. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid is het belangrijk om altijd te blijven kijken wat inwoners wel kunnen en welke acties er nodig zijn om maatschappelijke participatie, kwaliteit van leven of het dagelijks functioneren te stimuleren. Re-ablement is hiervoor een belangrijk ander middel. We stellen Capellenaren zoveel als mogelijk in staat zelf vaardig te worden en te blijven. Ofwel zorgen voor in plaats van zorgen dat.

7.6

Mentaal en Fysiek welbevinden Tijdens de coronacrisis nam de aandacht voor mentale en fysieke gezondheid toe. Immers een goede lichamelijke en geestelijke gezondheid dragen eraan bij dat mensen makkelijker kunnen participeren in de samenleving, mobiel zijn, zin hebben in activiteiten en eerder herstellen als zij ziek worden. Hoe gezonder iemand is hoe langer iemand onder eigen regie en op eigen kracht kan functioneren. Dit komt de kwaliteit van leven van de betreffende Capellenaar ten goede. Bovendien stelt dit de zorgvraag en met name de vraag naar zware zorg uit. Gezond eten is belangrijk om het mentale en fysieke welbevinden te verhogen danwel vast te houden.

7.7

Behoud van mobiliteit Mobiliteit is voor iedereen van groot belang omdat mobiliteit van groot belang is om te participeren. Als een beperking speelt of vitaliteit afneemt wordt mobiliteit minder vanzelfsprekend. Gelukkig zijn er in Capelle volop mogelijkheden om mobiel te blijven. Denk aan de mogelijkheid voor gratis openbaar vervoer binnen Capelle voor mensen van de AOW-gerechtigde leeftijd en collectief vervoer op basis van een Wmo-indicatie. Ook speelt het maatschappelijk veld in op behoud van mobiliteit. Denk hierbij aan automaatje van de Onafhankelijke Senioren Capelle of Max mobiel. Veel Capellenaren doen zelf veel om hun mobiliteit te behouden. Bijvoorbeeld door aanschaf van een elektrische fiets. Om vervoer veilig en prettig te laten verlopen is een goede inrichting van de buitenruimte, met bijvoorbeeld goede fietspaden noodzakelijk. Dit vraag afstemming met het Programma mobiliteit. We leggen de verbinding met het op te stellen Programma mobiliteit omdat we van mening zijn dat mobiliteit een belangrijke rol speelt in welzijn en preventie.

7.8

Kunstmatige intelligentie en e-health Kunstmatige intelligentie is de mogelijkheid van een machine om mensachtige vaardigheden te vertonen - zoals redeneren, leren, plannen en creativiteit. Ook kan door middel van kunstmatige intelligentie veel meer en sneller data worden geanalyseerd. Hierdoor kan in de zorg kunstmatige intelligentie artsen helpen sneller en een betere diagnose te stellen. Een ander voorbeeld is dat kunstmatige intelligentie kan helpen om werkroosters op te stellen, administratieve lasten te verlagen en brieven aan inwoners om te zetten in een uitleg in heel begrijpelijke taal. Hierdoor 16

blijft er meer tijd over voor persoonlijk contact met de cliënt. E-health kan helpen om bijvoorbeeld gesprekken tussen medewerkers van zorg en welzijn en Capellenaren op afstand te voeren. Dit levert tijdwinst op. Ook kan e-health helpen met bijvoorbeeld de dosering van medicijnen. Natuurlijk geldt hierbij dat het samenspel tussen techniek en het menselijke gezicht altijd belangrijk blijft. Techniek ondersteunt de mens, kan soms ook echt dingen overnemen, maar nooit de mens vervangen. Simpelweg omdat mensen bewustzijn hebben en de techniek niet. Voor de verbinding tussen mensen blijft menselijk contact sowieso essentieel. In de Vijverhof start men in 2024 met het Huis van de Toekomst. Het is de bedoelding hier in samenwerking met de relevante organisaties in het veld de vele mogelijkheden samen te brengen en te tonen aan inwoners en professionals uit Capelle en Krimpen aan den IJssel.

8

Themalijn Zorg Capellaren die dit nodig hebben ontvangen zorg op maat, zo licht als mogelijk, zo zwaar als noodzakelijk. Bij voorkeur ontvangen zij zorg thuis of dichtbij huis. Onder zorg verstaan wij zowel de formele professionele zorg als de informele zorg zoals mantelzorg en de inzet van vrijwilligers om te ondersteunen. Dit neemt met zich mee dat ook bij deze themalijn organisaties voor zowel zorg als welzijn essentieel zijn. De komende jaren is het essentieel om de omslag te maken van zorgen voor, naar zorgen dat. De nadruk moet komen te liggen op het bieden van handvatten voor bewoners om daar waar mogelijk regie te voeren, zo zelfredzaam mogelijk te zijn en hierin een gezond samenspel te laten ontstaan tussen Capellenaar, vrijwilligers, mantelzorgers, buren en professionals uit de zorg en welzijn. De vraag naar zorg neemt de komende jaren toe. Met het toenemen van de gemiddelde leeftijd neemt de kans op gezondheidsklachten en afname van vitaliteit nu eenmaal toe. Het werven van meer zorgpersoneel biedt naar verwachting slechts een klein deel van de oplossing. Simpelweg omdat meer personeel nauwelijks beschikbaar is op de arbeidsmarkt en omdat het de vraag is of dit financieel ook opgebracht kan worden door de samenleving. Ook is meer vrijwillige inzet en/of mantelzorg niet vanzelfsprekend.

Dit vraagt dat we anders naar zorg kijken en samenwerking op wijkniveau organiseren tussen de verschillende aanbieders van zorg en welzijn, mantelzorgers, Capellenaren zelf en hun netwerk. Daarnaast is specifieke inzet nodig op het versterken van mantelzorgondersteuning en respijtzorg, ondersteuning bij dementie, innovaties, vroegsignalering en flexibele op- en afschaalbare zorg. De gemeente ziet dat partners zorg en welzijn elkaar steeds beter opzoeken en weten te vinden en wil dit graag nog meer versterken met dit Programma.

8.1

Versterken capaciteit zorg thuis – juiste inzet capaciteit zorg en welzijn Omdat het inzetten van zorg in de intramurale setting steeds meer een laatste mogelijkheid is, naar verwachting vooral in situaties waarin Capellenaren kampen met zware dementie en het aanpassen van de woningvoorraad grenzen kent is het zaak in te zetten op het kunnen bieden van zoveel mogelijk, ook zwaardere zorg, in de thuissituatie. Dit kan door ons meer te richten op het Volledig Pakket Thuis, welke is gefinancierd uit de WLZ. En ook het Modulair Pakket kan aansluiten op de vraag van de Capellenaar. Dit vraagt om samenwerking tussen de verschillende partijen. Onder het versterken van de capaciteit moeten we eerder verstaan het slim inzetten van de juiste professionaliteit op het juiste moment en het op het juiste moment inzetten van ondersteunende functies, ingevuld door zowel professionals, vrijwilligers en mantelzorgers. Het versterken van capaciteit kunnen we dan beschouwen als de opdracht om partners zorg en welzijn in samenwerking met elkaar, vrijwilligers, mantelzorgers en buurtbewoners die incidenteel willen 17

helpen bij een specifieke klus, te laten komen tot dekkende ondersteuning, hulp en zorg. Hulpmiddelen hierbij zijn techniek en deskundigheidsbevordering van ondersteuners door zorgprofessionals. Aanbieders moeten uitgenodigd worden om zo complementair mogelijk aan elkaar te werken. Voor concurrentie hoeven we niet bang te zijn: de komende jaren is er in de zorg werk genoeg voor iedereen. Verschillende organisaties zijn verantwoordelijk voor het bieden van zorg of het mogelijk maken van zorg in de in de thuissituatie. Het is belangrijk dat deze organisaties zoveel als mogelijk op wijkniveau samenwerken en hierbij ook mantelzorgers en vrijwilligers betrekken. Een goede samenwerking maakt het mogelijk de meest passende inzet op de juiste plek te bieden. Dit vraagt een goede samenwerking tussen gemeente en het Zilveren Kruis (preferente ziektekostenverzekeraar voor Capelle aan den IJssel). Waarbij partijen afspraken maken over hun financiële bijdrage ten behoeve van de voorzieningen voor Capellenaren. Hierbij is naar verwachting het Integraal Zorgakkoord de basis waarop in de subregio Rotterdam, Krimpen- en Capelle aan den IJssel en Zilveren Kruis afspraken worden gemaakt over de gezamenlijke inzet. 8.2

Versterken mantelzorg en respijtzorg Versterken mantelzorg Op meer en meer Capellenaren wordt in de toekomst beroep gedaan om mantelzorgtaken te verlenen. Tegelijkertijd speelt dat de groep mensen die mantelzorg nodig heeft toeneemt. De vraag is hoe we voldoende mantelzorgers in positie kunnen brengen en houden omdat het aantal mensen dat mantelzorg kan verlenen mogelijk afneemt door de verdergaande vergrijzing. Om mantelzorgers in staat te stellen passende zorg te verlenen en te ondersteunen bij hun taak willen wij mantelzorgondersteuning de komende jaren verder versterken. Centraal staat de vraag waar de mantelzorger en de verzorgde behoefte aan hebben. Voor de één zijn dit bijvoorbeeld aanpassingen in het huis en goede hulpmiddelen. Een ander wil ervaringen uitwisselen met andere mantelzorgers en een derde is vooral geholpen met huishoudelijke ondersteuning zodat er meer tijd resteert voor het uitvoeren van zorgtaken. Dit vraagt maatwerk en mantelzorgondersteuners die dit voor hen bereiken. Zij moeten daarvoor beschikken over snelle toegang tot de nodige voorzieningen en ondersteuningsmogelijkheden. In feite zijn de mantelzorgondersteuners mantelzorgmakelaar. Zij hebben een spilfunctie tussen de vraag van de mantelzorgers en het aanbod van relevante ketenpartners.

De ontwikkeling op het gebied van de Participatie-wet, namelijk dat bijstandsgerechtigden met inwonende mantelzorger niet of minder gekort worden op de uitkering draagt bij aan Langer thuis wonen. Respijtzorg Door middel van respijtzorg worden zorgvrager en degenen die hen zorg leveren (zowel professioneel als informeel) tijdelijk ontzien. Hierdoor houden alle betrokkenen dit langer en onder prettigere omstandigheden vol. Een voorbeeld hiervan is een maatje die elke week langs komt en taken overneemt, zodat de mantelzorger tijd heeft voor eigen activiteiten. Logeerzorg Een vorm van respijtzorg is logeerzorg. Hierbij verblijft de verzorgde enkele dagen of enkele weken in een logeervoorziening met zorg, zodat de mantelzorger op adem kan komen of een keer op vakantie kan. Om het voor Capellenaren mogelijk te maken langer thuis te wonen moeten mogelijkheden om tijdelijk buitenshuis intensievere zorg met tijdelijk verblijf te ontvangen worden versterkt. Dit kan op verschillende manieren. Ten eerste door binnen Capelle een 18

logeerbed beschikbaar te stellen. Ten tweede door afspraken te maken met organisaties in de regio die al een passend aanbod kunnen doen. Capellenaren kunnen te maken krijgen met zorgbehoefte die tijdelijk is. Hierbij moeten we niet alleen denken aan zorg na bijvoorbeeld ziekte of een opname, maar juist ook aan tijdelijke zorg om overbelasting van de mantelzorger te voorkomen. Dagbesteding Passende dagbesteding is essentieel om langer thuis wonen mogelijk te maken. Niet alleen voor degenen die deelneemt aan de dagbesteding, ook voor mantelzorgers helpt dagbesteding om hun taak op een verantwoorde manier in te kunnen vullen en dit ook vol te houden. Het is belangrijk de komende jaren de mogelijkheden voor dagbesteding te verkennen en zo mogelijk uit te breiden zodat meer maatwerk kan worden geboden. 8.3

Dementievriendelijk Capelle Door de toenemende vergrijzing krijgen meer en meer mensen dementie. Door met ketenpartners te werken aan een dementievriendelijk Capelle maken we handvatten voor Capellenaren met dementie en hun mantelzorgers om zo lang mogelijk prettig te leven in de gemeente. Met elkaar spreken we af wat we doen om Capelle dementievriendelijker te maken. Op stadsniveau, maar ook op wijkniveau. Voorbeelden van acties zijn: - Winkeliers bewust maken signalen te herkennen die mogelijk wijzen op dementie zodat zij zo goed mogelijk klanten met dementie kunnen benaderen. - Het trainen van vrijwilligers en mantelzorgers over omgaan met dementie. Het versneld beschikbaar stellen van Wmo-voorzieningen aan mensen met dementie zodat hun verzorgers beter in staat worden gesteld goed te zorgen. - Maar ook door bewegwijzering in de wijk zo te maken dat deze ook langer begrijpelijk is bij dementie. Dementievriendelijk leven vraagt ook aandacht voor aanpassingen in woningen, bijvoorbeeld door gasloos te koken. En dan hier de acties onder scharen waarmee de dementieketen komt. Voorzieningen voor logeerzorg en respijtzorg zijn niet zondermeer geschikt voor mensen met dementie. Dit vraagt specifieke aandacht.

8.4

Domotica Technologische ontwikkelingen gaan snel en hebben in korte tijd een grote vlucht genomen. Sinds de coronacrisis is videobellen niet meer weg te denken uit ons ons dagelijks leven. Het is voor velen een onmisbare manier om contact te houden, zowel in het werk als in privésfeer. Naast het videobellen is ook laten bezorgen van dit digitaal bestelde boodschappen door veel mensen omarmd. De verwachting is dat technologie een steeds grotere rol in het dagelijkse leven gaat spelen. In hoofdlijnen kan ondersteuning door techniek worden ingedeeld naar drie gebieden: medisch, hulpmiddelen thuis en op sociaal gebied. Bij medisch denken we bijvoorbeeld aan slimme gezondheidsmeters, zoals digitale horloges en toepassingen in huis die informatie kunnen geven en mogelijk doorsturen naar betrokken zorgverleners. Ook valt te denken aan digitale consulten met bijvoorbeeld een arts. Ook beeldbellen met zorgverleners hoort tot de mogelijkheden. Ook kan digitaal worden meegedaan aan therapie-oefeningen. Tenslotte kunnen robots thuis ondersteunen door een signaal af te geven als medicatie moet worden ingenomen, het openen van een deur of zelfs om een kort praatje mee te houden. Een belangrijk thema is daarom Domotica.

Ondanks dat er veel mogelijkheden zijn is het aanbod in Capelle nog versnipperd, zijn de mogelijkheden bij Capellenaren nog relatief onbekend en beschikt niet iedereen over vaardigheden om deze innovatieve mogelijkheden te benutten.

19

8.5

Flexibele op- en afschaalbare (zware) zorg op afroep Kwetsbare inwoners die zorg nodig hebben, krijgen integrale begeleiding op maat. Zij krijgen training in woon- en huurvaardigheden om een goede buur te zijn. Gemeente, corporaties en zorgverleners zorgen voor continuïteit van wonen en zorg en maken hierover afspraken. Corporaties, zorgaanbieders en gemeente maken afspraken over begeleiding van mensen die uitstromen uit een instelling voor beschermd wonen of maatschappelijke opvang. Op individueel niveau bewegen we mee met de actuele zorg- en ondersteuningsbehoefte van de bewoner. Als het even wat moeilijker gaat dan wordt de zorg opgeschroefd, maar in rooskleurige tijden schalen we juist af. We kunnen dit beschouwen als ‘hybride zorg en welzijn. Dit betekent dat er soms intensievere zorg geboden wordt, bijvoorbeeld bij herstel. Op andere momenten ligt de nadruk juist op het bevorderen van welzijn, om terugval te voorkomen, en het leren van vaardigheden waardoor zelfredzaamheid toeneemt (re-ablement). Bij zorg aan huis (ambulante zorg) is 24-uurs-bereikbaarheid/ beschikbaarheid van zorg erg belangrijk. Gemeente en zorgaanbieders onderzoeken hoe we dit het meest efficiënt kunnen inrichten. Partijen weten van elkaar waar zij goed in zijn, weten elkaar te vinden en pakken gezamenlijk vraagstukken op.

8.6

Advanced Care planning Onder Advance care planning (ACP) verstaan we vroegtijdige zorgplanning. Dit is een proces waarbij de patiënt met zijn behandelend arts zijn wensen, doelen en voorkeuren voor zorg rond het levenseinde bespreekt en vastlegt. Dit proces loopt vooruit op het moment dat een patiënt zelf niet meer in staat is om beslissingen te nemen.

9

Themalijn wonen In het toekomstige Programma Wonen, dat naar verwachting in het eerste halfjaar van 2024 door de gemeenteraad wordt vastgesteld, maken we concreet hoe we invulling willen geven aan langer thuis wonen. Vanuit dit Programma Thuis in Capelle geven we daarvoor de nodige punten mee voor het Programma Wonen. Immers, het Programma wonen gaat over de inhoud rond woonvormen en nieuwe concepten. Het liefst worden mensen oud in de voor hen bekende en vertrouwde omgeving en blijven zij daar ook wonen als zij oud zijn. Dit geldt ook als sprake is van een lichamelijke, verstandelijke of psychiatrische beperking. Daarom kiezen wij ervoor om het zelfstandig thuis wonen zo lang als mogelijk te bevorderen en te faciliteren. Hiervoor maken we woningen geschikt als mensen minder vitaal worden. Ook de mogelijkheid te verhuizen naar een passende woning, zo mogelijk in de bekende wijk, vinden we belangrijk. Verder willen we de juiste zorg aan huis kunnen geven met voldoende voorzieningen in de buurt. Is kwaliteit van bestaan met voldoende veiligheid niet mogelijk, dan komt intramuraal wonen in beeld. Uitgangspunt is extramuraal als dat kan maar intramuraal als dat moet.