08.02 - BBV Programma Thuis in Capelle! 1363049

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: D. Keers Afdeling / Unit: SL - Samenleving Portefeuillehouder: M.E. Wilson

Vergaderdatum: 30 januari 2024 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 1363049

ONDERWERP Programma Thuis in Capelle! SAMENVATTING Door de demografische ontwikkelingen neemt het aantal (kwetsbare) thuiswonende ouderen de komende jaren sterk toe. Dit brengt een grote opgave met zich mee. Ook als Capellenaren ouder worden of een beperking hebben wonen zij zo lang mogelijk thuis. Met maatschappelijke organisaties werken wij aan preventie, welzijn, zorg en wonen in de toekomst. Wij staan voor een belangrijke maatschappelijke opgave omdat in de toekomst de vergrijzing toeneemt en er naar verwachting minder personeel zorg en welzijn is. Dit merken wij nu al. Het college vindt het daarom belangrijk hierop in te spelen met een Programma Thuis in Capelle. Op 3 oktober 2023 heeft het college het concept Programma vastgesteld en ter consultatie aangeboden aan de gemeenteraad. De opmerkingen en suggesties uit de gemeenteraad zijn inmiddels verwerkt in het concept- Programma. Het college heeft besloten het concept programma Thuis in Capelle!, gewijzigd na consultatie van de gemeenteraad, vast te stellen en ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. ADVIES OM TE BESLISSEN 1. Het concept-Programma Thuis in Capelle! gewijzigd na consultatie van de gemeenteraad vast te stellen; 2. De gemeenteraad voor te stellen het Programma Thuis in Capelle! definitief vast te stellen; 3.

Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het Programma Thuis in Capelle! vast te stellen; 4. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het concept Programma Thuis in Capelle! ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. 5. Kennis te nemen van het Advies van de Capelse Jongerenraad van 6 december 2023; 6. De antwoordbrief aan de Capelse Jongerenraad vast te stellen. BESLUIT: 30 januari 2024 1. Het college besluit conform het voorstel; 2. Het college mandateert de portefeuillehouder de laatste tekstuele wijziging in het voorstel aan te brengen.

1

INHOUD/STREKKING Inleiding In de Stadsvisie Capelle aan den IJssel spreken wij uit dat het in Capelle prettig en veilig wonen, werken en leven is, en dat dit zo blijft. Wij willen dat Capellenaren, van jong tot oud, zich veilig en prettig voelen in hun wijk en daar trots op kunnen zijn. Door de demografische ontwikkelingen neemt het aantal (kwetsbare) thuiswonende ouderen de komende jaren sterk toe. Dit brengt een grote opgave met zich mee, want wij willen dat Capellaren van alle leeftijden op een prettige manier samen kunnen leven en zich Thuis voelen in Capelle. Daarom wordt iedereen daar zoveel mogelijk in gestimuleerd en waar nodig gefaciliteerd om zo lang mogelijk weerbaar, gezond en veerkrachtig te zijn. Dit houdt in dat iedereen, ook bij het ouder worden, afnemende vitaliteit, of bij een beperking langer zelfstandig kan blijven wonen, regie over haar of zijn eigen leven behoudt en waar mogelijk actief meedoet en betrokken is bij zijn of haar omgeving. Programma Thuis in Capelle In het Programma Thuis in Capelle kijken wij vooruit, naar een gemeente waarin welzijn, zorg en wonen goed voor elkaar zijn. In een stad waar je mag zijn wie je bent, beperkt en onbeperkt; ongeacht geloof, afkomst, gender, leeftijd of inkomen. Graag gaan wij uit van de talenten die inwoners hebben, ook als sprake is van beperkingen.

Als wij spreken over Thuis in Capelle leeft vaak de hoop dat alle Capellenaren zo goed en lang mogelijk in hun vertrouwde woning in hun bekende straat of wijk kunnen blijven wonen. Of dat zij binnen hun straat of buurt verhuizen naar een woning die makkelijker is aan te passen en al gelijkvloers is. Als dit verantwoord kan is dit een uitstekend uitgangspunt. Tegelijkertijd moeten wij erkennen dat bij een hoge zorgvraag dit niet altijd realistisch is. Immers, wij willen ook dat Capellenaren kunnen rekenen op voldoende zorg als dit nodig is, kwaliteit van bestaan ervaren en in veilige omstandigheden leven. Als de zorgvraag toeneemt kan een verhuizing naar een appartement, woonzorgconcept waar bewoners elkaar ondersteunen of wonen in een intramurale voorziening de beste keuze zijn. Het wonen is dan fundamenteel maar ook vooral een middel om prettig, gezond en veilig te wonen. Doel moet dan ook vooral zijn dat waar Capellenaren ook wonen, zij zich thuis voelen: Thuis in Capelle! Dit betekent dat wij met Capellenaren en maatschappelijke organisaties werken aan preventie, welzijn, zorg en wonen in de toekomst. Dit alles is verwerkt in bijgevoegd concept-programma Thuis in Capelle! Dit programma biedt kansen om de veranderingen die maatschappelijke partners nu al met elkaar hebben ingezet verder te stimuleren en te ondersteunen.

Zodat wij wonen, welzijn en zorg in de toekomst optimaal organiseren. Tegelijkertijd moeten wij realistisch zijn en ook erkennen dat er in de nabije toekomst wrijving zal ontstaan: de zorgkloof neemt toe omdat er meer vraag naar zorg en welzijn ontstaat terwijl er minder personeel is. Ook de druk op vrijwilligers en mantelzorgers neemt toe. Verder geldt dat verwachtingen kunnen verschillen. Velen van ons leven met het beeld dat de verzorgingsmaatschappij hen op zal vangen. Dit is niet meer vanzelfsprekend. Ons doel is in elk geval om noodzakelijke zorg en welzijn te kunnen blijven bieden. Om dit te realiseren doet een Programma Thuis in Capelle een appél op iedereen: inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers, de goede buur en professionals. Hoofddoel Programma: Capellenaren ervaren voldoende kwaliteit van bestaan. Zij wonen en leven zo lang mogelijk naar hun zin en als dit kan zelfstandig in hun eigen woning, ook als zij beperkingen hebben, kwetsbaarheid toeneemt of hun vitaliteit afneemt. Zorg en Welzijn blijven beschikbaar, zo licht als mogelijk, zwaarder als dit noodzakelijk is. Wij vinden het hierbij belangrijk dat wij (zorg) kosten beheersbaar houden en de werkdruk voor vrijwilligers, mantelzorgers en professionals zodanig is dat zij hun werk goed kunnen uitvoeren en plezier houden in hun werk. Tenslotte vinden wij het bevorderen van doorstroming op de woningmarkt essentieel.

2

Themalijnen en Actielijnen Als uitgangspunt is opgenomen dat Capellenaren zo lang mogelijk zelfstandig in een voor hen prettige omgeving wonen. Liefst in hun eigen woning. Om dit te bereiken nemen wij in dit Programma de volgende drie themalijnen op: − Preventie en Welzijn; − Zorg; − Wonen. Een actiegerichte vertaling van deze themalijnen heeft geleid tot 5 Actielijnen. Na vaststelling van het Programma vormen deze de basis voor het op te stellen Uitvoeringsprogramma Thuis in Capelle. Vooruitlopend hierop zijn in het Programma de volgende actielijnen opgenomen: − Actielijn bewustwording en cultuuromslag; − Actielijn versterken preventie en welzijn; − Actielijn versterken (informele) zorg; − Actielijn versterken wonen; − Actielijn samenwerken en organisatie. Uitkomsten consultatie gemeenteraad op 30 oktober 2023 Op 30 oktober 2023 is het concept-Programma ter consultatie aangeboden aan de gemeenteraad. Dit leverde vragen en suggesties op. Deze zijn hieronder samengevat. Per punt geven wij aan hoe wij deze hebben verwerkt in het concept-Programma. 1. Realiteitszin: In hoeverre is het programma realistisch? Wij hebben al veel geprobeerd als het gaat om de aanpak van eenzaamheid, mantelzorg, het vinden van vrijwilligers en maatjes.

Hoe gaan wij nu wel verschil maken?  In het concept-Programma hebben wij een afzonderlijk kopje en alinea ‘realiteitszin’ opgenomen om hieraan specifiek aandacht te besteden. 2. Huisvesting – wonen: Het vinden van passende huisvesting, liefst in de wijk. De wens is nieuwe woonconcepten aan te bieden, de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Niet alleen ten behoeve van de oudere, maar ook met het oog op jongerenhuisvesting;  In het concept-Programma hebben wij de tekst over de themalijn wonen, onder hoofdstuk 9, volledig aangepast. Uitgangspunt is dat wij vanuit het Programma Thuis in Capelle wensen met betrekking tot wonen meegeven als input voor het medio 2024 vast te stellen Programma Wonen. 3. Bewustwording: De boodschap aan inwoners mag duidelijk zijn. Het vraagt echter ook iets van hen, bijvoorbeeld als het gaat om gezond leven;  Wij erkennen het belang van bewustwording. Wij hebben daarom in het programma een afzonderlijk kopje over de noodzaak van bewustwording toegevoegd (3.2). Ook binnen de actielijnen is nu het kopje bewustwording en cultuuromslag als afzonderlijke actielijn opgenomen. 4. Samenwerking Capelle en Krimpen Verbonden: Verduidelijken in het stuk wat het is en waarom de samenwerking met Krimpen belangrijk is  Dit is toegevoegd onder kopje 10.2. 5.

Actielijnen: Meer samenhang aanbrengen in de genoemde actielijnen  De opbouw van dit hoofdstuk hebben wij volledig aangepast. De indeling vindt nu plaats aan de hand van thema’s. 6. Bredere context: Het schetsen van een iets bredere context. Ofwel hoe plaatsen wij de ontwikkelingen in de maatschappij zoals individualisering in het licht van Langer Thuis en andersom;  Wij hebben een afzonderlijke paragraaf (3.4) opgenomen waarin wij deze bredere context schetsen. 7. Verschil voor de Capellenaar: wat merkt de inwoner van dit programma.  Ook hiervoor hebben wij een afzonderlijke paragraaf opgenomen (5.3)

3

8. Arbeidsmarkt: Meer aandacht voor de krapte op de arbeidsmarkt in het programma.  Hieraan besteden wij aandacht in paragraaf 10.3. 9. Jongerenraad: Leg het programma ter toetsing voor aan de Capelse Jongerenraad.  Op 6 december 2023 hebben wij het programma besproken in de Capelse Jongerenraad dit leverde een concreet advies op van de Jongerenraad (bijgesloten). Wij herkennen ons in de druk die er volgens de Jongerenraad wordt gelegd op mantelzorgers. In het programma hebben wij hiervoor aandacht in paragraaf 8.2. Voor jongeren is doorstroming in de woningmarkt een groot probleem. Mede hierdoor zijn er voor hen te weinig mogelijkheden voor huisvesting. De jongerenraad ondersteunt initiatieven waarin jongeren en ouderen samen wonen in een wooncomplex, bijvoorbeeld in een hofjeswoningen. Dergelijke initiatieven hebben wij uitgewerkt in Hoofdstuk 9. De Jongerenraad adviseert verder om te investeren in gemeenschappen, zodat mensen aandacht hebben voor elkaar. Hierop gaan wij in het programma in paragraaf 7.3 en 11.2. Om het voor jongeren aantrekkelijker te maken om vrijwilligerswerk te doen adviseert de Jongerenraad een ‘tussenmodel’ waarin jongeren een vergoeding ontvangen voor vrijwilligerswerk. Wij stellen voor om hiervoor in het uitvoeringsplan een verkenning op te nemen.

De Jongerenraad vraagt aandacht voor het benutten van de juiste kanalen om hen te informeren en te bereiken. Dit betrekken wij in de bewustwordingscampagne in dit kader. Voorts adviseert de Jongerenraad om de verbinding tussen scholen en organisaties voor zorg en welzijn te versterken. Door stages kan in positieve zin aandacht worden gegeven aan betaald en vrijwilligerswerk in deze sectoren. In 11.5 in het concept-Programma hebben we deze samenwerking een plek gegeven. Tenslotte adviseert de Jongerenraad voor dit Programma de titel ‘Thuis in Capelle’ te gebruiken omdat dit het beste aansluit bij de doelen van het programma. Wij onderschrijven deze visie en werken daarom zoveel als mogelijk met dit begrip. In bijgevoegde concept-antwoordbrief verwoorden wij uw reactie op het advies van de Capelse Jongerenraad. Wij stellen u voor de conceptantwoordbrief vast te stellen. Brede inbreng maatschappelijk veld Het concept-Programma hebben wij, hetzij schriftelijk, hetzij ter bespreking in de vergadering en vaak beiden, voor een reactie en input voorgelegd aan: − Partners Capelle en Krimpen Verbonden (bestuurlijk niveau); − Maatschappelijke tafel wonen op maat (tactisch niveau); − Netwerkoverleg mantelzorgondersteuning (tactisch/operationeel niveau); − Kerngroep dementieketen Capelle- en Krimpen aan den IJssel (tactisch niveau).

Wij kunnen gerust stellen dat de Maatschappelijke partners de urgentie van dit Programma delen en ook de inhoud ervan breed ondersteunen. Verder zijn wij verheugd over de inhoudelijke suggesties en aanvullingen die zij op het Programma hebben gedaan. Deze hebben wij grotendeels kunnen opnemen in het Programma. Deze brede participatie vinden wij belangrijk omdat de realisatie ervan alleen maar kan in nauwe samenwerking met ons maatschappelijk veld. Werkatelier met de gemeenteraad en maatschappelijke partners Op 16 mei 2023 vond het Werkatelier Langer Thuis plaats. Hieraan namen deelnemers uit de gemeenteraad en partners uit het maatschappelijke veld deel. De avond had een breed informerend karakter over de toenemende zorgkloof en de antwoorden die het programma hierop kan geven. Naast een plenair gedeelte waren er inspiratiesessies over de concepten thuishavens en de thuisplusflat, de verbinding tussen het medisch en sociaal domein, en welzijn voorkomt zorg. Tijdens het werkatelier is aangegeven dat wij na consultatie in de raadscommissie eind 2023 dit programma aanbieden aan de gemeenteraad. Zoals in de samenvatting verwoord is het concept-Programma op 30 oktober 2023 ter consultatie voorgelegd aan de gemeenteraad en hebben wij de input zo goed als mogelijk verwerkt.

4

Adviesraad Sociaal Domein De inhoud van het Programma leeft in brede zin binnen de Adviesraad. Aan de Adviesraad hebben wij gevraagd schriftelijk advies uit te brengen op dit concept. Dit advies hebben wij ontvangen op 13 augustus 2023. De Adviesraad geeft een positief advies op het Programma. Verder geeft de Adviesraad ons vier aandachtspunten mee: − komen tot een verdere concretisering in een uitvoeringsplan; − gerichte inzet als het gaat om bewustwording bij jong tot oud; − ondersteuning voor Capellenaren zonder (kans op) een eigen netwerk; − onder de aandacht brengen van de mogelijkheid die de blijverslening biedt. In uw brief van 3 oktober 2023 aan de Adviesraad onderschrijft u deze aandachtspunten. Wij hebben deze verwerkt in het Programma of nemen deze op in het op te stellen uitvoeringsplan. Uitvoeringsplan Thuis in Capelle! Om handen en voeten te geven aan het Programma stellen wij nog een uitvoeringsprogramma op. Dit doen wij in 2024. Hierin nemen wij ook de voor dit Programma relevante onderdelen op uit de Routekaart Capelle en Krimpen Verbonden en het Uitvoeringsplan Wonen op Maat op. Hierdoor ontstaat overzicht en integraliteit. Dit uitvoeringsprogramma vormt de basis voor de dialoog met Capellenaar (zie verder onder communicatie). De uitkomsten van de dialogen vereisen ook weer een actualisatie van het uitvoeringsprogramma.

FINANCIEN Daar waar mogelijk financieren wij de acties en innovaties die voortkomen uit dit programma uit de reeds beschikbare middelen in onze begroting. De middelen die wij ontvangen in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bieden hiervoor mogelijkheden. Op 19 september 2023 heeft uw college ingestemd met het Plan van Aanpak SPUK-GALA 2024 – 2026 en dit ingediend bij de Kerngroep de kerngroep VNG/VSG (VSG is Vereniging Sport en Gemeenten). De gemeenteraad is hierover geïnformeerd door middel van de collegebrief van 19 september 2023 (nummer 2023/103). De doelstellingen in de 13 thema’s van GALA vallen (deels) samen met de doelstellingen uit het programma Langer Thuis. Voor het uitvoeren het programma Langer Thuis wordt zo nodig en mogelijk ten behoeve van deze aansluitende doelstellingen de middelen aangewend die zijn verkregen met de Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven akkoord. In de tabel wordt geduid in welke mate deze doelstellingen samenkomen:  Direct - Inzet van deze middelen draagt in directe zin ook bij aan de doelstelling en subdoelen van het Programma. We zijn voornemens dit te vertalen in het uitvoeringsplan Thuis in Capelle;  Indirect - Inzet van deze middelen draagt in indirecte zin bij aan de doelstelling van het programma, maar koppelen we niet aan dit programma.

De bijdrage aan het programma uit zich vooral in hun brede preventieve werking waardoor inwoners langer vitaal en zelfredzaam blijven.  Niet - Inzet van deze middelen draagt niet of nauwelijks bij aan het Programma.

Beschikbare GALA-middelen Onderwerpen

Thema Sport, bewegen en cultuur Lokaal Sportakkoord Brede Regeling Combinatiefuncties

2024

2025

2026

Structureel na 2026

Inzet ten behoeve van Programma Thuis in Capelle

€ 52.076,11

€ 52.076,11

€ 40.040,88

Ja

Indirect

€ 358.523,96

€ 358.523,96

€ 346.353,62

Ja

Indirect

5

Onderwerpen

2024

2025

2026

Structureel na 2026

Inzet ten behoeve van Programma Thuis in Capelle Indirect

Terugdringen gezondheidsach terstanden Kansrijke Start Mentale gezondheid Aanpak overgewicht en obesitas Valpreventie Leefomgeving OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek Versterken sociale basis Mantelzorg Eén tegen Eenzaamheid Welzijn op Recept Thema Ondersteunend e onderdelen Versterking kennis- en adviesfunctie GGD Coördinatiekost en regionale aanpak preventie Totaal

€ 80.117,09

€ 80.117,09

€ 80.081,76

Ja

€ 64.093,67 € 20.029,27

€ 64.093,67 € 20.029,27

€ 80.081,76 € 0,-

Ja

€ 70.102,45

€ 70.102,45

€ 0,-

€ 190.278,08 € 40.058,54 € 10.014,64

€ 190.278,08 € 40.058,54 € 10.014,64

€ 196.200,32 € 0,€ 0,-

€ 144.210,76

€ 144.210,76

€ 108.110,38

€ 40.058,54 € 40.058,54

€ 32.046,83 € 32.046,83

€ 36.036,79 € 0,-

€ 38.055,62

€ 46.067,32

€ 54.055,19

Direct

€ 10.014,64

€ 10.014,64

€ 0,-

Niet

€ 29.242,74

€ 29.242,74

€ 0,-

Niet

€ 1.186.937,-

€ 1.186.936,-

€ 940.961,-

Niet Indirect Indirect

Ja

Direct Indirect Indirect

Direct Ja

Direct Direct

Het programma Thuis in Capelle is opgesteld om meerdere beleidsthema’s met elkaar te verbinden die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen in het programma. Dit houdt in dat de middelen die beschikbaar zijn voor de uitvoering van deze beleidsthema’s bijdragen aan het programma Thuis in Capelle. Het gaat concreet om de middelen vanuit de Specifieke Uitkering Gala en een deel van de in de begroting beschikbare middelen voor de beleidsvelden welzijn, mantelzorgondersteuning en het verminderen van eenzaamheid. De inzet en verantwoording van deze middelen vindt plaats binnen deze onderwerpen. Het programma ziet er op toe dat de bovenliggende doelstellingen uit het programma hiermee ook worden bediend. In zowel 2024, 2025 en 2026 is op jaarbasis voor activiteiten die in directe zin bijdragen aan dit programma naar verwachting een bedrag gemoeid van rond de €. 650.000,--. De inzet van GALA-middelen vraagt een integrale bestuurlijke afweging door uw college. Bij deze integrale afweging betrekken wij de mogelijkheid de GALA middelen bestemd voor valpreventie, versterken sociale basis, mantelzorgondersteuning, eenzaamheid en welzijn op recept te toetsten aan de doelstellingen van Thuis in Capelle. En daarmee de uitvoering van het programma te waarborgen.

Verder bekijken wij de komende tijd welke mogelijkheden voor financiering de middelen die wij in de regio Rotterdam, Krimpen- en Capelle aan den IJssel ontvangen in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) bieden. In dat geval kunnen we onze ambities ten aanzien van dit Programma vergroten.

6

Als de beschikbare middelen in de begroting ontoereikend zijn voor het realiseren van de doelstellingen, dan leggen wij een voorstel aan u voor dat meegenomen kan worden in de afwegingen bij de Begroting, Voorjaarsnota of Najaarsnota. JURIDISCH ADVIES N.v.t. ONDERNEMINGSRAAD N.v.t. COMMMUNICATIE De realisatie van het Programma vraagt om een breed maatschappelijke dialoog met Capellenaren. Vooral om te horen wat zij hiervoor nodig hebben en hoe zij hieraan bij kunnen dragen. Dit doen wij bij voorkeur door in de verschillende Capelse wijken hierover gesprekken te organiseren tussen inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals welzijn en zorg. Daarnaast is maatwerk nodig. Bijvoorbeeld voor het betrekken van jongeren of inwoners met een specifieke zorgvraag. De deelnemers in het netwerkoverleg Capelle en Krimpen Verbonden zijn inmiddels gestart met een gezamenlijke bewustwordingscampagne ‘Samen zorgen voor morgen – omzien naar elkaar’. De deelnemers bereiden een vervolg op deze campagne voor. De gemeente sluit daar waar mogelijk aan bij deze campagne. Simpelweg om met een gezamenlijke en herkenbare boodschap naar buiten te treden. Wij geven er daarom ook de voorkeur aan de brede maatschappelijke dialoog met de deelnemers Capelle en Krimpen Verbonden te organiseren. BIJLAGEN − − − − − −

Conceptraadsvoorstel en -besluit; Concept-Programma Thuis in Capelle; Advies Adviesraad Sociaal Domein 13 augustus 2023; Antwoordbrief college op Advies Adviesraad 3 oktober 2023; Advies Capelse Jongerenraad 6 december 2023; Concept-antwoordbrief college op Advies Capelse Jongerenraad 6 december 2023.

7