08.02 - BBV Beleidskader aanpak armoede en schulden Doen wat werkt

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: M. Korsten Afdeling / Unit: SL - Samenleving Portefeuillehouder: H.D. Westerdijk

Vergaderdatum: 8 juni 2021 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 508693

ONDERWERP Concept-Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat werkt', 2021-2024

SAMENVATTING Het Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 loopt af per 31 juli 2021. Het Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024 (verder aangeduid als Beleidskader) is het vervolg. Het Beleidskader schetst de uitgangspunten en hoofdlijnen voor de aanpak van armoede en schulden voor de komende periode en geeft daarmee ook invulling aan het Coalitieakkoord 20182022 ‘Met het oog op morgen’, dat armoedebestrijding en de aanpak van schulden als belangrijke onderwerpen noemt. Het Beleidskader is ook een uitwerking van de Visie sociaal domein 2020. Capelle kent als grootstedelijke gemeente meer huishoudens met (een risico op) financiële problematiek dan het landelijk gemiddelde. Omdat armoede en schulden een grote impact hebben op het persoonlijke leven van deze mensen en de samenleving als geheel, is de inzet van de gemeente om -in samenwerking met de maatschappelijke partners en Capellenaren- de mogelijkheden op lokaal niveau zo goed mogelijk te benutten om financiële problematiek te voorkomen, te verhelpen en de negatieve gevolgen ervan te verminderen. De aanpak is er vooral op gericht dat Capellenaren op financieel gebied zoveel als mogelijk voor zichzelf kunnen zorgen en kunnen meedoen. Dit levert ook een bijdrage aan een betere gezondheid, meer welbevinden en meer veerkracht. Het motto daarbij is ‘doen wat werkt’.

Inzet voor de komende periode is om een verdere verschuiving richting preventie te bereiken. Dit gebeurt onder meer door het verbeteren van de (financiële) basisvaardigheden van Capellenaren, eerder actie ondernemen bij beginnende schulden, aan te haken bij onderliggende oorzaken van armoede en schulden en zorgen dat medewerkers en vrijwilligers signalen van financiële problematiek bij Capellenaren herkennen en vervolgens passende informatie en ondersteuning kunnen bieden. Andere doelen zijn om meer Capellenaren blijvend uit de schulden te helpen, het bereik van de inkomensondersteunende regelingen te verhogen en de kansengelijkheid van kinderen in gezinnen met (langdurige) financiële problemen te vergroten. Voor de uitvoering van het Beleidskader is voor de periode 2021-2022 een uitvoeringplan opgesteld, dat jaarlijks geactualiseerd wordt.

1

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. De gemeenteraad voor te stellen: a. Het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 vast te stellen; b. De financiële consequenties van het Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024, zijnde € 48.000,- voor 2021, € 48.000,- voor 2022 en € 69.000,- voor 2023 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021; 2. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. Onder voorbehoud van vaststelling van het Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 door de gemeenteraad het concept Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 'Doen wat werkt', 2021-2022 vast te stellen; 5. Kennis te nemen van het advies van de Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel over het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024; 6. De conceptbrief aan de Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel vast te stellen.

BESLUIT: 8 juni 2021

1. De gemeenteraad voor te stellen: a. Het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 vast te stellen; b. De financiële consequenties van het Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024, zijnde € 48.000,- voor 2021, € 48.000,- voor 2022 en € 69.000,- voor 2023 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021; 2. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. Onder voorbehoud van vaststelling van het Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024 door de gemeenteraad het concept Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 'Doen wat werkt', 2021-2022 vast te stellen; 5. Kennis te nemen van het advies van de Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel over het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’ 2021-2024; 6. De conceptbrief aan de Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel vast te stellen. 7. De portefeuillehouder te mandateren tot het aanbrengen van de laatste tekstuele wijzigingen.

2

INHOUD/STREKKING 1. Inleiding Op 14 juli 2020 stelde uw college de verantwoordingen van de Beleidskaders Maatschappelijke ondersteuning en gezondheid 2017-2020, Aanpak armoede en schulden 2017-2020 en Werk en inkomen 2017-2020 definitief vast (Djuma documentnummer 264752). Vervolgens besloot de gemeenteraad op 28 september 2020, op uw voorstel, om de looptijd van de drie beleidskaders te verlengen tot en met uiterlijk 31 juli 2021 (Djuma documentnummer 282284). Deze verlenging was nodig om voor het opstellen van de nieuwe beleidskaders extra gelegenheid te hebben voor het consulteren van maatschappelijke partners en ervaringsdeskundige Capellenaren en te zorgen voor meer samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen. Ter overbrugging van de periode tot vaststelling van de nieuwe beleidskaders was in het raadsvoorstel ook een kortetermijnlijst met een aantal actiepunten voor de aanpak van de gevolgen van de coronacrisis bepaald. Concept-Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat werkt’ 2021-2024 Inmiddels is het concept-Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat werkt’ 2021-2024 (verder aangeduid als: Beleidskader) gereed en wordt met dit collegevoorstel ter vaststelling aan u voorgelegd. Doel van het Beleidskader is de uitgangspunten en hoofdlijnen te schetsen voor de aanpak van armoede en schulden in Capelle aan den IJssel voor de komende periode.

Het Beleidskader geeft ook invulling aan het Coalitieakkoord 2018-2022 ‘Met het oog op morgen’, dat armoedebestrijding en de aanpak van schulden als belangrijke onderwerpen noemt. Dat is omdat Capelle als grootstedelijke gemeente meer huishoudens met (een risico op) financiële problematiek kent dan het landelijk gemiddelde. Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 2021-2022 Het Beleidskader is uitgewerkt in een tweejarig Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 20212022 (verder aangeduid als Uitvoeringsplan). Het Uitvoeringsplan wordt jaarlijks -voor het eerst in het 4e kwartaal 2022- bijgesteld in afstemming met de P&C-cyclus en de prestatieafspraken met onze partners. Het Uitvoeringsplan is inclusief de actiepunten uit de eerdergenoemde kortetermijnlijst voor de periode januari-juni 2021. Het Uitvoeringsplan is een bevoegdheid van uw college. Om inzicht te geven in de uitvoering van het Beleidskader en voor een voorspoedige voortzetting van de aanpak van armoede en schulden, is het voorstel aan u om gelijktijdig met het Beleidskader -onder voorbehoud van vaststelling van het Beleidskader door de gemeenteraad- het Uitvoeringsplan vast te stellen en dit als bijlage ter kennisname bij het raadsvoorstel over het Beleidskader toe te voegen. 2.

Visie en doelen aanpak armoede en schulden Het Beleidskader bouwt voort op het bestaande armoede- en schuldenbeleid en sluit aan op uitgangspunten en beoogde maatschappelijke effecten van de Capelse visie voor het sociaal domein (Djuma documentnummer 109715). De visie op de aanpak van armoede en schulden heeft als uitgangspunt dat armoede en schulden en daaruit voorkomende geldzorgen een grote impact hebben op het persoonlijke leven van Capellenaren en de samenleving als geheel. De gemeente heeft daarbij als taak om, in samenwerking met de maatschappelijke partners en Capellenaren, de mogelijkheden op lokaal niveau zo goed mogelijk te benutten om financiële problematiek te voorkomen, te verhelpen en de negatieve gevolgen ervan te verminderen. Het motto daarbij is ‘doen wat werkt’. Dit gebeurt ook met inzet vanuit andere beleidsterreinen. Waar nodig krijgen Capellenaren voor korte of langere tijd (maatwerk)ondersteuning, die uitgaat van wat mensen zelf kunnen en gericht is op activering. De beoogde maatschappelijke effecten van de aanpak zijn dat Capellenaren op financieel gebied zo veel als mogelijk voor zichzelf kunnen zorgen -dat wil zeggen zelfstandig hun financiële huishouding op orde kunnen houden en voldoende inkomen hebben- en kunnen meedoen in de samenleving.

Oftewel, werken aan een leven zonder geldzorgen voor (en door) Capellenaren, zodat ze goed mee kunnen doen aan het leven van alledag. Dit levert ook een bijdrage aan een betere gezondheid, meer welbevinden en meer veerkracht om (financiële) tegenslagen het hoofd te bieden.

3

3. Vier beleidslijnen en nieuwe accenten In aansluiting bij de conclusies uit de Verantwoording Aanpak armoede en schulden 2017-2020 wordt, met enige aanpassingen, voortgebouwd op de vier beleidslijnen voor de aanpak van armoede en schulden van de afgelopen periode, namelijk: − Beleidslijn 1: versterken preventie − Beleidslijn 2: versterken integrale aanpak van financiële problematiek − Beleidslijn 3: versterken schuldenaanpak − Beleidslijn 4: vergroten bereik van inkomensondersteunende regelingen en voorzieningen die de financiële zelfredzaamheid verbeteren Binnen deze lijnen zijn nieuwe accenten, zoals de extra aandacht voor vaardigheden en gedrag en de verbinding tussen financiële problematiek met de aanpak van laaggeletterdheid, eenzaamheid en gezondheid (achterstanden). Een nieuw thema is ook om de kansengelijkheid van kinderen in gezinnen met (langdurige) financiële problemen via een integrale aanpak te vergroten. Verder is meer aandacht voor het versterken van de signalerings- en verwijsfunctie van de medewerkers in de uitvoering. De beleidslijnen hangen nauw met elkaar samen en vormen tezamen één geheel. Zo draagt bijvoorbeeld het gebruik van inkomensondersteunende regelingen bij aan preventie van financiële problematiek. Ook de integrale aanpak heeft een preventief effect op financiële problematiek.

De beleidslijnen geven een beschrijving van het doel, de huidige situatie en verbeterpunten en gaan vervolgens in op de beoogde resultaten voor de komende periode en welke activiteiten daarvoor worden ingezet. Beleidslijn 1. Versterken preventie − Doel van deze beleidslijn is dat Capellenaren financieel zelfstandig zijn, hun financiële zaken goed kunnen regelen en voldoende veerkracht hebben als het op financieel vlak tegenzit. Het gaat in deze lijn om het voorkomen van financiële problematiek vanuit het armoede- en schuldenbeleid (primaire preventie). Bij beleidslijn 2 komt de preventiegerichte insteek vanuit andere beleidsterreinen aan bod. Het voorkomen dat een situatie van financiële problematiek verergert (secundaire preventie) en voorkomen dat iemand terugvalt naar een financieel problematische situatie (tertiaire preventie) komt terug bij beleidslijn 3. − De inzet op preventie vanuit deze beleidslijn gebeurt onder meer door financiële educatie, gericht op het verbeteren van de financiële kennis en vaardigheden van vooral kinderen, jongeren en hun ouders. Hierbij wordt met name de samenwerking met het onderwijs gezocht. Verder wordt nagegaan of via beloningen of het principe van wederkerigheid de deelname van Capellenaren aan vaardigheidstrainingen vergroot kan worden.

Ook het beter benutten van vindplaatsen van Capellenaren met financiële problematiek (zoals GGZ, jeugdzorg) als een vorm van vroegsignalering valt onder deze beleidslijn. Beleidslijn 2. Versterken integrale aanpak van financiële problematiek − Doel van deze beleidslijn is dat Capellenaren met (dreigende) financiële problematiek passende ondersteuning krijgen op alle relevante levensgebieden door een samenhangende aanpak in beleid en uitvoering. Financiële problematiek komt immers meestal niet alleen, maar gaat samen met andere problemen. De inzet vanuit de verschillende invalshoeken gericht op onderliggende oorzaken van armoede en schulden versterkt elkaar. Dit stelt Capellenaren beter in staat hun situatie aan te pakken, zoveel mogelijk financieel zelfredzaam te zijn en te kunnen deelnemen aan de samenleving. − Inzet voor de komende periode is het verstevigen van de verbindingen in beleid en uitvoering, aan de hand van een aantal thema’s. De keuze voor de thema’s is gemaakt op basis van een combinatie van de omvang van de maatschappelijke opgaven (bijvoorbeeld tegengaan gezondheidsachterstanden en bestrijden laaggeletterdheid), het Coalitieakkoord (aanpak eenzaamheid, aanpak armoede onder kinderen), de beïnvloedingsruimte van de gemeente en mogelijkheden voor meer preventie. De thema’s zijn:

4

− − − − −

Verbinding armoede en schulden – laaggeletterdheid Verbinding armoede en schulden – eenzaamheid Verbinding armoede en schulden – gezondheid(sachterstanden) Integrale aanpak achterstanden kinderen Integrale uitvoering

De inzet van de thema’s gaat vooral uit van ‘meer doen met wat er al is’. Dit houdt in: meer resultaat halen uit het bestaande aanbod aan activiteiten op de verschillende terreinen, door het verbinden van inhoud, doelgroepen en samenwerkingsverbanden. Bijvoorbeeld door gecombineerd gebruikmaken van vindplaatsen armoede en schulden en laaggeletterdheid / eenzaamheid / gezondheidsachterstanden en door combinaties van bepaalde samenwerkingsverbanden en overleggen, zoals de Alliantie tegen eenzaamheid, het Pact van Capelle en de Armoedecirkel. Ook gaat het om deskundigheidsbevordering van medewerkers en vrijwilligers wat betreft hun kennis over de doelgroep en de achtergronden van het armoede- en schuldenvraagstuk in samenhang met andere levensgebieden. En om kennis over regelingen, voorzieningen en de sociale kaart en over effectieve en efficiënte werkwijzen, zoals het maatwerkgericht werken. De maatwerkaanpak krijgt de komende periode een vervolg via onder meer de pilot multi-probleemgezinnen die zowel met schulden als huiselijk geweld te maken hebben, waarbij met de zogeheten doorbraakmethode tien gezinnen op weg worden geholpen.

Om de kansengelijkheid te vergroten en de ontwikkeling te versterken van kinderen die opgroeien in een omgeving met voortdurende geldzorgen en verschillende andere problemen, is de inzet op een samenhangender aanpak die zich zowel richt op de directe gevolgen van financiële armoede als op de indirecte gevolgen (zoals minder goede fysieke en psychische gezondheid, minder onderwijskansen). Aandachtspunt hierbij is het doorbreken van intergenerationele armoede. De verbinding tussen armoede en schulden met het beleidsterrein Werk en Inkomen is uitgewerkt in het Beleidskader Werk & Inkomen 2021-2024 (beleidslijn 5 Bieden van een basis aan inkomenszekerheid). Beleidslijn 3 Versterken schuldenaanpak − Doel van deze beleidslijn is dat Capellenaren tijdig passende ondersteuning krijgen bij (dreigende) financiële problematiek en schuldenvrij worden en blijven. De financiële bestaanszekerheid draagt eraan bij dat Capellenaren beter voor zichzelf kunnen zorgen, kunnen meedoen in de samenleving en daardoor ook gezonder zijn en meer veerkracht hebben. − De inzet gebeurt door een brede schulddienstverlening, met de volgende onderdelen: preventie, vroegsignalering, laagdrempelige toegang bieden tot het ondersteuningsaanbod en hulp bij het oplossen van schulden (inclusief nazorg).

De komende periode wordt deze aanpak, zoals beschreven in Actieplan schulden aanpakken in Capelle (collegebesluit 8 oktober 2019, Djuma documentnummer 87442), vervolledigd. Speerpunten zijn het verhogen van het bereik van Capellenaren met (dreigende) schulden, met extra aandacht voor jongeren en ondernemers, en ervoor zorgen dat Capellenaren na een hulptraject voorgoed uit de schulden blijven. Ander speerpunt is ervoor zorgen dat de inzet op schulden als vast onderdeel wordt meegenomen in beleid en uitvoering op andere terreinen (o.a. Werk & Inkomen, Jeugd(hulp), Wmo, Inburgering, GGZ). Beleidslijn 4 Vergroten bereik van inkomensondersteunende regelingen en voorzieningen die financiële zelfredzaamheid vergroten − Doel van deze beleidslijn is te zorgen dat Capellenaren met onvoldoende geld voor de gebruikelijke basisbehoeften, voor zolang noodzakelijk gebruik kunnen maken van de (landelijke en lokale) inkomensondersteunende regelingen. En te zorgen dat Capellenaren waarvoor de informatie over de regelingen en aanvraagwijzen moeilijk is, gebruik maken van voorzieningen zoals de wijkwinkels waarmee ze hun financiële zaken zelf kunnen regelen. Meer financiële bestaanszekerheid draagt eraan bij dat Capellenaren beter voor zichzelf kunnen zorgen, kunnen meedoen in de samenleving en daardoor ook gezonder zijn en meer veerkracht hebben.

− Om uiteenlopende redenen maakt een deel van de Capellenaren geen gebruik van de voor haar beschikbare inkomensondersteunende regelingen (zoals bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en Jeugdfonds Sport & Cultuur) en voorzieningen (bijvoorbeeld de wijkwinkels, budgetmaatjes en buurtmoeders), waardoor hun bestaanszekerheid extra onder druk staat. 5

Inzet voor de komende periode is het niet-gebruik tegen te gaan en tegelijkertijd de bewustwording bij Capellenaren te bevorderen voor een financiële buffer om tegenvallers op te vangen. Aandachtsgroepen zijn kinderen/gezinnen, jongvolwassenen, werkende minima, ouderen en langdurige minima. Verhoging van het bereik vindt plaats door actuele, goed vindbare, begrijpelijke informatie (schriftelijk, digitaal en mondeling) en eenvoudiger aanvraagwijzen. Dit gebeurt met inbreng van ervaringsdeskundigen. Ook wordt gewerkt aan het tegengaan van de armoedeval en dubbelingen in de regelingen en aan meer samenhang tussen de wijkwinkels, budgetmaatjes en buurtmoeders, bijvoorbeeld door de wenselijkheid te onderzoeken van één centrale (digitale en fysieke) plek met gebundelde expertise over geldzaken. 4. Monitoring en verantwoording In lijn met de visie sociaal domein geeft het Beleidskader aan wat de beoogde maatschappelijke effecten zijn van de aanpak van armoede en schulden. Het gaat er om dat Capellenaren zoveel mogelijk financiële zelfredzaam zijn, kunnen meedoen en gezond en veerkrachtig zijn. Om te bepalen in hoeverre de resultaten van de aanpak hieraan een bijdrage levert, bevat het Beleidskader een aantal indicatoren. Opgemerkt wordt dat bij de resultaatmeting en interpretatie de cijfers niet op zichzelf staan.

De context en het verhaal achter de cijfers zijn van belang om duiding te geven aan de behaalde resultaten. Er spelen vaak meerdere factoren een rol waaronder ook externe factoren waar de gemeente geen invloed heeft, zoals de economische ontwikkeling. Daarom richten de indicatoren van het Beleidskader zich vooral op activiteiten die op gemeentelijk niveau redelijk te beïnvloeden zijn. Beoogde resultaten per beleidslijn De belangrijkste beoogde resultaten voor de komende beleidsperiode zijn − Meer Capellenaren met voldoende financiële vaardigheden. − Meer samenhang tussen beleidsterreinen en in de uitvoering met inzet op onderliggende oorzaken armoede en schulden, met name rondom de onderwerpen laaggeletterdheid, eenzaamheid, gezondheid en kinderen. − Meer kennis en vaardigheden medewerkers in de uitvoering voor de aanpak armoede en schulden. − Meer Capellenaren met schulden (eerder) in beeld van de gemeente, meer Capellenaren met schulden worden ondersteund bij het oplossen van hun schulden en voeren hun plan van aanpak uit binnen de afgesproken tijd en meer Capellenaren blijvend uit de (problematische) schulden. − Toename bereik inkomensondersteunende regelingen. − Toename bereik preventiegerichte voorzieningen (zoals wijkwinkels, Budgetmaatjes.

Naast de resultaatmeting voor de vier beleidslijnen wordt cijfermatig en kwalitatief inzicht geboden in ontwikkelingen en resultaten rondom de aanpak van armoede en schulden met: − De (lokale) Armoedemonitor en (landelijke) benchmark Armoede en Schulden. Deze instrumenten geven onder andere inzicht in de ontwikkeling van de omvang van het aantal laaginkomenhuishoudens en achtergrondkenmerken (o.a. inkomensbron, huishoudsamenstelling, leeftijd, geografische spreiding). − Het Dashboard schuldenproblematiek van het CBS. − Het Capelse dashboard armoede en schulden. − De managementrapportages en klanttevredenheidsonderzoeken van o.a. GR IJsselgemeenten Sociale Zaken en Welzijn Capelle. De managementrapportages bieden onder inzicht in het bereik en het resultaat van de schulddienstverlening. − Focusgroepen, klantpanels en klantreizen, om na te gaan in hoeverre het ondersteuningsaanbod goed toegankelijk is en aansluit bij de behoefte van de doelgroep. − Evaluaties van instrumenten, om na te gaan in hoeverre beoogde doelen en resultaten worden behaald. 5.

Totstandkoming / Voortraject Het Beleidskader is opgesteld op basis van de conclusies en aanbevelingen vanuit de Verantwoording Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 en de inbreng van de raadscommissie Samenleving en Economie, de gemeenteraad, de Adviesraad sociaal domein, maatschappelijke partners en ervaringsdeskundige Capellenaren. 6

Raadscommissie 23 juni 2020 Verantwoordingen Beleidskaders sociaal domein 2017-2020 Bij de bespreking op 23 juni 2020 van de Verantwoording Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 door de raadscommissie Samenleving en Economie gaf de commissie een aantal aandachtspunten voor het vervolg, namelijk: de effectiviteit van het beleid (o.a. de inzet van het instrument financiële educatie), het verschil in bereik van de wijkwinkels, bevorderen van het gebruik van digitale hulpmiddelen (apps), bevorderen van de samenhang tussen de verschillende beleidskaders, onder meer door een bredere consultatie van maatschappelijke partners en Capellenaren. De aandachtspunten zijn meegenomen in het nieuwe Beleidskader. Consultatie maatschappelijke partners en ervaringsdeskundige Capellenaren vierde kwartaal 2020 In het vierde kwartaal 2020 is een extra consultatieronde gehouden, aan de hand van een aantal samen met de raad gekozen thema’s: jongvolwassenen, ouderen langer vitaal thuis en gezondheidsachterstanden. De opbrengst van de consultatie is meegenomen in het nieuwe Beleidskader. Korte termijn actiepunten 1e helft 2021 Bij het in de inleiding genoemde raadsbesluit tot verlenging van de beleidskaders voor het sociaal domein, heeft de raad ter overbrugging van de periode tot vaststelling van de nieuwe beleidskaders een actiepuntenlijst bepaald.

Voor het beleidsterrein Armoede en Schulden ging het om de volgende actiepunten: Implementatie van nieuwe wetgeving schulden, Beter benutten van vindplaatsen van Capellenaren met (dreigende) financiële problematiek, Verbetering van herkenning signalen schulden door training medewerkers, en Bevorderen van het gebruik van de beschikbare regelingen en voorzieningen voor werkende minima. Aan alle actiepunten is in de eerste helft 2021 uitvoering gegeven of zijn voorbereidingen daartoe getroffen. De onderwerpen komen ook terug in het nieuwe Beleidskader. Adviesraad sociaal domein De Adviesraad sociaal domein is op verschillende momenten geconsulteerd over de inhoud voor het nieuwe Beleidskader. Bij de Verantwoording Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 heeft ze aanbevelingen gedaan voor het vervolg en in twee bijeenkomsten (op 20 januari en 30 maart 2021) met de werkgroep Armoede en Schulden van de Adviesraad zijn concepten van het nieuwe Beleidskader besproken. Op 8 april 2021 heeft de Adviesraad haar eindadvies over het conceptBeleidskader uitgebracht. Naast een algemeen oordeel geeft de Adviesraad een aantal specifieke adviezen en aandachtspunten. De concept-bestuurlijke antwoordbrief is onderdeel van onderliggend collegevoorstel. De Adviesraad oordeelt in het algemeen positief over de insteek en inhoud van het nieuwe Beleidskader.

Ze geeft daarbij het advies om, mede vanwege de mogelijke bezuinigingen, bij de aanpak van armoede en schulden goed oog te hebben voor de nadelige gevolgen van de coronapandemie en focus te houden. De voorgestelde reactie is dit advies te onderschrijven. Voor de specifiekere adviezen en aandachtspunten is het voorstel om twee adviezen over te nemen. Deze onderwerpen zijn verwerkt in het Beleidskader. Het gaat om de volgende adviespunten: >’Informatie over armoede en schulden in meerdere talen beschikbaar stellen om de doelgroep beter te bereiken’. Reactie: ‘Wij willen dit gaat doen op hoofdonderwerp (bijvoorbeeld informatie over hulp bij schulden, hulp bij administratie en informatie over inkomensondersteunende regelingen), om mensen op weg te helpen en zo nodig zich dan verder kunnen informeren of laten ondersteunen. Alle informatie in meerdere talen beschikbaar stellen gaat wat ons betreft te ver, omdat wij juist willen bevorderen dat anderstalige Capellenaren de Nederlands taal leren als duurzame investering voor henzelf om goed mee te kunnen in de samenleving’.

7

>’Maak maatwerk de basis en stel scherp vast wat dit is in gemeente Capelle aan den IJssel, hoe dit in de praktijk uitgevoerd moet worden en hoe op maatwerk gestuurd en gemonitord wordt.’ Reactie: ‘Wij hebben in het Beleidskader, bij Beleidslijn 2e Versterken integrale uitvoering, nader omschreven wat wij onder maatwerk verstaan bij de aanpak van armoede en schulden en hoe dit de komende periode een vervolg krijgt’. Voor de overige aanbevelingen en aandachtspunten is al voorzien in het Beleidskader, ander beleid of al uitvoeringspraktijk. In de voorgestelde reactie wordt daarnaar verwezen. Het gaat om de volgende adviespunten: − Aandacht voor zowel de moeilijkheidsgraad van de gebruikte taal als digitale vaardigheden; − Aandacht bij medewerkers voor de gevolgen van schaarste en stress bij chronisch zieken in het kader van financiële problematiek; − In de verbinding met het thema eenzaamheid naast verdere uitwerking van de lange termijn ook inzet op korte termijn actie; − Meer aandacht besteden aan de financiële opvoeding bij kinderen, met aandacht voor verschil in culturele achtergrond; − Extra aandacht voor betere brede ondersteuning doelgroep jongeren en zoek hierbij de verbinding met Werk en Inkomen; − Blijf scherp op impact en focus bij het versterken van de schuldenaanpak; − Rekening houden met het doenvermogen van de mensen in de uitvoering in verband met mogelijke

effecten van stress en schaarste; − Start al tijdens een traject met nazorg / voorkomen van recidive, door te werken aan het probleemoplossend vermogen en praktische zaken die nodig zijn voor een duurzame toekomst zonder geldzorgen. Maatschappelijke partners Het concept-Beleidskader is in april 2021 om reactie voorgelegd aan de kernpartners Welzijn Capelle, GR IJsselgemeenten Sociale Zaken, CJG, de Voedselbank, Stichting Leergeld Hollandsche IJssel en Stichting Samen010. Welzijn Capelle, GR IJsselgemeenten Sociale Zaken en CJG kunnen zich goed vinden in de insteek en inhoud van het Beleidskader. Welzijn Capelle en GR IJsselgemeenten Sociale Zaken wijzen wel op het hoge ambitieniveau. Beiden hebben aandacht gevraagd voor het vrijwillige kader waarbinnen hun dienstverlening plaatsvindt, wat betekent dat het resultaat daarvan ook afhankelijk is van de inzet van de Capellenaren zelf. Dit aandachtspunt is verwerkt in het Beleidskader. De Voedselbank en Samen010 hebben een reactie gegeven vanuit een smallere insteek, aansluitend bij hun werkgebied. Deze inbreng wordt meegenomen in de uitvoering. Stichting Leergeld heeft geen reactie kunnen geven vanwege tijdgebrek.

FINANCIEN a. Huidige budgetten In de meerjarenbegroting 2021-2024 zijn binnen Programma 6 Sociaal Domein voor het armoedeen schuldenbeleid de onderstaande budgetten (tabel 1) beschikbaar om de uitvoering van de reguliere activiteiten voort te zetten.

8

Tabel 1: Meerjarenbegroting budget armoede- en schuldenbeleid[1] Armoedebeleid algemeen (kp 6225611)* Jeugdfonds Sport & Cultuur (kp 6225813) ** Brede schuldenaanpak (kp 6225615) Totaal

2021

2022

2023

2024

305.832

215.832

215.832

215.832

405.000

335.000

335.000

335.000

357.000

357.000

357.000

357.000

1.067.832

907.832

907.832

907.832

*Het verschil in beschikbaar budget tussen de jaarschijf 2021 en 2022 komt door het eenmalige bedrag van € 50.000,ter verbetering van de toegang naar en het stroomlijnen van de inkomensondersteunende regelingen ** Het verschil in beschikbaar budget tussen de jaarschijf 2021 en 2022 komt door het eenmalig bedrag van € 70.000,- in verband met de eventuele voorbereidingskosten voor een lokale sport- en cultuurregeling.

b. Nieuwe budgetten Via de Decembercirculaire 2020 heeft het Rijk voor 2020 € 54.470,- en voor 2021 € 111.356,beschikbaar gesteld aan Capelle in de vorm van een decentralisatie-uitkering voor de aanpak van de verwachte toename van de schuldenproblematiek als gevolg van de coronapandemie. Uw college heeft op 29 april jl. besloten (Djuma documentnummer 479286) om vooruitlopend op de Voorjaarsnota 2021 een deel van de extra middelen voor een bedrag € 48.000,- in te zetten voor 2021 voor tijdelijke uitbreiding van de reguliere capaciteit voor de schulddienstverlening bij Welzijn Capelle, om de toegenomen vraag naar hulp bij schulden op te kunnen vangen. De Voorjaarsnota 2021 bevat een voorstel om financiële consequenties van het Beleidskader zijnde € 48.000,- voor 2021, € 48.000,- voor 2022 en € 69.000,- voor 2023 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021. Eventuele extra benodigde financiële middelen voor de aanpak van armoede en schulden worden aan u voorgelegd bij de betreffende momenten in de P&C-cyclus. [1] Dit overzicht is inclusief de Najaarsnota 2020 en exclusief de inkomensondersteunende regelingen van GR IJsselgemeenten Sociale Zaken, de kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen en de Rotterdampas voor laaginkomenhuishoudens.

JURIDISCH ADVIES Een deel van de taken van het gemeentelijke armoedebeleid, namelijk de inkomensondersteunende regelingen, berust op regelgeving vanuit de Participatiewet, Gemeentewet en de Invorderingswet. Daarnaast kan de gemeente, los van het wettelijke kader, op een bredere manier dan met financiële maatregelen invulling geven aan de aanpak van armoede en schulden. Het Beleidskader hanteert deze brede insteek. Het wettelijke kader voor de brede schuldenaanpak is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Op grond van artikel 2 van de Wgs moet de gemeenteraad een plan vaststellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. Het plan moet de hoofdzaken bevatten van het gemeentelijke beleid voor integrale schuldhulpverlening en het voorkomen dat personen schulden aangaan die ze niet kunnen betalen. Het geldt ten hoogste voor een periode van vier jaar en kan tussentijds gewijzigd worden.

Het Beleidskader geeft op hoofdlijnen aan hoe de gemeente Capelle aan den IJssel inhoud geeft aan de integrale schuldhulpverlening en het voorkomen van schulden, mede met verwijzing naar het Actieplan schulden aanpakken in Capelle (collegebesluit 8 oktober 2019, Djuma documentnummer 87442) dat een uitgebreider beschrijving geeft van de brede, integrale schulddienstverlening, de Beleidsregels schuldhulpverlening (collegebesluit 18 september 2012, Verseon documentnummer 471927) en de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 (raadsbesluit 22 maart 2021, Djuma documentnummer 392716). Juridische Zaken geeft aan dat het beleid op het gebied van schuldhulpverlening grotendeels is uiteengezet in het Actieplan schulden aanpakken in Capelle, waarover is besloten door het college. Formeel wordt daarmee niet voldaan aan de eis dat het beleid op het gebied van schuldhulpverlening is verwoord in een plan dat door de gemeenteraad is

9

vastgesteld. De raadscommissie Samenleving en Economie is wel over het Actieplan geconsulteerd en aan de gemeenteraad wordt thans voorgesteld om het Beleidskader vast te stellen in samenhang met de daarbij behorende stukken. Dit alles overziende wordt in de praktijk voldaan aan de eis van artikel 2 Wgs. Om volledig tegemoet te komen aan de eisen die de wetgever stelt zal dit bij de actualisatie van het Actieplan schulden aanpakken in Capelle in 2022/2023, een natuurlijk moment, worden aangepast.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

COMMMUNICATIE Naar aanleiding van het collegebesluit doet de gemeente een persbericht uit. Hierin staat welke plannen het college aan de gemeenteraad voorstelt om de komende periode armoede en schulden in Capelle aan te pakken. De afdeling Samenleving informeert de maatschappelijke partners die bij dit beleidskader betrokken zijn over het besluitvormingstraject en de navolgende stappen. Per activiteit van het Uitvoeringsplan wordt bepaald welke communicatie-inzet nodig is.

BIJLAGEN − − − − −

Concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024 Concept raadsvoorstel en -raadsbesluit inzake het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024. Advies van de Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel over het concept Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024. Concept antwoordbrief aan de Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel. Concept- Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 'Doen wat werkt', 2021-2022.

10