08.01 - Vastgesteld Raadsvoorstel en -besluit Vaststellen van het Beleidskader aanpak armoede en schulden ‘Doen wat Werkt’, 2021-2024

Capelle

Zaaknr:508689

J Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel

Portefeuillehouder college/ burgemeester griffier / initiatiefnemer raad

508699 Harriét Westerdijk Raadsvergadering

Programma / product/ collegewerkplan

12 juli 2021

Programma 6

ONDERWERP Vaststellen van het Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat Werkt', 2021-2024.

GEVRAAGDE BESLISSING 1. 2.

Het Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat Werkt', 2021-2024 vast te stellen. De financiële consequenties van het Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat Werkt', 2021-2024, zijnde € 48.000,- voor 2021, € 48.000,- voor 2022 en€ 69.000,- voor 2023 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021.

WETTELIJKE BASIS/ AANLEIDING RAADSVOORSTEL Het Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 loopt af per 31 juli 2021. Het Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat Werkt', 2021-2024 (verder aangeduid als Beleidskader) is het vervolg. Een deel van de taken van het gemeentelijke armoedebeleid, namelijk de inkomensondersteunende regelingen, berust op regelgeving vanuit de Participatiewet, Gemeentewet en de lnvorderingswet. Daarnaast kan de gemeente, los van het wettelijke kader, op een bredere manier dan met financiële maatregelen invulling geven aan de aanpak van anmoede en schulden. Het Beleidskader hanteert deze brede insteek. Het wettelijke kader voor de brede schuldenaanpak is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Op grond van artikel 2 van de Wgs moet de gemeenteraad een plan vaststellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. Het plan moet de hoofdzaken bevatten van het gemeentelijke beleid voor integrale schuldhulpverlening en het voorkomen dat personen schulden aangaan die ze niet kunnen betalen. Het geldt ten hoogste voor een periode van vier jaar en kan tussentijds gewijzigd worden.

Het Beleidskader geeft op hoofdlijnen aan hoe de gemeente Capelle aan den IJssel inhoud geeft aan de integrale schuldhulpverlening en het voorkomen van schulden, mede met verwijzing naar het Actieplan schulden aanpakken in Capelle (collegebesluit 8 oktober 2019, Djuma documentnummer 87442) dat een uitgebreider beschrijving geeft van de brede, integrale schulddienstverlening, de Beleidsregels schuldhulpverlening (collegebesluit 18 september 2012, Verseon documentnummer 471927) en de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 (raadsbesluit 22 maart 2021, Djuma documentnummer 392716). Het beleid op het gebied van schuldhulpverlening is grotendeels uiteengezet in het Actieplan schulden aanpakken in Capelle, waarover is besloten door het college. Formeel wordt daarmee niet voldaan aan de eis dat het beleid op het gebied van schuldhulpverlening zoals voorgeschreven in de Wgs, is verwoord in een plan dat door de gemeenteraad is vastgesteld. De raadscommissie Samenleving en Economie is wel over het Actieplan geconsulteerd en aan de gemeenteraad wordt thans voorgesteld om het Beleidskader vast te stellen in samenhang met de daarbij behorende stukken. Dit alles overziende wordt in de praktijk voldaan aan de eis van artikel 2 Wgs.

Om volledig tegemoet te komen aan de eisen die de wetgever stelt zal dit bij de actualisatie van het Actieplan schulden aanpakken in Capelle in 2022/2023, een natuurlijk moment, worden aangepast.

Zaaknr:508689

Capelle der lJsse

Het nieuwe Beleidskader is bedoeld om inhoud te geven aan een aantal nieuwe ontwikkelingen -zowel landelijk als lokaal- en te zorgen voor meer samenhang tussen de aanpak van financiële problematiek en andere maatschappelijke vraagstukken. Het Beleidskader is ook een uitwerking van het Coalitieakkoord 2018-2022 'Met het oog op morgen', dat armoedebestrijding en de aanpak van schulden als belangrijke onderwerpen noemt.

BEOOGD DOEL/ EFFECT De beoogde maatschappelijke effecten van de aanpak van armoede en schulden zijn dat Capellenaren op financieel gebied zo veel als mogelijk voor zichzelf kunnen zorgen -dat wil zeggen zelfstandig hun financiële huishouding op orde kunnen houden en voldoende inkomen hebben- en kunnen meedoen in de samenleving. Dit levert ook een bijdrage aan een betere gezondheid, meer welbevinden en meer veerkracht om (financiële) tegenslagen het hoofd te bieden. Hiermee sluit de aanpak van armoede en schulden aan bij beoogde maatschappelijke effecten van de Visie sociaal domein 2020. Het Beleidskader schetst de uitgangspunten en hoofdlijnen voor de aanpak van armoede en schulden voor de komende periode. Dit gebeurt via vier beleidslijnen: Beleidslijn 1: Versterken preventie. Beleidslijn 2: Versterken integrale aanpak van financiële problematiek. Beleidslijn 3: Versterken schuldenaanpak. Beleidslijn 4: Vergroten bereik van inkomensondersteunende regelingen en voorzieningen die de financiële zelfredzaamheid verbeteren. Beoogde resultaten zijn: Meer Capellenaren met voldoende financiële vaardigheden. Meer samenhang tussen beleidsterreinen en in de uitvoering met inzet op onderliggende oorzaken van armoede en schulden, met name rondom de onderwerpen laaggeletterdheid, eenzaamheid, gezondheid en kinderen.

Meer kennis en vaardigheden van medewerkers en vrijwilligers in de uitvoering voor de aanpak armoede en schulden. Meer Capellenaren met schulden (eerder) in beeld van de gemeente, meer Capellenaren met schulden worden ondersteund bij het oplossen van hun schulden en voeren hun plan van aanpak uit binnen de afgesproken tijd. Meer Capellenaren blijvend uit de (problematische) schulden. Toename bereik inkomensondersteunende regelingen. Toename bereik preventiegerichte voorzieningen, zoals de wijkwinkels.

ONDERBOUWING VAN DE GEVRAAGDE BESLISSING Capelle kent als grootstedelijke gemeente meer huishoudens met (een risico op) financiële problematiek dan het landelijk gemiddelde. Omdat armoede en schulden een grote impact hebben op het persoonlijke leven van mensen en de samenleving als geheel, vinden wij het belangrijk om als gemeente -in samenwerking met de maatschappelijke partners en Capellenaren- de mogelijkheden op lokaal niveau zo goed mogelijk te benutten om financiële problematiek te voorkomen, te verhelpen en de negatieve gevolgen ervan te verminderen. Ons motto daarbij is 'doen wat werkt'. Voor een effectievere aanpak is onze inzet voor de komende periode om een verdere verschuiving richting preventie te bereiken. Dit gebeurt onder meer door het verbeteren van de (financiële) basisvaardigheden van Capellenaren, eerder actie ondernemen bij beginnende schulden, aan te haken bij onderliggende oorzaken van armoede en schulden en zorgen dat medewerkers en vrijwilligers signalen van financiële problematiek bij Capellenaren herkennen en vervolgens passende informatie en ondersteuning kunnen bieden, die uitgaat van wat mensen zelf kunnen en gericht is op activering. Andere doelen zijn om meer Capellenaren blijvend uit de schulden te helpen, het bereik 2

Capelle

Zaaknr:508689

lenII,

I

van de inkomensondersteunende regelingen te verhogen en de kansengelijkheid van kinderen in gezinnen met (langdurige) financiële problemen te vergroten.

FINANCIELE CONSEQUENTIES/ WIJZE VAN DEKKING a.

Huidige budgetten In de meerjarenbegroting 2021-2024 zijn binnen Programma 6 Sociaal Domein voor het armoedeen schuldenbeleid de onderstaande budgetten (tabel 1) beschikbaar om de uitvoering van de reguliere activiteiten voort te zetten.

Tabel 1: Meerjarenbegroting budget armoede- en schuldenbeleid!tl Armoedebeleid algemeen* Jeugdfonds Sport & Cultuur ** Brede schuldenaanpak Totaal

2021

2022

2023

2024

305.832 405.000

215.832 335.000

215.832 335.000

215.832 335.000

357.000 1.067.832

357.000 907.832

357.000 907.832

357.000 907.832

'Het verschil in beschikbaar budget tussen de jaarschijf 2021 en 2022 komt door het eenmalige bedrag van € 50.000, ter verbetering van de toegang naar en het stroomlijnen van de inkomensondersteunende regelingen Het verschil in beschikbaar budget tussen de jaarschijf 2021 en 2022 komt door het eenmalig bedrag van€ 70.000,- in verband met de eventuele voorbereidingskosten voor een lokale sport- en cultuurregeling.

b.

Nieuwe budgetten Via de Decembercirculaire 2020 heeft het Rijk voor 2020 € 54.470,- en voor 2021 € 111.356,beschikbaar gesteld aan Capelle in de vorm van een decentralisatie-uitkering voor de aanpak van de verwachte toename van de schuldenproblematiek als gevolg van de coronapandemie. Op 29 april 2021 heeft het college besloten om vooruitlopend op de Voorjaarsnota 2021 een deel van de extra middelen voor een bedrag € 48.000,- in te zetten voor 2021, voor tijdelijke uitbreiding van de reguliere capaciteit voor de schulddienstverlening bij Welzijn Capelle om tijdig passende ondersteuning te kunnen bieden aan Capellenaren met schuldenproblematiek en erger te voorkomen. Vanwege de verwachting dat de extra toestroom van Capellenaren met financiële problematiek zich geleidelijk ontwikkeld, bevat de Voorjaarsnota 2021 het voorstel om aanvullend op dit besluit het resterende (afgeronde) bedrag uit de Decembercirculaire 2020 gespreid in te zetten over de periode 2022-2023, namelijk € 48.000,- voor 2022 en€ 69.000,- voor 2023. Dit stelt ons in staat om snel in te kunnen spelen op de verwachte toename van de schuldenproblematiek. Eventuele andere extra benodigde financiële middelen voor de aanpak van armoede en schulden worden aan u voorgelegd bij de betreffende momenten in de P&C-cyclus.

[1J Dil overzicht is inclusief de Najaarsnota 2020 en exclusief de inkomensondersteunende regelingen van GR IJsselgemeenten Sociale Zaken, de kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen, de Rotterdampas voor laaginkomenhuishoudens en het Noodfonds Capelle.

REACTIES VAN DERDE/ FORMELE INSPRAAK EN ZIENSWIJZEN/ COMMUNICATIE Zie hieronder bij Voortraject.

3

Zaaknr:508689

Capelle Ie 'Is5

VOORTRAJECT Raadscommissie 23 juni 2020 Verantwoordingen Beleidskaders sociaal domein 2017-2020 Op 23 juni 2020 heeft de raadscommissie Samenleving en Economie de Verantwoording Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 besproken. Uw commissie onderschreef de conclusies en aanbevelingen van de Verantwoording en gaf daarbij een aantal aandachtspunten voor het vervolg, namelijk: de effectiviteit van het beleid (o.a. de inzet van het instrument financiële educatie), het verschil in bereik van de wijkwinkels, bevorderen van het gebruik van digitale hulpmiddelen (apps), bevorderen van de samenhang tussen de verschillende beleidskaders, onder meer door een bredere consultatie van maatschappelijke partners en Capellenaren. De aandachtspunten zijn onderdeel van het nieuwe Beleidskader. Consultatie maatschappelijke partners en ervaringsdeskundige Capellenaren vierde kwartaal 2020 Aan de wens van uw raad van een bredere consultatie hebben we inhoud gegeven met de consultatieronde in het vierde kwartaal 2020, aan de hand van de -samen met uw raad gekozenthema's jongvolwassenen, ouderen langer vitaal thuis en gezondheidsachterstanden. De opbrengst van de consultatie is meegenomen in het nieuwe Beleidskader.

Raadsbesluit verlenging Beleidskaders sociaal domein 2017-2020 28 september 2020 Op 28 september 2020 besloot uw gemeenteraad om de drie Beleidskaders Aanpak armoede en schulden 2017-2020, Werk en Inkomen 2017-2020 en Maatschappelijke ondersteuning en gezondheid 2017-2020 te verlengen tot en met uiterlijk 31 juli 2021. Ter overbrugging van de periode tot vaststelling van de nieuwe beleidskaders was ook een kortetermijnlijst met een aantal actiepunten voor de aanpak van de gevolgen van de coronacrisis bepaald. Voor het beleidsterrein Armoede en Schulden ging het om de volgende actiepunten: Implementatie van nieuwe wetgeving schulden, Beter benutten van vindplaatsen van Capellenaren met (dreigende) financiële problematiek, Verbetering van herkenning signalen schulden door training medewerkers, en Bevorderen van het gebruik van de beschikbare regelingen en voorzieningen voor werkende minima. Aan alle actiepunten hebben we in de eerste helft 2021 uitvoering gegeven of zijn voorbereidingen daartoe getroffen. Adviesraad sociaal domein De Adviesraad sociaal domein is op verschillende momenten geconsulteerd over de inhoud voor het nieuwe Beleidskader.

Bij de Verantwoording Beleidskader aanpak armoede en schulden 2017-2020 heeft ze aanbevelingen gedaan voor het vervolg en in twee bijeenkomsten (op 20 januari en 30 maart 2021) met de werkgroep Armoede en Schulden van de Adviesraad zijn concepten van het nieuwe Beleidskader besproken. Op 8 april 2021 heeft de Adviesraad haar eindadvies over het conceptBeleidskader uitgebracht. Ze oordeelt in het algemeen positief over de insteek en inhoud van het nieuwe kader. Haar advies om, mede vanwege de mogelijke bezuinigingen, bij de aanpak van armoede en schulden goed oog te hebben voor de nadelige gevolgen van de coronapandemie en focus te houden, onderschrijven wij. Naast een algemeen oordeel geeft de Adviesraad een aantal specifieke adviezen en aandachtspunten. Twee adviezen hebben we overgenomen en verwerkt in het Beleidskader: 1. 'Informatie over armoede en schulden in meerdere talen beschikbaar stellen om de doelgroep beter te bereiken'. Reactie: 'Wij willen dit gaat doen op hoofdonderwerp (bijvoorbeeld informatie over hulp bij schulden, hulp bij administratie en informatie over inkomensondersteunende regelingen), om mensen op weg te helpen en zo nodig zich dan verder kunnen informeren of laten ondersteunen.

Alle informatie in meerdere talen beschikbaar stellen gaat wat ons betreft te ver, omdat wij juist willen bevorderen dat anderstalige Capellenaren de Nederlands taal leren als duurzame investering voor henzelf om goed mee te kunnen in de samenleving'. 2. 'Maak maatwerk de basis en stel scherp vast wat dit is in gemeente Capelle aan den IJssel, hoe dit in de praktijk uitgevoerd moet worden en hoe op maatwerk gestuurd en gemonitord wordt.' Reactie: 'Wij hebben in het Beleidskader bij Beleidslijn 2e 'Versterken integrale uitvoering' nader omschreven wat wij onder maatwerk verstaan bij de aanpak van armoede en schulden en hoe dit de komende periode een vervolg krijgt'.

4

Zaaknr:508689

Capelle a1el

In de overige aanbevelingen en aandachtspunten is volgens ons al voorzien in het Beleidskader, ander beleid of is al uitvoeringspraktijk: Aandacht voor zowel de moeilijkheidsgraad van de gebruikte taal als digitale vaardigheden; Aandacht bij medewerkers voor de gevolgen van schaarste en stress bij chronisch zieken in het kader van financiële problematiek; In de verbinding met het thema eenzaamheid naast verdere uitwerking van de lange termijn ook inzet op korte termijn actie; Meer aandacht besteden aan de financiële opvoeding bij kinderen, met aandacht voor verschil in culturele achtergrond; Extra aandacht voor betere brede ondersteuning doelgroep jongeren en zoek hierbij de verbinding met Werk en Inkomen; Blijf scherp op impact en focus bij het versterken van de schuldenaanpak; Rekening houden met het doenvermogen van de mensen in de uitvoering in verband met mogelijke effecten van stress en schaarste; Start al tijdens een traject met nazorg / voorkomen van recidive, door te werken aan het probleemoplossend vermogen en praktische zaken die nodig zijn voor een duurzame toekomst zonder geldzorgen. Maatschappelijke partners Het concept-Beleidskader is in april 2021 om reactie voorgelegd aan de kernpartners Welzijn Capelle, GR IJsselgemeenten Sociale Zaken, CJG, de Voedselbank, Stichting Leergeld Hollandsche IJssel en Stichting Samen010.

Welzijn Capelle, GR IJsselgemeenten Sociale Zaken en CJG kunnen zich goed vinden in de insteek en inhoud van het Beleidskader. Welzijn Capelle en GR IJsselgemeenten Sociale Zaken wijzen wel op het hoge ambitieniveau. Beiden hebben aandacht gevraagd voor het vrijwillige kader waarbinnen hun dienstverlening plaatsvindt, wat betekent dat het resultaat daarvan ook afihankelijk is van de inzet van de Capellenaren zelf. Dit aandachtspunt is verwerkt in het Beleidskader. De Voedselbank en Samen010 hebben een reactie gegeven vanuit een smallere insteek, aansluitend bij hun werkgebied. Deze inbreng wordt meegenomen in de uitvoering. Stichting Leergeld heeft geen reactie kunnen geven vanwege tijdgebrek.

VERVOLGTRAJECT Onder voorbehoud van vaststelling van het Beleidskader door uw raad hebben we de kadernota voor de eerste twee jaar uitgewerkt in een Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 2021-2022 (verder aangeduid als Uitvoeringsplan). Zo willen we zorgen voor een voortvarende voortzetting van de aanpak van armoede en schulden in Capelle. Het Uitvoeringsplan is inclusief de actiepunten van de eerdergenoemde kortetermijnlijst voor de periode januari-juni 2021. Het Uitvoeringsplan is als bijlage ter kennisname toegevoegd aan dit raadsvoorstel. De uitvoering van de aanpak gebeurt grotendeels door de maatschappelijke partners, aan de hand van afspraken via (dienstverlenings)overeenkomsten en subsidieverstrekkingen. Via onder andere de P&C-cyclus, collegebrieven en managementrapportages houden wij u op de hoogte van de voortgang. Het Uitvoeringsplan stellen we jaarlijks -voor het eerst in het 4e kwartaal 2022- bij, in afstemming met de P&C-cyclus en de prestatieafspraken met onze partners.

RAADSCOMMISSIE Commissie Samenleving en Economie 22 juni 2021.

5

Capelle

Zaaknr:508689

IJ

I

BIJLAGE(N) WELKE TER KENNIS VAN DE RAAD WORDEN GEBRACHT Bijlage 1: Concept Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat werkt' 2021 - 2024. Bijlage 2: Advies van de Adviesraad sociaal domein van 8 april 2021. Bijlage 3: Antwoordbrief van het college op advies van de Adviesraad sociaal domein. Bijlage 4: Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden 'Doen wat werkt', 2021-2022.

NADERE INFORMATIE/ TECHNISCHE VRAGEN BIJ Marjan Korsten, adviseur aanpak armoede en schulden, tel. 010-2848596; email: m .korsten@capelleaandenijssel.nl

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

A.L. Duijmaer van Twist

mr. p. Oskam

6

Capelle

Zaaknr:508689

Raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel: gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 8 juni 2021; BESLUIT: 1. 2.

Het Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat Werkt', 2021-2024 vast te stellen. De financiële consequenties van het Beleidskader aanpak armoede en schulden 'Doen wat Werkt', 2021-2024, zijnde € 48.000,- voor 2021, € 48.000,- voor 2022 en € 69.000,- voor 2023 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021.

i

Vastgesteld in de openbare vergadering van 12 juli 2021 De griffier, le voor tier,

z:-/

c.,'//

7