08.01 - Raadsvoorstel -besluit Beleidskader Werk en Inkomen 2021-2024 “Zeker in Capelle”

Zaaknr:487975

Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel

Portefeuillehouder college / burgemeester griffier / initiatiefnemer raad

488113 Harriët Westerdijk Raadsvergadering

Programma / product / collegewerkplan

12 juli 2021 ONDERWERP Voorstel tot het vaststellen van het Beleidskader Werk & Inkomen 2021-2024: “Zeker in Capelle” GEVRAAGDE BESLISSING 1. Het Beleidskader Werk & Inkomen 2017-2020: “Zeker in Capelle” vast te stellen; 2. De financiële consequenties van het Beleidskader Werk en Inkomen 2021-2024, “Zeker in Capelle” te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021; WETTELIJKE BASIS / AANLEIDING RAADSVOORSTEL Op grond van de Participatiewet dient de gemeenteraad een beleidsplan of beleidsnota vast te stellen. In dit raadsvoorstel ligt het nieuwe (concept-) beleidskader Werk en Inkomen 2021-2024; “Zeker in Capelle” aan u voor. Bij het opstellen van het kader zijn de conclusies uit de Verantwoording Werk en Inkomen 2017-2020 meegenomen. Alsmede de aanbevelingen van de raadscommissie SLE, Adviesraad sociaal domein en de uitvraag van maatschappelijke partners en jongvolwassen Capellenaren. Het nieuwe Beleidskader is bedoeld als basis voor de uitvoering van de gemeentelijke wettelijke taken op het terrein van Werk en Inkomen, om inhoud te geven aan een aantal nieuwe ontwikkelingen en te zorgen voor meer samenhang tussen de aanpak van op het terrein van werk en inkomen en andere maatschappelijke vraagstukken.

Het Beleidskader is ook een uitwerking van het Coalitieakkoord 20182022 ‘Met het oog op morgen’, waarin werk als een belangrijk middel genoemd wordt voor (financiële) zelfredzaamheid. BEOOGD DOEL / EFFECT Het beleidskader Werk en Inkomen 2021-2024; “Zeker in Capelle” geeft de basis voor de wettelijke taak van de gemeente, voor uitvoering van de taken op het terrein van Werk & Inkomen met als startpunt de Capelse Visie sociaal domein. Het geeft de hoofdlijnen en het kader weer, op basis waarvan we op het terrein van Werk en Inkomen bijdragen aan de Capelse stevige, integrale basisinfrastructuur voor ondersteuning aan Capellenaren. Zo streven we er naar dat Capellenaren zo veel als mogelijk voor zichzelf kunnen zorgen, financieel onafhankelijk zijn en kunnen meedoen in de samenleving. Betaald werk is daarbij een belangrijk middel. Het levert een belangrijke bijdrage aan een betere gezondheid, meer welbevinden en meer veerkracht om (financiële) tegenslagen het hoofd te bieden. Daarmee geven we invulling aan de overkoepelende maatschappelijk gewenste effecten

1

Zaaknr:487975

ONDERBOUWING VAN DE GEVRAAGDE BESLISSING Werk is voor mensen een belangrijk voorwaarde om mee te kunnen doen, weerbaar te zijn en zo goed mogelijk voor zichzelf en elkaar te zorgen. Dat is wat we willen voor alle Capellenaren. Maar het hebben en houden van werk is niet voor alle Capellenaren een vanzelfsprekenheid. Daarom ondersteunen we Capellenaren vanuit onze wettelijke taak wanneer zij geen inkomen (meer) hebben, werk zoeken en er geen voorliggende voorzieningen zijn die een oplossing bieden. Dan biedt de gemeente een zeker vangnet waarvan Capellenaren tijdelijk gebruik kunnen maken tot het moment dat ze de stap naar werk weer maken: Zeker in Capelle. De samenleving is niet maakbaar. We zijn zeker op het terrein van Werk en Inkomen afhankelijk van externe factoren die ons succes mede bepalen. Zoals een goede arbeidsmarkt en economie. We sturen daarom zoveel mogelijk op factoren die we wel kunnen beïnvloeden. We doen dit langs vier pijlers waarop we onze aanpak voor de verschillende groepen in ons bijstandsbestand vormgeven. We matchen, faciliteren, laten groeien en we zorgen:  Matchen: Iedereen die kan werken, werkt naar vermogen.  Faciliteren: Mensen met een beperking gaan, met de noodzakelijke begeleiding aan de slag in duurzame banen binnen de verdiencapaciteit die zij hebben.

 Laten groeien: Mensen voor wie een betaald werk nog niet tot de mogelijkheden behoort, worden en blijven actief in de samenleving.  Zorgen: Mensen voor wie de stap naar werk en activering nog een brug te ver is, werken aan hun problemen. Deze pijlers worden uitgewerkt in een aanpak op basis van vijf beleidslijnen die voortborduren op de beleidslijnen uit de vorige beleidsperiode. Deze zijn 1) Voorkomen en beperken van de instroom; 2) Optimale en duurzame uitstroom naar werk; 3) Activering, stabilisering en zorg; 4) Blijvende aandacht voor handhaving en 5) Bieden van een basis aan inkomenszekerheid. We behouden deze op die punten waarop ze bewezen succesvol waren. We vullen ze aan met nieuwe punten die bijdragen aan verdere verbetering van de aanpak. FINANCIELE CONSEQUENTIES / WIJZE VAN DEKKING In uitvoering van het beleid is in de gemeentebegroting voorzien:

Inkomensdeel Werkdeel Bijzondere bijstand en andere regelingen

2021

2022

2023

2024

29.970.537 3.671.030 2.563.296

32.222.500 3.264.030 2.563.296

32.304.000 3.264.030 2.563.296

32.381.000 3.264.030 2.563.296

Aanvullend is door het Rijk in het kader van bestrijding van de coronacrisis specifiek budget beschikbaar gesteld voor de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten. Daarbij heeft het Rijk bij de decembercirculaire 2020 een aantal incidentele budgetten beschikbaar gesteld ter bestrijding van de gevolgen van corona:

2

Zaaknr:487975

2021 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (tozo) Bijzondere bijstand via TONK-regeling

2022

2023

2024

930

0

0

0

473

0

0

0

188

433

0

0

234

p.m.

0

0

39

p.m.

0

0

Re-integratie bijstand Extra impuls re-integratie bijstand Bijzondere bijstand Het is momenteel nog niet duidelijk hoe het bijstandsbestand zich zal ontwikkelen. De verwachting is dat er een stijging plaats zal vinden, vooral na 1 juli 2021 wanneer de steunmaatregelen aflopen. Gezien de onzekerheid over deze ontwikkelingen te tijde van de Voorjaarsnota 2021 is in de Voorjaarnota 2021 een risicowaarschuwing meegegeven dat later in het jaar mogelijk alsnog een bijdrage vanuit het beschikbaar gestelde budget in de decembercirculaire 2020, noodzakelijk kan zijn. Deze zullen dan in de overwegingen bij de Najaarnota 2021 aan u meegegeven worden. Voorstel onderzoeks- en communicatiebudget In het beleidskader zijn bij de beleidslijnen activiteiten in de uitvoering genoemd die worden gecontinueerd. Deze worden bekostigd vanuit het participatiebudget. Het beleidskader bevat ook ambities voor vernieuwing en doorontwikkeling. Voor dit laatste is in dit beleidskader een aantal activiteiten opgenomen die komende jaren zullen worden onderzocht of die om voorlichting en communicatie vragen. Denk aan onder meer uitvraag van Capellenaren, focusgroepen, briefzendingen, voorlichtingsbijeenkomsten of inzet van professionele onderzoekers.

Om dit gedegen te kunnen doen bevat de Voorjaarsnota 2021 een voorstel ter afweging, om komende vier jaar, jaarlijks een bedrag van € 25.000,- euro aan te ramen voor dit doel. REACTIES VAN DERDE / FORMELE INSPRAAK EN ZIENSWIJZEN / COMMUNICATIE Adviesraad sociaal domein Capelle aan den IJssel De Adviesraad sociaal domein heeft veertien aanbevelingen gedaan. Negen aanbevelingen bevatten goede suggesties en/of passen in het kader en de voorgenomen activiteiten of nemen we mee als adviezen voor de uitvoering in gesprekken met onze partners en partnergemeenten. Vijf aanbevelingen nemen we niet over. Deze passen niet in de zienswijze in ons beleidskader of het onderwerp is nog niet rijp genoeg om in Capelle over te nemen: 1. Wij adviseren u een scenario-onderzoek op te zetten naar de gevolgen van de corona-crisis. De leidende vraag daarin is welke keuzes u zou willen of moeten maken indien het beroep op bijstand meer stijgt dan nu het geval is (de ‘what…if’ vraag). Deze aanbeveling is in een eerder stadium door de Adviesraad sociaal domein gedaan aan GR IJsselgemeenten. Het bestuur van GR IJsselgemeenten heeft aangegeven geen meerwaarde te zien in zo’n zeer uitgebreide scenariodiscussie op dit moment. Op basis van prognoses van het CPB is een analyse gemaakt van het uitgangspunt voor onze gemeente bij elke prognose.

Dit biedt voldoende inzicht in waar Capelle staat en waar rekening mee moet worden gehouden wanneer een van de prognoses waarheid wordt en wat er moet gebeuren op de basis voor alle bijstandsgerechtigde Capellenaren op orde te houden.

3

Zaaknr:487975

2. Wij stellen voor een aparte beleidslijn rond het thema klantgerichtheid op te nemen, waarmee u de cliënt meer centraal plaatst én recht doet aan het recente debat over het karakter van de Participatiewet. De Adviesraad stelt voor de beleidslijn ‘Blijvende aandacht voor handhaving’ aan te passen in een beleidslijn ‘Klantgerichtheid’, in het licht van de landelijke maatschappelijke discussie over de striktheid van de participatiewet. Wij zijn van mening dat, juist in het licht van deze discissue, een duidelijke lijn hoe de gemeente omgaat met handhaving belangrijk is. Wij nemen daarom deze aanbeveling niet over. 4. Maak van de begeleiding van mensen met groter afstand tot de arbeidsmarkt prioriteit, en geef dit inhoud in de vorm van een aparte beleidslijn c.q. apart programma. Voorstel van de adviesraad is om een aparte beleidslijn voor deze doelgroep op te nemen aangezien zij prioriteit verdienen in de dienstverlening omdat zij in de afgelopen jaren relatief minder aandacht hebben ontvangen. Wij zijn van mening dat niet één groep meer aandacht verdient dan een andere. Alle Capellenaren, ongeacht in welke administratieve beleidslijn zij vallen, verdienen de aandacht die zij nodig hebben om zo snel mogelijk de stap naar werk (weer) te kunnen zetten. 7. Onderzoek de mogelijkheden om in Capelle het concept van de basisbaan te introduceren. 8.

Experimenteer met de basisbaan in het kader van de aanpak Florabuurt. Beide adviezen volgen wij op dit moment niet op. De experimenten in verschillende gemeenten in het land bieden nog niet voldoende zekerheid of het op termijn een (financieel) houdbaar concept is. Pas als die duidelijkheid er is kan een reëele afweging gemaakt worden of dit aan Capellenaren op een houdbare en betaalbare wijze is aan te bieden. Het project Florabuurt gaat eerder van start en kan daarop dan ook niet wachten. VOORTRAJECT Op 23 juni 2021 heeft u tijdens de commissie Samenleving en Economie, kennis genomen van de Verantwoordingen van de beleidskaders Aanpak armoede en schulden 2017 – 2020 “Goed met geld”, Werk en Inkomen 2017- 2020 “Meedoen op Maat” en Maatschappelijke ondersteuning en gezondheid 2017-2020. U reageerde positief op de verantwoordingen. U gaf tegelijkertijd een aantal aandachtspunten mee voor de nieuw op te stellen beleidskaders. Op 28 september 2020 besloot uw gemeenteraad om de drie Beleidskaders Aanpak armoede en schulden 2017 – 2020 “Goed met geld”, Werk en Inkomen 2017- 2020 “Meedoen op Maat” en Maatschappelijke ondersteuning en gezondheid 2017-2020 te verlengen met een half jaar, tot 1 juli 2021 (zaak 282269). De volgende stap was het opstellen van de drie nieuwe beleidskaders die per 1 juli 2021 in dienen te gaan.

Bij het opstellen van het kader zijn de conclusies uit de Verantwoording Werk en Inkomen 2017-2020 meegenomen. Alsmede uw aandachtspunten uit de commissievergadering van 23 juni 2020 en de uitvraag van maatschappelijke partners op 8 december 2020 en ervaringsdeskundige Capellenaren waarbij jongvolwassenen in een apart onderzoek zijn bevraagd (zie bijlage). Ook zijn de aanbevelingen van de Adviesraad sociaal domein en de Jongerenraad verwerkt. Het beleidskader is uitgewerkt in een (tweejarig) uitvoeringsprogramma.

4

Zaaknr:487975

VERVOLGTRAJECT Dit beleidskader is uitgewerkt in een tweejarig uitvoeringsplan. Te beginnen met 2021- 2022. In dit uitvoeringsplan zijn de activiteiten uit de beleidslijnen opgenomen. Een deel van deze activiteiten landen in de jaarplannen van de gemeenschappelijke regelingen of de bestaande regionale agenda. Een aantal nieuwe activiteiten vragen eerst om onderzoek (samen met onze partners) voordat besloten kan worden of ze gewenst en haalbaar zijn in de uitvoering. Via de P&C-cyclus, collegebrieven, (management)rapportages van onze samenwerkingspartners houden wij u op de hoogte van de voortgang. RAADSCOMMISSIE Commissie Samenleving en Economie van 22 juni 2021 BIJLAGE(N) WELKE TER KENNIS VAN DE RAAD WORDEN GEBRACHT     

Conceptbeleidskader Werk en Inkomen 2021 – 2024: Zeker in Capelle!; Onderzoek Jongvolwassenen in een kwetsbare positie, I&O Research, januari 2021; Advies van de Adviesraad sociaal domein d.d. 9 april 2021; Antwoordbrief aan Advies van de Adviesraad sociaal domein in reactie op hun advies; Uitvoeringsplan Werk en Inkomen 2021 2024 8 juni 2021.

NADERE INFORMATIE / TECHNISCHE VRAGEN BIJ Dorien van Petersen- sr. Beleidsadviseur Werk en inkomen 010- 284 8209 - D.van.Petersen@CapelleaandenIJssel.nl

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

A.L. Duijmaer van Twist

mr. P. Oskam

5

Zaaknr:487975

Raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 1 juni 2021; BESLUIT: 1. Het Beleidskader Werk & Inkomen 2017-2020: “Zeker in Capelle” vast te stellen; 2. De financiële consequenties van het Beleidskader Werk en Inkomen 2021-2024, “Zeker in Capelle” te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Voorjaarsnota 2021.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 12 juli 2021 De griffier, de voorzitter,

6