07E.02 - BBV Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: T.F.M. Bank Afdeling / Unit: SL - Samenleving Portefeuillehouder: M.E. Wilson

Vergaderdatum: 17 januari 2023 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 1019805

ONDERWERP Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam (toestemming gemeenteraad)

SAMENVATTING Met ingang van 2024 vindt de doordecentralisatie van beschermd wonen plaats, van centrumgemeenten naar alle gemeenten. In onze regio werken regiogemeenten al geruime tijd nauw samen. Het is nodig om deze samenwerking (publiekrechtelijk en niet-vrijblijvend) vast te leggen. Voor dit doel is de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam (GR) opgesteld. Op 27 september 2022 heeft het college besloten in principe de GR te treffen en conform de wet de gemeenteraad te vragen om wel/geen zienswijze kenbaar te maken. Op 14 november 2022 heeft de gemeenteraad besloten geen zienswijze kenbaar te maken bij het college. Nu dient de regeling voor toestemming aan de gemeenteraad voorgelegd te worden, waarna het college een definitief besluit kan nemen. Het college heeft besloten de gemeenteraad voor te stellen het college toestemming te verlenen voor het treffen van de Gemeenschappelijke regeling beschermd wonen regio Rotterdam en daartoe het conceptraadsvoorstel en -besluit vast te stellen. Na ontvangst van de toestemming van de gemeenteraad zal het college een definitief besluit tot het treffen van de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam nemen.

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. De gemeenteraad voor te stellen het college toestemming te verlenen voor het treffen van de Gemeenschappelijke regeling beschermd wonen regio Rotterdam; 2. Het conceptraadsvoorstel en- besluit inzake de toestemming voor het treffen van een Gemeenschappelijke regeling beschermd wonen regio Rotterdam vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en- besluit inzake de toestemming voor het treffen van een Gemeenschappelijke regeling beschermd wonen regio Rotterdam ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. Een definitief besluit voor het treffen van de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam te nemen na ontvangst van de toestemming van de gemeenteraad.

BESLUIT: 17 januari 2023

Het college besluit conform het voorstel.

1

INHOUD/STREKKING Inleiding Met ingang van 2024 vindt de doordecentralisatie van beschermd wonen plaats van centrumgemeenten naar alle gemeenten. Hierbij verschuiven de verantwoordelijkheid en de middelen van centrumgemeenten naar alle gemeenten. Regionale samenwerking hierin wordt verplicht. In onze regio is de centrumgemeente Rotterdam. De andere gemeenten in de regio zijn Capelle, Krimpen, Lansingerland en de BAR-gemeenten. De regiogemeenten werken al geruime tijd nauw samen. Het is nodig om deze samenwerking (publiekrechtelijk en niet-vrijblijvend) vast te leggen, omdat beschermd wonen een eigen gemeentelijke taak betreft én omdat wij vanaf 2024 de financiële verantwoordelijkheid krijgen. Daarom is de ontwerp Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam (GR) opgesteld. Doel van de regeling is het bestendigen en formaliseren van de samenwerking om daarmee te zorgen voor een kwalitatief goede en efficiënte uitvoering van beschermd wonen en om invulling te geven aan de wettelijke verplichting tot regionale samenwerking. In de regeling worden de uitvoerende taken neergelegd bij de gemeente Rotterdam, waarmee de bestaande situatie wordt gecontinueerd.

Gemeenschappelijke regeling beschermd wonen regio Rotterdam Op 27 september 2022 heeft u in principe besloten de ontwerp GR te treffen en, conform artikel 1 lid 3 Wgr, de gemeenteraad voorgesteld wel/niet een zienswijze kenbaar te maken ten aanzien van de ontwerp GR (Djuma 914629). In vergadering van de commissie Samenleving en Economie (SLE) van 17 oktober 2022 is dit besproken. De gemeenteraad heeft vervolgens op 14 november 2022 besloten geen zienswijze kenbaar te maken ten aanzien van de ontwerp Gemeenschappelijke Regeling. In geen van de deelnemende gemeenten heeft een zienswijze van de gemeenteraad geleid tot (een voorstel tot) wijziging van de GR. Nu moet, conform artikel 1, lid 4 WGR, toestemming worden gevraagd aan de gemeenteraad voor het definitief treffen van de GR. Na toestemming van de gemeenteraad kan uw college definitief besluiten de GR te treffen. De essentie van de GR staat hieronder nogmaals beschreven. Centrumgemeente De GR wijst Rotterdam als uitvoerende gemeente aan. De term ‘centrumgemeente’ betekent niet meer of minder dan de uitvoerende gemeente, op de wijze zoals afgesproken in de GR. Hiermee wordt de feitelijke situatie van dit moment gecontinueerd. Mandatering taken De GR krijgt geen eigen bevoegdheden. De gemeenten zijn en blijven eindverantwoordelijk voor beschermd wonen.

De gemeenten spreken wel af dat zij de uitvoering in mandaat laten uitvoeren door de gemeente Rotterdam. Deze GR regelt welke taken gemandateerd worden. Hiermee vervangt de GR de mandatering van de taken die nu per gemeente apart zijn afgesproken in mandaatbesluiten. Bestuurlijk en ambtelijk overleg Aan het bestuurlijk overleg nemen de wethouders met maatschappelijke ondersteuning in hun portefeuille deel. De GR regelt geen stemverhoudingen. Het bestuurlijk overleg streeft naar consensus en geeft gezamenlijk een advies aan de colleges. Ook is er een ambtelijk overleg dat het bestuurlijk overleg adviseert. Deze overleggen bestaan reeds, maar worden formeel vastgelegd in de GR. De GR voorziet in een ambtelijk secretaris. Deze bereidt de ambtelijke en bestuurlijke overleggen voor en onderhoudt de noodzakelijke contacten met de gemeenten. De ambtelijk secretaris is in dienst van de gemeente Rotterdam. Beleidsplan en Werkplan De raden van de deelnemende gemeenten stellen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 het beleidskader voor beschermd wonen vast. Het regionaal beleidsplan vormt het meerjarige inhoudelijke kader voor de uitvoering van de taken in deze regeling.

2

Het beleidsplan heeft ook betrekking op maatschappelijke opvang, maar de GR heeft slechts betrekking op beschermd wonen. Tweejaarlijks wordt een werkplan voorgelegd waarin een overzicht wordt gegeven van de wijze waarop de taken van de centrumgemeente worden uitgevoerd. Verdeling middelen Het is de bedoeling van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport dat per 1 januari 2024 het woonplaatsbeginsel in de Wmo 2015 wordt verankerd en het daarmee samenhangend nieuw financieel verdeelmodel. In de GR staan afspraken over de wijze waarop de financiële middelen terecht komen bij de uiteindelijke uitvoerder van BW, te weten de gemeente Rotterdam als centrumgemeente. Gemeenten maken 90% van hun budget over naar de uitvoerende gemeente Rotterdam voor de regionale uitvoering van beschermd wonen (inkoop, contractbeheer, toegang, beleidscoördinatie, monitoring, etc.). De overige 10% van de middelen worden lokaal ingezet ten behoeve van de doelgroep BW. De gemeenten mogen zelf de besteding bepalen. Dit kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor Beschermd thuis. Het oplossen van een eventueel tekort wordt verrekend naar rato van de financiële inbreng van deelnemende gemeenten. Het woonplaatsbeginsel zal worden ingevoerd met ingang van 2024 dat betekent het volgende: − Voor cliënten die van buiten de regio instromen worden de kosten aan de gemeente van herkomst gedeclareerd.

Deze opdracht wordt belegd bij de uitvoerende gemeente. − Cliënten uit het werkgebied die buiten regio zorg ontvangen, worden betaald uit de gezamenlijke begroting. Deze opdracht wordt belegd bij de uitvoerende gemeente.

FINANCIEN Tot en met 2023 is gemeente Rotterdam de ontvanger van de Rijksmiddelen voor beschermd wonen in de regio. Met ingang van 2024 start de decentralisatie van de financiële middelen naar alle gemeenten. Deze herverdeling volgt een ingroeipad van 10 jaar. Voor 2023 zijn er dus geen financiële gevolgen voor onze gemeente. Uit de meerjarenraming van gemeente Rotterdam van augustus 2022 blijkt dat wij de komende jaren uitkomen met de beschikbare middelen. Met ingang van 2030 zou er een tekort kunnen gaan ontstaan waar de deelnemende gemeenten naar rato aan bijdragen. De komende jaren zal worden gewerkt aan het voorkomen van een tekort. Dit kan door beschermd thuis te bevorderen, optimale doorstroom in de keten te bevorderen en efficiënt en effectief samen te werken. Naar verwachting worden in de meicirculaire 2023 de definitieve budgetten met ingang van 2024 bekend worden gemaakt. In de begroting voor 2024 zal een voorstel worden gedaan met betrekking tot de te ontvangen rijksmiddelen en de overheveling naar gemeente Rotterdam. In de concept GR is opgenomen dat 90% van de middelen worden overgemaakt naar de GR. De overige 10% van de middelen worden lokaal ingezet ten behoeve van de doelgroep BW. Deze verdeling wordt meegenomen in de begroting 2024.

In de concept GR is opgenomen dat een eventueel tekort of overschot worden verrekend naar rato van de financiële inbreng van deelnemende gemeenten. Deze raming/begroting is opgesteld op basis van de beschikbare informatie. Hier zitten veel onzekerheden in. Het objectief verdeelmodel wordt ingevoerd met ingang van 1 januari 2024. Op dit moment zijn alleen de budgetten voor de centrumgemeenten bekend uit de meicirculaire 2022 op basis van het historisch verdeelmodel. Op basis van de budgetten uit de meicirculaire 2022 en de informatie uit de septembercirculaire 2021 over het aanstaande verdeelmodel, heeft Rotterdam een schatting gemaakt van de budgetten. Zie de tabel hieronder. In het collegevoorstel over het Regionaal Beleidsplan Maatschappelijke Ontwikkeling en Beschermd wonen 2022-2026 (BBV 586109) hebben wij de voorlopige budgetten voor onze gemeente gepresenteerd op basis van de Overgangsregeling integratie-uitkering beschermd wonen van september 2021. Hiervan is in 2022 nog geen actualisatie. Deze cijfers kloppen niet meer omdat de overheveling van middelen start in 2024 en niet in 2023. Op dit moment is dus niet aan te geven welke middelen onze gemeente met ingang van 2024 zal ontvangen.

3

Regionale begroting o.b.v. 90% uitgaven Objectieve verdeelmodel BW

Beschikbare middelen - Historisch verdeelmodel 2022 na uitname Wlz - Objectief verdeelmodel vanaf 2024 Totaal uitgaven Overschot (+) / Tekort (-)

2023 93,73

2024 92,46

2025 91,19

2026 89,93

2027 88,63

2028 87,32

2029 86,02

2030 84,72

102,73

101,32

99,92

98,47

97,03

95,58

94,13

86,68

86,03

85,69

85,35

85,01

85,68

85,68

85,68

7,04

6,43

5,50

4,57

3,61

1,65

0,35

-0,96

104,14

Regionale begroting o.b.v. 90% uitgaven Objectieve verdeelmodel BW 2031 2032 2033 83,42 82,12 80,82

Beschikbare middelen - Historisch verdeelmodel 2022 na uitname Wlz - Objectief 92,69 verdeelmodel vanaf 2024 Totaal 85,68 uitgaven Overschot (+) - 2,26 / Tekort (-) Voorlopige ramingen

91,24

89,80

85,68

85,68

- 3,56

- 4,86

JURIDISCH ADVIES Een centrumregeling is een GR waarbij een bestuursorgaan (college of raad) van een gemeente bevoegdheden mandateert aan een bestuursorgaan – of personen werkzaam bij – een andere gemeente. Deze mogelijkheid wordt geboden in artikel 8, vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regeling (hierna; Wgr). De regeling heeft geen rechtspersoonlijkheid. Er wordt geen openbaar lichaam, gemeenschappelijk orgaan of bedrijfsvoeringsorganisatie ingesteld. Tevens heeft de centrumregeling geen bestuur. De continuïteit van de GR zal moeten worden gewaarborgd middels bestuurlijk en ambtelijk overleg. Daarmee is de centrumregeling de ‘lichtste’ vorm van een GR. Het verstrekken van beschermd wonen is een wettelijke taak van het college (artikel 1.2.1 aanhef en onderdeel b Wmo 2015). Hierdoor is het college het aangewezen orgaan van de gemeente om een GR op het gebied van beschermd wonen in te stellen. De centrumregeling is in dit geval dus ook een collegeregeling. Instemming van de gemeenteraad is niet nodig.

4

Wel moet voor het treffen van de GR de gemeenteraad toestemming verlenen, aldus artikel 1 lid 4 Wgr. Deze toestemming is ook nodig bij wijziging van de GR of bij het toe- of uittreden uit de GR. De gemeenteraad kan toestemming slechts onthouden wegens strijdigheid met het recht of het algemeen belang. Hiervan is volgens het college geen sprake. Voordat de gemeenteraad zijn toestemming kan geven, krijgt de raad eerst de gelegenheid om een zienswijze naar voren te brengen. De raad heeft hiervan geen gebruik gemaakt. In geen van de deelnemende gemeenten heeft een zienswijze van de gemeenteraad geleid tot (een voorstel tot) wijziging van de GR. De regeling kan pas van kracht worden als alle zeven gemeenteraden hun toestemming verlenen en alle zeven colleges definitief besluiten tot het treffen van de GR. In het bestuurlijk overleg is afgesproken dat de GR BW zo spoedig als mogelijk van kracht wordt. Er is geen reden te wachten tot het van kracht worden van de doordecentralisatie op 1 januari 2024. Met het van kracht worden van de GR BW wordt de (voortgang van de) regionale samenwerking geformaliseerd en bestendigd.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

COMMMUNICATIE Cliënten / Capellenaren Omdat er voor (Capelse) cliënten niets verandert met de oprichting van een GR, is communicatie naar cliënten niet nodig. Zorginstellingen Gemeente Rotterdam spreekt regelmatig met de zorginstellingen als aanbieder/uitvoerder van beschermd wonen, ook over de doordecentralisatie. Gemeenteraad De raad is op verschillende momenten (BBV’s, collegebrief) geïnformeerd over de doordecentralisatie en ook het voornemen tot oprichting van een GR. Dit is onder meer gebeurd bij de vaststelling van het Regionaal Beleidsplan Maatschappelijke Ontwikkeling en Beschermd Wonen 2022-2026. In het voorjaar van 2021 zijn er webinars gehouden voor raadsleden over de doordecentralisatie en het Regionaal Beleidsplan. In oktober 2022 hebben er opnieuw webinars over de doordecentralsatie en de op te richten GR plaatsgevonden. Adviesraad Sociaal Domein De Adviesraad is geïnformeerd over de concept GR middels een regionaal webinar voor alle adviesraden in juli 2022. Advies vragen van de raad is niet nodig omdat het geen nieuw beleid betreft en er geen raadsbesluit wordt genomen. De beleidsadviseur houdt samen met communicatie in de gaten of er gevoeligheden in de media verschijnen, zodat op eventuele persvragen geanticipeerd kan worden. Indien nodig wordt afstemming gezocht met de gemeente Rotterdam.

BIJLAGEN 1. Concept Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam 2. Concept Artikelgewijze Toelichting Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen Regio Rotterdam

5