07B.02 - Evaluatie verzoek referendum gebiedspaspoort 2.0 Rivium - versie 24-03-21-FH

Evaluatie verzoek raadgevend referendum Gebiedspaspoort 2.0 Rivium Referendumcommissie Capelle aan den IJssel maart 2021

Inleiding De referendumcommissie Capelle aan den IJssel (verder te noemen: referendumcommissie) bestaat uit vijf onafhankelijke leden, die de gemeenteraad (verder te noemen: raad) gevraagd en ongevraagd adviseren over de toepassing van een referendum, zoals vastgelegd in de Referendumverordening Capelle aan den IJssel 2020 (verder te noemen: Referendumverordening). De referendumcommissie bestaat uit: • mevrouw drs. M. Veerbeek, voorzitter; • de heer drs. W.L. Carabain; • de heer mr. dr. P.C. Lagas; • de heer mr. drs. B.F. Steur; • de heer Th. J. Visser. De commissie wordt ondersteund door de heer drs. F. Harteveld, secretaris. Op 28 september 2020 heeft de raad, twee verzoeken voor het houden van een referendum besproken met betrekking tot het concept raadsbesluit tot vaststelling van het Gebiedspaspoort 2.0 Rivium: - initiatiefvoorstel voor het houden van een raadplegend referendum door de fractie van D66; - een inleidend verzoek voor het houden van een raadgevend referendum door drie inwoners (de heren J.C. Bruinaars, H.J. Bakker en E.J. Wolthuis). Deze evaluatie richt zich tot de knelpunten en onduidelijkheden, die zijn geconstateerd in het proces rondom beide verzoeken tot het houden van een referendum. In een “woord vooraf” op pagina drie constateren wij onze zorgpunten tijdens het proces van de behandeling van beide verzoeken.

Daarna volgt een totaaloverzicht van de voorgestelde aanbevelingen op pagina vier, op basis van de geconstateerde knelpunten en onduidelijkheden, die (in)direct voortkomen uit het desbetreffende artikel uit de Referendumverordening, die voor meerdere uitleg vatbaar is of dat hierover niets is opgenomen in de Referendumverordening. Tot slot worden vanaf pagina vijf de chronologische gebeurtenissen van beide afzonderlijke verzoeken beschreven in de periode van dinsdag 8 september 2020 (indiening initiatiefvoorstel) t/m woensdag 27 januari 2021, waarop beroep is ingediend tegen het besluit om de verzoekers niet de gelegenheid te bieden om een definitief verzoek voor het houden van een referendum over gebiedspaspoort 2.0 Rivium in te dienen. Een datum voor de zitting van de rechtbank voor de behandeling van het beroepsschrift is tijdens het opstellen van deze evaluatie nog niet bekend. De referendumcommissie verwacht dat met de uitvoering van deze aanbevelingen, een initiatiefvoorstel en een inleidend verzoek voor het houden van referendum in de toekomst meer soepel kan verlopen. Tijdens het opstellen van deze evaluatie is er op maandag 8 februari 2021 een nieuw verzoek voor het houden van raadgevend referendum ingediend over het Gebiedspaspoort Capelseweg Bermweg. Op dit referendumverzoek is op maandag 15 maart 2021 negatief door de raad beslist.

Dit referendumverzoek vertoond qua inhoud (Gebiedspaspoort) en qua beslissing van de raad veel overeenkomsten met het verzoek voor het houden van een raadgevend referendum over het Gebiedspaspoort 2.0 Rivium.

Pagina 1 van 11

De referendumcommissie heeft daarom gemeend geen aparte evaluatie te hoeven opstellen voor dit referendumproces. De ervaringen van beide referenda kunnen door de raad besproken worden aan de hand van deze evaluatie over het Gebiedspaspoort 2.0 Rivium. Tot slot constateert de referendumcommissie dat er een besluitvormingsproces met betrekking tot het verzoek voor het houden van een raadgevend referendum over het Gebiedspaspoort Capelseweg Bermweg is gevolgd, die botst met de Referendumverordening. Geconstateerd is dat de behandeling in de commissievergadering is overgeslagen. Daarna werd het raadsvoorstel Gebiedspaspoort Capelseweg Bermweg en daarmee het inleidend verzoek voor het houden van een raadgevend referendum van de agenda van de raad van maandag 15 februari 2021 afgevoerd. Het raadsvoorstel over het Gebiedspaspoort Capelseweg Bermweg is teruggewezen naar de commissievergadering op maandag 1 maart 2021. Vervolgens werd een aangepast raadsvoorstel op basis van een niet ingediend amendement besproken in de raadsvergadering van maandag 15 maart 2021. Uiteraard gaat de raad over zijn eigen agenda, maar de gevolgde procedure botst met de procedures in de Referendumverordening. Handtekeningen worden opgehaald omdat inwoners een raadgevend referendum willen; omdat ze het niet eens zijn met een raadsvoorstel.

Als dat raadsvoorstel na het ophalen van de handtekeningen wordt gewijzigd is dat verwarrend. De vraag rijst wat de waarde van deze handtekeningen dan is. Dit maakt het referendumproces lastig, maar niet onmogelijk. Immers bij het indienen van een definitief verzoek voor het houden van een raadgevend referendum, ondersteund door ten minste 1.600 handtekeningen van kiesgerechtigden, is de “echte” toets of er draagvlak onder de inwoners van Capelle aan den IJssel is voor een raadgevend referendum over het raadsvoorstel. De referendumcommissie gaat graag met u in gesprek over de constateringen en de aanbevelingen naar aanleiding van deze evaluatie. Namens de referendumcommissie Capelle aan den IJssel,

mevrouw drs. M. Veerbeek, voorzitter

Pagina 2 van 11

Woord vooraf De referendumcommissie constateert op basis van het proces van de behandeling van beide verzoeken tot het houden van een referendum, een aantal zorgpunten, die gaan over de bedoeling en de werking van de Referendumverordening. Zorgpunten Op basis van de Referendumverordening, geeft de referendumcommissie een onafhankelijk advies aan de raad of het concept raadsbesluit waarover een raadplegend of raadgevend referendum wordt voorgesteld, onderwerp van een referendum kan zijn. De beoordeling of een referendum kan worden gehouden of dat er sprake is van een uitzonderingsgrond, is een door de gemeenteraad te nemen besluit. Dit kan een lastige, politiek beladen afweging zijn, waarbij het deskundig en onafhankelijk advies van de referendumcommissie nuttig en behulpzaam kan zijn. De referendumcommissie geeft een advies, maar het is aan de raad om een uiteindelijke afweging te maken en een besluit te nemen. In meer algemene zin staat de referendumcommissie op het standpunt dat de Referendumverordening géén leeg instrument kan en mag zijn en dat uitsluitend politiek gedreven motieven niet de basis mogen zijn, dat er geen referendum kan worden gehouden.

In de Referendumverordening staat de vraag centraal of een concept raadsbesluit waarover een referendum wordt verzocht, onderwerp van een referendum kan zijn (zie artikel 7, lid 2 en artikel 8, lid 4 van de Referendumverordening). In deze verordening worden een aantal uitzonderingsgronden genoemd in artikel 2. Hiermee is dus de beleidsvrijheid van de raad beperkt(er). Mochten er géén uitzonderingsgronden zijn, dan dient de raad, in de geest van de Referendumverordening, te besluiten dat er een referendum kan worden gehouden. In de praktijk is gebleken dat artikel 8, lid 6 van de Referendumverordening anders wordt geïnterpreteerd, dan de bedoeling is geweest bij het opstellen en vaststellen van deze verordening. Tijdens de verschillende hoorzittingen is door de advocaten namens de raad gesteld, dat de beleidsvrijheid van de raad volgt uit genoemd artikel en uit jurisprudentie. Naar aanleiding hiervan rijzen de volgende vragen. Als dat zo zou zijn, wat is dan de functie van artikel 2 uit de Referendumverordening? Is het dan wel nodig om dit artikel te handhaven in de Referendumverordening, want de raad heeft alle vrijheid om een referendum af te wijzen al dan niet op grond van artikel 8, lid 6? De antwoorden op deze vragen zijn terug te vinden in de toelichting van de Model-Referendumverordening van de VNG.

De referendumcommissie gaat graag met de raad in gesprek omdat de bedoeling en de werking van de Referendumverordening anders wordt geïnterpreteerd en toegepast volgens de modelReferendumverordening van de VNG.

Het verdient in dit kader aanbeveling om bij de start van een nieuwe raadsperiode, het instrument referendum onder de aandacht van de (nieuwe) raadsleden te brengen door een kennismaking met de leden van de referendumcommissie, waarbij een toelichting wordt gegeven over de achtergrond en de werking van het instrument referendum.

Pagina 3 van 11

Totaaloverzicht van aanbevelingen Op basis van de geconstateerde knelpunten en onduidelijkheden, die (in)direct voortkomen uit het desbetreffende artikel uit de Referendumverordening, die voor meerdere uitleg vatbaar is of dat hierover niets is opgenomen in de Referendumverordening, verdient het aanbeveling om de Referendumverordening te wijzigen.

Aanbeveling 1

Het verdient aanbeveling dat de projectgroep, die belast is met de uitvoering van een referendum, direct bij elkaar komt om het draaiboek (voor iedereen intern en extern toegankelijk) te bespreken nadat een initiatiefvoorstel of inleidend verzoek is ingediend.

Aanbeveling 2

Het verdient aanbeveling dat het advies van het college over het initiatiefvoorstel beschikbaar is, voordat de referendumcommissie een advies formuleert over het initiatiefvoorstel.

Aanbeveling 3

Het verdient aanbeveling dat het advies van het college zich toespitst op de inhoud en de eisen omtrent het proces uit de Referendumverordening.

Aanbeveling 4

De referendumcommissie is van mening dat een hoorzitting van belang is om de raad goed te kunnen adviseren over een inleidend verzoek. Het kan gewenst zijn dit als processtap in de Referendumverordening Capelle aan den IJssel 2020 te regelen.

Aanbeveling 5

Het verdient aanbeveling om antwoorden op vragen over het referendumproces te delen met alle raadsleden.

Aanbeveling 6

Het verdient aanbeveling de definitie “kiesgerechtigheid” van de Model Referendumverordening (artikel 5, lid 1) over te nemen.

Aanbeveling 7

Het verdient aanbeveling dat het advies van de referendumcommissie in en met de raad wordt besproken.

Aanbeveling 8

De gemeente dient ervoor te zorgen dat de digitale handtekeningenlijsten direct ontwikkeld worden, wanneer er sprake is van een referenduminitiatief zodat deze gereed zijn voor het definitief verzoek.

Aanbeveling 9

Het verdient aanbeveling om in toekomstige soortgelijke situaties, afspraken te maken of en hoe (vertegenwoordigers van) de referendumcommissie gevraagd advies dienen te/kunnen geven bij het formulieren van een raadsbesluit.

Pagina 4 van 11

Parallelle processen over verzoek tot raadgevend referendum en raadgevend referendum Hieronder zijn de processtappen in chronologische volgorde beschreven van twee afzonderlijke verzoeken voor het houden van een referendum over het gebiedspaspoort 2.0 Rivium in de periode van dinsdag 8 september 2020 t/m woensdag 27 januari 2021. Hierbij dient te worden opgemerkt dat niet bij alle processtappen de referendumcommissie een rol heeft, maar voor het totaalbeeld is ervoor gekozen om iedere processtap te beschrijven. Het proces van de indiening van het initiatiefvoorstel voor het houden van een raadplegend referendum over het gebiedspaspoort 2.0 Rivium door de fractie van D66 (zie artikel 6, Referendumverordening) wordt hieronder in het groen weergegeven.

Tegelijkertijd wordt het proces van de indiening van het inleidend verzoek voor het houden van een raadgevend referendum over het gebiedspaspoort 2.0 Rivium door drie inwoners (zie artikel 8, Referendumverordening) hieronder in het blauw weergegeven. • Stap 1 Indiening initiatiefvoorstel D66 (8 september 2020) Op 8 september 2020 ontving de voorzitter van de gemeenteraad, een initiatiefvoorstel voor het houden van een raadplegend referendum over het concept-raadsbesluit tot vaststelling van het gebiedspaspoort 2.0 Rivium. Dit initiatiefvoorstel is direct per e-mail aan de referendumcommissie gestuurd met het verzoek om een advies te formuleren of het concept-raadsbesluit waarover een raadplegend referendum wordt voorgesteld, onderwerp van een referendum kan zijn (zie artikel 7, lid 2, Referendumverordening). Op het moment dat er een initiatiefvoorstel is ingediend, moet de ambtelijke organisatie als een geoliede machine gaan werken. Het Draaiboek referendum (raadgevend en raadplegend) uit maart 2020 is een hulpmiddel ter ondersteuning van dat proces. Bij dit proces is vanuit de griffie, de griffier en de raadsadviseur betrokken. De raadsadviseur is de secretaris van de referendumcommissie. Omdat er tijdens zo’n proces vele betrokkenen zijn, is dit draaiboek ook voor anderen relevant.

Nadat de raad heeft ingestemd met het initiatiefvoorstel, wordt een referendumorganisatie opgezet. Er is gekozen voor een structuur van de referendumorganisatie, die bestaat uit een stuurgroep en een projectgroep met werkgroepen. De projectgroep voert beslissingen van de stuurgroep uit en stuurt de werkgroepen aan. De projectgroep bestaat uit: - griffier (voorzitter); - projectleider (tevens secretaris projectgroep); - contactpersoon Bestuur, Control en Ondersteuning; - contactpersoon publiekszaken; - contactpersoon communicatie griffie en de ambtelijke organisatie van het college; - contactpersoon betreffend organisatieonderdeel wat verantwoordelijk is voor de voorbereiding van het concept raadsbesluit waarop referendum betrekking heeft. Geconstateerd is dat de projectgroep, die belast is met de uitvoering van een referendum, niet bij elkaar is geweest nadat het initiatiefvoorstel is ingediend.

Constatering 1

De projectgroep is niet bij elkaar geweest nadat het initiatiefvoorstel is ingediend.

Aanbeveling 1

Het verdient aanbeveling dat de projectgroep, die belast is met de uitvoering van een referendum, direct bij elkaar komt om het draaiboek (voor iedereen intern en extern toegankelijk) te bespreken nadat een initiatiefvoorstel of inleidend verzoek is ingediend.

Pagina 5 van 11

• Stap 2 Advisering referendumcommissie initiatiefvoorstel D66 (10 en 14 september 2020) Op 10 september 2020 heeft de referendumcommissie digitaal vergadert over het advies naar aanleiding van het initiatiefvoorstel van D66. Tijdens de bespreking is het ontbreken van de reactie van het college over het initiatiefvoorstel van D66 voor het houden van een referendum als een belemmerende factor ervaren. Hierdoor was de referendumcommissie niet in staat om te reflecteren op het standpunt van het college en maakt dit géén onderdeel uit van het advies. Als gevolg hiervan was het niet mogelijk om een integraal advies aan de raad uit te brengen.

Constatering 2

De reactie van het college was ten tijde van het opstellen van het advies door de referendumcommissie nog niet opgesteld en daardoor niet beschikbaar.

Aanbeveling 2

Het verdient aanbeveling dat het advies van het college over het initiatiefvoorstel beschikbaar is, voordat de referendumcommissie een advies formuleert over het initiatiefvoorstel.

Op 14 september 2020 is het advies naar aanleiding van het referendum per brief aan de indiener van het initiatiefvoorstel gestuurd en is het advies vervolgens aan het initiatiefvoorstel toegevoegd. • Stap 3 Bespreking initiatiefvoorstel D66 in commissie (16 september 2020) Tijdens de bespreking van het initiatiefvoorstel in de raadsbrede commissievergadering over het Rivium op 16 september 2020 was mevrouw Veerbeek (voorzitter) namens de referendumcommissie aanwezig. • Stap 4 Indiening inleidend verzoek (20 september 2020) Op 20 september 2020 hebben de heer J.C. Bruinaars, de heer H.J. Bakker en de heer E.J. Wolthuis, een inleidend verzoek voor het houden van een raadgevend referendum over het gebiedspaspoort 2.0 Rivium ingediend. Dit initiatiefvoorstel is direct per e-mail aan de referendumcommissie gestuurd met het verzoek om een advies te formuleren of het concept-raadsbesluit waarover een raadplegend referendum wordt voorgesteld, onderwerp van een referendum kan zijn (zie artikel 8, lid 4, Referendumverordening). Op het moment dat er een inleidend verzoek voor een raadgevend referendum is ingediend, moet de ambtelijke organisatie als een geoliede machine gaan werken. Het Draaiboek referendum (raadgevend en raadplegend) uit maart 2020 is een hulpmiddel ter ondersteuning van dat proces. Bij dit proces is vanuit de griffie, de griffier en de raadsadviseur betrokken.

De raadsadviseur is de secretaris van de referendumcommissie. Omdat er tijdens zo’n proces vele betrokkenen zijn, is dit draaiboek ook voor anderen relevant. Bij een succesvol definitief verzoek wordt een referendumorganisatie opgezet. Er is gekozen voor een structuur van de referendumorganisatie, die bestaat uit een stuurgroep en een projectgroep met werkgroepen. De projectgroep voert beslissingen van de stuurgroep uit en stuurt de werkgroepen aan. De projectgroep bestaat uit: - griffier (voorzitter); - projectleider (tevens secretaris projectgroep); - contactpersoon Bestuur, Control en Ondersteuning; - contactpersoon publiekszaken; - contactpersoon communicatie griffie en de ambtelijke organisatie van het college; - contactpersoon betreffend organisatieonderdeel wat verantwoordelijk is voor de voorbereiding van het concept raadsbesluit waarop referendum betrekking heeft. Geconstateerd is dat de projectgroep, die belast is met de uitvoering van een referendum, niet bij elkaar is geweest nadat het inleidend verzoek is ingediend.

Pagina 6 van 11

Constatering 3

De projectgroep is niet bij elkaar geweest nadat het inleidend verzoek bij de voorzitter van de gemeenteraad is ingediend.

Aanbeveling 1

Het verdient aanbeveling dat de projectgroep, die belast is met de uitvoering van een referendum, direct bij elkaar komt om het draaiboek (voor iedereen intern en extern toegankelijk) te bespreken nadat een inleidend verzoek of initiatiefvoorstel is ingediend.

• Stap 5 Advisering college initiatiefvoorstel D66 (23 september 2020) Het advies van het college met betrekking tot het referenduminitiatief van D66 over het gebiedspaspoort 2.0 Rivium is op 23 september 2020 per brief aan de indiener van het initiatief gestuurd in afschrift aan de (burger-)raadsleden en de referendumcommissie. Na het lezen van het advies van het college, constateert de referendumcommissie dat het advies niet ziet op de formele gronden waarop een initiatief voor een referendum moet worden beoordeeld en niet gaat over het perspectief vanuit de Referendumverordening.

Constatering 4

Het advies van het college is een reactie vanuit een beleidsinhoudelijke invalshoek aan de raad.

Aanbeveling 3

Het verdient aanbeveling dat het advies van het college zich toespitst op de inhoud en de eisen omtrent het proces uit de Referendumverordening.

• Stap 6 Hoorzitting door referendumcommissie (23 september 2020) Op 23 september 2020 vond digitaal een openbare hoorzitting plaats door de referendumcommissie, waarbij de indieners en de wethouder de gelegenheid hebben gekregen om een toelichting te geven en waar de mogelijkheid was om vragen te stellen. De raad was uitgenodigd om deze digitale openbare hoorzitting bij te wonen. De referendumcommissie heeft de hoorzitting ook gebruikt om informatie te verstrekken over het proces en hierover vragen te beantwoorden. Namens de referendumcommissie waren mevrouw Veerbeek (voorzitter) en de heer Carabain aanwezig. Het college heeft de raad op 23 september 2020 schriftelijk laten weten dat het advies over het initiatiefvoorstel van D66 voor het houden van een referendum, ook geldt voor het inleidend verzoek.

Constatering 5

Tijdens de openbare hoorzitting hebben de indieners de gelegenheid gekregen om een toelichting te geven over de achtergrond en de reden voor het indienen van een inleidend verzoek. De wethouder was niet in de gelegenheid om de hoorzitting bij te wonen.

Aanbeveling 4

De referendumcommissie is van mening dat een hoorzitting van belang is om de raad goed te kunnen adviseren over een inleidend verzoek. Het kan gewenst zijn, dit als processtap te integreren in de Referendumverordening Capelle aan den IJssel 2020.

Pagina 7 van 11

Na de hoorzitting heeft de referendumcommissie vragen over de Referendumverordening Capelle aan den IJssel 2020 van een raadsfractie beantwoord. Het was onduidelijk of de antwoorden op deze vragen, ook integraal naar de overige fracties konden worden verstuurd. Geconstateerd is dat dit afhangt van het standpunt van de fractie, die vragen indient, of de antwoorden naar de overige fracties worden verstuurd. De referendumcommissie staat op het standpunt dat antwoorden van vragen over het referendumproces gedeeld kunnen worden met alle raadsleden en niet alleen met de indieners van deze vragen. Dit met als achtergrond dat alle raadsleden over dezelfde informatie beschikken.

Constatering 6

De indieners van vragen bepalen zelf of de antwoorden op hun vragen kunnen worden gedeeld met de overige raadsleden.

Aanbeveling 5

Het verdient aanbeveling om antwoorden op vragen over het referendumproces te delen met alle raadsleden .

• Stap 7 Advisering inleidend verzoek door referendumcommissie (24 september 2020) Op 24 september 2020 heeft de referendumcommissie Capelle aan den IJssel een advies uitgebracht over het inleidend verzoek voor het houden van een raadgevend referendum over het gebiedspaspoort 2.0 Rivium.

• Stap 8 Onderzoek inleidend verzoek door burgemeester (24 september 2020) Op 24 september 2020 heeft de burgemeester de raad schriftelijk medegedeeld dat het inleidend verzoek voldoende wordt ondersteund door 161 ondersteunende handtekeningen. Hiermee is de vereiste om ten minste 70 kiesgerechtigden te verzamelen, ruimschoots gehaald (zie artikel 8, lid 2 van de Referendumverordening). Het proces van controle van ondersteuningshandtekeningen is over het algemeen goed verlopen. Hierbij dient te worden opgemerkt dat er wel onduidelijkheid bestond over de definitie “kiesgerechtigdheid” uit de Referendumverordening, waarbij de vraag aan de orde kwam of dit dezelfde doelgroep betreft als bij Gemeenteraadsverkiezingen. In de Kieswet wordt onder kiesgerechtigden, iedereen verstaan, die 18 jaar is op de dag van de verkiezingen. Gelet op het feit dat de referendumdatum nog niet bekend kan zijn bij het indienen van een inleidend verzoek, is, door de voorzitter van de referendumcommissie in samenwerking met de afdeling Publiekszaken, een praktisch besluit genomen om aan te sluiten bij artikel 5, lid 1 van de Model Referendumverordening van de VNG: “Het inleidend verzoek om een referendum te houden wordt ondersteund door ten minste ondersteuningsverklaringen van personen, die kiesgerechtigd zijn op dag van het formulier, bedoeld in het vierde lid, wordt verstrekt.”

Constatering 7

Tijdens de controle van de handtekeningen door de afdeling Publiekszaken is gebleken dat de definitie “kiesgerechtigheid” uit de Referendumverordening niet aansluit bij het bepaalde in de Kieswet.

Aanbeveling 6

Het verdient aanbeveling de definitie “kiesgerechtigheid” van de Model Referendumverordening (artikel 5, lid 1) over te nemen.

Pagina 8 van 11

• Stap 9 Bespreking initiatiefvoorstel D66 in de raad (28 september 2020) De gemeenteraad heeft op maandag 28 september 2020 het initiatiefvoorstel besproken en heeft zonder hoofdelijke stemming het voorstel verworpen, met de aantekening dat de fractie van D66 vóór het voorstel heeft gestemd. Tijdens de behandeling van het initiatiefvoorstel van D66 en het advies van de referendumcommissie in de raad, was mevrouw Veerbeek (voorzitter) en de heer Visser namens de referendumcommissie aanwezig. Opvallend was dat tijdens deze behandeling de voorzitter van de referendumcommissie niet in de gelegenheid is geweest om in ieder geval een toelichting te geven over het uitgebrachte advies van de referendumcommissie. Tijdens de bespreking van het initiatiefvoorstel, kwam aan de orde dat eerst een inleidend verzoek moet worden ingediend en dat daarna een periode van zes weken begint om 1.600 handtekeningen te verzamelen, zoals geregeld in de Referendumverordening. De gemeente dient dit proces te faciliteren en digitaal mogelijkheid te maken. Wethouder Struijvenberg gaf, namens het college aan, dat het niet heel gek is, een paar weken nodig te hebben om het allemaal digitaal in orde te krijgen. Dit is op zijn minst opmerkelijk te noemen, omdat bij vergelijkbare gemeenten, dit binnen enkele dagen is geregeld.

Constatering 8

Het advies van de referendumcommissie is niet in en met de raad besproken.

Aanbeveling 7

Het verdient aanbeveling dat het advies van de referendumcommissie in en met de raad wordt besproken.

Constatering 9

Tijdens het debat tussen de raad en het college bleek dat het weken zou duren voordat de digitale handtekeningenlijsten in het kader van een definitief verzoek tot het houden van een raadplegend referendum beschikbaar zouden zijn.

Aanbeveling 8

De gemeente dient ervoor te zorgen dat de digitale handtekeningenlijsten direct ontwikkeld worden, wanneer er sprake is van een referenduminitiatief zodat deze gereed zijn voor het definitief verzoek.

•

Stap 10 Bespreking inleidend verzoek in de raad (28 september 2020)

Op 28 september 2020 heeft de gemeenteraad besloten de indieners van het inleidend verzoek, niet de mogelijkheid te bieden, een definitief verzoek in te dienen voor het houden van een raadgevend referendum. Tegen dit besluit bestaat de mogelijkheid om bezwaar aan te tekenen. Het indienen van bezwaarschrift heeft geen schorsende werking van het raadsbesluit van 28 september 2020. Tijdens een schorsing in deze raadsvergadering, is bovenstaand besluit geformuleerd door een vertegenwoordiging van de raad (de burgemeester, griffier, raadsadviseur en één raadslid namens de raad) in aanwezigheid van twee vertegenwoordigers van de referendumcommissie (mevrouw Veerbeek, voorzitter en de heer Visser). Dit is een bijzondere situatie omdat de referendumcommissie positief heeft geadviseerd om een referendum te houden, terwijl de raad besloten heeft dit niet te willen.

Pagina 9 van 11

Constatering 10

Vertegenwoordigers van de referendumcommissie waren aanwezig bij het formuleren van een raadsbesluit, waarbij de indieners niet in de gelegenheid werden gesteld om een definitief verzoek voor het houden van een referendum in te dienen.

Aanbeveling 9

Het verdient aanbeveling om in toekomstige soortgelijke situaties, afspraken te maken of en hoe (vertegenwoordigers van) de referendumcommissie gevraagd advies dienen te/kunnen geven bij het formulieren van een raadsbesluit.

• Stap 11 Indienen bezwaarschrift door indieners inleidend verzoek (2 oktober 2020) De indieners van het inleidend verzoek hebben op 2 oktober 2020 bezwaar ingediend bij de commissie bezwaarschriften tegen het besluit van de gemeenteraad van 28 september 2020. •

Stap 12 Hoorzitting voorlopige voorziening bezwaarschrift door indieners inleidend verzoek (28 oktober 2020) De bezwaarmakers hebben op 2 oktober 2002 een verzoek om een voorlopige voorziening ingediend Op 28 oktober 2020 heeft de hoorzitting plaatsgevonden bij de Rechtbank in Dordrecht over het verzoek om een voorlopige voorziening door de indieners van het inleidend verzoek. Bij deze hoorzitting waren er géén vertegenwoordigers van de referendumcommissie aanwezig. • Stap 13 Uitspraak voorzieningenrechter (9 november 2020) De voorzieningenrechter heeft op maandag 9 november 2020 schriftelijk uitspraak gedaan. • Stap 14 Hoorzitting Commissie bezwaarschriften (10 november 2020) Het bezwaarschrift is op dinsdag 10 november 2020 in een hoorzitting van de Commissie bezwaarschriften behandeld. Mevrouw Veerbeek (voorzitter) was namens de referendumcommissie aanwezig bij deze hoorzitting en heeft het woord gevoerd. • Stap 15 Advies Commissie bezwaarschriften (17 november 2020) Op dinsdag 17 november 2020 heeft de commissie bezwaarschriften schriftelijk haar advies gegeven. • Stap 16 Besluit gemeenteraad (14 december 2020) Op maandag 14 december 2020 heeft de gemeenteraad het volgende besluit genomen. 1.

De gemeenteraad neemt kennis van het verslag van de op 10 november 2020 gehouden hoorzitting over het bezwaarschrift van de bezwaarmakers, gericht tegen het besluit van 28 september 2020, waarin is besloten om de bezwaarmakers niet in de gelegenheid te stellen om een definitief verzoek in te dienen voor het houden van een raadgevend referendum over gebiedspaspoort 2.0. 2. De gemeenteraad neemt kennis van het door de commissie bezwaarschriften op 17 november 2020 aan de gemeenteraad uitgebrachte advies, inhoudende de bezwaren ongegrond te verklaren en het bestreden besluit in stand te laten onder aanpassing en aanvulling van de motivering zoals aangegeven in het advies.

Pagina 10 van 11

3. De gemeenteraad besluit het advies van de commissie bezwaarschriften te volgen voor het zover het de uitzonderingsgrond als bedoeld in artikel 2, onder j, van de Referendumverordening betreft en - contrair aan het advies van de commissie bezwaarschriften - ook de uitzonderingsgrond als bedoeld in artikel 2, onder i, van de Referendumverordening te handhaven als een separate uitzonderingsgrond en ten grondslag te leggen aan de beslissing op bezwaar, één en ander onder aanpassing en aanvulling van de motivering. 4. De gemeenteraad besluit de bezwaren van de bezwaarmakers, gericht tegen het besluit van 28 september 2020, waarin is besloten om de bezwaarmakers niet in de gelegenheid te stellen om een definitief verzoek in te dienen voor het houden van een raadgevend referendum over gebiedspaspoort 2.0, ongegrond te verklaren en het primaire besluit van 28 september 2020 te handhaven onder aanpassing en aanvulling van de motivering van dit besluit. Tegen dit besluit staat beroep open bij de Rechtbank Rotterdam. Het instellen van beroep heeft geen schorsende werking van het raadsbesluit van 14 december 2020.

• Stap 17 Beroep (27 januari 2021) De indieners van het bezwaarschrift hebben op woensdag 27 januari 2021, beroep ingediend bij de rechtbank omdat ze het niet eens zijn met het besluit van de raad van 28 september 2020, waarin de indieners niet in de gelegenheid worden gesteld om een definitief verzoek tot het houden van een referendum over gebiedspaspoort 2.0 Rivium in te dienen. De datum van de zitting van de behandeling van dit beroepsschrift was tijdens het opstellen van deze evaluatie nog niet bekend.

Pagina 11 van 11