07.03 - Nota van Beantwoording concept Erfgoednota 2025

Nota van beantwoording Concept Erfgoednota 2025 september 2025

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................................................................................. 1

1 Inleiding .......................................................................................................................................................................................................................................... 2 2 Ingekomen zienswijzen en eventuele ambtelijke wijzigingen ................................................................................................................................................... 4

1

Inleiding

De vorige erfgoednota dateert uit 2018 en is verouderd. Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Deze wet vraagt om een bredere en samenhangende aanpak van erfgoed. Ook het Rijk en de provincie Zuid-Holland hebben hun beleid aangepast. De gemeente heeft bovendien meer taken gekregen bij het aanwijzen, beschermen en beheren van erfgoed. Met de Erfgoednota 2025 actualiseren we nu technisch het beleid. Hiermee zorgen we dat de nota binnen de huidige wet- en regelgeving bruikbaar is. De nota geeft richting aan de manier waarop we omgaan met ons erfgoed. Het doel is om het erfgoed van Capelle – gebouwen, landschappen en archeologische waarden – goed te beschermen, te onderhouden en toegankelijk te maken. Daarmee behouden we de identiteit van de stad én maken we erfgoed beleefbaar voor huidige en toekomstige generaties.

1.1

Ter inzage periode

Op woensdag 19 maart 2025 is er overleg geweest met de monumenteigenaren in Capelle aan den IJssel over de Erfgoednota 2025. De monumenteigenaren zoeken vooral een steunpunt binnen de gemeente als het gaat om het beheer en behoud van hun monument. Iemand die hen kan adviseren in de wet- en regelgeving en mogelijke oplossingen. Met het aanstellen van een aparte adviseur voor monumenten en erfgoed hebben we hier een eerste stap mee gemaakt. De Concept Erfgoednota 2025 heeft van 31 juli tot en met woensdag 10 september ter inzage gelegen. Daarnaast is de nota actief toegestuurd aan de Historische Vereniging Capelle voor zienswijzen. Tijdens deze periode kon iedereen een zienswijze indienen. Dit is gepubliceerd in het Kontakt, het Gemeenteblad via www.officiëlebekendmakingen.nl, op de gemeentelijke website en op het Omgevingsloket www.omgevingswet.overheid.nl. Ook konden de stukken bij de balie van het gemeentehuis worden bekeken. Binnen de inzagetermijn hebben wij 1 zienswijze ontvangen. De zienswijze gaat in op diverse aspecten van de concept Erfgoednota 2025. De zienswijze is binnen de termijn ingediend en daarmee ontvankelijk. De ingekomen zienswijze bestaat uit meerdere op- en aanmerkingen deze worden separaat beantwoord. De beantwoording staat in onderstaande conceptnota van beantwoording.

Hierbij is aangegeven wat de ingekomen reactie inhoudt en wat het antwoord van de gemeente op de reactie is. In de laatste kolom is aangegeven of een reactie heeft geleid tot een aanpassing van de concept Erfgoednota 2025. Naast ingediende reacties zijn er ook ambtelijke wijzigingen aan de nota toegevoegd. Deze wijzigingen veranderen het plan niet wezenlijk, maar zijn verbeterde tekstvoorstellen en/of aanvullingen die de leesbaarheid vergroten.

2

1.2 Vervolg De conceptnota van beantwoording wordt eerst besproken in de vergadering van het college van burgemeester en wethouders. Daarna wordt de conceptnota van beantwoording behandeld in de commissie Stadsontwikkeling- en beheer (SOB). Indieners van de zienswijzen mogen (net als ieder ander die dat wil) tijdens deze commissievergadering inspreken. Na de behandeling in de commissie SOB neemt de gemeenteraad een besluit over de vaststelling van de Erfgoednota 2025.

1.3 Algemene reactie Voorafgaand aan de behandeling van de ingediende zienswijzen willen wij de Historische Vereniging van Capelle en de Van Cappellen Stichting hartelijk danken voor hun gezamenlijke reactie op de conceptnota Erfgoed 2025. Wij zijn verheugd over hun betrokkenheid en waarderen de tijd die zij hebben genomen om hun opmerkingen en suggesties te delen. Het doet ons goed te zien dat deze verenigingen het belang van het erfgoed in Capelle aan den IJssel een warm hart toedragen. Wij zijn blij met zowel de waardering voor de voorliggende nota als de bedenkingen en kanttekeningen die zijn gemaakt. Wij willen benadrukken dat onderhavig voorstel een technische aanpassing van de bestaande verordening betreft, gericht op het actualiseren van verwijzingen en het corrigeren van technische aspecten. De vele waardevolle inhoudelijke suggesties en voorstellen die zijn ingediend, evenals de expertise die is gedeeld, zullen wij betrekken bij een toekomstige inhoudelijke herziening van de Erfgoednota.

3

2 Ingekomen zienswijzen Nummer

Zienswijze (reactie)

Antwoord

Aanpassing Erfgoednota 2025 ja/nee

1.1

Wij hebben met grote interesse kennisgenomen van de conceptnota en zijn enthousiast over de ambitie om het erfgoed van Capelle aan den IJssel te behouden, te versterken en breder toegankelijk te maken voor inwoners en bezoekers. In deze brief lichten wij graag enkele punten van waardering toe, plaatsen wij kanttekeningen bij specifieke onderdelen en doen wij een aantal aanbevelingen die naar ons oordeel kunnen bijdragen aan een nog sterker en toekomstbestendig erfgoedbeleid. Tegelijkertijd vragen wij ons af of de aangegeven ambitie van de gemeente strookt met de bescheiden budgetten en personele inzet zoals in de nota aangegeven. De HVC denkt, en vreest, dat de getoonde ambitie slechts ten dele zal kunnen worden verwezenlijkt, en vraagt daarom nadere detaillering in tijd en prioriteit van de beschreven voornemens

We hebben met belangstelling en waardering kennisgenomen van de brief van de Historische Vereniging Capelle aan den IJssel (HVC) van 3 september 2025 over de concept Erfgoednota 2025. Wij zijn de HVC dankbaar voor hun betrokkenheid en de constructieve opmerkingen en aanbevelingen die zij hebben aangedragen. Het is bemoedigend om te zien dat de HVC, net als wij, het belang van ons lokale erfgoed benadrukt en actief wil bijdragen aan het versterken en toegankelijk maken van dat erfgoed.

Nee, de huidige nota zet nadrukkelijk in op actualisatie van wet- en regelgeving en niet zozeer op het vernieuwen, aanpassen van het beleid in de nota. Bij de tweede herziening van de Erfgoednota willen wij kijken naar een meer integrale benadering van erfgoed en monumenten en de ambities en beleidswensen tegen het licht houden. Naast Stichting Dorp, Stad en Land willen wij de lokale partijen zoals de HVC hierbij betrekken.

4

1.2

Inventarisatie en documentatie: de nota De actualisatie heeft als doel de nota noemt het belang van een actuele snel te herzien, zodat deze aansluit bij inventarisatie van erfgoed, maar blijft vaag de huidige wet- en regelgeving onder over het proces en de tijdslijnen. Wij bevelen de Omgevingswet. Wij hebben het aan om een concrete planning en methodiek actualiseren van de beschrijvingen van onze monumenten al opgepakt. te formuleren, waarbij lokale kennis en expertise van onder meer onze vereniging actief benut wordt.

5

Nee, maar we pakken bij de aanpassing van ons beleid deze punten wel op, enerzijds door te kijken naar het post 65 erfgoed en anderzijds door de beschrijvingen van onze monumenten tegen het licht te houden.

1.3

De HVC zet vraagtekens bij de aangegeven selectie van post 65 erfgoed, en ziet een discrepantie tussen de fraaie inventarisatie (deel 1) van Contrei en de quickscan van INTI, die naar onze mening niet op hetzelfde niveau zit. Voor het aangegeven deel 2 van de inventarisatie door Contrei dringen wij aan op een verbreding van de discussie, zodat niet alleen bestuur en politiek beslissen over wat de moeite van het beschermen waard is van het post 65 erfgoed, maar dat er ook advies wordt ingewonnen bij de HVC als erfgoedpartner, naast een partij als Stad en Landschap.

Contrei heeft met Het Verhaal van Capelle invulling gegeven aan het onderzoek van de Post 65 ontwikkeling en potentieel erfgoed in Capelle. De lijst met potentieel erfgoed is door INTI, Internationaal New Town Instituut, opgesteld op basis van het werk van Contrei. In de themaraad van 14 maart 2023 is de conceptlijst besproken als “ranking te stars“. De lijst is naar de vereniging Dorp, Stad en Land (DSL) gestuurd aangezien zij onze externe adviseur op het gebied van monumenten zijn en ook deelnemer van de erfgoedcommissie. DSL heeft met ons afgesproken de HVC als lokale belangenvertegenwoordiger te betrekken bij adviezen. Ook kijken wij als gemeente breder dan de panden die op de lijst staan aangegeven, al is de lijst wel het startpunt.

6

Nee, het mandaat over de bescherming van monumenten ligt bij onze raad. De HVC heeft hier een belangrijke adviserende rol in en mag zeker niet vergeten worden. DSL is als onze erfgoedadviseur automatisch betrokken bij advisering over potentiële monumenten. We hebben gemerkt dat het betrekken van HVC als adviseur bij de erfgoedcommissie achterblijft en hebben DSL hierop aangesproken.

1.4

Bescherming van historisch groen verdient meer expliciete aandacht in de nota.

Het klopt dat groen niet expliciet naar voren komt in de nota, bescherming van groen verloopt via ons groenbeleid. Bij de herziening van de erfgoednota kan gekeken worden hoe we groen beter in het verhaal kunnen integreren.

Nee, niet in de huidige nota, die zich richt op actualisatie van wet- en regelgeving. In de Welstandsnota worden wel de specifieke kenmerken en karakteristieken beschreven en een deel zit in ons groenbeleid. Het groenbeleid (inclusief bomenverordening) wordt op dit moment herzien. Helaas is hier nu nog geen deelbare versie van.

1.5

De HVC dringt erop aan de bestaande lijst Monumentale Bomen te actualiseren, en deze levende monumenten expliciet op te nemen in de Erfgoednota.

De lijst monumentale bomen valt op dit moment niet onder het erfgoedbeleid, maar onder groenbeleid.

Nee, bij het groenbeleid kan deze lijst geactualiseerd worden. Bij een nieuwe versie van de erfgoednota kan dit onderdeel eventueel geïntegreerd worden. Het groenbeleid (inclusief bomenverordening) wordt op dit moment herzien. Helaas is hier nu nog geen deelbare versie van.

7

1.6

De HVC constateert dat de archeologische paragraaf beperkt is uitgewerkt en dringt aan op meer aandacht voor archeologisch erfgoed. De HVC benadrukt dat zichtbare archeologische sporen zoals 't Slot een prominentere plaats verdienen binnen de Capelse samenleving, en dat de potentie tot vondsten bij stadsontwikkelingsprojecten meer gewicht moet krijgen in het beleid.

Archeologie is opgenomen in de archeologienota en daarnaast opgenomen in het Omgevingsplan. Dit aandachtspunt zullen we meenemen bij de algehele herziening van de erfgoednota.

Zie 1.1

1.7

De HVC constateert dat de nota weliswaar spreekt over het vergroten van het publieksbereik, maar niet ingaat op de concrete realisatie hiervan. Diverse doelgroepen verdienen een gerichte benadering. De HVC ziet kansen om via de Open Monumentendag een groter publieksbereik te realiseren en adviseert de gemeente particuliere monumenteigenaren te stimuleren tot deelname.

Dit aandachtspunt zullen we meenemen bij de algehele herziening van de erfgoednota.

Zie 1.1

A.1

Verder bevelen wij aan om op te trekken met andere gemeenten in onze regio in Hollandsche IJssel-verband, of met Rotterdam in Alexanderpolderverband.

In een nieuwe versie van de erfgoednota kan het versterken van het erfgoednetwerk door partnerships eventueel aangevuld worden.

Zie 1.1

8

A.2

Ondersteuning van vrijwilligers: Vrijwilligers zijn de drijvende kracht achter veel erfgoedinitiatieven. Voorzie samen met de HVC in training, faciliteiten en erkenning om hun inzet te waarborgen en te stimuleren.

In een nieuwe versie van de erfgoednota kan de inzet van vrijwilligers als ruggengraad van het erfgoedbeleid onderzocht en eventueel aangevuld worden. De huidige herziening van de nota richt zich op de actualisatie van wet- en regelgeving.

Zie 1.1

A.3

We moeten echter constateren dat het oude (historische) archief nog maar voor een klein deel gedigitaliseerd is, en we dringen aan op een inhaalslag. We gaan graag in gesprek over hoe deze functie nog nadrukkelijker kan worden ingezet binnen de doelstellingen van de Erfgoednota. De HVC steunt het plan voor een gemeentelijke erfgoedpagina met monumenteninformatie en biedt hulp bij het verzamelen en presenteren van deze gegevens.

De digitalisering van erfgoed wordt reeds besproken in de nota en dit wordt conform de Archiefwet gedaan. .

Zie 1.1

A.4

Herkenbaarheid: voor de gemiddelde inwoner is het niet altijd duidelijk of een pand een monument is, en zo ja, waarom het dat criterium verdient. De HVC vraagt de gemeente het plaatsen van monumentenschildjes te bevorderen en zo mogelijk te handhaven.

Dit punt kunnen wij intern bespreken, maar de gemeente kan monumenteigenaren niet verplichten om de schildjes op te hangen. Deze zijn al een keer aan alle monumenteigenaren uitgedeeld.

Zie 1.1

9

A.5

Educatie en participatie:

Educatie en participatie worden niet besproken in de nota; het kan eventueel in een nieuwe nota opgenomen worden.

Zie 1.1

A.6

Kunst: Aandacht voor de onder de 1%- Kunstregeling gerealiseerde kunstwerken in de openbare ruimte, of in/aan de (openbare) gebouwen zelf. Wij beschouwen deze werken als een integraal onderdeel van gebouwen en (toekomstige) monumenten en vragen speciale aandacht voor het behoud en beheer ervan. De HVC biedt ook haar diensten aan bij de inventarisatie van deze kunstwerken

Er is een inventarisatie van de kunstwerkenlijst. Deze is gedateerd en dient geactualiseerd te worden. De geactualiseerde lijst kan in de nieuwe nota opgenomen worden. Deze gemeente neemt het aanbod van de HVC aan om te helpen bij de actualisatie van de lijst.

Zie 1.1

10

A.7

Aandacht voor de cultuurhistorische waarden: in de nota worden meerdere cultuurhistorische objecten aangeduid, die door de gemiddelde beschouwer niet als monument worden gezien: de grenspalen, veerstoepen, boomgaarden. Dit soort objecten wordt vaak in planvorming bedreigd, zodat wij ervoor pleiten de status explicieter te beschrijven. Ook de “Dukdalf’” op de IJsseldijk is een plaats die een cultuurhistorische waarde vertegenwoordigt in de vaderlandse geschiedenis, naast vermeldingen van (voormalige) steenplaatsen en andere nijverheden.

Bijlage 3 van de nota is de Waardenkaart cultuurhistorische objecten & elementen. Een geactualiseerde lijst zal in de nieuwe nota opgenomen worden. Deze kaart is ook opgenomen in de omgevingsagenda, waardoor de bescherming geborgd is.

Zie 1.1

A.8

Aandacht voor roerend erfgoed en straatbeeld: Graag zagen wij een passage opgenomen over de inventarisatie en visie op behoud van roerend erfgoed (passend bij bijv. het agrarische en industriële verleden van Capelle); en de straatbeeldelementen die passen binnen de beschermde stadsgezichten: lantaarnpalen; hekken; brievenbussen, etc. De HVC biedt gaarne haar diensten aan bij de inventarisatie van deze objecten.

Graag maken we gebruik van het aanbod van de HVC om deze inventarisatie op zich te nemen.

Zie 1.1

11

A.9

Beheer: In de nota wordt gesproken over het toezicht en overzicht van de gemeente op het gebruik en beheer van monumenten. Graag zagen wij dat dit periodieke overzicht van de staat van monumenten, en de mogelijke bedreigingen, wordt gedeeld met de partners binnen Capelle, zoals de HVC.

Dit is niet mogelijk in verband met de privacywetgeving.

Nee, dit is niet mogelijk in verband met de privacywetgeving.

A.10

De vraag aan de HVC om een deskundige te leveren voor overleg met de Monumentencommissie heeft tot op heden niet geleid tot woord en wederwoord.

Dit moet met de vereniging Dorp, Stad en Land besproken worden.

Nee, dit valt niet binnen het kader van de nota.

A.11

Integraliteit: De HVC ziet een discrepantie tussen de gemeentelijke ambitie om de openbare ruimte rond monumenten en binnen beschermde stadsgezichten op hoog niveau te onderhouden en de huidige realiteit.

Dit gaan we nader onderzoeken bij de nieuw op te stellen nota.

Zie A.10

12

A.12

Inclusiviteit: Zorg dat erfgoedactiviteiten en communicatie aansluiten bij de diverse samenstelling van Capelle aan den IJssel. Betrek verschillende gemeenschappen en stimuleer verhalen van uiteenlopende groepen. Vertel en documenteer het verhaal van de invloed van migratie en industrie op de stad; en de bijzondere status van de ‘New Town’: Capelle als groeikern. Dit draagt bij aan een breder erfgoedperspectief.

Educatie en participatie worden niet besproken in de nota; het kan eventueel in een nieuwe nota opgenomen worden.

Zie 1.1

A.13

Monitoring en evaluatie: Stel een periodiek evaluatiemoment in, waarbij betrokkenen hun ervaringen en inzichten delen, en het beleid waar nodig kan worden bijgesteld.

De gemeente organiseert bijeenkomsten voor alle monumenteigenaren in Capelle. Op deze avonden kunnen ervaringen en inzichten gedeeld worden.

Zie 1.1

13

A.14

Meer aandacht voor oral history: stimuleer projecten waarin persoonlijke geschiedenissen, verhalen en getuigenissen van inwoners worden vastgelegd, zodat ook immaterieel erfgoed wordt gekoesterd.

De gemeente nodigt de HVC uit om deze rol op zich te nemen.

Zie 1.1

2.1

Sloop en herbestemming van karakteristieke panden: Wij dringen aan op zorgvuldige afwegingen bij plannen voor sloop of herontwikkeling van historische panden. Herbestemming en restauratie moeten altijd voorrang krijgen.

Dit is omschreven in: Toetsingskader voor planbeoordeling monumenten (vastgesteld 27 november 2007). In het toetsingskader, voor eenieder kenbaar, zijn grondbeginselen als ‘behoud gaat voor vernieuwing’, ‘ingrepen moeten omkeerbaar zijn’ en ‘de bouwgeschiedenis dient zichtbaar te blijven’ vervat.

Nee, dit is al in de nota opgenomen.

2.2

Watererfgoed: de ligging aan de IJssel biedt kansen voor het versterken van het watererfgoed, zoals historische havens, schoeiingen en oevers. Neem dit expliciet op in de nota.

De huidige herziening van de nota richt zich op de actualisatie van weten regelgeving.

Zie 1.1

14

3.1

Op blz. 19 wordt gesproken over het complex De Statendam. Wij herkennen deze benaming niet en denken dat het om een vergissing gaat.

Deze benaming is overgenomen uit het verhaal van de stad Capelle aan den IJssel van Contrei.

Deze benaming handhaven wij.

Het is niet aan ons om te (be)oordelen, maar het aantal foute vervoegingen van werkwoorden heeft ons aanzienlijk gestoord bij het lezen van de nota.

De nota is grammaticaal nagekeken.

Ja, de nota is zowel grammaticaal als op interpunctie nagekeken.

De foto’s in de Erfgoednota bevatten geen naam van het gefotografeerde monument. De HVC stelt voor bij de foto’s naam of locatie aan te geven.

Ja, de foto’s zijn voorzien van adressen, monumentenstatus en eventuele naam.

Pagina 8: De foto op deze pagina is van de voorgevel van boerderij Nijverheidstraat 297 (RM 509907). Wat ons opvalt is de verlichting naast de deur. Is voor deze aanpassing ooit vergunning aangevraagd c.q. verleend?

Ja, deze foto is vervangen

Lijsten monumenten: De HVC pleit ervoor om te vermelden om wat voor soort monument het gaat, voor beter inzicht en herkenbaarheid.

Ja, de oorspronkelijke functie is nu vermeld in de lijst.

De lijst Rijksmonumenten bevat fouten; onze correcties zijn in rood aangegeven.

Ja, de lijst is nagekeken en waar nodig aangepast.

15

16