07.02 - BBV Zienswijze Ontwerp Actieplan Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) - 1805322

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: W.J. van Wijlandt Afdeling / Unit: BCO - Concern & Strategisch Advies Portefeuillehouder: J.J. Manusama

Vergaderdatum: 18 maart 2025 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 1805327

ONDERWERP Zienswijze Ontwerp Actieplan Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)

SAMENVATTING De 21 gemeenten in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werken inmiddels 10 jaar samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie. Zoals bij de start van de samenwerking is afgesproken, is de MRDH-samenwerking geëvalueerd. Met de positief-kritische reflecties uit de eerste fase van de evaluatie is het ontwerp actieplan voor de doorontwikkeling van de Gemeenschappelijke Regeling MRDH opgesteld. Op basis van dit actieplan kan de MRDH verder werken aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de bereikbaarheid van de regio. Dit wordt gedaan via in het actieplan benoemde actielijnen, te weten: 1. Versterking ambtelijke organisatie MRDH; 2. Samenwerking bij de Vervoersautoriteit; 3. Samenwerking bij het Economisch Vestigingsklimaat; 4. Democratische legitimiteit en raadsbetrokkenheid; 5. Participatie en inwonersbetrokkenheid. De adviescommissies MRDH (waaraan dus ook Capelse raadsleden deelnemen) hebben op 22 januari 2025 positief geadviseerd over het voorliggende ontwerp Actieplan Evaluatie MRDH. Het ontwerp actieplan is ook aan de orde geweest in de Capelse MRDH Denktank van 4 maart 2025, waarbij door raadsleden aandacht is gevraagd voor het vergroten van de raadsbetrokkenheid bij de 21 MRDH-gemeenten. Daarvoor staan in het ontwerp actieplan reeds een aantal acties opgenomen.

Het ruimte gaan bieden voor de inzet van steunraadsleden (Capelse burgerraadsleden) is er daar één van. De Denktank geeft ook de suggestie mee om te kijken hoe de 21 MRDH-gemeenten kunnen leren van elkaar én van andere metropoolregio’s als het gaat om het vergroten van voldoende raadsbetrokkenheid. Deze suggestie is daarom als signaal opgenomen in de beantwoordingsbrief aan de MRDH. Gezien de bovenvermelde doorlopen procedure om te komen tot het actieplan en erop vertrouwende dat de voorgestelde actielijnen de doorontwikkeling van de MRDH ook verder brengt heeft het college besloten de gemeenteraad voor te stelleng geen zienswijze in te dienen ten aanzien van het ontwerp Actieplan Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH).

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. De gemeenteraad voor te stellen ten aanzien van het ontwerp Actieplan Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) geen zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur van de MRDH en de conceptbrief aan de MRDH vast te stellen; 2. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake het ontwerp Actieplan Evaluatie MRDH vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake het ontwerp Actieplan Evaluatie MRDH ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. De conceptbrief aan de MRDH vast te stellen en deze te verzenden na behandeling in de commissie Bestuur, Veiligheid en Middelen op 31 maart 2025.

1

BESLUIT: 18 maart 2025

Het college besluit conform het voorstel.

2

INHOUD/STREKKING Aanleiding Op 11 november 2014 hebben alle gemeenten in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) ingestemd met de Gemeenschappelijke regeling MRDH (GR MRDH). Na akkoord door de Eerste Kamer met de opheffing van de stadsregio's (17 december 2014), is de MRDH op 19 december 2014 officieel van start gegaan. De MRDH kent momenteel 21 gemeenten. De MRDH heeft twee kerntaken, de Vervoersautoriteit (Va) en Economisch Vestigingsklimaat (EV). De 21 gemeenten in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werken inmiddels 10 jaar samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie. Zoals bij de start van de samenwerking is afgesproken, is de MRDH-samenwerking geëvalueerd. Berenschot heeft daartoe een onderzoek uitgevoerd. Op 11 februari 2025 heeft het dagelijks bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) het ontwerp Actieplan Evaluatie MRDH aan de gemeenteraad aangeboden. Hierbij is verzocht om uiterlijk 7 april 2025 een zienswijze schriftelijk kenbaar te maken. Samen met de ontvangen zienswijzen wordt het definitieve actieplan op 4 juni 2025 besproken in de adviescommissies van de MRDH. Het algemeen bestuur betrekt de zienswijzen vervolgens bij de besluitvorming over het actieplan. Die zal plaatsvinden in de vergadering van het algemeen bestuur op 11 juli 2025.

Toelichting De afgelopen jaren heeft de MRDH ingezet op verbeteringen in de inhoudelijke koers en de daarbij behorende samenwerking: − inzet op inhoud (een nieuwe Strategische Agenda met een uitnodigend en verbindend proces en nieuwe visies op het gebied van de twee pijlers van de MRDH); − inzet op bestuurlijke samenwerking (versterking van de positie en betrokkenheid van de raden); − inzet op nieuwe thema’s zoals brede welvaart. Deze thema’s zijn de afgelopen periode, in nauwe samenspraak met de gemeenten, door de MRDH opgepakt; − inzet op vergroten van de uitvoeringskracht. Met de inzet van MRDH support als flexpool helpt de MRDH gemeenten bij de uitvoering van projecten die bijdragen aan de Strategische Agenda. Uitkomsten van het evaluatieonderzoek Bovengenoemde inzet kan echter verbeterd worden. In november 2023 is de evaluatie van de GR MRDH gestart. Berenschot heeft een onderzoek uitgevoerd met als doel inzichtelijk te maken of de doelen die we met elkaar in 2014 hebben gesteld zijn behaald. En ook hoe de samenwerking binnen de MRDH zich heeft ontwikkeld. Het onderzoek van Berenschot vormde de basis voor regionale en lokale gesprekken met raadsleden, wethouders, burgemeesters en ambtelijk adviseurs over de verdere ontwikkeling van samenwerking binnen de MRDH.

Op basis van dit onderzoek en de gesprekken die zijn gevoerd is het voorliggende actieplan Evaluatie GR MRDH opgesteld. Meerwaarde MRDH Het onderzoek van Berenschot laat zien dat de samenwerking binnen de MRDH meerwaarde heeft, zowel op Verkeer en Vervoer als op Economisch Vestigingsklimaat. Het onderzoek geeft dan ook aan dat er voldoende redenen zijn om de samenwerking binnen de MRDH te continueren hoewel niet alle doelstellingen zoals die in 2014 zijn benoemd zijn behaald, met uiteenlopende verklaringen (te ambitieus, niet alleen door MRDH te bereiken, te grote afhankelijkheden, coronaperiode). Versterking democratische legitimiteit De evaluatie van de samenwerking wijst eveneens op de noodzaak om blijvend aandacht te hebben voor de democratische legitimiteit, aangezien velen deze als onvoldoende ervaren, ondanks de formele legitimatie. Er wordt aanbevolen om de betrokkenheid van inwoners en belanghebbenden te vergroten via directe participatie binnen MRDH. Dit kan worden ondersteund door verduidelijking van de rol van adviescommissies en verbeterde informatievoorziening.

3

Resultaten op Verkeer en Vervoer Flinke prestaties zijn behaald, zoals verbeteringen in het netwerk (E-lijn, Hoekse Lijn) en betrokkenheid in belangrijke projecten (MIRT-investeringen in de spoorlijn Leiden-Dordrecht. De samenwerking wordt van grote waarde geacht, hetgeen onder meer bleek over de wijze waarop de MRDH de leiding nam in de Coronaperiode. Koers Economisch Vestigingsklimaat De evaluatie van het Economisch Vestigingsklimaat binnen de MRDH toont aan dat, hoewel er resultaten zijn, de impact beperkt blijft. Er wordt geadviseerd om de ambities te herzien. Via een bredere strategische focus en kiezen voor een sectorale benadering of een integrale aanpak. Waarbij de laatste zou zorgen voor samenwerking op meerdere thema's, zoals ruimtelijke ontwikkeling en recreatie, wat de samenhang tussen economie, bereikbaarheid en leefbaarheid versterkt en de regio economisch robuuster maakt. Rol MRDH naar buiten toe Een strategische en integrale benadering van het economisch vestigingsklimaat kan worden ondersteund door het organiseren van bijeenkomsten zoals een "Economische top" om gezamenlijke ambities te bespreken en een centrale positie in netwerken te versterken.

Verder kan MRDH haar netwerkpositie vergroten door meer contacten met belangrijke stakeholders, zoals omliggende regio's, ministeries, bedrijven en kennisinstellingen en verbeterde betrokkenheid bij besluitvormingsprocessen. Inzet van capaciteit De strategische keuzes van de MRDH voor het economisch vestigingsklimaat en haar externe rol beïnvloeden direct de beschikbare capaciteit, waarbij een grotere strategische focus meer tijd en middelen vergt en mogelijk ten koste gaat van operationele taken. Gezien de huidige beperkte capaciteit moet er een zorgvuldige afstemming plaatsvinden tussen strategie, operationele taken en het beschikbare budget. Het ontwerp Actieplan Met in de hand de uitkomsten van het evaluatieonderzoek is het actieplan opgesteld. In het actieplan zijn per thema concrete acties opgenomen die een bijdrage moeten leveren aan de doorontwikkeling van de MRDH. Het actieplan is uitgewerkt via vijf actielijnen: 1. Ontwikkeling organisatie MRDH; 2. Samenwerking bij de Vervoersautoriteit; 3. Samenwerking bij het Economisch Vestigingsklimaat; 4. Democratische legitimiteit en raadsbetrokkenheid; 5. Participatie en inwonersbetrokkenheid. Ad 1. - Ontwikkeling organisatie MRDH Met de toenemende impact van Europese, nationale en provinciale opgaven op de twee pijlers van de MRDH is de druk op de organisatie groter aan het worden.

Daarnaast zien we dat de capaciteit bij gemeenten voor de twee pijlers afneemt (bezuinigingen/vacatures). Voor de beide pijlers geldt dat daarom een versterking van de eigen MRDH organisatie voorwaardelijk is om invulling te geven aan de opgaven. Onderzoek is nodig met betrekking op welke wijze de verdere ontwikkeling van de MRDH organisatie vormgegeven moet worden. En er moet sprake zijn van prioritering: beschikbare middelen effectiever benutten. Voorgesteld wordt ook om MRDH support structureel onderdeel uit te laten maken van de organisatie van de MRDH, met een doorgroei. Daarmee kan een bijdrage worden geleverd aan de capaciteitsvraagstukken bij gemeenten op de thema’s mobiliteit en economie. Ad 2. - Samenwerking bij de Vervoersautoriteit (Va) De komende jaren staan in het teken van het realiseren van een toekomstbestendige mobiliteit voor onze regio. Door een verbreding van de samenwerking met diverse partijen, zoals het bedrijfsleven en kennisinstellingen, kunnen de ambities uit de mobiliteitsvisie worden waargemaakt. Via het proces van

4

de mobiliteitsvisie zijn al veel betrokkenen aangehaakt, en ook tijdens de uitvoering zullen deze partijen een actieve rol spelen. Om de juiste focus te behouden, wordt er binnen de pijler Vervoersautoriteit een scherpere prioritering aangebracht in de thema’s. Verkeersveiligheid en duurzaamheid zijn thema’s die bij uitstek om een sterkere regionale aanpak vragen. Onderzocht gaat ook worden of en zo ja op welke wijze met vervoerders afspraken gemaakt kunnen worden over een actieve communicatieplicht met betrekking tot de ontwikkeling van het lijnennet en daarnaast of dit onderdeel moet worden van toekomstige concessies. Ad 3. - Samenwerking bij het Economisch Vestigingsklimaat (Ev) Er wordt werk gemaakt van een nieuwe visie op het economisch vestigingsklimaat en meer strategische samenwerking. De visie moet daarnaast de basis bieden voor vernieuwing van het uitvoeringsinstrumentarium en leiden tot concrete, meetbare doelstellingen die de impact van de inzet van de MRDH zichtbaar maken. Verder is er behoefte aan een structurele investering in strategievorming, lobby en het regionale economische netwerk. Zowel binnen als buiten de MRDH. Een betere verbinding met het bedrijfsleven en een focus op één of twee grote regionale projecten in plaats van meerdere lokale projecten kunnen helpen om de economische profilering en zichtbaarheid te vergroten.

Bij de uitwerking van de visie op het economisch vestigingsklimaat staat een integrale aanpak van de samenwerking op meerdere thema’s zoals ruimtelijke ordening, energie en recreatie centraal. Hierdoor wordt de samenhang versterkt tussen economie, bereikbaarheid en leefbaarheid. In het proces om te komen tot een economische visie wordt een top georganiseerd met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, kennisinstellingen en medeoverheden om antwoord te geven op de vraag hoe we met elkaar het economisch vestigingsklimaat kunnen versterken. Ad 4. - Democratische legitimiteit en raadsbetrokkenheid De samenwerking binnen de MRDH is formeel goed gelegitimeerd. In lijn met het onderzoek van Berenschot worden daarom geen voorstellen gedaan tot aanpassing van de governancestructuur. Wel worden voorstellen gedaan om binnen de huidige GR de werkwijze te verbeteren. Met als doel om het verschil tussen de formele legitimiteit en de ervaren legitimiteit te verkleinen. Het vergroten van betrokkenheid van raadsleden, partners en participanten is daarbij cruciaal. Er wordt onder meer ingezet op aantrekkelijkheid van de rol van leden van de MRDHadviescommissies. Het verminderenan de stukkenstroom en een verbeterd inwerkprogramma voor nieuwe leden draagt daartoe aan bij.

Door middel van de al jaren bestaande Capelse Denktank MRDH is in Capelle a/d IJssel de raadsbetrokkenheid overigens al beter dan in menig andere gemeente. Het ontwerp actieplan is aan de orde geweest in deze Denktank, op 4 maart 2025, waarbij aandacht gevraagd voor het vergroten van de raadsbetrokkenheid bij de 21 MRDH-gemeenten. Daarvoor staan in het ontwerp actieplan dus reeds een aantal acties opgenomen. Het ruimte gaan bieden voor de inzet van steunraadsleden (of Capelse burgerraadsleden) is daar ook nog een van. De Denktank geeft daarnaast ook de suggestie mee om de MRDH te laten kijken hoe de MRDH-gemeenten kunnen leren van elkaar én van andere metropoolregio’s als het gaat om het vergroten van voldoende raadsbetrokkenheid; deze suggestie is daarom opgenomen in de beantwoordingsbrief aan de MRDH. Ad 5. - Participatie en inwonersbetrokkenheid Het betrekken van relevante belanghebbenden zoals inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven helpt bij het opbouwen van een breed gedragen visie op regionale vraagstukken. Om de participatie van inwoners in de besluitvormingsprocessen van de MRDH te vergroten, is het noodzakelijk om duidelijke richtlijnen en kaders op te stellen die de basis vormen voor participatie. Per traject zal een afweging gemaakt moeten worden of inwonersparticipatie toegevoegde waarde heeft.

Concluderend Gezien de bovenvermelde doorlopen procedure om te komen tot het actieplan en erop vertrouwende dat de voorgestelde actielijnen de doorontwikkeling van de MRDH verder brengt adviseren wij de gemeenteraad voor te stellen geen zienswijze in te dienen ten aanzien van het ontwerp Actieplan Evaluatie MRDH, en daartoe het conceptraadsvoorstel en -besluit vast te stellen.

5

FINANCIEN N.v.t.

JURIDISCH ADVIES N.v.t.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

COMMMUNICATIE N.v.t.

BIJLAGEN − − − −

Concept raadsvoorstel en -besluit; Conceptantwoordbrieven; Aanbiedingsbrief MRDH; Ontwerp Actieplan Evaluatie MRDH.

6