07.02 - BBV Resultaten verkenning aardgasvrij ’s-Gravenweg (Oost en West) en Bermweg en omgeving - 1391395

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: S den Breejen Afdeling / Unit: SO - Duurzaamheid, Milieu en Wonen Portefeuillehouder: S. Geissler

Vergaderdatum: 27 februari 2024 Behandelwijze: Hamerstuk Documentnummer: 1391395

ONDERWERP Resultaten verkenning aardgasvrij ’s-Gravenweg (Oost en West) en Bermweg en omgeving

SAMENVATTING In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen met als doel om in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben. Op 7 maart 2022 is de Capelse Transitievisie Warmte door de gemeenteraad vastgesteld. In de Transitievisie Warmte staat hoe alle gebouwen in Capelle aan den IJssel aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Dit betekent dat de gemeente op zoek gaat naar een andere manier van verwarmen. Voor een bredere verduurzaming is het programma duurzaamheid vastgesteld op 3 juli 2023. Naast een stads brede besparingsaanpak gaat de gemeente ook gebiedsgericht aan de slag met de overstap naar aardgasvrij. In de Capelse Transitievisie Warmte zijn vier gebieden aangewezen waar de gemeente verkenningen start naar aardgasvrij. Eén van die gebieden is de ’s-Gravenweg West. Het college heeft besloten de gemeenteraad voor te stellen, op basis van de resultaten van de verkenning ’s-Gravenweg West, deze verkenning te laten gelden op de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West), een uitvoeringsplan op te stellen voor de gehele ‘s-Gravenweg (Oost en West) en parallel hieraan bewoners alvast te informeren over het in eigen tempo voorbereiden op aardgasvrij door te isoleren naar de standaard voor woningisolatie en over te stappen naar elektrisch koken.

Daarnaast wordt de gemeenteraad voorgesteld om een verkenning te starten voor de Bermweg en omgeving. Op de ’s-Gravenweg Oost en de Bermweg staan namelijk vergelijkbare huizen als op de ‘s-Gravenweg West. Hiermee verwachten wij een grotere slag te kunnen slaan in de doelstelling van het Programma Duurzaamheid 2023-2026 om op koers te blijven om in 2030 voor 45% aardgasvrij te zijn.

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. Het collegebesluit van 16 januari 2024 inzake de resultaten verkenning aardgasvrij ’s-Gravenweg (Oost en West) en Bermweg en omgeving in te trekken; 2. De gemeenteraad voor te stellen: a. kennis te nemen van de resultaten van de verkenning Aardgasvrij ’s-Gravenweg West; b. deze verkenning te laten gelden op de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West); c. op basis van de resultaten een uitvoeringsplan op te stellen voor de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West) en parallel hieraan bewoners alvast te informeren over het in eigen tempo voorbereiden op aardgasvrij door te isoleren naar de standaard voor woningisolatie en over te stappen naar elektrisch koken; d. een verkenning te starten voor de Bermweg en omgeving; 3. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake resultaten verkenning Aardgasvrij ’s-Gravenweg West vast te stellen; 4. Het conceptraadsvoorstel en -raadsbesluit inzake resultaten verkenning Aardgasvrij ’s-Gravenweg West ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad.

1

BESLUIT: 27 februari 2024

Het college besluit conform het voorstel.

2

INHOUD/STREKKING 1. Aanleiding In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen met als doel om in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben. Op 7 maart 2022 is de Capelse Transitievisie Warmte door de gemeenteraad vastgesteld. In de transitievisie staat hoe alle gebouwen in Capelle aan den IJssel aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Dit betekent dat wij op zoek gaan naar een andere manier van verwarmen. Voor de bredere verduurzaming is het Programma Duurzaamheid 2023-2026 ‘Capelle verandert duurzaam ‘door de gemeenteraad vastgesteld op 3 juli 2023. Hierin zijn vier veranderprincipes benoemd: de verandering doen wij samen, de verandering is voor iedereen eerlijk, de gemeente geeft het goede voorbeeld in de verandering en de verandering betekent opbouwen maar ook afbreken. Naast een stads brede besparingsaanpak, die onderdeel uitmaakt van het Programma Duurzaamheid 2023-2026, gaan wij ook gebiedsgericht aan de slag met de overstap naar aardgasvrij. Wij houden daarbij rekening met de handreiking betaalbaarheid warmtetransitie. Een gebiedsaanpak bestaat uit vier stappen: 1. verkenning naar aardgasvrij in een gebied. Op basis van de resultaten van de verkenning beslist de gemeenteraad of wij een uitvoeringsplan voor de overstap naar aardgasvrij gaan opstellen; 2. het opstellen van een projectplan.

Het projectplan wordt vastgesteld door uw college; 3. het opstellen van een uitvoeringsplan; 4. het uitvoeringsplan wordt vastgesteld door uw college, op basis waarvan een wijziging van het omgevingsplan kan worden voorgelegd aan de gemeenteraad. 2. Doelstelling Het belangrijkste doel van deze verkenning was om inzicht te krijgen in de mogelijke aardgasvrije warmteopties conform de Transitievisie Warmte voor de woningen in het gebied. Daarnaast is gekeken naar de volgende aspecten: - wat voor soort gebouwen staan er? - wat is het energieverbruik? - zijn er werkzaamheden gepland? - wat zijn de sociale kenmerken? - zijn er bewonersinitiatieven? Het doel van de verkenning is om te bepalen welke warmteoptie het meest geschikt is voor een aardgasvrij oplossing. Er is onderzoek uitgevoerd naar de beschikbare aardgasvrije warmteopties. Daaruit zijn de twee of drie beste opties geselecteerd voor verder onderzoek. Hierbij wordt specifiek gekeken naar de kosten en CO2-uitstoot. 3. Proces Er is begonnen met een bureauonderzoek naar de energie labels van de woningen en de eventuele verduurzamingsmaatregelen die er zijn genomen. Op de ’s-Gravenweg West zijn weinig energie labels beschikbaar. Weinig bewoners zijn daar de afgelopen jaren verhuisd. Er is dus weinig bekend over de duurzame staat van de woningen aan de 's-Gravenweg West, op basis van beschikbare gegevens.

Wij voerden een enquête uit om meer inzicht te krijgen in de opvattingen van bewoners in dit gebied over het verduurzamen van hun woningen. Daarnaast wilden wij ook weten welke verduurzamingsmaatregelen zij mogelijk zelf hebben getroffen. Van de 150 huishoudens in de buurt namen 24 deel aan de enquête, wat overeenkomt met 16%.

3

Naast het bureauonderzoek en de enquête lieten wij ook een technische en financiële analyse uitvoeren om de meest voor de hand liggende warmte-opties te bepalen voor drie representatieve woningen. Deze woningen zijn geselecteerd, omdat ze het grootste deel van de woningen in dit gebied vertegenwoordigen, er is niet gekeken of bewoners zelf al schil verbeteringen hebben aangebracht. -

-

Voorbeeldwoning 1: Goed geïsoleerde twee-onder-een-kapwoning met een bouwjaar tussen 1992 en 2011 (22% van totaal). Voorbeeldwoning 2: Oude vrijstaande woning met een bouwjaar tussen 1946-1965 (16% van totaal). Voorbeeldwoning 3: Zeer oude vrijstaande woning met een bouwjaar t/m 1945 (14% van totaal).

4. Resultaten A. Uitkomsten bureauonderzoek en enquête a. Ruimtelijke kenmerken De woningen op de ’s-Gravenweg West staan relatief ver uit elkaar. Het is niet interessant/rendabel om een warmtenet aan te leggen voor deze hoeveelheid woningen. Dit heeft invloed op de keuze om voor een individuele oplossing te gaan. Verder zien wij dat het grootste deel gebouwd is tussen 1992 en 2011 en het overige grootste deel is gebouwd voor 1965. Voor deze tweede groep is isolatie een punt van aandacht. b. Sociale kenmerken Op de ’s-Gravenweg West zijn geen bewonersinitiatieven. Verder wonen er over het algemeen bewoners met een bovengemiddeld inkomen. c. Werkzaamheden Op dit moment zijn er geen werkzaamheden die van invloed zijn op dit project. B. Uitkomsten technische en financiële analyse Uit de technische en financiële analyse blijkt allereerst dat voor dit gebied een individuele warmteoptie voor de hand ligt in lijn met de transitievisie. Een collectieve warmteoptie is hier niet haalbaar, omdat de woningen relatief ver uit elkaar liggen. Voor de drie voorbeeldwoningen zijn vervolgens drie aardgasvrije technieken doorgerekend. De doorrekening is zowel op kosten, Total Cost of Ownership (TCO) als op CO 2-uitstoot gedaan. De kosten zijn gebaseerd op een levensduur van 15 jaar.

De aardgasvrije technieken waarnaar is gekeken, zijn de hybride warmtepomp, de individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp, individuele warmtepomp met bodemlus en individuele warmtepomp met zeer laagtemperatuur warmtenet. Er is gekozen voor deze technieken, omdat dit financieel en technisch de meest haalbare warmteopties zijn in het gebied ’s-Gravenweg West. Ter vergelijking is ook de optie van verwarmen op aardgas met een cv-ketel meegenomen, hoewel deze optie in de toekomst niet meer relevant zal zijn. De optimale technische benadering voor Total Cost of Ownership (TCO) en CO 2 -reductie varieert per type woning. Bepaalde technieken presteren goed, maar de resultaten verschillen op het gebied van TCO en CO2 -reductie, rekening houdend met prijsgevoeligheid. In onderstaande tabel worden gemiddelde kosten weergegeven, inclusief energiekosten, onderhoudskosten, jaarlijkse kapitaallasten en voor schilverbetering (brede vorm van isolatie). De kostenanalyse levert het volgende inzicht op:

4

Voorbeeldwoning 1: twee-onder-een-kapwoning, bouwjaar 1992-2001. Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- € 2.200,00

840 kg

+/- € 2.550,00

620 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus

+/- € 2.100,00

1.360 kg

Individuele warmtepomp met zeer laagtemperatuur warmtenet Individuele cv-ketel

+/- € 2.400,00

1.100 kg

+/- € 2.250,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Voorbeeldwoning 2: oude vrijstaande woning, bouwjaar 1946-1965. Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- € 3.550,00

1.400 kg

+/- € 3.900,00

1.050 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus

+/- € 3.600,00

2.200 kg

Individuele cv-ketel

+/- € 3.800,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Voorbeeldwoning 3: zeer oude vrijstaande woning, bouwjaar t/m 1945 Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- € 3.900,00

1.750 kg

+/- € 4.300,00

1.300 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus

+/- € 4.050,00

2.550 kg

Individuele cv-ketel

+/- € 4.400,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Woonlastenneutraal is in de transitievisie vastgesteld als uitgangspunt voor de overstap naar aardgasvrij. Elke (woon)situatie is uniek. De mogelijkheid om woonlastenneutraal over te stappen hangt af van diverse factoren, zoals de isolatie van de woning, het bouwjaar en het energielabel. Uit de berekeningen voor deze verkenning blijkt dat bewoners in de meeste gevallen woonlastenneutraal kunnen overstappen naar aardgasvrije opties, waarbij er vaak een voordeliger alternatief is dan een cv-ketel. Het overstappen naar een aardgasvrije installatie vereist echter wel een investering van de bewoners zelf.

5

Onderstaande technieken zijn in de analyse niet doorgerekend. De technieken zijn technisch wel mogelijk, maar niet kansrijk. Per techniek noemen wij de reden hiervan. − Infraroodverwarming. Valt af vanwege de hoge energielasten en omdat infraroodverwarming over het algemeen alleen als bijverwarming gebruikt wordt. − Hoog temperatuur luchtwarmtepomp. Valt af vanwege de lagere efficiëntie, die niet aansluit bij het isoleren en vervolgens op een efficiëntere manier te kunnen verwarmen van woningen. − Waterstofketel. Cv-ketels die waterstof kunnen verbranden. Hiervan wordt binnen 15 jaar niet voldoende waterstofproductie verwacht om woningen grootschalig mee te verwarmen. Ook als dit verandert is het de vraag of het logisch is waterstof in te zetten in Capelle aan den IJssel omdat hier genoeg andere duurzame alternatieven zijn. − Pelletkachel / biomassaketel. Wij werken conform de transitievisie niet mee aan initiatieven om biomassa te gebruiken als warmtebron voor individuele woningen vanwege de negatieve gevolgen die het verbranden van hout kan hebben voor de (directe) omgeving door het vrijkomen van fijnstof.

CONCLUSIE Uit de verkenning blijkt dat individuele warmteoplossingen de meest geschikte optie zijn voor de 's-Gravenweg West. Bovendien tonen berekeningen aan dat de overstap naar een individuele aardgasvrije warmteoplossing woonlastenneutraal is. De kosten variëren niet significant, en in alle gevallen blijkt de individuele aardgasvrije optie zelfs voordeliger en milieuvriendelijker dan een cv-ketel. Het realiseren van deze overstap vereist echter een investering van de bewoners zelf. De bewoners hebben aangegeven zelf aan de slag te willen zonder begeleiding van de gemeente. Wij informeren de bewoners over de uitkomsten van de verkenning en verdere vervolgstappen. Wij adviseren u de gemeenteraad voor te stellen de bevindingen van deze verkenning toe te passen op de gehele 's-Gravenweg (Oost en West), aangezien de woningen en sociale kenmerken in dit gebied vergelijkbaar zijn. Het voorstel is om dit op de volledige 's-Gravenweg van toepassing te laten zijn en daarom voor te stellen een uitvoeringsplan op te stellen voor het gehele gebied. Tot slot stellen wij voor om een verkenning te starten voor de Bermweg, de Capelseweg en het Ringvaartpark. Hoewel dit gebied vergelijkbaar is qua woningen, verschilt het op sociaal gebied. Bij de Bermweg betreft het gedeelte ten oosten van de kruising met de Kanaalweg.

Het westelijke deel van de Bermweg maakt namelijk al deel uit van de verkenning Aardgasvrij Florabuurt en omgeving.

Figuur 1 warmtekaart 6

Uit de kaart blijkt dat rond de 's-Gravenweg West en de Bermweg een vergelijkbare gebiedsaanpak te verwachten is. Die is met name gericht op individuele aardgasvrije warmteopties, aangezien de huizen ver uit elkaar liggen. Daarom adviseren wij om een verkenning te starten op de Bermweg en omgeving. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om een gecombineerde aanpak of uitvoeringsplan te ontwikkelen. Wat stellen wij voor als vervolgstap voor de ’s-Gravenweg: a. bewoners informeren over de verkenning. b. projectplan opstellen.

FINANCIEN Het opstellen van het uitvoeringsplan en een nieuwe verkenning uitvoeren voor het gebied langs de Bermweg hebben geen financiële consequenties. Beide kunnen worden gedekt binnen het bestaande budget van het Programma Duurzaamheid.

JURIDISCH ADVIES Een deel van het voorbereiden op de overstap naar aardgasvrij is isoleren naar de standaard voor woningisolatie. Hier is de Wet natuurbescherming van toepassing. Verder heeft dit voorstel geen juridische consequenties.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

COMMUNICATIE De communicatieaanpak is erop gericht om de bewoners van de ’s-Gravenweg West uitgebreid te informeren over de beste mogelijkheid om hun huis aardgasvrij te maken, zodra de verkenning is vastgesteld is door de gemeenteraad. Om zoveel mogelijk mensen te bereiken, sturen wij een bewonersbrief met een korte samenvatting van de uitkomst van de verkenning. In dezelfde envelop ontvangen de bewoners een informatiefolder. Daarin staat in het kort een uitleg over Capelle Aardgasvrij in 2050 en welke stappen zij kunnen gaan nemen. Naast de bewonersbrief willen wij bewoners te kans geven om vragen te stellen tijdens een inloopdag. Na het vaststellen van de verkenning wordt een uitvoeringplan opgesteld. Hierover worden de bewoners geïnformeerd wanneer deze is afgerond. De communicatie gaat om een langdurige aanpak. Tussentijds wordt getoetst welke (communicatie)middelen nog meer nodig zijn om de animo om richting aardgasvrij te vergroten. Daarnaast zetten wij de communicatiekanalen van de gemeente in: website Duurzaam Capelle voor een nieuwsbericht en de nieuwsbrief van Duurzaam Capelle.

BIJLAGEN − −

Concept raadsvoorstel en -besluit Resultaat verkenning Aardgasvrij 's-Gravenweg West − Resultaten enquête − Rapport DWA 7