07.02 - BBV Capelse Transitievisie Warmte - 656022

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: P. Bakker Afdeling / Unit: SO - Stadsontwikkeling Portefeuillehouder: N.C. van Veen

Vergaderdatum: 1 februari 2022 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 656023

ONDERWERP Capelse Transitievisie Warmte

SAMENVATTING In het Klimaatakkoord zijn acties afgesproken om de uitstoot van CO 2 in Nederland te verlagen. Onder andere door te zorgen dat alle gebouwen in Nederland uiterlijk in 2050 aardgasvrij zijn. Want bij het gebruik van aardgas komt CO2 vrij. Wij moeten dus duurzame alternatieven vinden voor het gebruik van aardgas voor verwarming, warm water en om te koken. Deze overstap heet de warmtetransitie. Gemeenten hebben de regie in de warmtetransitie. Daarbij is afgesproken dat alle gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. De transitievisie moet vervolgens minstens elke vijf jaar worden geüpdatet om nieuwe ontwikkelingen te verwerken. Realisatie van de visie is nog niet mogelijk. Dit kan pas als de Rijksoverheid de middelen en instrumenten beschikbaar stelt die nodig zijn om zo’n enorme transitie te realiseren. Waarbij voor het college hard uitgangspunt is dat het kabinet zorgt voor een woonlasten neutrale overstap voor onze inwoners. Op 7 december 2021 heeft het college de concept Capelse Transitievisie Warmte vastgesteld. Van 16 december 2021 tot en met 19 januari 2022 heeft de transitievisie ter inzage gelegen. De inspraakreacties zijn verwerkt in de Nota van beantwoording. Het college heeft besloten de Capelse Transitievisie Warmte gewijzigd ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad.

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. De concept Nota van Beantwoording vast te stellen; 2. De indiener van een inspraakreactie te informeren over de concept Nota van Beantwoording; 3. De gemeenteraad voor te stellen: a. de Nota van Beantwoording vast te stellen; b. de Capelse Transitievisie Warmte, gewijzigd ten opzichte van de conceptversie, vast te stellen. 4. Het conceptraadsvoorstel en -besluit over de Capelse Transitievisie Warmte vast te stellen; 5. Het conceptraadsvoorstel en -besluit over Capelse Transitievisie Warmte ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad.

BESLUIT: 1 februari 2022

1. Het college besluit conform het voorstel; 2. Het college mandateert de portefeuillehouder de laatste wijziging in het voorstel aan te brengen.

1

INHOUD/STREKKING 1. Inleiding In lijn met internationale afspraken wil Nederland de uitstoot van CO 2 fors terugdringen. Met als doel het afremmen van klimaatverandering. In het Klimaatakkoord zijn acties afgesproken om de uitstoot van CO2 in Nederland te verlagen. Onder andere door te zorgen dat alle gebouwen in Nederland uiterlijk in 2050 aardgasvrij zijn. Want bij het gebruik van aardgas komt CO2 vrij. Wij moeten dus duurzame alternatieven vinden voor het gebruik van aardgas voor verwarming, warm water en om te koken. De landelijke afspraken sluiten aan bij de ‘stip op de horizon’ die de gemeenteraad in 2018 heeft gezet. Namelijk dat Capelle aan den IJssel in 2050 een duurzame, groene en schone stad is met een CO2 uitstoot van bijna nul. Warmtetransitie De overstap van het gebruik van aardgas naar het gebruik van duurzame energie voor verwarming, warm water en om te koken heet de warmtetransitie. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten de regie nemen in de warmtetransitie. Daarbij is afgesproken dat alle gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. De transitievisie moet vervolgens minstens elke vijf jaar worden geüpdatet om nieuwe ontwikkelingen te verwerken. 2.

Voortraject Op 28 september 2021 besloot uw college de concept transitievisie in principe vast te stellen en ter consultatie voor te leggen aan de raadscommissie Stadsontwikkeling- en Beheer (SOB) en aan de stakeholders die betrokken zijn bij het opstellen van de transitievisie. Dat zijn het Energiecollectief Capelle (ECC), Eneco, Havensteder, het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK) en Stedin. Daarnaast hebben wij op 5 oktober 2021 een bijeenkomst georganiseerd over de concept transitievisie. Tijdens deze bijeenkomst hebben wij vragen, suggesties en aandachtspunten van Capellenaren opgehaald. Op 7 december 2021 besloot uw college naar aanleiding van de consultatie de concept transitievisie gewijzigd definitief vast te stellen en ter inzage te leggen. 3. Capelse Transitievisie Warmte De visie is wettelijk verplicht en bevat een verkenning hoe alle gebouwen in Capelle aan den IJssel aardgasvrij gemaakt zouden kunnen worden. De realisatie van deze visie is echter nog niet mogelijk. Dit kan pas als de Rijksoverheid de middelen en instrumenten beschikbaar stelt die nodig zijn om zo’n enorme transitie te realiseren. Waarbij voor ons hard uitgangspunt is dat het kabinet zorgt voor een woonlasten neutrale overstap voor onze inwoners. Dit is in lijn met de motie die de Tweede Kamer op 29 oktober 2020 hierover heeft aangenomen.

Transitievisie en uitvoeringsplan Deze transitievisie is geen uitgewerkt plan voor de hele stad. Wel geeft het focus en richting voor de langere termijn. In een uitvoeringsplan wordt straks per gebied de definitieve keuze gemaakt wat het duurzame alternatief voor aardgas is en wanneer het aardgas wordt afgesloten. Het uitvoeringsplan laat ook de gevolgen zien voor Capellenaren, zowel financieel als wat het voor de gebouwen betekent. Het opstellen van een uitvoeringsplan doen wij met een gebiedsaanpak en start altijd eerst met een verkenning. Capelse warmteopties In Capelle aan den IJssel liggen, met de kennis van nu, twee warmteopties voor de hand: een warmtenet of een (elektrische) warmtepomp. Voor 2030 houden wij geen rekening met grootschalige beschikbaarheid van duurzaam gas (groengas of waterstof) voor de gebouwde omgeving. Dit kan na 2030 veranderen, maar ook dan is het de vraag of het logisch is duurzaam gas in te zetten in Capelle aan den IJssel, omdat hier genoeg andere duurzame alternatieven zijn. Wij staan open voor alle CO 2 vrije energiebronnen en houden innovaties goed in de gaten. De warmtekaart op pagina 22 laat voor alle buurten in Capelle aan den IJssel zien of een warmtenet (stadsverwarming) voor de hand ligt of een elektrische warmtepomp. Er zijn ook een paar buurten waar nog geen duidelijke voorkeur bekend is.

2

De meest kansrijke warmteoptie voor een gehele buurt hoeft overigens niet de meest logische optie te zijn voor alle gebouwen in een buurt. Zeker wanneer de bebouwing in een buurt divers is kan de warmteoptie per gebouwtype verschillen. Wel geeft de warmtekaart richting in wat de meest waarschijnlijke warmteoptie is op buurtniveau. Uitvoering Wij zetten de komende jaren vooral in op energiebesparing. Want besparen is altijd goed. Welke aardgasvrije optie er eventueel ook komt. Wij zetten daarbij vooral in op isolatie: goed voor het comfort, de portemonnee en het klimaat. Daarnaast ronden wij de twee verkenningen af (Rivium en Florabuurt en omgeving) die in opdracht van de raad in 2019 zijn gestart. Verdere uitvoering van de Transitievisie Warmte en het uitvoeren van verdere verkenningen (CapelleXL en 's-Gravenweg West) zijn afhankelijk van ondersteuning en financiering vanuit de Rijksoverheid. Doelstellingen Koersdocument De gemeenteraad heeft op 5 februari 2018 het Koersdocument Duurzaam Capelle vastgesteld. Hierin is onder andere de doelstelling opgenomen dat in 2030 49% van de gebouwde omgeving aardgasvrij is. Indien de Rijksoverheid zorgt voor de juiste randvoorwaarden kunnen de gebouwen in het Rivium en in de Florabuurt en omgeving naar verwachting voor of rond 2030 de overstap maken naar een aardgasvrije warmteoptie. Dit gaat om ongeveer 4.800 woningequivalenten (weq).

Woningequivalenten is een landelijke definitie om woningen en andere type gebouwen bij elkaar op te kunnen tellen. Samen met de 12.800 weq die nu al aardgasvrij zijn en gebouwen met een aardgasaansluiting die de komende jaren worden gesloopt of getransformeerd, kunnen in of rond 2030 dan naar verwachting ongeveer 18.100 weq aardgasvrij zijn. Dit is exclusief Capellenaren die de komende jaren individueel zelf de overstap maken naar aardgasvrij. 18.100 weq komt neer op 45% van de gebouwde omgeving. Voor de periode 2030-2050 resteert dan nog een opgave van 22.000 weq. Ten opzichte van de doelstelling van 49% gaat het om een verschil van 1.600 weq. Wij stellen voor in de Transitievisie Warmte hiervoor geen extra verkenning aan te wijzen, maar eerst de verkenningen die zijn opgenomen in de transitievisie uit te werken. Dit is al een grote opgave. 4. Inspraak De concept transitievisie warmte heeft van 16 december 2021 tot en met 19 januari 2021 ter inzage gelegen. Iedereen is in de gelegenheid gesteld een inspraakreactie kenbaar te maken. Naast de gebruikelijke wijze van publicatie in Het Kontakt hebben wij Capellenaren via een campagne op social media geïnformeerd over de concept transitievisie en wat zij nu al kunnen doen op het gebied van energiebesparing. Op 13 januari 2021 organiseerden wij een digitale informatiebijeenkomst. Hier waren ongeveer 60 Capellenaren bij aanwezig.

Ook organiseerden wij op 11 januari 2021 digitale inloopbijeenkomsten voor bewoners van de Molenbuurt, Bloemenbuurt Oost, en Bloemenbuurt West. Wij merken tijdens de bijeenkomsten en uit de vele vragen die wij gedurende de inspraakperiode hebben ontvangen dat Capellenaren vooral praktische vragen hebben. Wat betekent de verwachte warmteoptie voor hun woning? Wat is verstandig om te doen als de CV ketel kapot gaat? Is een hybride warmtepomp met de huidige aardgasprijzen interessant? Welke subsidies zijn beschikbaar? Inspraakreacties Er is 1 inspraakreactie ontvangen. Overige reacties betroffen vooral praktische vragen en indieners gaven bij navraag aan dat het niet ging om een inspraakreactie. Bijgevoegde concept Nota van Beantwoording geeft een overzicht van de ingediende reactie en het voorstel voor beantwoording. Naar aanleiding van de inspraakreactie stellen wij voor de definitie van woonlastenneutraliteit aan pagina 9 van de Transitievisie Warmte toe te voegen. 5. Ambtshalve wijzigingen Wij stellen voor in de transitievisie te verduidelijken dat Capelle aan den IJssel open staat voor alle CO2 vrije energiebronnen en dat wij innovaties goed in de gaten houden. Zo zijn wij met het Energiecollectief Capelle in gesprek over elektrische warmtepompen op hoge temperaturen.

3

Om gemeenten de juiste wettelijke instrumenten voor de warmtetransitie te geven (één van de randvoorwaarden van de VNG voor haar handtekening onder het Klimaatakkoord) werkt de Rijksoverheid aan twee nieuwe wetten: de Wet collectieve warmtevoorziening (ook wel de nieuwe warmtewet genoemd) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (WGIW). In de concept WGIW is onder andere opgenomen dat gebouweigenaren keuzevrijheid hebben qua duurzame warmteoptie. Dit geldt ook voor gebouweigenaren die vooruitlopend op een gebiedsaanpak al de overstap hebben gemaakt naar een aardgasvrije warmteoptie. Wij stellen voor dit te verduidelijken in de transitievisie. Onder andere omdat wij hier vragen over hebben gekregen van Capellenaren. Om de transitievisie te laten voldoen aan de eisen in de concept WGIW, stellen wij voor informatie over het aantal weq wat voor of rond 2030 de overstap kan maken naar aardgasvrij (mits voldaan wordt aan de randvoorwaarden) in de transitievisie op te nemen. Capellenaren hebben ons terecht gewezen dat het gasverbruik bij het installeren van een (hybride) warmtepomp weliswaar daalt, maar het elektriciteitsverbruik stijgt. Wij stellen voor dit toe te voegen aan de verschillende teksten over hybride warmtepompen. In de concept transitievisie gebruikten wij nog data over het aardgasverbruik uit 2019. Recent zijn de data over 2020 bekend geworden.

Wij stellen voor deze nieuwe data op te nemen in de transitievisie. Wij stellen voor als extra randvoorwaarde aan de transitievisie toe te voegen dat de energie infrastructuur de overstap naar aardgasvrij moet kunnen bijhouden. Tot 2030 voorziet Stedin wat betreft het elektriciteitsnet geen knelpunten in Capelle aan den IJssel. Door Stedin tijdig bij de uitvoering van de energietransitie te betrekken willen wij ervoor zorgen dat dit ook zo blijft. 6. Vervolgtraject De indiener van een inspraakreactie ontvangt een brief met de concept Nota van Beantwoording en informatie over hoe indiener eventueel gebruik kan maken van het inspreekrecht. Wij informeren hier ook de eerder betrokken stakeholders over.

FINANCIEN Het vaststellen van de transitievisie heeft geen financiële consequenties. Het uitvoeren van de plannen vraagt wel extra capaciteit van alle gemeenten. Met het onderzoek ‘Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord’ heeft de Raad voor Openbaar Bestuur uit laten zoeken dat een gemeente als Capelle aan den IJssel ongeveer 18 FTE medewerkers nodig heeft om de taken uit het Klimaatakkoord uit te voeren. Het nieuwe kabinet trekt vanaf 2023 extra geld uit voor de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden en de planbureaus. Het gaat om 300 miljoen voor 2023, 500 miljoen voor 2024 en tussen 2025 en 2030 om jaarlijks 800 miljoen. Een verdeling wordt naar verwachting in de mei- of septembercirculaire bekend. Nieuwe activiteiten starten pas nadat wij hiervoor voldoende financiën van de Rijksoverheid voor hebben ontvangen.

JURIDISCH ADVIES De transitievisie heeft geen juridische status. Door de transitievisie vast te stellen, besluit de raad vooral over het voorgestelde proces voor de komende jaren. In het vervolgproces worden wel documenten vastgesteld die juridische consequenties hebben. Het uitvoeringsplan vormt straks namelijk de onderbouwing voor het wijzigen van het omgevingsplan. Het omgevingsplan betreft de uitwerking van het uitvoeringsplan in juridisch afdwingbare regels die gelden voor iedereen.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

4

COMMMUNICATIE Wij stellen een communicatieaanpak voor die bestaat uit twee onderdelen: Gebiedsaanpak De meeste communicatie en participatie met Capellenaren over de warmtetransitie gaat plaatsvinden in een gebiedsaanpak. Hierbij volgen wij de Visie Burgerparticipatie en de participatieverordening. Bij de start van een gebiedsaanpak informeren wij Capellenaren dat er in hun gebied een verkenning gaat starten. Bewoners en andere belanghebbenden worden betrokken bij het doen van de verkenning en geïnformeerd over de uitkomsten. Op basis van de verkenning neemt de gemeenteraad het besluit of er een uitvoeringsplan wordt opgesteld. Als dat het geval is, wordt er een projectplan geschreven. In het projectplan wordt het proces om tot een uitvoeringsplan te komen vastgelegd. Het gaat ook over de participatie en communicatie bij het maken van het uitvoeringsplan. Natuurlijk vindt ook bij de uitvoering van het uitvoeringsplan uitgebreid communicatie met de Capellenaar plaats. Stadsbreed Wij verbinden de warmtetransitie steeds met andere relevante opgaven, acties en bijeenkomsten vanuit het Programma Duurzaamheid en waar mogelijk ook daarbuiten. Wij betrekken het onderwerp aardgasvrij onder andere in de aanpak van energiearmoede, bij inkoopacties isoleren en tijdens bijeenkomsten voor VvE's. Wij merken nu al dat steeds meer Capellenaren hierover vragen stellen.

Daarnaast starten wij vanaf het voorjaar van 2022 een communicatiecampagne over wat aardgasvrij betekent voor de Capellenaar, gekoppeld aan de verschillende verwachte warmteopties. Hierbij sluiten wij aan op de reeks 'De Capellenaar krijgt het voor elkaar'.

BIJLAGEN 1. Concept Nota van Beantwoording; 2. Concept raadsvoorstel en –besluit; 3. Capelse Transitievisie Warmte.

5