07.01 - Raadsvoorstel -besluit resultaten verkenning aardgasvrij 's-Gravenweg ....

Zaaknr:1391392

Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel

Portefeuillehouder college / burgemeester griffier / initiatiefnemer raad

1391408 Sjoerd Geissler Raadsvergadering

Programma / product / collegewerkplan

25 maart 2024

Duurzaamheid

ONDERWERP Resultaten verkenning Aardgasvrij ’s-Gravenweg (Oost en West) en Bermweg en omgeving

GEVRAAGDE BESLISSING

1. Kennis te nemen van de resultaten van de verkenning Aardgasvrij ’s-Gravenweg West; 2. Deze verkenning te laten gelden op de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West); 3. Op basis van de resultaten een uitvoeringsplan op te stellen voor de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West) en parallel hieraan bewoners alvast te informeren over het in eigen tempo voorbereiden op aardgasvrij door te isoleren naar de standaard voor woningisolatie en over te stappen naar elektrisch koken; 4. Een verkenning aardgasvrij te starten voor de Bermweg en omgeving.

WETTELIJKE BASIS / AANLEIDING RAADSVOORSTEL In de Capelse Transitievisie Warmte zijn vier gebieden aangewezen waar wij verkenningen starten naar aardgasvrij. Eén van die gebieden is ’s-Gravenweg West. Wij hebben ervoor gekozen om te starten met de ’s-Gravenweg West en niet de gehele ’s-Gravenweg, omdat de uitkomsten van de modellen die zijn gebruikt voor de warmtekaart in de Transitievisie het meest eenduidig waren in het gebied tussen de Kanaalweg en de Prins Alexanderlaan. Begin 2023 zijn wij gestart met de verkenning naar aardgasvrij op de ’s-Gravenweg West.

BEOOGD DOEL / EFFECT Het doel van de verkenning was om inzicht te krijgen in de mogelijke aardgasvrije warmteopties conform de Transitievisie Warmte voor de woningen in het gebied.

ONDERBOUWING VAN DE GEVRAAGDE BESLISSING

1.

Aanleiding In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten een Transitievisie Warmte opstellen met als doel om in 2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben. Op 7 maart 2022 is de Capelse Transitievisie Warmte door uw Raad vastgesteld. In de transitievisie staat hoe alle gebouwen in Capelle aan den IJssel aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Dit betekent dat wij op zoek gaan naar een andere manier van verwarmen. Voor de bredere verduurzaming is het Programma Duurzaamheid 2023-2026 ‘Capelle verandert duurzaam’ door uw Raad vastgesteld op 3 juli 2023.

1

Zaaknr:1391392

Hierin zijn vier veranderprincipes benoemd: de verandering doen wij samen, de verandering is voor iedereen eerlijk, de gemeente geeft het goede voorbeeld in de verandering en de verandering betekent opbouwen maar ook afbreken. Naast een stads brede besparingsaanpak die onderdeel uitmaakt van het Programma Duurzaamheid 2023-2026 gaan wij ook gebiedsgericht aan de slag met de overstap naar aardgasvrij, waarbij wij rekening houden met de handreiking betaalbaarheid warmtetransitie. Een gebiedsaanpak bestaat uit vier stappen: 1. verkenning naar aardgasvrij in een gebied. Op basis van de resultaten van de verkenning beslist de gemeenteraad of we een uitvoeringsplan voor de overstap naar aardgasvrij gaan opstellen; 2. het opstellen van een projectplan hoe we het uitvoeringsplan gaan opstellen. Het projectplan wordt vastgesteld door het college; 3. het opstellen van een uitvoeringsplan. 4. het uitvoeringsplan wordt vastgesteld door het college, op basis waarvan een wijziging van het omgevingsplan kan worden voorgelegd aan de gemeenteraad. 2. Doelstelling Het belangrijkste doel van deze verkenning was om inzicht te krijgen in de mogelijke aardgasvrije warmteopties conform de transitievisie voor de woningen in het gebied.

Daarnaast is gekeken naar de volgende aspecten: − wat voor soort gebouwen staan er? − wat is het energieverbruik? − zijn er werkzaamheden gepland? − wat zijn de sociale kenmerken? − zijn er bewonersinitiatieven? Het doel van de verkenning is om te bepalen welke warmteoptie het meest geschikt is voor een aardgasvrije oplossing. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de beschikbare aardgasvrije warmteopties. Daaruit zijn de twee of drie beste opties geselecteerd voor verder onderzoek. Hierbij wordt specifiek gekeken naar de kosten en CO2-uitstoot. 3. Proces Er is begonnen met een bureauonderzoek naar de energie labels van de woningen en de eventuele verduurzamingsmaatregelen die er zijn genomen. Op de ‘s-Gravenweg West zijn weinig energie labels beschikbaar. De afgelopen jaren verhuisden er weinig bewoners. Daardoor is er weinig bekend over de duurzame staat van de woningen aan de 's-Gravenweg West, op basis van beschikbare gegevens. Wij voerden een enquête uit om meer inzicht te krijgen in de opvattingen van bewoners in dit gebied over het verduurzamen van hun woningen. Daarnaast wilden wij ook weten welke verduurzamingsmaatregelen zij mogelijk zelf hebben getroffen. Van de 150 huishoudens in de buurt namen 24 deel aan de enquête, wat overeenkomt met 16%.

Naast het bureauonderzoek en de enquête voerden wij ook een technische en financiële analyse uit om de meest voor de hand liggende warmteopties te bepalen voor drie representatieve woningen. Deze woningen zijn geselecteerd omdat ze het grootste deel van de woningen in dit gebied vertegenwoordigen. Tijdens het selecteren van de woningen is niet gekeken of bewoners zelf al schil verbeteringen hebben aangebracht. Het gaat om de volgende voorbeeldwoningen: − Voorbeeldwoning 1: Goed geïsoleerde twee-onder-een-kapwoning met een bouwjaar tussen 1992 en 2011 (22% van totaal). − Voorbeeldwoning 2: Oude vrijstaande woning met een bouwjaar tussen 1946-1965 (16% van totaal). − Voorbeeldwoning 3: Zeer oude vrijstaande woning met een bouwjaar t/m 1945 (14% van totaal).

2

Zaaknr:1391392

4.

Resultaten A. Uitkomsten bureauonderzoek en enquête a. Ruimtelijke kenmerken De woningen op de ’s-Gravenweg West staan relatief ver uit elkaar. Het is niet interessant/rendabel om een warmtenet aan te leggen voor deze hoeveelheid woningen. Dit heeft invloed op de keuze om voor een individuele oplossing te gaan. Verder zien wij dat het grootste deel gebouwd is tussen 1992 en 2011 en het overige grootste deel is gebouwd voor 1965. Voor deze tweede groep woningen is isolatie een punt van aandacht. b. Sociale kenmerken Op de ’s-Gravenweg West zijn geen bewonersinitiatieven. Verder wonen er over het algemeen bewoners met een bovengemiddeld inkomen. c. Werkzaamheden Op dit moment zijn er geen revelante werkzaamheden die van invloed zijn op de overstap naar aardgasvrij of een slimme combinatie kunnen vormen (werk met werk maken). B. Uitkomsten technische en financiële analyse Uit de technische en financiële analyse blijkt dat voor dit gebied een individuele warmteoptie voor de hand ligt in lijn met de Transitievisie. Een collectieve warmteoptie is hier niet haalbaar, omdat de woningen relatief ver uit elkaar liggen. Voor de drie voorbeeldwoningen zijn vervolgens drie aardgasvrije technieken doorgerekend. De doorrekening is zowel op kosten, Total Cost of Ownership (TCO) en op CO2-uitstoot. De kosten zijn gebaseerd op een levensduur van 15 jaar.

De aardgasvrije technieken waarnaar is gekeken, zijn de individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp, de individuele warmtepomp met bodemlus en de individuele warmtepomp met zeer laagtemperatuur warmtenet. Conform de beschrijving van de gebiedsaanpak in de transitievisie is ook gekeken naar een hybride warmtepomp, ondanks dat dit nog geen volledig aardgasvrije warmteoptie is. Er is gekozen voor deze technieken, omdat dit financieel en technisch de meest haalbare warmteopties zijn in het gebied ’s-Gravenweg West. Ter vergelijking is ook de optie van verwarmen op aardgas met een cv-ketel meegenomen, hoewel deze optie in de toekomst niet meer relevant zal zijn. De optimale technische benadering voor Total Cost of Ownership (TCO) en CO2 -reductie varieert per type woning. Bepaalde technieken presteren goed, maar de resultaten verschillen op het gebied van TCO en CO2 -reductie, rekening houdend met prijsgevoeligheid. In onderstaande tabel worden de gemiddelde jaarlijkse kosten weergegeven. Deze bestaan uit de energiekosten, de onderhoudskosten en de jaarlijkse kapitaallasten voor de benodigde investeringen in zowel de installatie als in de schilverbetering. De financiële analyse levert het volgende inzicht op: Voorbeeldwoning 1: twee-onder-een-kapwoning, bouwjaar 1992-2001. Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- € 2.200,00

840 kg

+/- € 2.550,00

620 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus

+/- € 2.100,00

1.360 kg

Individuele warmtepomp met zeer laagtemperatuur warmtenet Individuele cv-ketel

+/- € 2.400,00

1.100 kg

+/- € 2.250,00

•

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies.

3

Zaaknr:1391392

Voorbeeldwoning 2: oude vrijstaande woning, bouwjaar 1946 – 1965. Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- € 3.550,00

1.400 kg

+/- € 3.900,00

1.050 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus

+/- € 3.600,00

2.200 kg

Individuele cv-ketel

+/- € 3.800,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Voorbeeldwoning 3: zeer oude vrijstaande woning, bouwjaar t/m 1945 Totale kosten per jaar CO2-besparing Individuele laagtemperatuur lucht warmtepomp Hybride warmtepomp

+/- € 3.900,00

1.750 kg

+/- € 4.300,00

1.300 kg

Individuele warmtepomp met bodemlus

+/- € 4.050,00

2.550 kg

Individuele cv-ketel

+/- € 4.400,00

-

*berekende gasprijs: € 1,40 en elektriciteitsprijs € 0,38 In bovenstaande berekening is nog geen rekening gehouden met beschikbare subsidies. Woonlastenneutraal is in de transitievisie vastgesteld als uitgangspunt voor de overstap naar aardgasvrij. Elke (woon)situatie is uniek. De mogelijkheid om woonlastenneutraal over te stappen hangt af van diverse factoren, zoals de isolatie van de woning, het bouwjaar en het energielabel. Uit de berekeningen voor deze verkenning blijkt dat bewoners in de meeste gevallen woonlastenneutraal kunnen overstappen naar aardgasvrije opties, waarbij er vaak een voordeliger alternatief is dan een cv-ketel. Het overstappen naar een aardgasvrije installatie vereist echter wel een investering van de bewoners zelf. Onderstaande technieken zijn in de analyse niet doorgerekend. De technieken zijn technisch wel mogelijk, maar niet kansrijk. Per techniek noemen wij de reden hiervan. − Infraroodverwarming. Valt af vanwege de hoge energielasten en omdat infraroodverwarming over het algemeen alleen als bijverwarming gebruikt wordt. − Hoog temperatuur luchtwarmtepomp. Valt af vanwege de lagere efficiëntie, die niet aansluit bij het isoleren en vervolgens op een efficiëntere manier te kunnen verwarmen van woningen. − Waterstofketel. Cv-ketels die waterstof kunnen verbranden.

Hiervan wordt binnen 15 jaar niet voldoende waterstofproductie verwacht om woningen grootschalig mee te verwarmen. Ook als dit verandert is het de vraag of het logisch is waterstof in te zetten in Capelle aan den IJssel omdat hier genoeg andere duurzame alternatieven zijn. − Pelletkachel / biomassaketel. Wij werken conform de transitievisie niet mee aan initiatieven om biomassa te gebruiken als warmtebron voor individuele woningen vanwege de negatieve gevolgen die het verbranden van hout kan hebben voor de (directe) omgeving door het vrijkomen van fijnstof. Conclusies Uit de verkenning blijkt dat individuele warmteoplossingen de meest geschikte optie zijn voor de 's-Gravenweg West. Bovendien tonen berekeningen aan dat de overstap naar een individuele aardgasvrije warmteoplossing woonlastenneutraal is. De kosten variëren niet significant, en in alle gevallen blijkt de individuele aardgasvrije optie zelfs voordeliger dan een cv-ketel. Het realiseren van deze overstap vereist echter een investering van de bewoners zelf. De bewoners hebben aangegeven zelf aan de slag te willen zonder begeleiding van de gemeente. Wij informeren de bewoners over de uitkomsten van de verkenning en verdere vervolgstappen.

4

Zaaknr:1391392

Wij adviseren uw Raad om de bevindingen van deze verkenning toe te passen op de gehele 's-Gravenweg (Oost en West), aangezien de woningen en sociale kenmerken in dit gebied vergelijkbaar zijn. Het voorstel is om dit op de volledige 's-Gravenweg van toepassing te laten zijn en daarom voor te stellen een uitvoeringsplan op te stellen voor het gehele gebied. Tot slot stellen wij voor om een verkenning te starten voor de Bermweg, de Capelseweg en het Ringvaartpark (hierna: Bermweg en omgeving). Hoewel dit gebied vergelijkbaar is qua woningen, verschilt het op sociaal gebied. Bij de Bermweg betreft het gedeelte ten oosten van de kruising met de Kanaalweg. Het westelijke deel van de Bermweg maakt namelijk al deel uit van de verkenning Aardgasvrij Florabuurt en omgeving.

Figuur 1 warmtekaart

Uit de kaart blijkt dat rond de 's-Gravenweg West en de Bermweg een vergelijkbare gebiedsaanpak te verwachten is. Die is met name gericht op individuele aardgasvrije warmteopties, aangezien de huizen ver uit elkaar liggen. Daarom adviseren wij om een verkenning te starten op de Bermweg en omgeving. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om een gecombineerde aanpak of uitvoeringsplan te ontwikkelen.

FINANCIELE CONSEQUENTIES / WIJZE VAN DEKKING Het opstellen van het uitvoeringsplan voor de hele ’s-Gravenweg en een nieuwe verkenning uitvoeren voor het gebied Bermweg en omgeving hebben geen financiële consequenties. Beide kunnen worden gedekt binnen het bestaande budget van het Programma Duurzaamheid.

REACTIES VAN DERDE / FORMELE INSPRAAK EN ZIENSWIJZEN / COMMUNICATIE Bij de start van de verkenning is een inloop dag georganiseerd bij het clubhuis van Dier en Tuin. Ook is een enquête uitgevoerd om inzicht te krijgen wat de bewoners zelf al hebben gedaan. Het vervolg is de bewoners te informeren over de uitkomst van de verkenning en de vervolgstappen.

VOORTRAJECT Op 7 maart 2022 is door uw Raad de transitievisie vastgesteld. De 's-Gravenweg West is één van de vier gebieden waar een verkenning naar aardgasvrij is gestart. Er is door uw Raad gekozen voor vier verschillende soorten gebieden qua verwachte warmteoptie (collectief of individueel) en qua gebouwtype (bedrijven en verschillende soorten woningen). Hier is voor gekozen zodat wij breed ervaring opdoen met de warmtetransitie.

5

Zaaknr:1391392

VERVOLGTRAJECT Op basis van de verkenning zijn individuele warmteoplossingen de beste optie voor de ’s-Gravenweg West. Verder blijkt uit de berekeningen dat de overstap naar een individuele aardgasvrije warmteoplossing woonlastenneutraal is. De kosten verschillen niet veel, en in sommige gevallen is de individuele aardgasvrije optie zelfs voordeliger dan een cv-ketel. Wij stellen voor een uitvoeringsplan te gaan opstellen voor de gehele 's-Gravenweg. De volgende stappen in dit proces zijn: a. Bewoners informeren over het resultaat van de verkenning. b. Projectplan opstellen. De communicatieaanpak is erop gericht om de bewoners van de ’s-Gravenweg West uitgebreid te informeren over de beste mogelijkheid om hun huis aardgasvrij te maken, zodra de verkenning is vastgesteld is door de gemeenteraad. Om zoveel mogelijk mensen te bereiken, sturen wij een bewonersbrief met een korte samenvatting van de uitkomst van de verkenning. In dezelfde envelop ontvangen de bewoners een informatiefolder. Daarin staat in het kort een uitleg over Capelle Aardgasvrij in 2050 en welke stappen zij kunnen gaan nemen. Naast de bewonersbrief willen wij bewoners te kans geven om vragen te stellen tijdens een inloopdag. Na het vaststellen van de verkenning wordt een uitvoeringplan opgesteld. Hierover worden de bewoners geïnformeerd wanneer deze is afgerond. De communicatie gaat om een langdurige aanpak.

Tussentijds wordt getoetst welke (communicatie)middelen nog meer nodig zijn om de animo om richting aardgasvrij te vergroten. Daarnaast zetten wij de communicatiekanalen van de gemeente in: website Duurzaam Capelle voor een nieuwsbericht en de nieuwsbrief van Duurzaam Capelle. De gebiedsaanpak in het gebied Bermweg en omgeving starten wij met een verkenning en een enquête om inzicht in de vraag van de bewoners en de verwachting die bewoners hebben van de gemeente te achterhalen.

RAADSCOMMISSIE Commissie Stadsontwikkeling en -beheer van 11 maart 2024

BIJLAGE(N) WELKE TER KENNIS VAN DE RAAD WORDEN GEBRACHT 1.

Resultaat verkenning Aardgasvrij 's-Gravenweg West a. Resultaten enquête b. Technische en financiële analyse Aardgasvrij 's-Gravenweg West

6

Zaaknr:1391392

NADERE INFORMATIE / TECHNISCHE VRAGEN BIJ S. den Breejen s.den.breejen@capelleaandenijssel.nl

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

A.L. Duijmaer van Twist

C.H.J. Lamers

7

Zaaknr:1391392

Raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 27 februari 2024; gelet op de Capelse Transitievisie Warmte; B E S L U I T: 1. 2. 3.

4.

Kennis te nemen van de resultaten van de verkenning Aardgasvrij ’s-Gravenweg West; Deze verkenning te laten gelden op de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West); Op basis van de resultaten een uitvoeringsplan op te stellen voor de gehele ’s-Gravenweg (Oost en West) en parallel hieraan bewoners alvast te informeren over het in eigen tempo voorbereiden op aardgasvrij door te isoleren naar de standaard voor woningisolatie en over te stappen naar elektrisch koken; Een verkenning aardgasvrij te starten voor de Bermweg en omgeving.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 25 maart 2024, De griffier, de voorzitter,

8