07.01 - Concept raadsvoorstel netbewust bouwen - 13 juli 2026

Zaaknr:2449020

Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel

Portefeuillehouder college / burgemeester griffier / initiatiefnemer raad

2449041 Sjoerd Geissler Raadsvergadering

Programma / product / collegewerkplan

13 juli 2026

Duurzaamheid

ONDERWERP Netbewust bouwen GEVRAAGDE BESLISSING 1. Het ‘addendum netcongestie’ op de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen vast te stellen 2. Het investeringsbudget voor sporthal Schenkel op te hogen met € 262.500 om netbewuste maatregelen te treffen bij de bouw van de nieuwe sporthal. WETTELIJKE BASIS/ AANLEIDING RAADSVOORSTEL -

Programma Duurzaamheid 2023-2026 ‘Capelle verandert duurzaam’ Spoedplan Netcongestie 2026 ‘Nu schakelen’ Netcode maatschappelijk prioriteren Duurzaamheidsleidraad voor bouwen

BEOOGD DOEL / EFFECT Het doel van het spoedplan netcongestie is dat zoveel mogelijk projecten op het gebied van woningbouw en maatschappelijke voorzieningen door kunnen gaan ondanks de beperkingen van netcongestie. Op die manier blijven de ambities op het gebied van leefbaarheid, woningbouw en duurzaamheid haalbaar. Het beoogd effect van dit voorstel is dat nieuwe (woningbouw)projecten netbewust worden gebouwd en dat sporthal Schenkel netbewust wordt gebouwd. ONDERBOUWING VAN DE GEVRAAGDE BESLISSING 1. Inleiding Op 5 november 2024 kondigde regionale netbeheerder Stedin netcongestie (drukte op het stroomnet) af voor een groot deel van Capelle aan den IJssel. Ook landelijke netbeheerder TenneT kondigde op 5 december 2024 netcongestie af voor de gehele regio, waaronder Capelle aan den IJssel. Dit betekende dat er een wachtlijst werd ingevoerd voor grootverbruikers. Naar aanleiding van deze ontwikkelingen stelden wij in 2025 een impactanalyse op en schreven wij aansluitend het Capels Actieplan Netcongestie (CAN). In het CAN staan de acties die wij als gemeente kunnen nemen om de impact van netcongestie te verzachten. Een van deze acties is het stimuleren van netbewust bouwen. Op 17 maart 2026 stelden wij de update impactanalyse netcongestie vast. Hierin beschrijven wij wat de impact van netcongestie op de verschillende projecten en opgaven in Capelle aan den IJssel is.

Vanaf 1 juli 2026 geldt de wachtlijst ook voor kleinverbruikers. 1

Zaaknr:2449020

Dat komt door een wijziging door de ACM in het maatschappelijk prioriteringskader, waarmee schaarse ruimte wordt vergeven. Daarmee komt de netcongestie in een nieuwe fase, stijgt het urgentieniveau en schalen we onze inspanningen op. De wijziging raakt onder meer de woningbouw, de bouw en renovatie van maatschappelijke voorzieningen en mobiliteit. Op 17 maart 2026 stelden wij de update impactanalyse netcongestie vast. Hierin beschrijven wij wat de impact van netcongestie op de verschillende projecten en opgaven in Capelle aan den IJssel is. Wij gaven opdracht om een spoedplan netcongestie op te stellen, waarin wij beschrijven wat wij op korte termijn kunnen doen om zoveel mogelijk projecten en initiatieven op het gebied van woningbouw en maatschappelijke voorzieningen toch door te laten gaan. Netbewust bouwen is een van de maatregelen in het spoedplan netcongestie. 2. Netbewust bouwen Om te zorgen dat wij de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet zo effectief mogelijk benutten, is het noodzakelijk om alles dat wij in Capelle aan den IJssel (nieuw) bouwen, netbewust bouwen. Dit betekent dat woningen, gebouwen en wijken zo worden ontworpen dat ze het elektriciteitsnet zo min mogelijk belasten. Hierdoor bouwen wij ook direct toekomstbestendig en sorteren wij voor op verplichtingen die de komende jaren van kracht worden vanuit Europese regelgeving.

Netbewust bouwen kan op verschillende manieren, zoals beter isoleren, collectief verwarmen, slimme installaties, netbewuste opwek en opslag van elektriciteit en een energiemanagementsysteem. 3. Handelingsperspectief Netbewust bouwen toevoegen aan Duurzaamheidsleidraad voor bouwen De gemeenteraad stelde in 2024 de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen vast (RV 1394128 mei 2024). Hierin staan al onze eisen en ambities op het gebied van duurzaam bouwen. Veel van deze eisen en ambities kunnen leiden tot netbewuste nieuwbouw. Afhankelijk van de uitvoering, leiden deze eisen en ambities ook daadwerkelijk tot netbewuste nieuwbouw. Om te zorgen dat wij aansturen op een uitvoering die leidt tot netbewuste nieuwbouw, maakten wij een toevoeging op de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen. Hierin nemen wij onze voorwaarden op het gebied van netbewust bouwen op en leggen we een eventuele link met de bestaande eisen en ambities in de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen. Denk bijvoorbeeld aan de link tussen energieneutraal/energiepositief bouwen, en netbewust bouwen. Op deze manier voorkomen wij een stapeling van verschillende beleidsdocumenten en communiceren we helder over onderwerpen die aan elkaar raken (bijvoorbeeld op het gebied van energie en netcongestie).

Met het addendum voegen wij een praktisch en toetsbaar kader toe voor netbewust energiegebruik, netbewust verwarmen, koel blijven of koelen en netbewust laden. Daarmee kijken wij niet alleen naar de energieprestatie van een gebouw op jaarbasis, maar ook naar het moment waarop elektriciteit wordt gevraagd, opgewekt, opgeslagen of gebruikt. Dat is nodig omdat juist piekbelasting bepalend is voor de druk op het elektriciteitsnet. Concreet betekent dit dat wij bij nieuwe ontwikkelingen sturen op maatregelen zoals goede isolatie, slimme sturing via een energiemanagementsysteem, netbewuste opslag van elektriciteit, warmteoplossingen met een beperkte piekvraag en laadvoorzieningen die tijdens piekmomenten kunnen worden begrensd. De maatregelen worden in samenhang beoordeeld, zodat het totale energiesysteem van een ontwikkeling bijdraagt aan het beperken van netcongestie. Het addendum maakt daarnaast duidelijk hoe de maatregelen uit de tabellen moeten worden geïnterpreteerd. Het basisniveau geldt als minimum en de ambitieniveaus geven aan waar we, afhankelijk van locatie, ontwerp, netimpact en haalbaarheid, aanvullend op sturen. Zo ontstaat één duidelijke lijn voor initiatiefnemers, projectleiders en adviseurs bij het voorbereiden en beoordelen van bouwontwikkelingen.

2

Zaaknr:2449020

Netbewuste maatregelen bij gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed Netcongestie raakt meerdere lopende en toekomstige gemeentelijke en maatschappelijke projecten, zoals onderwijshuisvesting en sportfaciliteiten. Per project is maatwerk nodig om de belasting op het elektriciteitsnet te beperken en om te zorgen dat projecten zo min mogelijk gehinderd worden door netcongestie. Om hier tijdig op te kunnen inspelen, stellen wij later in 2026 voor om een stelpost beschikbaar te stellen voor het treffen van netbewuste maatregelen bij gemeentelijke projecten. Dit maakt het mogelijk om per project passende maatregelen te nemen, zonder dat dit leidt tot vertraging door afzonderlijke besluitvorming. Sporthal Schenkel Wij willen de nieuwe sporthal Schenkel aansluiten op een zo klein mogelijke aansluiting. Daarom sturen we op netbewust bouwen. In 2026 vindt de aanbesteding van het ontwerp en de bouw plaats. Hierbij geven we kaders mee, zoals de ambitie voor een minimaal energieneutraal gebouw en een zo laag mogelijke belasting van het elektriciteitsnet. In deze aanbesteding stellen wij een aantal eisen op het gebied van netbewust bouwen; de inschrijving moet minimaal voldoen aan het basisniveau zoals beschreven in het addendum netcongestie van de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen. Concreet betekent dat dat er moet worden gewerkt met een energiemanagementsysteem (EMS).

Daarnaast beoordelen we inschrijvers op aanvullende netbewuste maatregelen; EMS voor de laadpalen en de warmtepomp, bodemwarmtepomp met WKO, meer isolatie, netbewuste opslag en/of extra opwek. Voor de aanbesteding dagen we de inschrijvers uit om oplossingen aan te dragen om de belasting van het net zoveel mogelijk te verminderen. We stellen hier op een later moment concrete, meetbare gunningscriteria voor op. Deze aanpak voorkomt dat we ons vooraf vastleggen op specifieke technieken en laat marktpartijen ruimte om voor de sporthal de meest passende oplossing te kiezen. Tegelijk sturen we op een zo laag mogelijke belasting van het elektriciteitsnet en beheersbare exploitatiekosten. Netbewust bouwen kan daarbij bijdragen aan een lagere energierekening en lagere netbeheerderskosten, die naar verwachting de komende jaren stijgen. Tot slot verlicht netbewust bouwen de druk op het lokale net, wat de kans op storingen verkleint. In de eerder vastgestelde projectbegroting is nog geen rekening gehouden met netbewuste maatregelen. Om deze maatregelen te eisen c.q. te wensen in de aanbesteding is dit extra budget wel nodig. Voor het toepassen van netbewuste maatregelen bij sporthal Schenkel voegen we €262.500 toe aan de huidige projectbegroting. In de aanbesteding die in 2026 wordt uitgevoerd eisen we een EMS met geschatte kosten van €25.000.

Daarnaast vragen we inschrijvers om een plan voor netbewuste maatregelen. We schatten in dat het maximale realistische maatregelenpakket ongeveer €475.000 extra kost, waar €115.000 subsidie van af gaat. De netto extra investering komt voor het totale pakket op een geschatte €360.000. We gaan ervan uit dat de winnende inschrijver de helft van deze maatregelen uitvoert. Bruto voegen we €237.500 euro toe aan de begroting, bovenop de €25.000 voor het EMS maakt samen €262.500. We verwachten dat hier de helft van €115.000 subsidie, oftewel €57.500, van af gaat. Netto komen de extra kosten hiermee op €205.000. De uitvoering start in 2026. Hieronder zijn de bovengenoemde bedragen in tabelvorm weergegeven:

3

Zaaknr:2449020

€ 475.000 50% € 237.500 € 25.000 € 262.500 € 57.500 € 205.000

Volledig maatregelenpakket Aanname percentage dat uitgevoerd wordt Kosten uitvoeren 50% maatregelenpakket EMS Bruto investering: Totale kosten 50% maatregelenpakket + EMS

Inschatting subsidie Netto investering

Tabel 1: Onderbouwing kosten netbewuste maatregelen sporthal Schenkel De impact op de exploitatiekosten van bovenstaande toevoeging aan het investeringsbudget is afhankelijk van de maatregelen die de winnende inschrijver neemt. Deze impact kan positief zijn, als er geen sprake is van een benodigde voorziening (bijvoorbeeld bij extra isolatie) en wel van energiebesparing en/of lagere netbeheerderskosten, of negatief als de benodigde voorziening hoger is dan de energiebesparing en de lagere netbeheerderskosten samen. De besparing van op de energierekening door lager energiegebruik en lagere netbeheerderskosten valt in eerste instantie ten gunste van Sportief Capelle, maar zal daarna leiden tot eenzelfde verlaging van de gemeentelijke bijdrage aan Sportief Capelle. Hetzelfde geldt voor eventuele toegekende subsidies zoals de SDE++. Deze subsidie moet worden aangevraagd door Sportief Capelle. Het Programma van Eisen, planning en de bijbehorende kostenraming voor de sloop en nieuwbouw van sporthal Schenkel worden momenteel geactualiseerd. Voorliggend voorstel met voorgestelde investering voor netbewuste maatregelen staat verder los van de verdere uitwerking en voortgang van het project Sporthal Schenkel. Hierover wordt separaat gerapporteerd. 4.

Maatschappelijk en bestuurlijk belang Netcongestie raakt aan verschillende maatschappelijke en bestuurlijke belangen: - Een werkend elektriciteitsnet; beschikbaarheid van elektriciteit is heel lang vanzelfsprekend geweest. Dat is niet meer het geval. Voor alle aspecten van de moderne samenleving is elektriciteit nodig. Een betrouwbaar netwerk met voldoende capaciteit is cruciaal voor de veiligheid, voedselvoorziening, huisvesting, werkgelegenheid, economie, zorg en breder welzijn. - Veiligheid; een overbelast elektriciteitsnet vergroot de kans op stroomuitval, wat veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. - Verduurzaming; in de Capelse Transitievisie Warmte staat dat Capelle aan den IJssel in 2050 aardgasvrij moet zijn. Dit is alleen mogelijk als de gebouwde omgeving (deels) elektrisch verwarmd wordt. Daar is een toereikend elektriciteitsnet voor nodig. - Economische groei; wij willen nieuwe ondernemingen faciliteren, als ook de groei en elektrificatie van bestaande ondernemingen. - Woningbouw; als commerciële en andere voorzieningen in een appartementencomplex niet kunnen aansluiten is het mogelijk de business case voor het gehele complex onrendabel. Ook komt de leefbaarheid van nieuwe woningen in het geding als supermarkten, scholen en zorgvoorzieningen niet kunnen aansluiten.

- Publieke voorzieningen; het voorzien in scholen, zorglocaties, sportverenigingen, openbaar vervoer en andere publieke voorzieningen is belangrijk voor de leefbaarheid en veiligheid. - Overige voorzieningen; om te zorgen dat Capelle aan den IJssel een aantrekkelijke stad blijft zijn er naast publieke voorzieningen ook restaurants, hotels, cafés, winkels, locaties voor diensten zoals kappers en fietsenmakers, en culturele voorzieningen nodig.

4

Zaaknr:2449020

-

Emissievrij vervoer; elektrisch rijden is goed voor de luchtkwaliteit en het terugdringen van de CO2-uitstoot in Capelle. Om elektrische voertuigen te faciliteren zijn laadpunten nodig, bijvoorbeeld door laadpunten bij kantoren of snelladers. Voorbeeldfunctie; om netcongestie tegen te gaan is het belangrijk dat niet alleen onze inwoners, ondernemers en ontwikkelaars netbewust bouwen en zich netbewust gedragen. Als gemeente hebben wij ook een verantwoordelijkheid om dat te doen.

Als wij niet netbewust bouwen lopen wij het risico dat de beperkingen door netcongestie langer aanhouden dan nodig, en vergroten we het risico op stroomuitval in de periode tot aan 2032-2035. FINANCIELE CONSEQUENTIES / WIJZE VAN DEKKING FINANCIËN Financiële gevolgen - Het toevoegen van netbewuste maatregelen aan de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen bij beslispunt 1, heeft geen directe financiële gevolgen. De wettelijke ondergrens van de maatregelen wijzigt niet. - Voor het toepassen van netbewuste maatregelen bij sporthal Schenkel voegen we bruto €262.500 toe aan de huidige projectbegroting/investeringskrediet. De structurele lasten voor de exploitatie vanaf 2030 zijn: - € 15.000 kapitaallasten per jaar, bij een afschrijvingsduur van 40 jaar en 3% rente. Deze worden ten laste van het begrotingssaldo gebracht. - € 17.500 geschatte storting per jaar aan de voorziening groot onderhoud. Deze worden ten laste van het begrotingssaldo gebracht. - De besparing op de energierekening door lager energiegebruik en lagere netbeheerderskosten valt in eerste instantie ten gunste van Sportief Capelle, maar zal daarna leiden tot eenzelfde verlaging van de gemeentelijke bijdrage aan Sportief Capelle. REACTIES VAN DERDE / FORMELE INSPRAAK EN ZIENSWIJZEN / COMMUNICATIE N.v.t.

VOORTRAJECT In het door uw gemeenteraad op 3 juli 2023 vastgestelde Programma Duurzaamheid 2023-2026 ‘Capelle verandert duurzaam’ staat dat we knelpunten op het stroomnet voorkomen. In het door ons op 16 december 2025 vastgestelde Capels Actieplan Netcongestie (CAN) staat het stimuleren van netbewuste nieuwbouw als een van de acties met de grootste impact. Het concept CAN is met uw gemeenteraad besproken in de commissie Stadsontwikkeling en Beheer van 23 september 2025. In een themasessie met uw gemeenteraad op 15 april 2025 bent u geïnformeerd over de gevolgen van netcongestie. In een informerende commissie met u op 15 april 2026 bent u geïnformeerd over de toegenomen urgentie en de actuele stand van zaken van netcongestie. Tijdens de oordeelsvormende commissie op 11 mei 2026 zijn twee andere raadsvoorstellen gekoppeld aan het spoedplan netcongestie besproken. In deze discussie is ook het belang van netbewust bouwen besproken en benadrukt. VERVOLGTRAJECT N.v.t.

5

Zaaknr:2449020

RAADSCOMMISSIE Commissie Stadsontwikkeling en Beheer 23 juni 2026 BIJLAGE(N) WELKE TER KENNIS VAN DE RAAD WORDEN GEBRACHT 1. Addendum netcongestie op de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen 2. Capels Actieplan Netcongestie NADERE INFORMATIE / TECHNISCHE VRAGEN BIJ Bas Bunnik, b.bunnik@capelleaandenijssel, 06 43171316 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

R. Elling MA

drs. J. J. Manusama

6

Zaaknr:2449020

Raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 2 juni 2026; gelet op het belang van een werkend elektriciteitsnet in Capelle; overwegende dat netbewust bouwen de druk op het elektriciteitsnet vermindert; B E S L U I T: 1. Het ‘addendum netcongestie’ op de Duurzaamheidsleidraad voor bouwen vast te stellen 2. Het investeringskrediet voor sporthal Schenkel op te hogen met € 262.500 om netbewuste maatregelen te treffen bij de bouw van de nieuwe sporthal.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 13 juli 2026 De griffier, de voorzitter,

7