06.03 - Adviesnotitie RtC 10-03-2021

Adviesnotitie Right to Challenge verzoek ‘De Leeuw van Capelle’ BCO - Strategie & Advies Opsteller: Datum: Onderwerp:

B. van Leuven 10-03-2021 Advies Right to Challenge verzoek ‘De Leeuw van Capelle’

Inleiding Right to Challenge (RtC) staat voor het uitdaagrecht. De kern van de aanpak is dat een groep (georganiseerde) bewoners taken van gemeen ten kunnen overnemen als zij denken dat het anders, beter, slimmer en/of goedkoper kan. De relatie tussen de gemeente en bewoners verandert zo in een opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Dat kunnen verschillende soorten ‘taken’ zijn. Bijvoorbeeld het (mede) opstellen en uitvoeren van een Duurzaamheidsagenda voor de buurt of wijk, het zelf exploiteren van een buurtcentrum, of het zelfonderhoud van groen zijn mooie voorbeelden. Het aangaan van een challenge heeft de nodige voeten in de aarde en vergt een intensieve inspanning van de initiatiefnemer(s). Right to Challenge in Capelle Right to Challenge wordt benoemd in het coalitieakkoord ‘Met het oog op morgen’, als instrument waar we in Capelle meer bekendheid aan willen geven. Het is dan ook opgenomen in onze ‘Toolkit Participatie’. Tot op heden is er geen regeling vastgesteld die nadere invulling geeft aan kaders of criteria op basis waarvan een verzoek in behandeling kan worden genomen, moet worden geweigerd, of kan worden toegekend. Gelet op de wetsvoorbereiding van het ministerie van BZK om dit instrument juridisch beter te borgen in een participatieverordening, wordt hier inmiddels aan gewerkt. Er is in Capelle niet eerder een Right to Challenge verzoek ingediend.

In die zin doen we daar via deze casus een eerste ervaring mee op. Omdat er nog geen regeling is, wordt bij toetsing van het verzoek uitgegaan van waar het instrument in ‘participatieland’ toe bedoeld is: het overnemen van publieke voorzieningen of taken, op een manier dat deze niet in strijd zijn met wet- en regelgeving. Verder schrijft de Toolkit voor dat het al dan niet toekennen van een Right to Challenge initiatief een collegebevoegdheid en -besluit is. Gezien de intensieve inspanning die vooraf van de initiatiefnemers wordt gevraagd, moet dit besluit degelijk onderbouwd zijn. Daartoe dient deze adviesnotitie. Tijdlijn behandeling Right to Challenge verzoek - 25 januari: Schriftelijk verzoek aan de gemeenteraad (doorgeleid naar B&W) inzake een Right to Challenge m.b.t.

het onderzoek van het alternatieve concept “De Leeuw van Capelle” voor de invulling van het ING-pand - 28 februari: Ambtelijk overleg met projectleider en gebiedsregisseur over casus ING-pand - 29 januari: Belafspraak en schriftelijk contact met initiatiefnemers ter verkenning verzoek - 3 februari: Ontvangst eerste versie voorstel van initiatiefnemers - 3 februari: Bespreking Right to Challenge verzoek met wethouder Struijvenberg - 5 februari: Zoom-meeting met initiatiefnemers over eerste versie voorstel - 9 februari: Ontvangst concept voorstel van initiatiefnemers - 10 februari: Ambtelijke reactie op concept voorstel - 12 februari: Ontvangst definitief voorstel van initiatiefnemers - 16 februari: Ambtelijk overleg met projectleider en gebiedsregisseur over definitief voorstel - 17 februari: Overleg projectleider met eigenaar pand - 18 februari: Bespreking definitief voorstel en adviesnotitie met wethouder Struijvenberg - 8 maart: Gesprek wethouder Struijvenberg, wethouder Hartnagel en initiatiefnemers - 16 maart: Adviesnotitie in college van B&W - 6 april: Raadsconsultatie - 13 april: Definitief besluit college van B&W op RtC-verzoek

Toetsing Het Right to Challenge-verzoek dient, na een aanmelding en eerste verkenning, te worden uitgewerkt in een concreet voorstel. Hieraan hebben de initiatiefnemers voldaan. In het voorbereidende proces is vanuit strategie meedenkkracht geboden in formulering, aanscherping, en het onder de aandacht brengen van de toetsingscriteria. Deze worden in onderstaande tabel uiteengezet en behandeld. Criterium 1. Draagvlak

2. Tijd en planning

3. Inzet initiatiefnemers en gemeentelijke ondersteuning

4. Financiën

5. Wet- en regelgeving

6. Publieke taak / voorziening

Toetsing Het initiatief komt gezien de ontwikkelingen rond dit pand niet uit de lucht vallen. De initiatiefnemers hebben zich eerder in een actiegroep verenigd en daarbij steun en draagvlak uit de wijk gekregen. Aan het voorstel is een bloemlezing van reacties toegevoegd van omwonenden die pleiten voor het behoud van het pand in een andere functie. De initiatiefnemers zijn voornemens om bij het verdere onderzoek andere omwonenden te betrekken. Afspraken over het inzichtelijk maken van draagvlak van andere partijen zouden bij toekenning moeten worden gemaakt, maar voor het voorstel volstaat de opgenomen motivering, In het voorstel is een helder tijdpad van de challenge geschetst, inclusief go/no-go afwegingen tussen de verschillende stappen die genoemd worden. De algehele doorlooptijd van de challenge (4 à 5 maanden) is gezien de scope van de challenge begrijpelijk en bovendien helder inzichtelijk gemaakt. De initiatiefnemers spreken uit de organisatie en verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de benodigde activiteiten op zich te willen nemen. Dat is inderdaad een vereiste. Verder willen zij zich laten ondersteunen door een intermediar voor bepaalde taken. Dat zou via henzelf of in samenspraak met de gemeente kunnen worden georganiseerd.

Wat betreft gemeentelijke ondersteuning wordt in het voorstel gevraagd om te helpen contacten te leggen met het gemeentelijk netwerk en facilitaire ondersteuning te bieden. Het is in lijn met het gedachtegoed van het instrument om, naast periodieke ambtelijke afstemming met een vast contactpersoon, hiermee akkoord te gaan. Er wordt bij deze challenge met name inzet in tijd gevraagd. Wel zoeken de initiatiefnemers budget voor het inhuren van een intermediar voor vijf à zes dagen. Omdat het hier een maatschappelijk initiatief betreft zou de gemeente bij toekenning kunnen aanbieden een verzoek hiertoe in te dienen bij het Denk & Doe Mee Fonds. Aangezien de challenge hoofdzakelijk een onderzoek naar exploitatiemogelijkheden betreft, is strijdigheid met wet -en regelgeving niet aan de orde. Wel is voor een eventuele uitvoering van het eindresultaat een bestemmingsplanwijziging vereist. Maar tenzij er helemaal niets met het pand gebeurt, is een wijziging hoe dan ook noodzakelijk. Het initiatief schuurt aan tegen de reikwijdte van het instrument. Het is een onderzoek naar gebruiksmogelijkheden en exploitatie, wat als gemeentelijke taak kan worden beschouwd in het geval de gemeente kiest voor het verder onderzoeken van dit alternatieve concept, maar raakt in ieder geval evident privé-eigendom en geen publieke voorziening.

Dit is een probleem als de eigenaar niet openstaat tot verkoop of een andere invulling.

Context RtC-verzoek in dossier ING-pand Op veel vlakken is de ambitie en beoogde inzet in lijn met het gedachtegoed van het RtC-instrument. Buiten de context beschouwd voldoet het voorstel op veel fronten aan de spelregels die voorwaardelijk zijn voor een eventuele toekenning. Het is praktisch gezien niet onhaalbaar, blijkt uit bovenstaande toetsing van de eerste vier criteria. Wel schuurt het initiatief aan tegen de reikwijdte van het instrument. Ruggenspraak met het ministerie van BZK bevestigt dat. Het is een onderzoek naar gebruiksmogelijkheden en exploitatie, wat als gemeentelijke taak te beschouwen valt, maar raakt in dit geval evident privé-eigendom en geen publieke voorziening. Tijdens het gesprek met de initiatiefnemers van 8 maart jl. is hierover van gedachte gewisseld en gezamenlijk geconcludeerd dat het op basis van bovenstaande punten niet passend is het initiatief verder als Right to Challenge te zien en te behandelen. Eindadvies Alles overziend is het eindadvies aan het college van B&W dat het Right to Challenge verzoek niet wordt toegekend. Het staat uiteindelijk eenieder vrij om te onderzoeken of ‘de Leeuw van Capelle’ een haalbare optie is, op basis van de onderzoeksrapporten. Daar is op zichzelf geen challenge voor nodig.

Het is bovendien niet wenselijk dat het instrument in dit dossier een functie krijgt als onderhandelingsinstrument, terwijl het bedoeld is ter stimulering van actief burgerschap met de gemeente in een faciliterende rol. Wel kan het college ook zonder het ‘stempel’ RtC aan de initiatiefnemers de ruimte bieden om met de ambities uit dit voorstel aan de slag te gaan.