06.01 - Raadsvoorstel en besluit Concept Regionaal Beleidsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2022-2026 - 586109

Zaaknr:586109

Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel

Portefeuillehouder college / burgemeester griffier / initiatiefnemer raad

606373 Marc Wilson Raadsvergadering

Programma / product / collegewerkplan

7 februari 2022

6C Wet Maatschappelijke Ondersteuning

ONDERWERP Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2022-2026 GEVRAAGDE BESLISSING Vaststelling Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2022-2026 WETTELIJKE BASIS / AANLEIDING RAADSVOORSTEL De wettelijke basis wordt gevormd door de Wet maatschappelijke ondersteuning (maatschappelijke opvang en beschermd wonen). Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen worden nu uitgevoerd door centrumgemeenten. Het kabinet en de VNG hebben afgesproken dat deze taken, met ingang van 1 januari 2022, worden doorgedecentraliseerd naar alle gemeenten. In onze regio van centrumgemeente Rotterdam (plus Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Ridderkerk, Albrandswaard en Barendrecht), moeten daarom nieuwe afspraken over de regionale samenwerking worden gemaakt. BEOOGD DOEL / EFFECT Nieuwe afspraken over de regionale samenwerking inzake maatschappelijke opvang en beschermd wonen. ONDERBOUWING VAN DE GEVRAAGDE BESLISSING Inleiding Gemeenten zijn vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) sinds 2015 verantwoordelijk voor Beschermd Wonen en al langer voor Maatschappelijke Opvang. Beschermd wonen is wonen in een accommodatie van een zorgaanbieder met daarbij behorend toezicht en begeleiding.

Deze woonvorm is bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die (nog) niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Maatschappelijke Opvang betreft het bieden van tijdelijk verblijf aan mensen zonder dak boven hun hoofd, gekoppeld aan zorg en begeleiding en/of het verhelpen van een crisis. Met ingang van 1 januari 2022 wordt Beschermd Wonen doorgedecentraliseerd naar de regiogemeenten. Het belangrijkste doel van de decentralisatie is om mensen zoveel mogelijk in hun eigen omgeving, in nabijheid van hun eigen sociale netwerk, te begeleiden en te ondersteunen. Op deze manier blijven mensen meedoen aan de samenleving, hetgeen herstel kan bevorderen.

1

Zaaknr:586109

Beschermd wonen ontwikkelt zich steeds meer tot ‘beschermd thuis’ (zo zelfstandig mogelijk wonen met begeleiding). De maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen is tot 2025 geen onderdeel van de door-decentralisatie en blijft een integrale kerntaak van de centrumgemeente. Het Rijk en de VNG hebben afspraken gemaakt over de manier waarop de transitie in Beschermd Wonen de komende jaren tot stand moet komen:    

Gemeenten zijn verplicht om regionaal samen te werken. De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor bestaande cliënten. De nieuwe cliënten vallen met ingang van 2023 onder de verantwoordelijkheid van de gemeente van herkomst. In een nieuw verdeelmodel worden de middelen verdeeld over alle gemeenten. Er komt een gefaseerde invoering van het objectief verdeelmodel voor beschermd wonen in 10 jaar, gerekend met ingang van 2023. De middelen voor de maatschappelijke opvang worden (vooralsnog) niet doorgedecentraliseerd.

Regionaal beleidsplan In onze regio wordt met ingang van 2018 samengewerkt op basis van het regionaal beleidsplan 2018 2020. Gemeente Rotterdam voert uit. Dit regionaal beleidsplan werd op 8 juli 2020 verlengd met een jaar (Djuma 316335). De zeven gemeenten hebben ervoor gekozen die lokale verantwoordelijkheid gezamenlijk in te vullen en voort te bouwen op de samenwerking die sinds 2015 is ontstaan. Alle nieuwe afspraken zijn vastgelegd in het concept Regionaal beleidsplan Maatschappelijke ondersteuning en Beschermd wonen 2022-2026. Inhoud De visie in het beleidsplan is dat alle cliënten naar vermogen meedoen in de samenleving. Dit sluit goed aan bij onze Visie sociaal domein. Cliënten die beschermd wonen hebben te maken met vaak ernstige (multi)problematiek: naast pychische/ psychosociale problemen zijn er vaak schulden, gezondheidsproblemen, relationele problemen, etc. De ambitie is herstel: het oplossen van en/of leren omgaan met problematiek, zodat cliënten weer zelfstandig kunnen wonen. Dit sluit goed aan bij de visie in het advies van de commissie Dannenberg. De definitie van de doelgroep Beschermd Wonen is iets ruimer geformuleerd dan de strikte, wettelijke definitie, en omvat alle vormen van wonen met slapende wacht.

Daarmee moet in de zeven gemeenten (waar cliënten uit de verschillende gemeenten in dezelfde voorzieningen wonen) een geleidelijke overgang naar zelfstandig wonen worden vergemakkelijkt. Lokaal moet worden gezorgd voor voldoende plekken en een goed werkende keten van wonen met zorg. Daarmee wordt uitstroom uit Beschermd Wonen mogelijk, maar kan ook een noodzakelijke tussenstap worden gemaakt. Ook moet worden gezorgd voor goede aanvullende en/of aansluitende lokale voorzieningen (bijv. ambulante begeleiding, schuldhulp-verlening, gezondheidsbeleid, voorkomen huisuitzetting, e.d.). Daarmee kan soms instroom in Beschermd Wonen worden voorkomen, het verblijf in Beschermd Wonen goed verlopen en uitstroom succesvol zijn. De zeven gemeenten gaan over de keten van wonen met zorg en de lokale voorzieningen meer afstemmen. Organisatie In het regionaal beleidsplan wordt voorgesteld om de lokale verantwoordelijkheid als zeven gemeenten gezamenlijk in te vullen en de uitvoering in hoofdlijnen bij gemeente Rotterdam te laten. Dit is verstandig gezien de kleine aantallen cliënten in de andere gemeenten en de ervaring van Rotterdam met de uitvoering.

Dit betekent onder meer, dat naast het handhaven van een loket in Rotterdam, de inkoop door Rotterdam wordt gedaan en dat de middelen bij elkaar worden gevoegd en er geen onderlinge afrekening zal zijn (ondanks de verwachte invoering van het woonplaatsbeginsel). Het streven is te zorgen voor voldoende locaties en plekken in de regio en te zorgen voor meer spreiding over de regio. Om te borgen dat Beschermd Wonen een gezamenlijke verantwoordelijkheid is en blijft, is het voornemen de samenwerking vast te leggen in een op te richten Gemeenschappelijke Regeling. Wij zullen u hierover een voorstel voorleggen op een later tijdstip (eerste kwartaal 2022).

2

Zaaknr:586109

Impact voor Capelle aan den IJssel In het algemeen is de impact voor cliënten klein. Voor onze gemeente zijn er wel juridische en financiële gevolgen. Voor de cliënten zijn er weinig gevolgen. Cliënten die al beschermd wonen blijven dat doen en op dezelfde plek. Aangezien de uitvoering bij Rotterdam blijft, verandert er ook voor aanvragers weinig tot niets (zie ook onder Toegang). Meer cliënten zullen zelfstandig(er) gaan wonen, bij voorkeur 'beschermd thuis'. Regionaal zal in 2022 verder worden ingevuld wat ‘beschermd thuis’ precies inhoudt. Dit gebeurt uiteraard alleen voor zover dat mogelijk is voor cliënten. De uitvoering blijft bij gemeente Rotterdam, dus dit geldt ook voor de toegang, de inkoop. Wij gaan zorgen voor een nog betere aansluiting op het lokaal beleid. Hiermee kan in sommige gevallen worden voorkomen dat men in Beschermd Wonen terechtkomt (bijv. vroegtijdige signalering, ambulante ondersteuning). Tijdens Beschermd Wonen is soms aanvullende lokale ondersteuning nodig (bijv. schuldhulpverlening). En bij uitstroom is vaak ook weer lokale ondersteuning nodig (ambulante ondersteuning, schuldhulpverlening). Wij willen zorgen voor voldoende woningen voor uitstroom uit Beschermd Wonen en voldoende locaties voor Beschermd Wonen-voorzieningen en ook semi-murale voorzieningen als tussenvorm.

In 2021 wordt er in onze gemeente een plan voor wonen op maat opgesteld voor alle vormen van wonen op maat voor alle wijken in de komende jaren. In dat plan zal aandacht zijn voor extra plekken Beschermd Wonen in Capelle. Rotterdam heeft naar verhouding veel meer Beschermd Wonen-plekken en in het bestuurlijk overleg is eerder afgesproken om de Beschermd Wonen-plekken beter te spreiden over de regiogemeenten (inspanningsverplichting). In onze gemeente is door sluiting van locaties in de afgelopen jaren het aantal Beschermd Wonen-plekken ook fors afgenomen van ca. 90 naar ca. 40, hetgeen veel minder is dan het aantal Capellenaren met een Beschermd Wonen-indicatie (ca. 80). De doordecentralisatie van Beschermd Wonen heeft juridische consequenties. Om de uitvoering van Beschermd Wonen bij de gemeente Rotterdam te laten, moet de samenwerking juridisch worden vastgelegd. Er wordt gedacht aan de lichtste vorm van een gemeenschappelijke regeling (GR), een collegeregeling. Uitgangspunten van de gemeenschappelijke regeling zullen zijn: uitvoering door gemeente Rotterdam (taken en bevoegdheden worden gemandateerd aan gemeente Rotterdam, hierdoor blijven alle gemeenten zelf eindverantwoordelijk), een jaarlijkse begroting en bijdrage per gemeente, vergaderingen van de GR zijn openbaar en de vergaderstukken worden gepubliceerd. Een GR zal aan u worden voorgelegd in 2022.

FINANCIELE CONSEQUENTIES / WIJZE VAN DEKKING Vooralsnog zijn er geen financiële consequenties. Hoewel het beleidsplan gaat over Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, is de financiële verantwoordelijkheid voor de Maatschappelijke Opvang niet overgeheveld naar alle gemeenten. Voor Maatschappelijke Opvang is de gemeente Rotterdam gedurende deze beleidsperiode financieel verantwoordelijk. Hier komt dan ook alleen het financiële kader voor Beschermd Wonen aan de orde. Dit kader wordt bepaald door de uitkering die het Rijk verstrekt aan de centrumgemeente. Tot en met 2022 is de gemeente Rotterdam de ontvanger van de Rijksmiddelen. Met ingang van 2023 start de decentralisatie van de financiële middelen naar alle gemeenten. Deze herverdeling volgt een ingroeipad van 10 jaar. Voor 2022 zijn er dus geen financiële gevolgen voor onze gemeente. In de begroting 2023 zal een voorstel worden gedaan met betrekking tot de te ontvangen rijksmiddelen en de overheveling naar Rotterdam.

Door gemeente Rotterdam is een meerjarenraming opgesteld die is gebaseerd op de voorlopige budgetten voor de regio. Uit deze raming blijkt dat wij, als regio, de komende jaren (dus ook voor de periode van het regionaal beleidsplan) uitkomen met beschikbare middelen. Met ingang van 2030 zou er een tekort kunnen gaan ontstaan. In de Voorjaarsnota 2022 zal het risico ten aanzien van beschermd wonen worden opgenomen. De komende jaren zal worden gewerkt aan het voorkomen van een tekort. Dit kan door beschermd thuis te bevorderen, optimale doorstroom in de keten te bevorderen en efficiënt en effectief samen 3

Zaaknr:586109

te werken. De kanteling naar beschermd thuis kan naar verwachting worden betaald uit de bestaande middelen, aangezien de omvang van de totale doelgroep niet wijzigt en beschermd thuis waarschijnlijk goedkoper is. Met het vaststellen van een GR zullen er afspraken worden gemaakt over hoe om te gaan met overschotten en tekorten (het idee is per jaar af te rekenen), de verantwoording, etc. De regionale begroting moet elk jaar in elke deelnemende gemeente worden vastgesteld. REACTIES VAN DERDE / FORMELE INSPRAAK EN ZIENSWIJZEN / COMMUNICATIE De Adviesraad sociaal domein is om advies gevraagd en dit advies hebben zij aangeleverd. De adviesraad is in het algemeen positief over het beleidsplan, onder andere over de keuze om de expertise uit de betrokken gemeenten te bundelen, de inzet op herstel van cliënten en om een stevige professionaliteit in te zetten voor deze kwetsbare inwoners. Daarnaast heeft de adviesraad enkele aandachtspunten, onder andere: een goede diagnose bij instroom, goede aansluiting met lokale voorzieningen en mogelijkheden voor uitstroom naar zelfstandig wonen. In de antwoordbrief aan de adviesraad is aangegeven dat we het eens zijn met het merendeel van de aandachtspunten en dat wij hier, lokaal en regionaal, aandacht aan zullen blijven besteden.

Wanneer een nieuwe beschermd wonen-locatie wordt overwogen zal in een zo vroeg mogelijk stadium de wijk/buurt worden betrokken. Als een nieuwe locatie is gerealiseerd, wordt periodiek met de buurt overlegd en worden eventuele signalen snel en adequaat opgepakt. VOORTRAJECT In regionaal ambtelijk en bestuurlijk overleg, wordt met ingang van 2020 overlegd over de samenwerking. In het voorjaar van 2021 zijn er voor de raadsleden en gemeentelijke adviesraden, webinars gehouden om input op te halen voor dit regionaal beleidsplan. Tijdens de webinars was een ervaringsdeskundige aanwezig die haar visie op Beschermd Wonen gaf vanuit het perspectief van de cliënt. De opgehaalde input is zoveel mogelijk verwerkt in het concept beleidsplan. De wethouders Wmo van de samenwerkende gemeenten hebben op 15 juli 2021 ingestemd met het concept Regionaal beleidsplan en met het voorleggen aan de afzonderlijke college’s (en daarna door de colleges aan de gemeenteraden). VERVOLGTRAJECT Een Gemeenschappelijke Regeling zal in 2022 aan u worden voorgelegd. Dit zal plaatsvinden ná de verkiezingen. Tot die tijd is een mandaatbesluit van kracht. RAADSCOMMISSIE Commissie Samenleving en Economie 24/25 januari 2022

4

Zaaknr:586109

BIJLAGE(N) WELKE TER KENNIS VAN DE RAAD WORDEN GEBRACHT 1. Concept Regionaal beleidsplan doordecentralisatie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2022-2026 2. Advies Adviesraad Sociaal Domein 3. Conceptbrief aan Adviesraad Sociaal Domein 4. Inspraaknotitie Regionaal beleidsplan 5. Regionale meerjarenraming Beschermd wonen 6. Budgetten Beschermd wonen Capelle aan den IJssel NADERE INFORMATIE / TECHNISCHE VRAGEN BIJ N.v.t.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

A.L. Duijmaer van Twist

mr. P. Oskam

5

Zaaknr:586109

Raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 14 december 2021 gelet op de doordecentralisatie beschermd wonen per 1 januari 2022 overwegende dat regionale afspraken nodig zijn om deze groep Capellenaren te ondersteunen BESLUIT: Vast te stellen Regionaal beleidsplan Maatschappelijke ondersteuning en Beschermd wonen 2022-2026

Vastgesteld in de openbare vergadering van 7 februari 2022 De griffier, de voorzitter,

6