05G.02 - BBV Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag - 478612

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: P. Bakker Afdeling / Unit: SO - Stadsontwikkeling Portefeuillehouder: N.C. van Veen

Vergaderdatum: 29 april 2021 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 478632

ONDERWERP Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag

SAMENVATTING Eén van de afspraken in het Klimaatakkoord is dat alle regio’s in Nederland onderzoeken waar en hoeveel duurzame elektriciteit met zon en wind op land opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn, zodat gebouwen duurzaam kunnen worden verwarmd. In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke regio zijn eigen keuzes. Specifiek voor warmte maakt een Regionale Structuur Warmte (RSW) onderdeel uit van de RES. Met gemeenten, waterschappen, provincie en betrokken partners is de RES 1.0. voor de regio Rotterdam Den Haag opgesteld. Het college heeft besloten de gemeenteraad voor te stellen de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag vast te stellen.

ADVIES OM TE BESLISSEN 1. De gemeenteraad voor te stellen de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag vast te stellen; 2. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag vast te stellen; 3. Het conceptraadsvoorstel en -besluit inzake de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad; 4. Na vaststelling van Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag uiterlijk 1 januari 2022 de acties te inventariseren die de gemeente zal ondernemen ter realisatie van de ambities in de RES en te inventariseren waar deze acties aanpassing van (omgevings-)beleid en plannen vraagt.

BESLUIT: 29 april 2021

Het college besluit conform het voorstel.

1

INHOUD/STREKKING 1. Inleiding Eén van de afspraken in het Klimaatakkoord is dat alle regio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit met zon en wind op land opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn, zodat gebouwen duurzaam kunnen worden verwarmd. In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke regio zijn eigen keuzes. De RES wordt elke twee jaar geactualiseerd. De RES heeft geen bindend karakter, maar geeft handvatten om (lokaal) en in samenwerking vervolgstappen te kunnen zetten. Met gemeenten, waterschappen, provincie en betrokken partners is de RES 1.0 voor onze regio Rotterdam Den Haag opgesteld. De RES 1.0 ligt nu ter vaststelling bij de betrokken overheden. De RES 1.0 is een stap in de transitie naar een vrijwel CO2 vrije samenleving in 2050 en geeft perspectief aan partijen in onze regio. Er volgen nog diverse stappen in deze transitie. Niet in de laatste plaats volgt uit de RES dat er verankering nodig is in lokaal beleid en plannen. Pas dan worden de inzichten uit de RES omgezet naar realisatie. Regionaal is afgesproken dat betrokken overheden voor 1 januari 2022 inventariseren welke acties lokaal nodig zijn en waar dat aanpassing van beleid en plannen vraagt. 2.

Voortraject Sinds begin 2018 hebben in onze regio 23 gemeenten, vier waterschappen en de provincie, samen met deskundigen van netwerkbeheerders, maatschappelijke organisaties en ondernemingen, samen gekeken naar de mogelijkheden, kansen en voorwaarden voor de energietransitie. Dit heeft in juni 2019 geresulteerd in het Energieperspectief 2050; een toekomstbeeld met als leidende principes betaalbaar, betrouwbaar, veilig, schoon en voor iedereen. In het energieperspectief staat geschreven welke rol de regio ziet voor de verschillende energiebronnen en -dragers en wordt aandacht besteed aan de infrastructuur. Vervolgens is de concept RES 1.0 opgesteld en in het voorjaar van 2020 voor wensen en bedenkingen naar alle betrokken overheden gestuurd. Op 28 september 2020 heeft de gemeenteraad de wensen en bedenkingen vanuit Capelle aan den IJssel op de concept RES 1.0 vastgesteld (BBV 283650). Het gaat om acht wensen en bedenkingen. Met de collegebrief van 9 februari 2021 heeft het college de raad gevraagd of er, naar aanleiding van de concept beantwoording van de wensen en bedenkingen, punten zijn die het college moet agenderen voor regionale bestuurlijke afstemming. Vanuit de raad zijn geen punten ontvangen. De beantwoording van alle wensen en bedenkingen is te vinden in bijgevoegde Nota van Beantwoording. 3. Inhoud van de RES Hieronder wordt de inhoud van de RES 1.0 kort samengevat.

Daarbij wordt ook ingegaan op de verwerking van de Capelse wensen en bedenkingen. Warmtekansen optimaal benutten Onze regio laat zich typeren als de ‘warmteregio’. Het potentiele aanbod van restwarmte en geothermie overstijgt de vraag. Hierbij is conservatief gerekend met beschikbare restwarmte. Mede naar aanleiding van een wens vanuit Capelle wordt nader onderzoek gedaan naar het aanbod van restwarmte op de lange termijn. Voorop staat de ambitie om de vraag naar energie te verkleinen door woningen en gebouwen te isoleren. Dit conform de recent door de raad vastgestelde Kaderstelling Warmtetransitie. Daarnaast wil onze regio optimaal gebruikmaken van de regionaal beschikbare warmte. Hiervoor is de aanleg van een regionaal warmtetransportnet nodig. Een regionaal warmtetransportnet maakt het lokaal uitrollen van warmtenetten mogelijk. De regie voor de warmtetransitie ligt bij de gemeenten. Warmteprojecten worden alleen gerealiseerd als de publieke belangen zijn geborgd. Gemeenten gaan over de lokale invulling van publieke belangen. Dit betekent dat wij betaalbaarheid in Capelle aan den IJssel conform de recent door de raad vastgestelde Kaderstelling Warmtetransitie invullen als woonlastenneutraliteit. Woonlastenneutraliteit is niet opgenomen in de RES 1.0 omdat elke gemeente haar eigen invulling kan geven aan het publieke belang betaalbaarheid.

2

Net als Capelle aan den IJssel hebben meerdere gemeenten aandacht gevraagd voor koeling. Toegezegd is aan dit onderwerp in de RES 2.0 meer aandacht te besteden. Voor grote delen van Capelle aan den IJssel liggen warmtenetten met regionale warmtebronnen voor de hand. Hiervoor is aansluiting op een regionaal warmtetransportnet nodig. Omdat we als Capelle aan den IJssel waarschijnlijk ‘aan het eind van de leiding’ liggen vraagt dit onze nadrukkelijke betrokkenheid. In de RES 1.0 wordt een toekomstbeeld van een regionaal warmtetransportnet geschetst. Hieraan zijn zeven projecten gekoppeld. Een deel betreft reeds lopende projecten. Van belang voor Capelle is vooral de ‘verkenning warmtesysteem oostzijde Rotterdamse regio’. In deze verkenning worden de mogelijkheden in kaart gebracht voor een toekomstbestendige ontwikkeling van de warmtestructuur voor Capelle aan den IJssel, Rotterdam en de verbinding naar de Warmtesamenwerking Oostland (WSO). Dit is een samenwerkingsverband van Glastuinbouw Nederland en de gemeenten Zuidplas, Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp, Waddinxveen en Zoetermeer. De verkenning start in 2021. Zon en wind passend in het landschap Per 2030 moeten de 30 energieregio’s samen 35 TWh aan duurzame elektriciteit op het land door zon en wind opwekken. De regio Rotterdam Den Haag kan tussen de 8% en 9% bijdragen.

Dit is inclusief reeds gerealiseerde en geplande projecten. De RES gaat uit van een bandbreedte voor elektriciteit, die ruimte geeft om oplossingen in onze regio die toch niet gerealiseerd kunnen worden, in te ruilen voor andere oplossingen met een hogere slagingskans. In verschillende zoekgebieden ziet onze regio kansen voor de opwek van duurzame energie. Voor Capelle aan den IJssel zijn de zoekgebieden voor de opwek van zon langs de A20 en A16 relevant. Mede naar aanleiding van een Capelse bedenking is verduidelijkt dat geen sprake is van een zoekgebied voor wind. Ook zijn mede op ons verzoek de kaarten verduidelijkt. Verder stelt de RES 1.0 geen nieuwe windmolens voor in de nabijheid van Capelle aan den IJssel. De RES 1.0 zet vooral in op zon in stedelijk gebied: op dak en op te overdekken parkeerplaatsen. Ook kunnen in het stedelijk gebied innovaties voor het opwekken van zon in de gebouwde omgeving, zoals zon op gevels en in wegverhardingen, worden onderzocht en indien mogelijk (op termijn) toegepast. Doel is onder andere dat in 2030 op 40% van geschikte daken zonnepanelen liggen. Dit sluit aan bij ons Programma Duurzaamheid waar we ook vol inzetten op zon op dak. Momenteel is in Capelle aan den IJssel 8% van de geschikte daken voorzien van zonnepanelen. Wij hebben aandacht gevraagd voor zon op de daken van de woningcorporaties.

De regio heeft aangegeven dat er regionaal contact is met de koepels van woningcorporaties, maar dat realisatie een lokale aangelegenheid is. Wat betreft de wens om energieopwekking in stadsparken te schrappen is door de regio aangegeven dat energieopwekking hier een lokale afweging is. De RES 1.0 stelt terecht (conform een wens vanuit Capelle aan den IJssel) dat er aan een aantal randvoorwaarden voldaan moet worden om de opwek te realiseren. Zo is een passend, stimulerend fiscaal en financieringskader cruciaal. Waarbij opgemerkt dat zon op daken in onze regio de grootste kansen biedt en goed benut moet worden. Dit is niet alleen van belang om de beoogde volumes te kunnen realiseren, maar ook om investeringen in de elektriciteitsinfrastructuur te kunnen plannen. Op dit moment melden de netbeheerders in onze regio nog geen onoverkomelijke knelpunten. Zuinig omgaan met duurzame brandstoffen Onze regio heeft een goede uitgangssituatie voor het produceren en transporteren van duurzame brandstoffen zoals groengas en waterstof. Het is goed om te beseffen dat dit geen energiebronnen zijn, maar energiedragers. De samenwerkende partijen in onze regio hebben de ambitie om het gebruik van groengas en waterstof richting 2030 en 2050 flink te verhogen. Vooral groene waterstof moet een grote rol gaan spelen.

In lijn met de geuite wens vanuit onder andere Capelle aan den IJssel is dit extra benadrukt. De RES 1.0 kiest ervoor om schaarse duurzame brandstoffen zo hoogwaardig mogelijk in te zetten. Onze regio werkt de komende twee jaar aan het in beeld brengen van het programma van vergunningen, procedures, investeringen en (innovatieve) projecten die de transitie naar duurzame brandstoffen mogelijk moeten maken. Dit sluit aan bij de wens vanuit onder andere Capelle aan den IJssel.

3

De verwachte vraag naar duurzame brandstoffen (voor de glastuinbouw, industrie en mobiliteit) zal naar verwachting groter zijn dan de mogelijke productie. De RES 1.0 stelt daarom voor om zuinig om te gaan met duurzame brandstoffen en ze in te zetten in de sectoren die er het meeste baat bij hebben, of die het energiesysteem kunnen versterken. Specifiek voor de gebouwde omgeving betekent dit dat onze regio geen rekening houdt met grootschalige beschikbaarheid van waterstof of groengas voor 2030. Dit is in lijn met de recent door de raad vastgestelde Kaderstelling Warmtetransitie. Complex energiesysteem Het energiesysteem is een complex geheel. Onze regio werkt aan een betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoorziening voor iedereen in 2050. Voor een toekomstbestendig, veerkrachtig en efficiënt energiesysteem zijn meerdere aanpassingen nodig. Daarbij hanteert onze regio een aantal principes. Streven naar energie efficiëntie en -besparing. Hoogwaardige energie hoogwaardig inzetten. Streven naar een balans tussen vraag en productie. Rekening houden met de eigenschappen van nieuwe energiebronnen en het belang van opslag en omzetting inzien. 4. Vervolgtraject Zodra de RES 1.0 door alle partijen is vastgesteld, wordt deze naar het Nationaal Programma RES gestuurd. Conform het Klimaatakkoord is dat op 1 juli 2021.

Daarop volgend zal er een beoordeling van de 30 RES’en plaatsvinden door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Nationaal Programma RES. Daaruit komt ook naar voren of de landelijke doelstellingen binnen bereik zijn met de ingediende RES’en. Indien dat niet het geval is kan dat leiden tot herverdeling van een restopgave. Dat proces zal plaatsvinden onder aansturing van de koepels van decentrale overheden (Vereniging Nederlandse Gemeenten, Interprovinciaal Overleg en Unie van Waterschappen).

FINANCIEN De financiële bijdrage van de gemeente Capelle aan den IJssel aan het opstellen en actualiseren van de RES is regionaal vastgesteld op jaarlijks N10. Dit bedrag is gedekt binnen de begroting. De lokale uitvoering van de RES 1.0. overlapt deels met bestaande projecten van het Programma Duurzaamheid zoals het stimuleren van zon op dak. Dit heeft naar verwachting geen financiële consequenties. Maar het onderzoek naar zon op parkeerplaatsen, de realisatie van zon in de zoekgebieden langs de A20 en A16 en met name de verkenning warmtesysteem oostzijde Rotterdamse regio vergt een aanzienlijke extra inzet van de gemeente. Wij maken bij de inventarisatie van acties die de gemeente zal ondernemen ter realisatie van de ambities in de RES de financiële consequenties hiervan inzichtelijk. De Rijksoverheid dient deze kosten te vergoeden. Vergoeding van deze kosten is immers één van de voorwaarden waaronder de VNG, namens de gemeenten, haar handtekening heeft gezet onder het Klimaatakkoord.

JURIDISCH ADVIES N.v.t.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

4

COMMMUNICATIE Onze regio communiceert over de RES. Die informatie delen wij via onze gebruikelijke kanalen. De impact van de RES 1.0. voor Capelle aan den IJssel is beperkt ten opzichte van het Programma Duurzaamheid en de Warmtetransitieagenda. Omdat daarbij uitgebreide communicatie- en participatie processen zijn doorlopen, voorzien wij voor de RES 1.0. verder geen participatieproces. Dit najaar vindt wel communicatie plaats over de concept Transitievisie Warmte. Uiteraard is bij uitvoeringsprojecten wel sprake van communicatie en participatie. Daarbij betrekken wij ook lokaal eigendom van energieopwekking, bijvoorbeeld via energiecoöperatie ZonKracht Capelle U.A.

BIJLAGEN 1. 2. 3. 4.

Conceptraadsvoorstel en -besluit; RES 1.0 Rotterdam Den Haag; Aanbiedingsbrief; Nota van beantwoording.

5