05.07 - accountantsverslag Deloitte bij jaarrekening 2021
Tekst van het document
Disclamer: De accountantscontrole van de jaarrekening 2021 is nog niet afgewikkeld: - De stukken van de Stichting CJG Capelle zijn nog niet ontvangen, waardoor de controle van het sociaal domein nog onderhanden is. - Er staan nog een aantal vragen open c.q. moeten nog een aantal antwoorden verwerkt worden, waaronder kredietrechtmatigheid. - Onze interne kwaliteitsreview is nog onder handen.
CONCEPT Accountantsverslag 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel 2 juni 2022
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Capelle ad IJssel Postbus 70 2900 AB CAPELLE AAN DEN IJSSEL Datum
2 juni 2022 Ons kenmerk
Disclaimer Behandeld door
J.M. de Winter MSc RA +316 12010912 Amdewinter@deloitte.nl J. van Koert MSc RA +316 12010779 Jvankoert@deloitte.nl
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Capelle aan den IJssel. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Capelle aan den IJssel. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Capelle aan den IJssel zijn wij voornemens een XXX controleverklaring te verstrekken. De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Capelle aan den IJssel. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens een XXX controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid te verstrekken.
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 25 oktober 2021 en met ons auditplan van 23 september 2021 welke tevens is besproken in uw auditcommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij zullen deze (concept)rapportage op 8 juni 2022 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de algemeen directeur, de concern controller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.
J. van Koert MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
10
Bevindingen jaarrekening
12
•
De financiële positie van uw gemeente
13
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing
27
•
28
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
29
•
30
Overige aangelegenheden
Bijlagen
31
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
32
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
33
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
34
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
35
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
37
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
38
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een XXX controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2,325 miljoen respectievelijk € 6,976 miljoen.
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 185,0 miljoen (2020: € 172,4 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Capelle aan den IJssel onderkende en aanwezige risico’s van € 48,7 miljoen (2020: € 30,3 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2021 ad € 13,1 miljoen (2020: voordelig € 86,8 miljoen). Voor een nadere uiteenzetting van de verschillen tussen de begroting en de realisatie verwijzen wij naar de toelichting op de programma’s welke opgenomen is in de jaarrekening 2021 vanaf pagina 275.
Opstel- en controleproces •
De controle van de jaarrekening 2021 heeft ‘hybride’ plaatsgevonden. De afstemming tussen de gemeente en het controleteam vanuit Deloitte is goed verlopen. Mede als gevolg van de geconstateerde fouten in de Europese aanbestedingscontrole alsmede de overgang naar het nieuwe financieel pakket, is de initiële (ambtelijke) planning van de controle niet gehaald. Daarnaast hebben wij moeten constateren dat het opsteldossier, in vergelijking met het uitstekende boekjaar 2020, minder ver gereed was bij aanvang van de controle. Hierbij merken wij wel op dat de omvang en kwaliteit van de eerste aanlevering van het opsteldossier ruim voldoende was om onze controle op een efficiënte wijze te kunnen starten. Wij zullen samen met de organisatie het opstel- en controleproces 2021 evalueren en daarin concrete acties benoemen om deze terug te brengen naar haar oude niveau.
•
Onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de interim-controle 2021 zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de managementletter d.d. 16 december 2021 met kenmerk 21124F737A/MA en zijn besproken in de auditcommissie van 13 januari 2022. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij, voor de processen die wij relevant achten voor de jaarrekeningcontrole, vastgesteld dat de randvoorwaardelijke interne-beheersingsmaatregelen, zoals bevoegdheden en functiescheiding, op een adequate wijze zijn ontworpen. Voor de uitgebreide rapportage hieromtrent verwijzen wij graag naar onze managementletter 2021. In dit accountantsverslag hebben wij op grond van onze wettelijke rapportageverplichting, onze bevindingen inzake de geautomatiseerde gegevensverwerking nog wel samengevat.
•
Medio 2021 is de gemeente Capelle aan den IJssel overgegaan op een nieuw financieel pakket, te weten: Unit4 Financials. Deze overgang heeft, mede als gevolg van een andere technische inrichting van het nieuwe financiële pakket, effect gehad op de administratieve kant van de processen binnen de gemeente Capelle aan den IJssel. Wij hebben de datamigratie vanuit het oude systeem naar het nieuwe systeem alsmede de wijziging die dit in de interne beheersing van de processen tot gevolg heeft gehad beoordeeld bij de interim-controle 2021. Hieruit zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen.
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Effecten coronacrisis • (exclusief sociaal domein)
Waardering vorderingen: Als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
Interne beheersing
Kwaliteit verslaggeving
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
Sociaal domein | gevolgen corona
Sociaal domein
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Het project Oeverrijk is financieel gezien een belangrijk project binnen uw gemeente waarvoor planmatig nog geen concrete invulling geformaliseerd is. Bij dit project is te constateren dat de plannen op dit moment, gebaseerd zijn op de algemene kaders die middels het stedenbouwkundige plan gesteld zijn. Op d.d. 7 maart 2022 is door uw gemeenteraad de motie vreemd “geen woningbouw op Oeverrijk“ aangenomen. Hierin is het voornemen opgenomen om geen tot beperkt woningbouw te realiseren binnen het project. Op basis van de notitie gebeurtenissen na balansdatum van de commissie BBV is deze wijziging in de scope van het project niet verwerkt in de jaarrekening 2021. Dit is tevens toegelicht op pagina 261 van de jaarrekening 2021.
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee het de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2021 tot een minimum heeft beperkt.
•
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling, die gemandateerd is aan de gemeenschappelijke regeling IJsselgemeenten welke de uitvoering ervan heeft doorgelegd aan het Regionaal Bureau Zelfstandigen, gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo-uitkeringen juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat er voor de uitvoering van de Tozo-regeling door de uitvoeringsorganisatie, het Regionaal Bureau Zelfstandigen, een M&O-beleid is vastgesteld, geïmplementeerd en dat deze zichtbaar is nageleefd. Hiermee is ook voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
•
Op dit moment is de controle van het sociaal domein nog niet volledig afgewikkeld. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat er nog geen gecertificeerde en gecontroleerde jaarrekening van Stichting CJG Capelle aan den IJssel beschikbaar is. Stichting CJG Capelle heeft de verwachting uitgesproken dat de controle-informatie die noodzakelijk is voor de afronding van de accountantscontrole van de gemeente Capelle aan den IJssel in de week van 13 juni 2022 beschikbaar is.
•
Op basis van de door ons uitgevoerde controle hebben wij vastgesteld dat de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s), overeenkomstig voorgaand jaar, rechtmatig zijn verstrekt.
Naleving van de Europese • aanbestedingsregels
Over 2021 is een toename zichtbaar in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de door de gemeente Capelle aan den IJssel verrichtte eigen werkzaamheden op het naleven van de Europese aanbestedingsregels en de door ons hierop verrichte controlewerkzaamheden, blijken fouten die cumuleren tot een bedrag van circa € 0,9 miljoen, terwijl over 2020 geen sprake was van fouten.
•
De geconstateerde fouten zijn onder andere ontstaan door een onjuiste of ontbrekende kostenraming van primaire inkoopbehoefte van inhuur voorafgaand aan het verstrekken van de opdracht. Wij hebben van uw organisatie vernomen dat zij, naar aanleiding van het evalueren van de fouten, passende maatregelen binnen het proces zal treffen voor de toekomst. Wij zullen deze maatregelen beoordelen bij de interimcontrole 2022.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Begrotingsrechtmatigheid •
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college voor een bedrag van € 0,9 miljoen primair mee in ons rechtmatigheidsoordeel.
•
Het college is voornemens de overschrijdingen op de programma’s te (laten) sanctioneren door de gemeenteraad. Het voorstel hiervoor is opgenomen in het raadsvoorstel met nummer: 768693. Indien deze sanctionering wordt vastgesteld door de gemeenteraad, worden de overschrijdingen niet meegenomen in ons oordeel.
•
Uw gemeenteraad heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: • cybersecurity; • datamigratie van het financiële pakket; • het opvolgen van onze adviezen inzake het Rivium; • het opvolgen van onze adviezen inzake de IBOR-kredieten; • het opvolgen van onze adviezen inzake het strategisch huisvestingsplan (SHO).
•
Voor onze uitgebreide rapportage over de onderwerken cybersecurity en de datamigratie van het financiële pakket, verwijzen wij naar onze managementletter d.d. 16 december 2021 met kenmerk 21124F737A/MA. De overige speerpunten behandelen wij in dit accountantsverslag.
•
Wij hebben tijdens onze werkzaamheden enkele observaties gedaan met betrekking tot uw interne frauderisicoanalyse, te weten: • wij adviseren u om het gehele fraudelandschap bij de analyse te betrekken; • er ontbreekt een beschrijving van de restrisico’s en van de wijze waarop hiermee wordt omgegaan (bijv. accepteren/mitigeren/ vermijden); • wij adviseren het bestaan en de werking van de (huidige en aanvullende) beheersmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse ook te gaan toetsen.
Speerpunten gemeenteraad
Fraude(risicoanalyse)
Wij hebben onze observaties reeds aan u gecommuniceerd middels onze managementletter 2021.
Bestuurlijke samenvatting
•
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
•
Wij hebben vastgesteld dat er in 2021 geen sprake is geweest van integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Capelle aan den IJssel zijn wij voornemens een XXX controleverklaring te verstrekken. Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Capelle aan den IJssel uitgevoerd en zijn voornemens een XXX controleverklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Er zijn zodoende geen niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Nietgecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021, met uitzondering van de rechtmatigheidsfouten ad € 0,9 miljoen als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels .
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (onderdeel: ‘Begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen voor een bedrag van € 0,9 miljoen meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 9
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Capelle aan den IJssel Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 10
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 12,6 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 0,5 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 13,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 64,5 % van het balanstotaal (ultimo 2020: 62,4% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2020. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming.
Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
2018
Eigen vermogen per 1 januari
172,4
84,4
83,6
86,6
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 0,5
-/- 1,2
-/- 6,3
-/-7,4
Gerealiseerd resultaat
13,1
86,8
7,1
4,4
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
12,6
88,0
0,8
-/- 3,0
Eigen vermogen per 31 december
185,0
172,4
84,4
83,6
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten
234.383
Totale lasten
-/- 221.763
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
12.620
Af: stortingen in reserves
-/- 10.777
Bij: onttrekkingen aan reserves
11.271
Saldo mutaties reserves
494
Gerealiseerd resultaat
13.114
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 12,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 6,3 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 13,1 miljoen. In dit saldo is een bedrag opgenomen van € 16,9 miljoen, dat betrekking heeft op incidentele baten en € 20,1 miljoen aan incidentele lasten. Het genormaliseerde resultaat bedraagt derhalve € 16,3 miljoen. De belangrijkste incidentele baten en lasten zien toe op de TOZO-regeling (V3,5 miljoen en N4,3 miljoen). In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 100 50 (50) 2018
2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 10 5 -
(5) 2018
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 100 50 (50)
(100) 2018
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Capelle aan den IJssel (over de periode 2018-2021)
Solvabiliteit
80%
2,5%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote 75
2,0%
60%
1,5%
40%
60
1,0%
20%
45
0,5%
0%
0,0% 2018
2019
2020
2021
30 2018
Werkelijk
2019
2020
2021 15
Werkelijk
(15)
Netto schuldquote
Structurele exploitatieruimte
50%
8%
(30)
40%
6%
(45)
30%
4%
20% 10%
2%
0%
0% 2018
2019
2020
2021
Werkelijk
Bestuurlijke samenvatting
(60) (75) 2018
2019
2020
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2021
2018 Begroot
Overige aangelegenheden
2019
2020
Begroot na wijziging
Bijlagen
2021
Werkelijk
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad en het college legt de focus op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Over de afgelopen jaren hebben wij gezien dat de realisatie t.o.v. de begroting beperkt afwijkt. Voor de toekomst blijft het de uitdaging om de politiek-bestuurlijke doelen in balans te houden met de daadwerkelijk beschikbare middelen en capaciteit binnen uw gemeente.
Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen) 100 80 60
40 20 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 400
Binnen uw organisatie is deze uitdaging recent zichtbaar geworden bij het realiseren van het investeringsvolume waaronder die in de openbare ruimte (IBOR).
300
Uw organisatie is zich dus bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit scherp te blijven onderzoeken, monitoren en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen. Als invulling hieraan heeft uw organisatie in de voorjaarsnota 2022 een voorstel opgenomen om de IBOR-kredieten realistischer te ramen.
100
Deze maatregel geeft eveneens invulling aan een eerder door ons gegeven advies naar aanleiding van het onderzochte speerpunt “IBOR-Kredieten”. Wij hebben dit verder uitgewerkt in het onderdeel speerpunten van de gemeenteraad in deze rapportage.
200
0 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 400 300 200 100 0 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is met 1,9 afgenomen.
Uw weerstandscapaciteit van € 185,0 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 48,7 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
€ 200,0
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 185,0 miljoen (2020: € 172,4 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s bestaand zijn en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
€ 150,0 € 100,0 € 50,0 €2018 2019 2020 2021 Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 15,00 10,00
Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 48,7 miljoen (2020: € 30,3 miljoen). Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met €18,4 miljoen. Deze stijging van de gekwantificeerde risico’s wordt voornamelijk veroorzaakt door de onzekerheden m.b.t. de stijgende grondstoffen- en energieprijzen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
5,00 2018
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Speerpunten van de raad
Als speerpunt voor de accountantscontrole 2021 heeft u ons gevraagd aandacht te besteden aan: de datamigratie van het financiële pakket, cybersecurity, en het opvolgen van onze adviezen uit eerdere rapportages inzake het Rivium, de IBOR-kredieten en het strategisch huisvestingsplan (SHO). Wij hebben over de datamigratie van het financiële pakket en cybersecurity reeds aan u gerapporteerd via onze managementletter 2021 d.d. 16 december 2021 met kenmerk 21124F737A/MA. De opvolging van onze adviezen met betrekking tot het Rivium, de IBORkredieten en het strategisch huisvestingsplan (SHO) hebben wij onderstaand uiteengezet.
Wij hebben in ons accountantsverslag 2020 geadviseerd om de informatievoorziening over de IBOR-kredieten naar de gemeenteraad anders in te richten waarbij de focus, naast de uitputting van de jaarschijven, eveneens ligt op de gerealiseerde kosten per project over de verschillende boekjaren heen. Als opvolging van dit advies heeft de gemeente Capelle aan den IJssel in 2021 de volgende wijzigingen aangebracht in de financiële beheersing van de IBORkredieten: •
Speerpunt Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) Wij hebben in ons accountantsverslag 2019 het advies gegeven dat de financieel-technische informatievoorziening omtrent het SHO richting de gemeenteraad verder uitgediept/ingericht dient te worden. Als opvolging van dit advies heeft de gemeente Capelle aan den IJssel de realisatie van het SHO verder geïntegreerd in haar begroting en P&C-documenten: Het SHO wordt in de tussentijdse rapportage meegenomen waarbij o.a. wordt gerapporteerd over de uitputting van de (investerings)kredieten, en de financieel-technische risico’s voor de restantkredieten worden uiteengezet in de risicoparagraaf. Hierbij gaat het niet alleen om de bestaande projecten, maar ook de toekomstige projecten. Wij concluderen op grond van opvolging van ons advies dat de financieel-technische informatievoorziening aan de gemeenteraad transparanter en vollediger is vanuit het budgetmonitoringsperspectief. Volledigheidshalve merken wij op dat er eveneens periodiek over de SHO-projecten gerapporteerd wordt in de “Capelle bouwt aan de stad monitor”. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Speerpunt IBOR-kredieten
In de Capelle bouwt aan de stad monitor wordt vanaf 2021 inhoudelijk gerapporteerd over de uitvoeringsstatus van de IBOR-kredieten en in de commissie SOB worden de IBOR-kredieten periodiek toegelicht.
•
In de najaarsnota 2021 is in de wijzigingsvoorstellen een koppeling gemaakt naar een inhoudelijk BBV. In dit BBV worden de financiële wijzigingen concreet gemaakt naar prijsstijgingen door planningsvraagstukken, capaciteit en indexatie-verhogingen alsmede door de toename van prijsstijgingen. Tevens zijn de IBOR-risico’s nadrukkelijker benoemd in de paragraaf weerstandsvermogen.
•
In de voorjaarsnota 2022 is rekening gehouden met de verwerking van kostenindexaties en/of prijsstijgingen binnen de (toekomstige) kredieten ter versterking van de aannemelijkheid van de kredietramingen.
•
De organisatie is bezig met de invoering van een meer integrale manier van plannen waarbij tevens gekeken wordt naar de planning van “ketenpartners” zoals bijvoorbeeld nutsbedrijven, om het realiteitsgehalte van de investeringsplanning voor het in 2022 nieuw vast te stellen IBOR te vergroten.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Hiermee wordt eveneens beoogd om de voorspelbaarheid van de kosten die in de jaarschijven uitgegeven gaan worden te vergroten.
Wij concluderen op grond van opvolging van ons advies dat de financieel-technische informatievoorziening aan de gemeenteraad transparanter en vollediger is vanuit het budgetmonitoringsperspectief en dat er in de opzet adequate maatregelen getroffen zijn om de voorspelbaarheid van de kosten die in de jaarschijven op de IBOR-kredieten uitgegeven gaan worden, te vergroten. Wij merken echter voor de volledigheid op dat wij via onze rapportage van de opvolging geen uitspraak doen over de effectieve werking van de internebeheersingsmaatregelen omtrent de financieeltechnische beheersing van de IBOR-kredieten. Speerpunt Rivium In eerdere rapportages hebben wij uitgebreid stilgestaan bij risicomanagement alsmede de projectorganisatie omtrent de ontwikkeling van het gebied Rivium. Begin 2022 hebben wij met de organisatie gesproken over de invulling van het risicomanagement binnen het project. Het belangrijkste ontwikkelpunt hieromtrent ten opzichte van voorgaand boekjaar betreft de ontwikkeling en implementatie van het risicomanagement-dashboard, wat mede als opvolging op het rekenkamerrapport geïnitieerd is. In het risicomanagement-dashboard worden verschillende risicofactoren afgewogen, gekwantificeerd en visueel gemaakt.
Wij hebben de conceptversie ontvangen van dit dashboard en constateren dat uw organisatie veel investeert in het verkrijgen van inzicht in de verschillende risico’s die dit project met zich meebrengt. Doordat het dashboard ten tijde van de controle nog niet afgerond was, hebben wij hier verder geen inhoudelijke werkzaamheden op verricht. Wij zullen het risicomanagement in 2022 e.v. actief blijven volgen voor de accountantscontrole. Bijlagen
Blz. 17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2021 ad € 3,6 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 19,2 miljoen en lasten ad € 12,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om 9 individuele projecten. De gemeente Capelle aan den IJssel schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 5,8 miljoen bedraagt (2020: € 4,8 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 0,8 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
•
•
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
10.000 8.000
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 7,00 6,00 5,00 4,00 3,00
2,00
Ontwikkeling boekwaarde
1,00 -
2018
2019
2020
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1.000,-) Nog te realiseren baten
Nog te realiseren lasten
6.000 4.000 2.000 -
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 18
2021
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
•
• •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 2,4 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 2,0 miljoen).
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkeld en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Fascinatio, Oeverrijk en de Mient de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn en welke wij, op grond van onze professionele oordeelsvorming, geselecteerd hebben voor nadere controle. Van o.a. deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Het project Oeverrijk is financieel gezien een belangrijk project binnen uw gemeente waarvoor planmatig nog geen concrete invulling geformaliseerd is. Bij dit project is te constateren dat de plannen op dit moment, gebaseerd zijn op de algemene kaders die middels het stedenbouwkundige plan gesteld zijn. Op d.d. 7 maart 2022 is door uw gemeenteraad de motie vreemd “geen woningbouw op Oeverrijk“ aangenomen. Hierin is het voornemen opgenomen om geen tot beperkt woningbouw te realiseren binnen het project. Op basis van de notitie gebeurtenissen na balansdatum van de commissie BBV is deze wijziging in de scope van het project niet verwerkt in de jaarrekening 2021. Dit is tevens toegelicht op pagina 261 van de jaarrekening 2021.
Bijlagen
Blz. 19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
(Externe) deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 20
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hieronder de programma’s met lastenoverschrijdingen opgenomen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
7 Volksgezondheid en milieu
6b. Werk en inkomen
Kredietoverschrijdingen
5b. Openbaar Groen
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 -
4. Onderwijs
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Indien deze sanctionering wordt vastgesteld door de gemeenteraad, worden deze overschrijdingen niet meegenomen in ons oordeel.
Lastenoverschrijdingen (x € 1.000,-)
2. Verkeer, vervoer
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen weegt een bedrag van € 0,9 miljoen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. De voornaamste reden van het meewegen van kostenoverschrijdingen betreft het niet tijdig melden c.q. verwerken van extra uitgaven op het gebied van straatreiniging, kabels en leidingen en afval en rioolbeheer die gedurende het verantwoordingsjaar ontstaan zijn, in begrotingswijzigingen.
Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden hebben wij tot op heden geen overschrijdingen geconstateerd ten aanzien van de investeringskredieten die meewegen in het oordeel, deze controle is per heden echter formeel nog niet afgerond. Wel dienen wij op te merken dat, als gevolg van de overgang naar het nieuwe financieel pakket, de organisatie moeite heeft om een volledig accuraat kredietoverzicht te vervaardigen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de “labeling” van deelkredieten aan “hoofdkredieten”. De organisatie heeft dit reeds toegelicht in de najaarsnota 2021 op pagina 173.
Het college is voornemens de overschrijdingen op de programma’s te (laten) sanctioneren door de gemeenteraad. Het voorstel hiervoor is opgenomen in het raadsvoorstel met nummer: 768693. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 22
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben de volgende observaties gedaan ten aanzien van uw interne frauderisicoanalyse: •
Uw interne frauderisicoanalyse is gericht op de geïdentificeerde risico’s op basis van de eigen kernprocessen. Naast de focus op de risico’s die worden geïdentificeerd via het perspectief en de processen van ieder afdeling, adviseren wij u om het gehele fraudelandschap bij de analyse te betrekken, om zo de kans te verkleinen dat er risico’s worden gemist of weggelaten. Hierbij kunnen bijvoorbeeld aspecten worden meegenomen als: de waarschijnlijkheid van omkoping en corruptie, mogelijkheden van fraude(sturing) in de financiële overzichten, en het risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
In de frauderisicoanalyse ontbreekt nog een beschrijving van de restrisico’s en van de wijze waarop hiermee wordt omgegaan (bijv. accepteren/mitigeren/vermijden). Het verdient aanbeveling om in te gaan op de risicobereidheid ten aanzien van fraude- en compliancerisico's.
•
Het is belangrijk dat de organisatie, mede in relatie tot de aankomende rechtmatigheidsverantwoording, het bestaan en de werking van de (huidige en aanvullende) beheersmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse ook gaat toetsen. Dit element is reeds opgenomen in het interne-controleplan. Hierin ontbreekt echter nog de concrete opzet van de interne-beheersingsmaatregelen die getoetst zullen worden.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens nader analyseren en indien benodigd contact opnemen met uw (externe) vertrouwenspersoon. Wij hebben op basis van onze controle geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 23
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Capelle aan den IJssel
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
en Deloitte om deze te controleren.
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties.
Wij hebben van uw organisatie vernomen dat zij, naar aanleiding van het evalueren van de fouten, passende maatregelen binnen het proces zal treffen voor de toekomst. Wij zullen deze maatregelen bij de interimcontrole 2022 beoordelen.
Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen internebeheersingsmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
COVID-19
Sociaal domein | Gevolgen corona
Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente:
Wij hebben in de managementletter 2021 gerapporteerd over de bijzondere gevolgen van corona voor het sociaal domein. Hieronder voorzien wij u van een beknopte actualisatie. De financiële gevolgen voor de gemeente zien toe op de volgende onderdelen:
Over 2021 is een toename zichtbaar in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de door de gemeente Capelle aan den IJssel verrichten eigen werkzaamheden op het naleven van de Europese aanbestedingsregels en de door ons hierop verrichte controlewerkzaamheden, blijken fouten die cumuleren tot een bedrag van circa € 0,9 miljoen, terwijl over 2020 geen sprake was van fouten.
•
De geconstateerde fouten zijn voornamelijk ontstaan doordat inhuurcontracten, na de initiële inkoop, meermaals verlengd zijn. Bij verlenging van contracten is het echter van groot belang om voorafgaand aan het verstrekken van een verlengingsopdracht te toetsen of • de verlenging in het kader van de Europese aanbestedingsregels mogelijk is. Hierbij is geconstateerd dat deze toets in de gevallen waar sprake is van fouten niet (goed) gedocumenteerd is. Ook is er bij inkopen die als complex bestempeld kunnen worden door de gegeven omstandigheden, maar waar uiteindelijk geen fouten in het kader van het naleven van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd zijn, vastgesteld dat de organisatie achteraf de feiten en omstandigheden moest reproduceren omdat afwegingen en belangrijke beslismomenten niet (goed) vast lagen. Dit wijkt af van de vastgestelde inkoopprocedure binnen de gemeente Capelle aan den IJssel . Daarnaast bemoeilijkte dit de ambtelijke organisatie om achteraf de rechtmatigheid van de inkoop tijdens de accountantscontrole aan te tonen Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
•
Continueren van reguliere zorg: Voor zover mogelijk hebben de zorgverleners de reguliere zorg gecontinueerd en volstaat ter zake de interne beheersing die in afgelopen jaren voldoende heeft gefunctioneerd.
•
Leveren van alternatieve zorg: Voor zover zorgleveranciers de reguliere zorg niet konden continueren, mochten zij alternatieve zorg leveren. De verantwoording en afrekening hiervan vindt op dezelfde wijze plaats als de afrekening van reguliere zorg.
Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd o.b.v. de werkzaamheden van Wij merken op dat de gemeente voldoende (extra) de accountant van de gemeenschappelijke regeling interne-beheersingsmaatregelen heeft getroffen om de IJsselgemeenten. Uw gemeente is, ondanks een zorgverlening te continueren, en de (mogelijke) snelle invoering en de wijzigingen hierin, gedurende financiële effecten van corona voor het sociaal domein 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan in beeld te brengen en te beheersen. Dit blijkt uit het feit de gestelde rechtmatigheidseisen. De Nota dat de zorg is gecontinueerd en de verzoeken voor en de verwachtingen accountantscontrole schrijft omvang van continuïteitsbijdragen en meerkosten daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets corona qua omvang beperkt zijn. moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling.