05.02 - Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
Tekst van het document
2020 Jaarverslag
• Je hebt hulp nodig, maar je krijgt die niet • Je wil naar school, maar er is geen plek voor jou • Je hulpverlener luistert niet naar jou • Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd
Loop je vast? Laat het weten!
Voorwoord Een onverwacht gevolg van de corona-crisis is dat thuisonderwijs zo veel gemakkelijker is geworden. Waar in 2019 ouders van Kinderen in armoede stonden dit jaar centraal in mijn werk
thuiszittende kinderen hier nog regelmatig op stuk liepen,
als kinderombudsman. Deze kinderen ervaren op meerdere
kreeg ik daar dit jaar nauwelijks klachten over. Een thuiszitter zei:
terreinen de effecten van armoede. Naast een tekort aan eten
“Eindelijk ben ik niet meer anders dan mijn klasgenoten. Iedereen
en kleding, is onder meer hun gezondheid slechter en hebben
zit nu thuis.” Ik hoop dat het makkelijk blijft voor thuiszitters om
ze minder kansen in het onderwijs. Door de corona-crisis dreigen
op afstand toch mee te doen met de klas, ook als de corona-crisis
meer kinderen in deze onwenselijke situatie terecht te komen.
voorbij is. De klachten over het ontbreken van jeugdhulp zijn
Het is dan belangrijk dat de vangnetten die er zijn goed werken.
dit jaar helaas niet minder geworden. Kinderen worden nog
Zoals de gemeentelijke armoederegelingen voor kinderen.
steeds geconfronteerd met lange wachttijden, met name bij
Uit mijn onderzoek naar deze regelingen blijkt dat dat beter
ggz-instellingen. Ik zie op dat punt nog steeds geen verbetering
kan. Daarvoor is het nodig dat gemeenten kinderen (en hun
en dat is niet goed.
ouders) weer centraal zetten. Onder meer door kinderen vaker te betrekken bij hun plannen. Jeugdparticipatie is helaas
Ik zie uit naar 2021. Waar kinderen weer kinderen kunnen zijn
nog steeds geen vanzelfsprekendheid. Dat merk ik als kinder-
en tegelijkertijd gehoord en gezien worden door volwassenen.
ombudsman geregeld, ook in de individuele klachten die ik
Want dat recht hebben álle kinderen.
ontvang. Ik blijf de gemeenten hierop aanspreken. De corona-crisis loopt natuurlijk ook als een rode draad door het afgelopen jaar. Samen met de gemeentelijke ombudsman en de medewerkers hebben we er alles aan gedaan om ons kantoor zo goed mogelijk bereikbaar te laten zijn. We zijn er trots op dat we bijna het hele jaar door voor klagers open zijn geweest. Gelukkig konden ook de meeste gesprekken met kinderen en jongeren op school over de armoederegelingen gewoon doorgaan. Daarnaast ben ik tijdens de lockdown op
Stans Goudsmit
zoek gegaan naar andere manieren om kinderen te bereiken.
gemeentelijke kinderombudsman
Zo ging ik op Instagram. Als alternatief voor mijn jaarlijkse kinderrechtentour ontwikkelde ik een aantal digitale lessen over kinderrechten. Die lessen kunnen kinderen op school of thuis maken.
3 2
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
3
samenvatting Klachten: Een aantal klachten die de kinderombudsman010 dit jaar behandeld heeft: De kinderombudsman010 controleert of de gemeente, de jeugdhulp en het onderwijs
Figuur 2: Wijze van afhandeling klachten in 2020
mening geven?
zich aan de kinderrechten houden. Die rechten staan in het Internationaal Verdrag Verder onderzoek en beoordelen
1%
39%
2%
over mij delen? Hoe moet de
en onderwijs, bescherming tegen kindermishandeling en discriminatie en dat ze hun
gemeen te dit bekend maken?
7%geven. Geen (verder) mening mogen
3. Wie betaalt de jeugdhulp die ik
onderzoek
29%
9%
Doorverwijzing en uitleg
Klachtbehandeling door gemeente of instelling gevraagd en vervolgens gemonitord
nodig heb?
Figuur 2: Wijze van afhandeling klachten in 2020 Figuur 1: Percentage ontvangen klachten in 2020 per organisatie
27%
Klacht geregistreerd als signaal
2%
Geen (verder) onderzoek
7%
Wie, wat, waar? Onder de loep: gemeentelijke regelingen voor kinderen in armoede Conclusie: de regelingen zijn te onbekend en
Jeugdhulpinstelling
Wijkteams
Informatie en advies gegeven
39%
Klachtbehandeling door gemeente of instelling gevraagd en vervolgens gemonitord
te ingewikkeld. De belangrijkste aanbeveling:
29%
9%
Doorverwijzing en uitleg
17% 17%
mag doen in een klachtprocedure?
Onderzoek
10% 18%
Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond
Gemeentelijke organisatie
Verder onderzoek en beoordelen
1%
Niet bevoegd
Onderwijsinstelling
7. Hoe moet ik weten wat ik wel en niet
WhatsAppberichten beantwoord
behandelde klachten
9%
te gaan?
18
139
telefoontjes beantwoord
2%
5. Hoe kan een dakloos gezin geholpen worden? 6. Wat als ik geen school heb om naar toe
Interventie en bemiddeling
13%
123
Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond
4. Mag een jeugdhulpinstelling als straf mij verbieden om in mijn kamer te slapen?
2. Welke informatie mag het wijkteam
Informatie en
advies gegeven inzake Kinderrechten (IVRK). Kinderen en jongeren hebben bijvoorbeeld recht op zorg
Klacht geregistreerd als signaal
1. Hoe en waar mag ik zelf mijn
Interventie en bemiddeling
13%
zet ouders en kinderen centraal!
Kinderrechten: De kinderombudsman010 geeft voorlichting aan Als voorzitter van de jury van de Rotterdamse Figuur 1: Percentage ontvangen klachten in 2020 per organisatie kinderen, jongeren en (jong) professionals over kinderrechten.
Niet bevoegd
Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond
2%
kinderrechtenaward zorgt hij voor meer bekendheid
(artikel 12) één van de belangrijkste rechten. Hij spreekt
van 9% de rechten.
met kinderen en jongeren in plaats van over hen.
27%
Op zijn site staat een online kinderrechtenlessenreeks. Onderwijsinstelling
Gemeentelijke organisatie
Hij stimuleert de gemeenten, jeugdhulp en andere partijen om dit ook te doen.
10% 18%
Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond
De kinderombudsman010 vindt Jeugdparticipatie
Jeugdhulpinstelling
17% 17%
Wijkteams
Over de kinderombudsman
Overzicht klachten 2020
De gemeentelijke kinderombudsman controleert of de rechten
Aan de hand van een aantal klachten laat de kinderombudsman
van kinderen worden gerespecteerd. Dit doet hij door de kinder-
zien welke kinderrechten geschonden (dreigen te) worden en
rechten onder de aandacht van de gemeenten te brengen en
wat hij deed om deze klachten op te lossen. In 2020 publiceerde
door vragen of klachten van kinderen, ouders/verzorgers en
de kinderombudsman elke maand een opgeloste klachten in de
professionals te behandelen. In de klachtbehandeling gebruikt de
rubriek Nieuws op de website.
kinderombudsman, als onderdeel van de behoorlijkheidsnormen, het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK)
Artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag:
als toetsingskader.
Ieder kind heeft het recht om te worden gehoord De kinderombudsman zet zich ervoor in dat kinderen kunnen
De gemeentelijke kinderombudsman behandelt klachten over de
meepraten en beslissen over belangrijke zaken in hun leven.
gemeenten Albrandswaard, Capelle aan den IJssel, Hellevoetsluis,
Zowel waar het gaat om individuele beslissingen als om beleid
Krimpen aan den IJssel, Rotterdam en Vlaardingen. Omdat de
dat kinderen raakt. Te vaak ziet de kinderombudsman dat
gemeenten verantwoordelijk zijn voor de jeugdhulp, behandelt
gemeenten en jeugdhulpinstellingen over kinderen praten
de kinderombudsman ook klachten over instellingen die de
in plaats van met hen.
jeugdhulp uitvoeren.
Hoe kan ik mijn mening geven? Bij de klachtbehandeling biedt de kinderombudsman eerst de
Denisha* is 10 jaar oud en haar ouders zijn gescheiden. De rechter
mogelijkheid aan de betrokken instantie(s) om zelf de klacht naar
heeft een omgangsverbod ingesteld voor haar vader. Haar vader
tevredenheid op te lossen. Soms gaat het om een probleem
houdt zich niet aan dit verbod. Denisha wil graag zelf de situatie
waarbij er onmiddellijk iets moet worden geregeld voor een kind.
oplossen maar weet niet hoe. Daarom neemt haar jeugd- en
Dan slaat de kinderombudsman de eerstelijns klachtbehandeling
gezinscoach contact op met de kinderombudsman. De kinder-
over en grijpt hij direct in.
ombudsman vertelt dat Denisha het recht heeft om zijn mening te geven en dat daar serieus naar geluisterd moet worden. De
Kinderrechten onder de aandacht brengen is een ander belangrijk
kinderombudsman verwijst Denisha door naar de Kinder- en
onderdeel van het werk van de kinderombudsman. Hij geeft les
jongerenrechtswinkel om hem hierbij te helpen. De Kinder- en
aan kinderen en jongeren over hun rechten. Ook geeft hij voor-
jongerenrechtswinkel helpt Denisha om een brief te schrijven naar
lichting aan ouders/verzorgers over kinderrechten. In gesprekken
de wijkagent of aangifte te doen bij de politie. Zo kan Denisha
met gemeenten, jeugdhulp- en onderwijsinstellingen wijst hij op
zelf haar mening delen met iemand die de situatie kan oplossen.
het belang van kinderrechten. Dit draagt bij aan bewustwording
*Vanwege de privacy gebruiken we een verzonnen naam
over kinderrechten bij de relevante partijen in het jeugdveld.
6
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
7
Artikel 16 van het Kinderrechtenverdrag:
Artikel 24 van het Kinderrechtenverdrag:
Ieder kind heeft recht op privacy
Ieder kind heeft recht op gezondheidszorg
Net als volwassenen hebben kinderen recht op privacy. Informatie
Kinderen hebben recht op gezondheid, zowel fysiek als mentaal.
over hen mogen gemeenten en jeugdhulpinstellingen niet
Soms is er iets wat deze gezondheid verstoort. De gemeente
zomaar delen met anderen. Dit mag alleen als het kind en/of
moet er dan voor zorgen dat er passende zorg voor het kind
zijn ouders/verzorgers daarmee instemmen. Hierop bestaan
beschikbaar is. Dit gaat niet altijd goed. De kinderombudsman
wel uitzonderingen, bijvoorbeeld als de veiligheid van het kind
ziet dat er nog steeds lange wachttijden zijn voor jeugdhulp.
in het geding is. De kinderombudsman ziet dat deze regels niet
En soms is er discussie over wie wat moet betalen.
altijd helder zijn bij gemeenten en jeugdhulpinstellingen.
Wie moet de jeugdhulp betalen?
8
Met wie deelt de gemeente informatie over mij?
Lina* is 14 jaar en gaat naar de middelbare school. Zij krijgt last
Levi* krijgt hulp van het wijkteam bij zijn agressieproblemen.
van paniekaanvallen. Deze paniekaanvallen worden steeds erger
Het wijkteam heeft meerdere malen informatie over hem gedeeld
en zorgen ervoor dat zij niet meer naar school durft. Haar vader
met derden zonder toestemming van Levi en zijn ouders. De vader
gaat naar de huisarts. Die verwijst hen voor hulp naar het wijk-
van Levi wist niet dat dat mocht. Hij wijst op de informatie op
team. Het wijkteam verwijst vader terug naar de huisarts. Op
de website van de gemeente. Daar staat dat de gemeente alleen
zijn vraag aan het wijkteam of hij zelf hulp kan inkopen met een
informatie mag delen met derden met toestemming van het
persoonsgebonden budget (pgb) krijgt hij geen antwoord. Hij komt
kind en/of zijn ouders. Levi’s vader schakelt de kinderombudsman
zo niet verder, terwijl zijn dochter dringend hulp nodig heeft. Als
in. De kinderombudsman stuurt zijn klacht, over de nalatigheid
hij zelf contact opneemt met de GGZ-instelling, hoort hij dat Lina
van het wijkteam om Levi en zijn ouders juist in te lichten over
direct terecht kan als hij zelf betaalt. Hij kan dit gelukkig betalen,
het delen van informatie met derden, door naar de gemeente.
hij verwacht wel dat hij dit kan terugkrijgen via de gemeente. Het
De gemeente erkent dat de informatie op de website onjuist is.
wijkteam stelt dat dit niet kan, omdat hij er zelf voor heeft gekozen
Er ontbreekt dat onder omstandigheden zonder toestemming
om hulp te zoeken buiten de wachtlijst om. De vader van Lina dient
wél informatie met derden mag worden gedeeld. Zoals in het
een klacht in bij de gemeente. Dat levert niets op. Hij vraagt hulp
geval van Levi. Dankzij de interventie van de kinderombudsman
aan de kinderombudsman. De kinderombudsman start een onder-
past de gemeente de informatie op de website aan. Zo weten
zoeken stelt vragen aan de gemeente. De gemeente vindt dat de
andere kinderen en ouders van tevoren dat informatie in
GGZ-instelling nooit het aanbod had mogen doen aan de vader
bepaalde situaties zonder toestemming wél gedeeld mag worden
om zelf te betalen en zo de wachttijden te omzeilen. Gelukkig
met derden. Levi’s vader belt daarna de kinderombudsman:
eindigt deze klacht goed. Lina wordt steeds behandeld en hoopt
hij bedankt voor de hulp en zegt dat dit zonder de kinder-
snel weer naar school te kunnen. Haar vader hoort van de gemeente
ombudsman nooit was opgelost.
dat hij niet voor de behandeling van Lina hoeft te betalen.
*Vanwege de privacy gebruiken we een verzonnen naam
*Vanwege de privacy gebruiken we een verzonnen naam
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
9
Artikel 27 van het Kinderrechtenverdrag:
passende oplossing te vinden voor het gezin. Centraal Onthaal
Ieder kind heeft recht op onderdak
biedt soms andere hulp dan ouders verwachten. Die hulp is
Kinderen hebben recht op onderdak. Zo moet de gemeente
een ticket terug naar ‘eigen land’. Terwijl het om Nederlandse
ervoor zorgen dat kinderen die niet meer thuis kunnen wonen
kinderen gaat. Andere voorstellen voor hulp houden in dat
en jeugdhulp nodig hebben, in een jeugdhulpinstelling kunnen
ouders en kinderen gescheiden worden. Voorgesteld wordt om
verblijven. Kennis van kinderrechten is in die situatie belangrijk,
de kinderen in een pleeggezin te plaatsen en de ouder slaapt
voor kinderen én professionals.
dan in de daklozenopvang voor volwassenen. Beide geboden oplossingen vindt de kinderombudsman niet in het belang van
Waar moet ik dan slapen?
het kind én in strijd met het recht van kinderen om bij hun
Sofia* van zestien jaar woont in een jeugdhulpinstelling. Zij heeft
ouders op te groeien. Armoede is geen reden om ouders en
ruzie gemaakt met twee andere meiden die hier wonen. Omdat
kinderen te scheiden. De kinderombudsman maakt zich zorgen
zij niet in gesprek wil met deze meiden, heeft de groepsleiding
om deze signalen. Hij heeft hierover al eerder met de wethouder
gezegd dat zij als straf twee nachten niet in de instelling mag
in Rotterdam gesproken. In 2021 zal de kinderombudsman dit
slapen. In paniek belt zij naar de kinderombudsman: wat moet ze
in de gaten blijven houden.
doen?! De kinderombudsman geeft haar uitleg over haar rechten. De groepsleiding mag namelijk haar recht op onderdak alleen
Artikel 28 van het Kinderrechtenverdrag:
inperken als daar een heel goede reden voor is. Dat Sofia de ruzie
Ieder kind heeft recht op onderwijs
niet wil uitpraten, vindt de kinderombudsman geen goede reden.
Ieder kind heeft recht op onderwijs. Voor elk kind moet er een
Er zijn andere, minder ingrijpende manieren om dit probleem op
passende plek op school zijn. Als een kind niet meer welkom is
te lossen. De kinderombudsman raadt Sofia aan de groepsleiding
op school, moet die school zorgen voor een nieuwe school. In
te vragen waar staat dat ze zo’n zware straf mogen opleggen. Dat
de tussentijd heeft het kind nog steeds recht op onderwijs. Dat
doet Sofia. Een paar uur later is het haar gelukt: ze mag weer
kan door het kind bijvoorbeeld thuis schoolwerk te laten maken.
op haar eigen kamer slapen.
De kinderombudsman ziet dat dat niet altijd lukt, wat leidt tot
*Vanwege de privacy gebruiken we een verzonnen naam
frustratie bij ouders en het kind.
Soms lukt het ouders of verzorgers niet om onderdak te regelen.
Thuisonderwijs
Zij dreigen dakloos te worden. De gemeente is dan verplicht
Jaarlijks komen er thuiszitters naar de kinderombudsman.
de ouders te helpen om onderdak te vinden voor hen en hun
Kinderen en jongeren aan wie onderwijsinstellingen geen
kinderen.
passende plek op school weten te bieden. De kinderombudsman ziet dat in 2020, het jaar van corona-crisis, de situatie anders is.
10
Laat kinderen bij hun ouders
Het aantal klachten van thuiszitters is gedaald en er is meer
In 2020 ontvangt de kinderombudsman verschillende klachten
mogelijk om thuis schoolwerk te maken. Een moeder zegt tegen
en signalen dat de gemeenten ouders niet altijd helpen met een
de kinderombudsman: “Al die jaren lukte het me niet om
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
11
thuisonderwijs te regelen voor mijn kind. Nu kan dat opeens wel
klachtencommissie om de geluidsfragmenten van Amirs moeder
voor alle kinderen. Daar ben ik boos over.” Een thuiszitter ziet de
alsnog toe te laten als bewijs. De jeugdbescherming laat weten
situatie zonniger in: “Eindelijk ben ik niet meer anders dan mijn
zijn klachtenregeling aan te passen, zodat geluidsfragmenten
klasgenoten. Iedereen zit nu thuis.” De kinderombudsman hoopt
wel als bewijs mogen worden ingebracht. Amirs moeder kan
dat er uit dit jaar van onderwijs op afstand ook lessen worden
dankzij de kinderombudsman toch gebruik maken van haar
getrokken voor de toekomst van thuiszitters. Dat onderwijs
geluidsfragmenten. Haar klacht wordt opnieuw behandeld
eenvoudig mogelijk is, ook als een kind thuis komt te zitten.
door de klachtcommissie. *Vanwege de privacy gebruiken we een verzonnen naam
Kinderrechten in de knel Als een van de kinderrechten niet wordt nageleefd, moeten ouders en kinderen aan de bel kunnen trekken. Bijvoorbeeld door een klacht in te dienen bij de gemeente of de instelling. Zo’n klachtprocedure moet dan wel zorgvuldig gebeuren en de regels moeten duidelijk zijn.
Wat mag ik als bewijs gebruiken? De moeder van Amir* heeft een klacht ingediend bij de jeugdbescherming. Moeder is ontevreden over hoe de jeugdbeschermer met haar zoon en met haar omgaat. Ter onderbouwing van haar klacht heeft de moeder van Amir meerdere door haar opgenomen geluidsopnames van gesprekken tussen haar en de jeugdbeschermer. De klachtenregeling zegt niets over het gebruik van de geluidsopnames. Tijdens de hoorzitting krijgt ze van de klachtencommissie te horen dat ze de opnames niet mag gebruiken, omdat die zonder toestemming van de jeugdbeschermer zijn gemaakt. Amirs moeder klaagt bij de kinderombudsman. De kinderombudsman neemt contact op met de jeugdbescherming. De kinderombudsman wijst erop dat volgens burgerlijk recht geluidsopnames gebruikt mogen worden, ook als zij zonder toestemming van de jeugdbeschermer zijn gemaakt. Hij vraagt de jeugdbescherming dat op te nemen in de klachtenregeling. Daarnaast vraagt hij aan de
12
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
13
Onderzoek op eigen initiatief sprak een fijn thuis het belangrijkste als er thuis armoede is. Het huidige aanbod richt zich echter niet op thuis, maar op school Naast het behandelen van individuele klachten voert de
en vrije tijd. Door kinderen en jongeren structureel te betrekken
kinderombudsman ook onderzoek op eigen initiatief uit. Deze
bij het opstellen van de regelingen sluiten deze beter aan bij wat
onderzoeken gaan niet over één verzoek of klacht, maar over
zij belangrijk vinden. Door ouders te betrekken moet het mogelijk
een onderliggend groter probleem. Dit probleem komt in
zijn veel makkelijker één of meerdere aanvragen te doen.
meerdere klachten of signalen naar voren. Het doel van deze onderzoeken is het blootleggen van de onderliggende problemen,
Speciale aandacht vraagt de kinderombudsman voor mbo-
zodat deze opgelost kunnen worden. Dit kan de gemeente en
studenten die jonger zijn dan 18. In de meeste gemeenten komen
betrokken organisaties helpen bij hun werk en draagt ook bij
zij bijvoorbeeld niet in aanmerking voor een fiets of laptop.
aan het herstel van vertrouwen in deze organisaties. In landelijke en lokale media is er veel aandacht geweest voor het rapport. De kinderombudsman hoopt dat dit bijdraagt aan
Wie, wat, waar? Onder de loep: gemeentelijke regelingen voor kinderen in armoede
een groter bereik van de armoederegelingen.
De kinderombudsman bracht dit rapport over de werking van de gemeentelijke armoederegelingen voor kinderen in januari
Leerlingenvervoer door Trevvel
2021 uit. Toch staat het in dit jaarverslag, omdat het onderzoek in
De gemeentelijke ombudsman deed een onderzoek naar de
2020 plaatsvond. Voor dit onderzoek heeft de kinderombudsman
ervaringen van inwoners van Rotterdam met vervoerder Trevvel.
met kinderen en jongeren gesproken over de gemeentelijke
Het vat de ervaringen en inzichten van 300 mensen samen die
armoederegelingen. Hij vindt het belangrijk om hun stem
met de ombudsman zijn gedeeld. Ook de ervaringen van ouders
te laten horen over een onderwerp dat henzelf betreft.
met leerlingenvervoer komen aan de orde.
De kinderombudsman vindt de regelingen te onbekend en te ingewikkeld. De aanvraagprocedure is te moeilijk en de
De meest voorkomende klacht van ouders is dat hun kinderen
vindbaarheid van de regels is slecht. Een professional vat de
te laat op school komen of te laat thuisgebracht worden. Dit
wens goed samen: “Wat wij nodig hebben is gemak, overzicht
gaat vaak fout als het kind geen vaste chauffeur heeft of de vaste
en duidelijkheid!”
chauffeur (tijdelijk) wordt vervangen.
De belangrijkste aanbeveling uit dit rapport is: zet ouders en
De relevante aanbevelingen van de ombudsman zijn: zet zoveel
kinderen centraal! De regelingen zijn te veel ingericht vanuit
mogelijk vaste chauffeurs in en maak directe communicatie
het perspectief van de gemeente in plaats van de gebruiker.
tussen ouders, begeleiders en chauffeurs mogelijk.
Zo vinden de kinderen en jongeren die de kinderombudsman
14
3
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
15
Kinderrechten Klachtbehandeling in tijden van een Pandemie In dit rapport trekken de gemeentelijke ombudsman en de gemeentelijke kinderombudsman lessen uit ontvangen klachten
De kinderombudsman vindt het belangrijk dat kinderen en jongeren
die verband houden met de corona-crisis. Zij geven de gemeente
meer weten over hun rechten. Als zij deze rechten kennen, weten ze
Rotterdam en zichzelf leerpunten mee hoe klachten in een
ook wanneer ze geschonden worden. Van de artikelen die hij schreef
eventuele tweede coronagolf beter behandeld kunnen worden.
over kinderrechten in kinderkrant Jong010, maakte hij het boekje
Enkele van deze leerpunten zijn: informeer klagers tijdig en actief
“Kinderrechten! Wat weet jij ervan?”. Dit boekje deelt hij nu standaard
over de voortgang en te verwachten behandelduur van hulp-
uit aan ieder kind dat hij spreekt. Afgelopen zomer zijn er meer dan
vragen. Juist als deze langer is dan normaal. Maak genoeg ruimte
4000 exemplaren uitgedeeld bij de Zomercampus010. De kinder-
voor maatwerk. Leg het klagers uit als iets echt niet kan en zoek
ombudsman heeft ook in de andere gemeenten de boekjes al
met die klagers een bevredigend alternatief. Evalueer het proces
veelvuldig uitgedeeld.
van digitaal horen bij zowel gesprekken over de thuissituatie als bij het online bijwonen of deelnemen aan openbare bijeen-
Dit jaar kon vanwege de corona-crisis de jaarlijkse kinderrechten-
komsten aan de hand van de opgedane ervaringen.
tour langs alle gemeenten niet doorgaan. Als alternatief heeft de kinderombudsman een digitale reeks van 5 lessen over kinderrechten gemaakt. In deze lessenreeks legt de kinderombudsman uit wat kinderrechten zijn, wat er gebeurt als kinderrechten botsen en worden enkele kinderrechten uitgelicht. Hij heeft deze reeks verspreid onder alle basisscholen in de gemeenten. De lessen kunnen de kinderen op school of thuis volgen. De kinderombudsman heeft de lessen gegeven aan de kinderen van Werken Als Een Paard in Rotterdam. De kinderen en de kinderombudsman waren erg enthousiast. Voorlichting aan (jong)volwassenen en aankomende professionals over kinderrechten vindt de kinderombudsman ook belangrijk. Zij zijn immers degenen die de kinderrechten moeten naleven. Dit deed hij aan UNICEF studenten en tijdens de week tegen de kindermishandeling bij het STRONG event, georganiseerd door studenten van het Albeda college. Dit jaar was de kinderombudsman weer voorzitter van de jury van de kinderrechtenaward in Rotterdam. De jury koos Stichting niet graag een lege maag (categorie organisatie) en Engracia Castele
16
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
17 7
(categorie inwoner) als winnaars. Als kers op de taart draagt deze
Afspraken
prijs bij aan het vergroten van de bekendheid van kinderrechten.
De kinderombudsman neemt deel aan het LOKIOM, een collegiaal overleg met de kinderombudsmannen van Amsterdam, Den Haag,
Jeugdparticipatie
en Rotterdam, en de nationale Kinderombudsman. Dat vindt vier
In het bijzonder zet de kinderombudsman zich in voor jeugd-
keer per jaar plaats.
participatie. Dat is het recht van kinderen om mee te mogen praten en beslissen over zaken die hen aangaan. Het is één van de grond-
De kinderombudsman vindt het belangrijk om contact te onder-
beginselen uit het Kinderrechtenverdrag (artikel 12). De kinder-
houden met lokale organisaties. Zo weten zij de kinderombudsman
ombudsman vindt dat gemeenten en instellingen hierover beleid
te vinden als het nodig is. Voor zijn onderzoek naar de gemeen-
moeten ontwikkelen en dat bekend moeten maken. Zodat kinderen
telijke regelingen voor kinderen in armoede sprak hij o.a. met
weten hoe de gemeenten en instellingen hen betrekken.
Talentzskool in Rotterdam, met MEE Hellevoetsluis, Stichting Aanzet uit Vlaardingen, Stichting Fair Chance uit Krimpen aan den IJssel,
De kinderombudsman betrekt kinderen bij zijn eigen onderzoeken.
Stichting Welzijn uit Albrandswaard, CJG Capelle aan den IJssel.
Bij zijn laatste onderzoek naar de armoederegelingen sprak hij in iedere gemeente minimaal één groep kinderen of jongeren. De kinder-
Corona heeft veel invloed op het contact met anderen, of leidde
ombudsman luistert, mits dit mogelijk én wenselijk is, bij iedere klacht
tot het ontbreken daarvan.
naar het kind zelf. Het ideaal van de kinderombudsman is dat mét
Veel afspraken moesten afgelopen jaar worden afgezegd in
kinderen werken in plaats van voor kinderen werken de norm wordt.
verband met corona. Andere afspraken deed de kinderombudsman online en weer andere afspraken waren in persoon 1.5 meter afstand.
De kinderombudsman stimuleert de gemeenten en organisaties om kinderen te laten participeren. Zo heeft de Kinderombudsman afgelopen jaar o.a. bij Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond een
Social media
voordracht gegeven over dit onderwerp.
De kinderombudsman heeft zijn social media uitgebreid. De kinderombudsman wil op deze manier contact houden met zijn doelgroep
De jongerentop010 is een prachtig voorbeeld hoe jongeren zich
en mensen die hem in contact kunnen brengen met zijn doelgroep.
kunnen uitspreken over belangrijke dingen in hun leven. Young010
Ook wil hij via social media kennis over kinderrechten delen. Zo
organiseerde in Rotterdam op verschillende plekken een gesprek
is zijn Facebookpagina nieuw leven ingeblazen. Ook hij heeft hij
met jongeren om hun mening te horen over de gevolgen van de
een Instagrampagina gemaakt en begon hij een LinkedInpagina.
corona-crisis op hun leven. De kinderombudsmanbegeleidde in
Op deze social media komen leuke reacties binnen. Op Instagram
Gemaal op Zuid zo’n gesprek tussen jongeren over toekomst-
als reactie op een post over de kinderrechtenboekjes bijvoorbeeld:
perspectief. Young010 brengt begin 2021 advies uit aan de
“Wat mooi! Is het boekje ook beschikbaar voor de kinderen die in
gemeente op basis van al die gesprekken.
Rozenburg deelnemen aan de Summerschool (DIA)?” Natuurlijk zorgde de kinderombudsman voor een stapel boekjes.
18
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
19
Cijfers de kinderombudsman meer klachten dan hij ontving. Dit zijn dan klachten uit eerdere jaren die in 2020 zijn afgehandeld.
Ingekomen vragen en klachten
De categorie ‘Overige gemeenten’ bevat klachten uit andere
De gemeentelijke kinderombudsman ontving in 2020 in totaal
gemeenten waar de kinderombudsman niet bevoegd is. In deze
280 vragen en klachten. In tabel 1 is te zien op welke manier
gevallen geeft de kinderombudsman, indien mogelijk, informatie
deze klachten binnenkwamen. Het aantal klachten dat de kinder-
en verwijst hij door naar de juiste instantie.
ombudsman in 2020 ontving is iets lager dan in 2019. Hij ziet dat de telefonische vragen terugliepen in de periodes van lockdown. Tabel 2 Ontvangen en behandelde klachten in 2020 uitgesplitst per gemeente
Mogelijk is de terugloop van het aantal klachten ook het gevolg van de corona-crisis.
Tabel 1 Ontvangen vragen en klachten 2018-2020
2020
2019
2018
Schriftelijke en spreekuurklachten
139
159
132
Telefonische vragen en klachten
123
155
172
WhatsApp-berichten
18
31
11
Totaal
280
345
315
Ontvangen
Behandeld
Albrandswaard
1
3
Capelle aan den IJssel
3
6
Hellevoetsluis
1
1
Krimpen aan den IJssel
5
3
Rotterdam
112
109
Vlaardingen
7
6
Overige gemeenten
10
9
Totaal
139
137
Telefonische vragen en whatsApp berichten die medewerkers van de kinderombudsman direct kunnen afhandelen, turven zij alleen
Figuur 1 laat zien over welke organisaties de ontvangen klachten
op aantal. Schriftelijke en spreekuurklachten worden inhoudelijk
gaan. Wijkteams worden apart van de gemeentelijke organisatie
geregistreerd.
gepresenteerd. Niet in elke gemeente is het wijkteam namelijk onderdeel van de ambtelijke organisatie.
Tabel 2 laat zien hoeveel inhoudelijk geregistreerde klachten de kinderombudsman in 2020 ontving en behandelde, uitgesplitst per gemeente. Deze tabel omvat alle klachten uit de gemeenten en dus niet alleen over de gemeentelijke organisatie. Aan het eind van dit hoofdstuk staat een korte specificatie van de behandelde klachten per gemeente. Voor sommige gemeenten behandelde
3 20
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
21
Figuur 1: Percentage ontvangen klachten in 2020 per organisatie Niet bevoegd
Onderwijsinstelling
2%
9%
27%
10% 18%
Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond
Gemeentelijke organisatie
Jeugdhulpinstelling
17%
Verder onderzoek en beoordelen Klacht geregistreerd als signaal
2%
Geen (verder) onderzoek
7%
Doorverwijzing en uitleg 17%
Wijkteams
Informatie en advies gegeven
1%
Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond
Figuur 2: Wijze van afhandeling klachten in 2020
39%
29%
9%
Klachtbehandeling door gemeente of instelling gevraagd en vervolgens gemonitord
Interventie en bemiddeling
13%
Behandelde klachten De kinderombudsman heeft in 2020 137 klachten behandeld. Figuur 2 geeft weer hoe de kinderombudsman deze klachten
Toelichting per gemeente
heeft afgehandeld. In een derde deel van de klachten heeft de
In de hierboven gepresenteerde cijfers is geen onderscheid
kinderombudsman geïntervenieerd. Een ander belangrijk deel van de klagers kon de kinderombudsman helpen met advies en informatie (39%). In 13% van de klachten heeft hij de gemeente of instelling zelf de mogelijkheid geboden de klacht naar tevredenheid op te lossen. In 2020 zijn vier klachten nader onderzocht. Die
gemaakt tussen de verschillende gemeenten. Het bovenstaande
Figuur 1: Percentage ontvangen klachten in 2020 per organisatie
biedt dus een overzicht van álle ingekomen klachten. Hieronder staat een korte toelichting over de klachten die per gemeente zijn Niet bevoegd binnengekomen in 2%2020. 9%
Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond
27%
Gemeentelijke organisatie
hebben (nog) niet geleid tot een oordeel: één klacht is opgelost
Albrandswaard
zonder oordeel en drie onderzoeken lopen nog. In enkele gevallen
Vanuit Albrandswaard ontving de kinderombudsman in 2020 10% Onderwijsinstelling
heeft iemand een klacht ingediend om een signaal af te geven.
één klacht. Deze klacht ging over het wijkteam. De kinder-
Andere klagers waren bij de kinderombudsman niet aan het
Jeugdhulpinstelling ombudsman heeft deze klacht overgedragen aan de gemeente
juiste adres. Met uitleg zijn zij doorverwezen naar andere instanties, zoals de rechter of een andere kinderombudsman. Soms is verder onderzoek niet nodig, omdat het probleem al is opgelost of iemand reageert niet meer.
18%
17% Jeugdbescherming en de afhandeling van deze klacht gemonitord. Rotterdam Rijnmond 17% Wijkteams
Capelle aan den IJssel
In 2020 kwamen er drie klachten bij de kinderombudsman binnen uit Capelle aan den IJssel. De klachten gingen over
22
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
23
Veilig thuis, het Centrum Jeugd en Gezin, de William Schrikker
Het bureau van de kinderombudsman
groep en de gemeente. Bij twee klachten is er informatie verstrekt en bij één klacht heeft de kinderombudsman geïntervenieerd.
Hellevoetsluis De klacht die uit Hellevoetsluis binnenkwam ging over het wijkteam. De kinderombudsman heeft hier geïntervenieerd.
Krimpen aan den IJssel Er kwamen in 2020 vijf klachten uit Krimpen aan den IJssel. De klachten gingen over de gemeente, een wijkteam, Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond en de politie. Drie klachten zijn op verschillende manieren opgelost: er is informatie en advies gegeven, bemiddeld en een klacht is overgedragen aan de gemeente. De kinderombudsman heeft de afhandeling van deze klacht gemonitord. Één klacht is nog in behandeling bij de kinderombudsman.
Rotterdam Rotterdamse kinderen, jongeren en volwassenen klaagden in 2020 112 keer bij de kinderombudsman. Een groot gedeelte van deze klachten is ook in 2020 behandeld. Nu het merendeel van de klachten uit Rotterdam komt, geeft het bovenstaande overzicht in figuur 1 en 2 een duidelijk overzicht van de situatie in Rotterdam.
Vlaardingen Uit Vlaardingen ontving de kinderombudsman het afgelopen jaar zeven klachten. De klachten gingen over de gemeente, JBRR, een wijkteam en een jeugdhulpinstelling. Vijf hiervan zijn in 2020 afgesloten. Er is informatie en/of advies gegeven en de kinderombudsman heeft een keer geïntervenieerd. De kinderombudsman onderzoekt één van de klachten nog verder.
De kinderombudsman maakt onderdeel uit van het bureau gemeentelijke ombudsman. Het bureau kent geen organisatorische en personele scheiding tussen het werk van de ombudsman en het werk van de kinderombudsman. Dezelfde medewerkers behandelen zowel de klachten gericht aan de kinderombudsman als aan de ombudsman. De kinderombudsman heeft daarom geen aparte begroting. Het team klachtbehandeling is het eerste contactpunt voor klagers die zich tot de kinderombudsman wenden. De medewerkers van het team klachtbehandeling verzorgen de spreekuren, beantwoorden telefonische vragen en gaan aan de slag met de brieven, e-mails en de online ingediende klachten. Zij leggen uit of de kinderombudsman iets kan doen en verwijzen zo nodig door naar de juiste instanties. Bij klachten waarin de kinderombudsman wel iets kan doen, zetten de medewerkers in op het snel oplossen en zo nodig bemiddelen tussen burger en gemeente of instelling. Kwesties die meer tijd en onderzoek vergen, worden door de onderzoekers van de backoffice behandeld. Ook zij bemiddelen zo veel mogelijk, slechts een klein aantal klachten wordt afgerond met een rapport met een oordeel, al dan niet met aanbevelingen aan de gemeente of instelling. Bij het kleine stafbureau liggen de bedrijfsvoeringstaken, de secretariële en managementondersteuning en de advisering aan de kinderombudsman.
Voor taken op het gebied van communicatieadvisering en facilitair management, maakt de kinderombudsman gebruik van zelfstandig gevestigde externen. Het bureau gemeentelijke ombudsman heeft een privacybeleid. Dit beleid staat op de website van de kinderombudsman. In 2020 is er één klacht over de kinderombudsman ingediend. Deze klacht is nog in behandeling.
24
Jaarverslag 2020 gemeentelijke kinderombudsman
25
Let op! In de coronaperiode kunnen de spreekuren anders zijn, bekijk voor actuele informatie de website. Kantoor Rotterdam
Inloopspreekuur
Minervahuis I
Capelle aan den IJssel
Meent 106 (4e etage)
donderdag 9.00 – 10.00 uur
3011 JR Rotterdam
(alleen in de even weken)
Inloopspreekuren Rotterdam dinsdag 9.00 – 11.00 uur woensdag 13.30 – 16.00 uur donderdag 18.30 – 20.30 uur (alleen in de oneven weken) Inloopspreekuur Albrandswaard maandag 9.00 – 10.00 uur (eens per maand) Het gebouw van Stichting Welzijn Albrandswaard, Rijsdijk 17A, Rhoon Inloopspreekuur Hellevoetsluis vrijdag 9.00 – 10.00 uur (eens per maand) Het gebouw van het CJG, Vliet 2, Hellevoetsluis
Cultuurpodium Capsloc, Pelikaanweg 3, Capelle aan den IJssel Inloopspreekuur Krimpen aan den IJssel donderdag 10.30 – 11.30 uur (eens per maand) Ontmoetingscentrum De Tuyter, Nachtegaalstraat 8, Krimpen aan den IJssel Inloopspreekuur Vlaardingen woensdag 10.30 – 11.00 uur (alleen in de even weken) Het gebouw van Minters, Burgemeester van Lierplein 51, Vlaardingen
ontwerp en opmaak: Elies van der Linden
Het team van de ombudsman en de kinderombudsman