03.11 - Integraal Veiligheidsbeleid 2023

Integraal Veiligheidsbeleid Capelle aan den IJssel 2023 Veiligheid vandaag en morgen

VOORWOORD Iedere vier jaar stelt de nieuwe gemeenteraad het integrale veiligheidsbeleid vast voor de komende beleidsperiode. Op het gebied van veiligheid zijn er de komende jaren flinke uitdagingen. Tijdens de vorige beleidsperiode werd er een nationale crisisstructuur opgetuigd voor Covid- aanpak en meer recent voor de langdurige opvang van oorlogsvluchtelingen. Dat laatste zal nog wel aanhouden, en daarmee ook beslag blijven leggen op de gemeentelijke organisatie. Daarnaast ziet Capelle aan den IJssel maatschappelijke ontwikkelingen op zich afkomen die invloed hebben op de Capellenaren en de gemeente. Vergrijzing kan leiden tot kwetsbaarheid onder een deel van de Capellenaren. Digitalisering leidt tot toename van verschillende soorten van nieuwe fraude en criminaliteit. Zaken waar wij ons als gemeente zo goed als mogelijk tegen willen wapenen. De grootschalige transitie van het kantorengebied Rivium naar de woon-werk wijk Rivium is ook een enorme uitdaging voor Capelle. Waar nu veelal lege kantoorgebouwen staan verschijnen straks hoogbouwwoningen en voorzieningen voor een werk–woonwijk van zo’n 5.000 inwoners. Groei van de wijk en de stad die wat ook veiligheidsvraagstukken met zich meebrengt. In het voorliggende plan treft u het integrale- of concernbrede antwoord van de gemeente op de veiligheidsvraagstukken in de huidige raadsperiode.

Veiligheid die je in een maatschappij of stad nooit alleen realiseert. Samenwerken vormt de sleutel. Capelle aan den IJssel kent vele partners die een rol spelen in veiligheidsvraagstukken. Door deze partijen samen te brengen, kan ieder vanuit zijn eigen expertise een bijdrage leveren aan veiligheid. Deze bijdrage zoeken wij ook bij Capellenaren en Capelse ondernemers. Het doel hierbij is om in een (raads)periode van toenemende onveiligheid, het huidige Capelse veiligheidsniveau te behouden. Peter Oskam

2

Veiligheid vandaag en morgen

Ans Hartnagel

Voorwoord

INHOUDSOPGAVE 1.

INLEIDING4

2.

VEILIGHEIDSANALYSE6

3.

COALITIEAKKOORD15 THEMA LEEFOMGEVING

17

4.1 Algemeen  4.2 Speerpunt cybercriminaliteit 4.3 Speerpunt woonoverlast

18 22 23

5.

THEMA BEDRIJVIGHEID

25

6.

THEMA JEUGD MET SPEERPUNT 12+/ 12-

28

7.

THEMA FYSIEKE VEILIGHEID

32

8.

THEMA ONDERMIJNING

35

9.

OPGAVE GERICHT WERKEN: MAATWERK WAAR NODIG 39

10.

ONVOORZIENE CRISES

42

11.

FINANCIËLE PARAGRAAF

44

12.

VOORTGANGRAPPORTAGES47

4.

13.

3

BIJLAGEN 

50

Bijlage 1: Overzicht bestaande beleidsplannen en -regels Bijlage 2: Lijst met afkortingen Bijlage 3: O  verzicht campagnes, voorlichtingen en (preventieve) trajecten jeugdveiligheid 12+

51 52

Veiligheid vandaag en morgen

19 Cybercrime

21 Woonoverlast

24 Jeugd

53

Inhoudsopgave

1 4

Inleiding

Veiligheid vandaag en morgen

Inleiding

Capelle aan den IJssel is een New Town (groeikerngemeente) aan de oostzijde van de regio Rijnmond. Met 67.255 inwoners op een grondgebied van 14 km2 staat zij in de top 5 van dichtstbevolkte gemeenten in Nederland. Groeikernen hebben meer leefbaarheidsproblemen dan oude steden. De verbetering van de leefbaarheid vraagt om beleid op diverse domeinen inclusief veiligheid. In 2003 introduceerde Capelle aan den IJssel het integraal veiligheidsbeleid (IVB). Een strategisch document, waarin de gemeenteraad (meerjaren)doelen op het gebied van veiligheid vaststelt. Het IVB is uitgewerkt op basis van de veiligheidsvisie van de gemeente:

‘Capelle aan den IJssel is een gemeente waar het veilig wonen, werken en leven is. Spelregels en grenzen zijn helder. Er wordt snel en merkbaar opgetreden tegen overlast en criminaliteit. Wij stimuleren de Capellenaar, bezoekers, ondernemers en veiligheidspartners om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid bij te dragen aan de veiligheid binnen onze gemeente.’ Het IVB wordt per raadsperiode vastgesteld/geactualiseerd. Naast het vaststellen van strategische doelen, dient het IVB om de samenhang tussen veiligheidsvelden te beschouwen. In dit IVB van de gemeente Capelle aan den IJssel worden vijf veiligheidsdomeinen inclusief speerpunten (doelen) uitgewerkt voor de periode 2023-2026. Het is opgezet aan de hand van de VNG-methodiek Kernbeleid. Naast de vaste veiligheidsdomeinen is een speerpunt

5

Veiligheid vandaag en morgen

wijkgerichte veiligheid uitgewerkt als maatwerk oplossing voor opgaven, die om extra aandacht vragen. Dit speerpunt sluit aan bij het gemeentelijke beleid van opgave gericht werken. De wijkoverlegplatforms worden hierbij om input gevraagd. Ook wordt aandacht besteed aan wijkveiligheidsplannen (actualisatie). Tweejaarlijks organiseert de gemeente een veiligheidsconferentie, waar we samen met alle betrokken partners vooruit- en terugkijken op één of meerdere veiligheidsthema’s. De uitkomsten vormen belangrijke input voor het integraal veiligheidsbeleid. In 2021 was de veiligheidsconferentie gewijd aan de jeugd. De uitkomsten hebben geleid tot het aandachtspunt 12+/12- binnen het thema jeugd. Naast de werkwijze van het Kernbeleid speelt het coalitieakkoord ‘Voor vandaag en morgen’ van de Capelse coalitie (Leefbaar Capelle, VVD, D66 en PvdA) een grote rol. Hierin zijn speerpunten op het gebied van de veiligheid opgenomen. Waar van toepassing zijn ze in dit IVB-beleid verwerkt. Dit IVB is opgesteld in nauwe samenwerking met de afdelingen Stadsontwikkeling, Stadsbeheer en Samenleving en gebiedsregie. Daarmee is dit IVB een gemeentelijk document; een gemeente brede aanpak. Naast consultatie van de raadscommissie Bestuur, Veiligheid en Middelen en Samenleving gaat het om politie, de veiligheidsregio, Stichting Welzijn Capelle en het Economisch Netwerk Capelle.

Dit IVB is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 2 beschrijft de analyse van veiligheidscijfers, maatschappelijke toekomstverkenningen en op de analyse gebaseerde nieuwe speerpunten. Het thema leefomgeving wordt in hoofdstuk 3 uitgewerkt. Vervolgens worden de andere thema’s beschreven (bedrijvigheid, jeugd, fysieke veiligheid en ondermijning). Na uitwerking van het speerpunt wijkgerichte veiligheid volgt een financiële paragraaf en een voorstel voor monitoring van het beleidsplan. In de bijlagen onder andere een lijst van afkortingen.

Inleiding

2 Veiligheidsanalyse 6

Veiligheid vandaag en morgen

Veiligheidsanalyse

Inleiding De veiligheidsbeleving van inwoners en gebruikers (ondernemers) van Capelle aan den IJssel vormt de basis van het integraal veiligheidsbeleid. Bewoners uit Capelle aan den IJssel worden periodiek bevraagd naar hun veiligheidsbeleving in de gemeente. Hieronder staan de belangrijkste veiligheidsgegevens uit de meest recente bewonersenquête (2021), inclusief de bijhorende toelichting uit de rapportage.

Rapportcijfer criminaliteit stabiel, maar in Oostgaarde-Zuid iets verbeterd 1a Capelle-West 1b ‘s Gravenland

2017 2019 2021

2 Middelwatering-West 3 Middelwatering-Oost 4 Oostgaarde-Zuid 5 Oostgaarde-Noord 6 Schenkel 8 Schollevaar-Noord 9 Fascinatio/Rivium

punten

Figuur 1. Rapportcijfer criminaliteit Overige overlast in 2019 afgenomen, maar in 2021 weer gestegen 1a Capelle-West 1b ‘s Gravenland 3 Middelwatering-Oost 4 Oostgaarde-Zuid 5 Oostgaarde-Noord 6 Schenkel 7 Schollevaar-Zuid 8 Schollevaar-Noord 9 Fascinatio/Rivium

10

9

8

7

6

5

4

3

2

10 Capelle aan den IJssel 0

Voor overige overlast (lawaai, overlast omwonenden, gedrag hangjongeren enz.) geven de bewoners gemiddeld een 6,1 (figuur 2). In Capelle-West, ‘s Gravenland, Oostgaarde-Zuid en Schenkel geven de bewoners een gunstiger cijfer. In Oostgaarde-Noord (5,7) en Schollevaar-Zuid (5,8) is het cijfer ongunstiger (lager) dan gemiddeld. Het rapportcijfer voor overige overlast schommelt in de loop der jaren.

2017 2019 2021

2 Middelwatering-West

1

Overige overlast in 2019 afgenomen, maar in 2021 weer gestegen

10

8

9

7

6

5

4

3

2

10 Capelle aan den IJssel 1

Inwoners hebben rapportcijfers gegeven voor veiligheid en overlast (figuur 1). Lage cijfers staan daarbij voor veel criminaliteit of overlast, terwijl hoge cijfers juist gunstig zijn. Voor criminaliteit (inbraak, diefstal, geweld) geven de bewoners gemiddeld een 6,5. In Oostgaarde-Noord (6,0), Schollevaar-Zuid (6,1) en Fascinatio/Rivium (6,1) is dat iets lager. In de wijken Capelle-West (7,1), Oostgaarde-Zuid (7,1) en ‘s Gravenland (6,9) is het cijfer hoger dan het gemiddelde. Het rapportcijfer voor criminaliteit is in de totale gemeente exact gelijk aan dat uit 2019, maar daarmee iets hoger dan in 2017.

7 Schollevaar-Zuid

0

Rapportcijfer criminaliteit stabiel, maar in Oostgaarde-Zuid iets verbeterd

punten

Figuur 2. Rapportcijfer overige overlast

7

Veiligheid vandaag en morgen

Veiligheidsanalyse

Onveilig voelen in de eigen buurt Van alle inwoners voelt 31% zich wel eens onveilig in de eigen buurt (4% vaak en 26% soms (figuur 3)). Het percentage was tussen 2001 en 2015 gestaag gedaald van 43% naar 28%. In 2017 was het aantal bewoners dat zich wel eens onveilig voelt weer iets toegenomen naar 31%. Op gemeenteniveau is het cijfer sindsdien niet meer veranderd. Het aantal bewoners dat zich wel eens onveilig voelt is het grootst in Schollevaar-Zuid (6% vaak en 36% soms), Oostgaarde-Noord (8% vaak en 33% soms) en Schenkel (7% vaak en 31% soms). In Capelle-West, ’s Gravenland en Oostgaarde-Zuid zijn er juist weinig mensen die zich wel eens onveilig voelen.

Onveilig voelen in de eigen buurt 1a Capelle-West 1b ‘s Gravenland

vaak soms nooit

2 Middelwatering-West 3 Middelwatering-Oost 4 Oostgaarde-Zuid 5 Oostgaarde-Noord 6 Schenkel 7 Schollevaar-Zuid 8 Schollevaar-Noord

Van veiligheidsbeleving naar geregistreerde veiligheidsgegevens De veiligheidsbeleving van geënquêteerde inwoners duidt op verschillen in veiligheid per wijk of zelfs buurt. Belangrijke indicatoren van veiligheid in de wijk zijn woonoverlast, verkeersveiligheid, incidenten en onveiligheidsgevoelens in de buitenruimte en de misdaadcijfers. De afgelopen jaren heeft corona invloed gehad op de veiligheidscijfers en de samenleving. Daarbij kan gesteld dat woonoverlast tijdens corona (tijdelijk) fors is toegenomen, incidenten in de buitenruimte vooral vertaald kunnen worden naar overlast in de fysieke leefomgeving (groepen jeugd, verwarde personen en drugsoverlast) en dat misdaadcijfers zijn gedaald. De sociale veiligheid hangt samen met het welzijn dat mensen ervaren, daarbij zijn eenzaamheid, schulden, sociale controle belangrijke indicatoren. In de fysieke leefomgeving is schoon, heel en veilig belangrijk voor bewoners.

9 Fascinatio/Rivium 10 Capelle aan den IJssel 0

Figuur 3. Percentage onveilig voelen

20

40 60 procent

80

100

andere vormen van digitale overlast en ondermijning. Ook de jeugd blijft een continu en belangrijk aandachtsveld. Hierbij werkt de gemeente met alle betrokken partners samen, inclusief de Capelse scholen. Op de volgende pagin wordt aan de hand van de indeling van het kernbeleid VNG (zie figuur 4) ingezoomd op de verschillende veiligheidsvelden die een rol spelen in het begrijpen van de veiligheidsbeleving van Capelse inwoners en ondernemers. Aan deze indeling hebben wij 1.5 Digitale veiligheid toegevoegd. Niet opgenomen zijn 2.4 Evenementen en 2.5 Toerisme. Die zijn voor Capelle aan den IJssel te klein om apart veiligheidsbeleid op te ontwikkelen.

Ondanks dat de criminaliteit al enige jaren procentueel afneemt, zijn er maatschappelijke ontwikkelingen die nieuwe vormen van criminaliteit met zich meebrengen. Daardoor moeten we continu anticiperen en bijstellen. Voorbeelden zijn de huidige problematiek van het gebrek aan betaalbare woonruimte, de toename van schulden, internet fraude,

8

Veiligheid vandaag en morgen

Veiligheidsanalyse

Bedrijvigheid en Jeugd en veiligheid veiligheid 2.1. Veilig winkelgebied 3.1. Jeugdoverlast

1.2. Fysieke kwaliteit

2.2. Veilige bedrijventerreinen 2.3. Veilig uitgaan

1.3. Objectieve veiligheid 1.4. Subjectieve veiligheid 1.5. Digitale veiligheid

3.2. Jeugdcriminaliteit

Fysieke veiligheid

Ondermijning

4.1. Verkeersveiligheid

5.1. Polarisatie

4.2. Brandveiligheid

5.2. Georganiseerde criminaliteit 5.3. Weerbare overheid

3.3. Jeugd en verslaving 4.3. Externe veiligheid 3.4. Veilig onderwijs

4.4. Crisisbeheersing

5.4. Informatieveiligheid 5.5. Ambtelijk en bestuurlijke integriteit

Figuur 4: indeling kernbeleid veiligheid VNG (bewerkte versie)

600 500

400 Aantal delicten

Veilige woon- en leefomgeving 1.1. Sociale kwaliteit

300

200

100

Leefomgeving: van basiszorg tot maatwerk De meerjarige daling in het totaal aantal geregistreerde misdrijven in Capelle aan den IJssel toont na een eerste daling in 2012 de laatste jaren een afvlakking. De High Impact Crime delicten daalden in 2021 tot een historisch laag niveau (zie figuur 5). Geweldsdelicten toonden zich stabiel. De stijging van de digitale criminaliteit, in de voorgaande twee jaren explosief te noemen, vlakt nu af. Voor 2022 is landelijk de verwachting dat de klassieke criminaliteit weer iets zal toenemen, maar onder het niveau blijft van voor 2020. Het is echter nog te vroeg om definitief te kunnen zeggen of er sprake is van een verschuiving van de klassieke criminaliteit naar zogenaamde hidden crime of dat de klassieke criminaliteit terugkeert naar oude niveaus en de nieuwe criminaliteitsvormen hier bovenop komen.

0

2017

2018 Inbraak

2019

2020

2021

Straatroof

Overval

Fraude

Figuur 5. Aangiften High Impact Crimes Capelle aan den IJssel 2017 – 2021. Fraude is inclusief cybercrime. Zowel uit de veiligheidsbeleving als registraties van onveiligheid blijkt dat sommige wijken om meer veiligheidsinzet vragen dan andere. Wijken die het meest opvallen : • Schollevaar-Zuid • Oostgaarde-Noord • Middelwatering/Centrum Deze wijken kenmerken zich door een grote bevolkingsdichtheid, een groot aanbod aan sociale woningbouw, en een concentratie van mensen en gezinnen met problemen op verschillende leefgebieden. Het stadscentrum is een gebied, waar veel mensen samenkomen en geconfronteerd worden met bijvoorbeeld Jeugdoverlast en uitgaanspubliek. Ook is kenmerkend voor deze gebieden dat de (sociale)woningen relatief oud zijn en qua (wijk)inrichting makkelijker problemen opleveren . De veerkracht en sociale cohesie zijn aandachtspunten in deze wijken. Door vele initiatieven worden

9

Veiligheid vandaag en morgen

Veiligheidsanalyse

Een belangrijke ruimtelijke ontwikkeling speelt op het Stadsplein. De herinrichting ervan brengt nieuwe horeca met zich mee. Een andere ontwikkeling, waar ook ondernemers mee te maken hebben, is cyberveiligheid In 2021 meldde 12% van de ondernemers in het Rivium ervaring te hebben met cybercriminaliteit. De opkomst bij door de gemeente georganiseerde bijeenkomsten over cyberveiligheid is tot op heden echter laag.

bewoners gestimuleerd om elkaar te ontmoeten, te participeren in de samenleving en te melden als er iets niet pluis is. Instrumenten hiervoor zijn de stadsmariniers, de wijkhandhaver, SWC, de huizen van de Wijk, de WOP’s (Breed overleg), het meldpunt Woonoverlast, Buurtpreventieteams, Whats-App groepen en Burgernet. Binnen de wijk zijn er SOS-overleggen met ketenpartners om elkaar te informeren, problemen te signaleren en samen te komen tot een snelle en passende aanpak. Die kan reactief zijn, maar ook preventief en gericht op het versterken van de sociale cohesie en participatie in de wijk.

Bedrijven en veiligheid De aangiften/meldingen met de hoogste frequentie van onveiligheid bij bedrijven zijn inbraak en winkeldiefstal (figuur 6). Qua winkeldiefstal vormen de drie grotere winkelcentra de hotspots. Gedurende de lockdowns lijken deze diefstallen te zijn afgenomen. Dit aantal aangiftes van inbraak en diefstal van bedrijven moet worden beschouwd als onderschatting. Landelijk is bekend dat ondernemers minder aangifte doen vanwege de hiervoor benodigde tijd. De horeca in Capelle aan den IJssel is van oudsher verspreid over de gehele gemeente. Ook kent onze gemeente geen nachtclub. Qua veiligheidsrisico’s vormt horeca daarom geen speerpunt van omvang. Ditzelfde geldt voor evenementen en toerisme, die voor onze gemeente te klein in omvang zijn om beleid op te maken.

10

Veiligheid vandaag en morgen

150 Aantal delicten

Veiligheidsbeleid wordt aan alle inwoners en gebruikers van Capelle aan den IJssel geboden (basiszorg). In bepaalde buurten zien wij dat extra inzet noodzakelijk is om het veiligheidsniveau verder te verbeteren (maatwerk). In deze buurten zijn stadsmariniers. De maatwerk aanpak wordt aangestuurd door stadsmariniers en vastgelegd in plannen van aanpak. Daarnaast wordt met bewoners vormgegeven aan wijkveiligheidsplannen. Zo wordt vanuit de Capellenaren invulling gegeven aan de veiligheidsbehoeften.

200

100

50

0

2017

2018

2019

2020 Bedrijfsinbraak

2021 Winkeldiefstal

Figuur 6. Aangiften bedrijven Capelle aan den IJssel 2017 – 2021

Veiligheidsanalyse

Jeugd We zien een aantal zorgelijke ontwikkelingen bij groepen (zeer jonge) jongeren ten aanzien van onder andere agressie, geweld, messenbezit, drugsgebruik en -handel, geld-ezelen. Ook zien we een toename in het aantal rivaliserende groepen. Deze tendens zien we niet alleen op straat of online, maar komt ook terug in de statistieken. De dalende trend van jeugdcriminaliteit is gestagneerd. Met name incidenten met messen zijn de afgelopen jaren onder de zeer jonge jeugd in Capelle aan den IJssel enorm gestegen. Zo waren er in 2021 in totaal 38 mesincidenten, waarvan er 25 onder de jeugd van 12 tot en met 17 gepleegd waren. Het aantal ernstige mesincidenten is toegenomen, waarvan het aandeel onder 12 tot en met 17-jarigen een exponentiële groei doormaakte. Zorgwekkend is dat een groot deel van de cijfers niet bekend raakt, door de angst en het stigma onder de jeugd rondom melden en verraden. Het wijdverbreide gebruik van social media is voor een deel van negatieve invloed op het gedrag van deze (zeer jonge) jeugd. De digitale leefwereld faciliteert steeds meer ondermijnend en gewelddadig gedrag en zorgt voor een razendsnelle verspreiding onder deze groep jongeren. De (online) straatcultuur heeft een aantrekkingskracht die voor deze jonge aanwas zorgelijke risico’s meebrengt.

Dit blijkt duidelijk uit de aanmeldingscijfers van Pak je Kans, waarbinnen het aandeel 12-minners in het jaar 2021 groter is dan de 12-plussers. Dit vertaalt zich ook in de overlastcijfers rondom jeugdgroepen.

Fysieke veiligheid Qua fysieke veiligheid vormen de wegverkeersongevallen en gebouwbranden de primaire uitkomsten. Externe veiligheid en crisisbeheersing speelt bij voorvallen met een kleine kans/ groot gevolg, en zijn daardoor niet direct representatief in een veiligheidsanalyse.

Afgelopen vijf jaar registreerde de politie in Capelle aan den IJssel tussen de 200-300 verkeersongevallen per jaar (zie tabel 1 hieronder). Van belang is om te beseffen dat er sprake is van onder-registratie. Niet alle ongevallen worden geregistreerd. Ongevallen met alleen fietsers, zelfs met gewonden, worden bijvoorbeeld minder vaak geregistreerd. Het werkelijke aantal gewonden kan hierdoor hoger liggen. Verder heeft Verkeerskundig ICT-bureau VIA geconstateerd dat de cijfers van 2020 en 2021 een vertekend beeld (kunnen) geven vanwege de corona-maatregelen. Tabel 1. Registraties verkeersongevallen Capelle aan den IJssel 2017-2021 Tijdsperiode

Status

Verkeersongevallen

Gewonden

Doden

2017

Definitief

272

59

0

2018

Afgesloten

285

37

2

2019

Afgesloten

295

55

0

2020

Afgesloten

244

53

0

2021

Afgesloten

Totaal

252

54

0

1.348

258

2

© 2022 VIA, Overzicht verkeersongevallen en -slachtoffers per tijdsperiode

De tabel toont vóór corona een licht stijgende trend in het aantal verkeersongevallen. Het aantal geregistreerde gewonden was in de afgelopen vijf jaar redelijk stabiel, met een positieve uitzondering in 2017. Het relatief lage aantal geregistreerde verkeersdoden in Capelle aan den IJssel maakt het lastig om daar een duidelijke trend in te zien of daar conclusies aan te verbinden. De ongevalscijfers over een langere periode (2014-2021) laten zien dat er in Capelle aan den IJssel, in tegenstelling tot de landelijke en regionale cijfers, sprake is van een licht dalende trend in het aantal geregistreerde verkeersongevallen en geregistreerde gewonden. Het in 2019 door Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) berekende slachtofferrisico in Capelle aan den IJssel valt in

11

Veiligheid vandaag en morgen

Veiligheidsanalyse

vergelijking met de rest van de MRDH in positieve zin op door een relatief laag aantal verkeersslachtoffers per 10.000 inwoners. Dit ondanks de hoge bevolkingsdichtheid van Capelle aan den IJssel. Het betekent niet dat we achterover kunnen leunen. Elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Het aantal meldingen van gebouwbrand in Capelle aan den IJssel varieert van ongeveer 50 tot 120 per jaar. Bij ongeveer 10-20 van deze incidenten zet de brandweer daadwerkelijk blussing in, waarbij twee brandweervoertuigen worden ingezet en het incident de status middelbrand krijgt. Gemiddeld gaat het dus om ongeveer één binnenbrand per maand. De overige meldingen van gebouwbrand blijken bijvoorbeeld loos alarm van het automatisch brandmeldsysteem. Gedurende de looptijd van het voorgaande IVB waren er drie fatale branden. Oorzaken lagen in roken op bed, brandstichting en noodlottigheid. In dezelfde periode is Capelle aan den IJssel getroffen door enkele branden, waarbij de Gecoördineerde Regionale Incidenten Procedure (GRIP) van de VRR is geactiveerd. Die wordt ingezet bij complexe incidenten waar multidisciplinaire afstemming nodig is, of bij effecten op de omgeving. De laatste grote brand vond plaats in november 2021 bij een werkplaats van elektrische scooters. Naar aanleiding van deze brand is de actualisatie van het brandveiligheidsbeleid naar voren gehaald.

Het nieuwe beleid zal niet meer alleen kijken naar veilig vluchten bij brand, maar ook vanuit milieuperspectief. Voor de VRR vormt de grote brand een bevestiging van het risico van ontwikkelingen in onze maatschappij, zoals de energietransitie. Zij stelde hiervoor in 2021 een ontwikkelagenda vast op basis waarvan zij meerjarig haar basiszorg op orde wil krijgen. De brandstatistieken laten zien dat inzet op brandpreventie en verhogen van het risicobewustzijn belangrijk zijn. En dat er een relatie in oorzaken kan liggen met zorg.

12

Veiligheid vandaag en morgen

Figuur 7. Kleurenkaart Capelle aan den IJssel meldingen gebouwbrand per buurt 2019 – 2021 (donkergroen = laag, geel = hoogst)

Veiligheidsanalyse

Ondermijning

3. De digitale transitie

Ondermijning gaat over de georganiseerde criminaliteit dichtbij. Het duiden van de omvang vindt niet direct plaats op basis van cijfers. Een van de kenmerken van ondermijning is dat het een onzichtbare vorm van criminaliteit is. Wat wel gesteld kan worden is dat ondermijnende criminaliteit de samenleving ontwricht en grote schade in wijken aanbrengt. ‘Normaal werken’ loont niet meer, jongeren komen in aanraking met verkeerde rolmodellen, ambtenaren en bestuurders worden onder druk gezet, geïntimideerd en bedreigd en de overheid is niet meer ‘geloofwaardig’. Daarnaast kan ondermijning gepaard gaan met grof geweld, waar de Capellenaar het slachtoffer van kan worden.

De verwachting is dat de komende jaren (informatie)technologie nog belangrijker en dominanter zal worden. De politie streeft ernaar mee te gaan met deze digitale transitie.

De aanpak richt zich dan ook op de cruciale ondersteunende activiteiten van ‘de bovenwereld’ aan ‘de onderwereld’ en heeft regionaal en lokaal een hoge prioriteit. Ook in Capelle aan den IJssel worden de genoemde structuren misbruikt. In de afgelopen jaren zijn drugs- en prostitutiepanden gesloten, werden vergunningen ingetrokken, meldden Capellenaren misstanden en werd de bestuurlijke aanpak van ondermijning verstevigd.

Externe ontwikkelingen (politie en veiligheidsregio) Voor de jaren 2023 - 2026 heeft de politie eenheid Rotterdam, samen met het Regionaal Veiligheidsoverleg, een aantal uitdagingen en doelstellingen vastgesteld. De belangrijkste zijn: 1. Politie van iedere Capellenaar De politie wil voor iedereen benaderbaar en een organisatie van verschillende mensen met uiteenlopende talenten zijn. 2. Dreiging van drugscriminaliteit en ondermijning Wegens de constante dreiging die uitgaat van de (internationale) drugscriminaliteit op de samenleving, wordt de komende jaren een volhardende en integrale aanpak ingezet op ondermijning.

13

Veiligheid vandaag en morgen

4. Mensen doen politiewerk De eenheid Rotterdam streeft ernaar om vanaf 2024 weer meer op sterkte te komen in de gebied gebonden politiezorg. De gemeente Capelle aan den IJssel zal met betrekking tot punt 2 en 3 de samenwerking (blijven) opzoeken en streven naar een (aan) sluitende aanpak samen met de politie voor deze maatschappelijke uitdagingen. Deze twee punten zijn ook onderdeel van dit IVB. Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond De gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) heeft eind 2021 een Ontwikkelagenda vastgesteld. Doel: balans te krijgen in doelstellingen en financiering. Uitkomst is dat het bestuur van de VRR koos voor het scenario ‘Basis op orde’. Binnen dit scenario worden de komende jaren de volgende onderwerpen(door)ontwikkeld: • Verbeteren vakbekwaamheid; • Versterken piketorganisatie; • Anticiperen op het stelselherziening Omgevingsrecht; • Hoogbouwbrandbestrijding; • Multi Intelligence Center (MIC); • Door ontwikkelen netwerkfunctie Veiligheidsregio • Voorbereiden op gevolgen klimaatverandering; • Beperken maatschappelijke impact digitale verstoring; • Energietransitie; • Doorontwikkeling informatievoorziening en informatiebeveiliging. Een MIC beoogt informatie die wel ergens beschikbaar is, maar niet (tijdig) bekend bij de hulpverleningsdiensten, alsnog te ontsluiten voor de hulpverleners.

Voor de gemeente Capelle aan den IJssel betekent de Ontwikkelagenda een toename in de bijdrage aan de VRR, waarover in de Voorjaarsnota 2022 besluiten zijn genomen.

Veiligheidsanalyse

Toekomstige ontwikkelingen Diverse nationale studies naar toekomstige ontwikkelingen zijn voorhanden om strategische keuzes te onderbouwen. Het gaat hierbij om studies naar trends in Nederland, die in het algemeen goed toepasbaar zijn op Capelle aan den IJssel. Wij benoemen hier twee ontwikkelingen die relevant zijn voor dit IVB.

Opgemerkt wordt dat de relatie tussen veiligheidsgevoelens en veiligheidsregistraties, waar de analyse op is gebaseerd, niet één op één is. Als gevolg is het, naast de realisatie van veiligheidsdoelstellingen, ook van belang in gesprek te blijven met Capellenaren en ondernemers.

De ene is de toename in inwoneraantal. Voor Capelle aan den IJssel is dit gezien de geplande transitie van het Rivium sowieso aan de orde. Voorspellingen geven aan dat de Nederlandse bevolking de komende jaren zal groeien, inclusief eenpersoonshuishoudens en vergrijzing1. Naar verwachting brengt dit ook een stijging van het aantal verwarde personen met zich mee, wat zich onder andere kan uiten in woonoverlast. De andere ontwikkeling is de verdere overgang van cash geld naar digitaal betalen, wat een bedreiging vormt voor een toename in horizontale fraude2. Dit onderstreept het belang om in te zetten op preventieve maatregelen tegen cyberonveiligheid.

Van analyse naar veiligheidsdoelstellingen In dit IVB worden aan de hand van de indeling van het kernbeleid speerpunten benoemd per veiligheidsveld of thema. Speerpunten zijn veiligheidsdoelstellingen, gekoppeld aan genoemde specifieke veiligheidsproblemen. In geval van het thema leefomgeving zijn de speerpunten cyberveiligheid en woonoverlast apart uitgewerkt. Dit om ze extra te belichten. Opgave gericht werken maatwerk (inzet stadsmariniers, wijkplannen) vormt de afsluiting van de thema’s, maar ook de verbindende schakel tussen speerpunten, om zo tot een integrale aanpak te komen.

1 2

14

https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/woonsituatie/ huishoudens-toekomst McKinsey & Company, De toekomst van de chartale infrastructuur in Nederland, 2021

Veiligheid vandaag en morgen

Veiligheidsanalyse

3 15

Coalitieakkoord

Veiligheid vandaag en morgen

Coalitieakkoord

Inleiding Op 24 juni 2022 presenteerden de politieke partijen Leefbaar Capelle, D66, VVD en PvdA hun coalitieakkoord ‘Voor vandaag en morgen’ voor de raadsperiode 2022-2026. Dit IVB 2023 kent ongeveer eenzelfde doorlooptijd, en is gekoppeld aan het coalitieakkoord. Het coalitieakkoord benoemt elf speerpunten op het gebied van veiligheid in het hoofdstuk ‘Een veilig Capelle’. Hieronder staat welke speerpunten in dit IVB zijn verwerkt (tabel 2).

16

Veiligheid vandaag en morgen

Tabel 2. Speerpunten coalitieakkoord 2022 Speerpunt coalitieakkoord 2022

Verwerkt in veiligheidsbeleid

1. In alle wijken een wijkagent die ook 100% beschikbaar is voor die wijk.

Valt onder de bedrijfsvoering van politie. Wordt geagendeerd in het overleg tussen burgemeester en politie.

2. Uitbreiding van de buurtpreventieteams, introduceren van buurtmaatjes, opstellen buurtveiligheidsagenda’s.

Verwerkt in Hoofdstuk 4 Thema Leefomgeving en Hoofdstuk 9 Opgave gericht werken: maatwerk waar nodig

3. Actieve voorlichting aan jongeren, ouders en leerkrachten over seksuele intimidatie en het investeren in het weerbaar maken daartegen onder andere met het gebruik van sociale media.

Valt primair onder programma Samenleving, tevens deels verwerkt in het thema Jeugd.

4. We steunen de oproep van bewoners van grote wooncomplexen zoals De Rondelen en de Hoeken voor de herinvoering van huismeesters.

Valt onder woonbeleid.

5. Iedereen moet veilig en ongehinderd over straat kunnen gaan. Alle vormen van (seksuele) straatintimidatie zijn voor ons onacceptabel. Het is aan de landelijke overheid om op dit punt snel met wetgeving te komen.

Valt onder handhaving indien wetgeving is ontwikkeld.

6. We gaan handhaven op zondag. Dit betekent een uitbreiding van het aantal handhavers.

Valt onder handhaving.

7. Het aanstellen van een ‘digitale’ stadsmarinier om Capellenaren en ondernemers meer bewust te maken van de gevaren en bedreigingen van de digitale wereld.

Verwerkt in Hoofdstuk 4 Subthema digitale veiligheid.

8. We blijven cameratoezicht en preventief fouilleren daar waar nodig en nuttig inzetten als middel om te komen tot een veiliger Capelle.

Verwerkt in Hoofdstuk 4 Thema Leefomgeving

9. Geen coffeeshop en geen gokhal.

Valt onder vergunningen en toezicht.

10. Verbetering van de (verkeers-)veiligheid rondom scholen.

Valt onder verkeersbeleid (zie programma Mobiliteit).

11. Voorlichting gericht op jongeren over gevaren van bijvoorbeeld uitbuiting, vuurwerk, drugs, lachgas enzovoort.

Verwerkt in de thema’s Jeugd en subthema Brandveiligheid

Coalitieakkoord

4 17

Thema leefomgeving

Veiligheid vandaag en morgen

Thema leefomgeving

4.1

Algemeen Inleiding Het thema leefomgeving richt zich op de veiligheid en leefbaarheid in de alledaagse woonomgeving. In de wijk, de buurt en de straat, maar ook de sociale omgeving en de digitale wereld waarin wij leven. Hoofdthema’s zijn sociale kwaliteit, fysieke kwaliteit, objectieve veiligheid, subjectieve veiligheid en digitale veiligheid. Bij sociale kwaliteit gaat het vooral om de thema’s woonoverlast (zie hoofdstuk 4.2 op pagina 22), alcohol- en drugsoverlast, overlast verwarde personen en huiselijk geweld. Bij fysieke kwaliteit om vernielingen en verloedering/zwerfvuil. Bij objectieve veiligheid om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit zoals woninginbraak, auto-inbraak, fietsendiefstal, diefstal van motorvoertuigen, straatroof, bedreiging, mishandeling. Bij subjectieve veiligheid om het veiligheidsgevoel. Digitale onveiligheid is een recente ontwikkeling, waarvoor wij het hoofdstuk 4.3, speerpunten op pagina 23 hebben gedefinieerd. De persoonsgerichte aanpak (van daders) vormt een belangrijk onderdeel van de inzet op de leefomgeving. Waar staan we nu? Meerjarig gezien is sprake van een afname in de high impact crimes (overval, straatroof en woninginbraak). De indruk is dat deze afname inmiddels is afgevlakt, en jaarcijfers inmiddels variëren rondom een schijnbare grens of bereikte limiet.

In de woninginbraken is in 2020 en 2021 een verdere daling zichtbaar, al wordt deze vooralsnog aan de lockdowns gerelateerd. Tegenover de afname in woninginbraken staat een toename in cybercrime (zie hoofdstuk 4.2 op pagina 22) Geweldsdelicten (mishandeling en bedreiging) tonen zich vrij stabiel in frequentie. De persoonsgerichte aanpak blijft een belangrijk onderdeel van onze lokale zorg- en veiligheidsaanpak. Deze manier van werken wil met repressieve en/of preventieve interventies hardnekkige patronen van

18

Veiligheid vandaag en morgen

criminaliteit en overlast doorbreken. Een belangrijke rol ligt hierbij in de coördinatie door Samenleving, die bijvoorbeeld ook de aanpak huiselijk geweld regisseert. Geprioriteerde personen, die als meer- of veelpleger (in overlast of criminaliteit) worden getriageerd, worden naar een zorg- en/of justitieel traject geleid. Daarbij is aandacht voor de persoon zelf en voor zijn (gezins-)systeem. Er is de afgelopen vier jaar sterk ingezet op het stimuleren van verdergaande afstemming en samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners betrokken bij de persoon in kwestie, zowel intern als extern. Om dit proces door te ontwikkelen en te borgen in de juiste werkprocessen, is een projectleider aangesteld. In relatie tot de afname in high impact crimes de laatste jaren, lijkt de persoonsgerichte aanpak positief bij te dragen. We stimuleren actieve Capellenaren om een bijdrage te leveren om Capelle veiliger te maken. Door aangifte te doen, signalen op te pikken en te delen met politie en/of handhaving en door zich aan te melden/mee te doen met Burgernet, WhatsApp-groepen of Buurtpreventieteams. De kwaliteit van de fysieke leefomgeving (top-5 ergernissen) vormt een continu aandachtspunt voor de gemeente. In de gemeente hebben we wijkhandhavers die het aanspreekpunt en contactpersoon zijn voor Capellenaren in hun wijk en tevens voor in- en externe partners.

Komende periode wordt ingezet op meer herkenbaarheid van de wijkhandhavers. Vanaf najaar 2022 zal regelmatig en telkens in een andere wijk, ons pop-up contactpunt ‘Handhaving in de wijk’ te vinden zijn. De wijkhandhavers zijn dan fysiek en herkenbaar aanwezig en gaan in gesprek met bewoners om nader kennis te maken en om te achterhalen wat er speelt en leeft in de wijken.

Thema leefomgeving

Persoonsgerichte aanpak is ook van toepassing op het thema radicalisering. In april 2015 is een lokale aanpak radicalisering vastgesteld (BBV 656874). Deze aanpak is in lijn met landelijke handreiking aanpak radicalisering en terrorismebestrijding op lokaal niveau. De huidige maatschappelijke ontwikkelingen vragen dat naast aandacht voor jihadisme, er ook aandacht dient te zijn voor maatschappelijke onrust en polarisatie. In het kader daarvan wordt een stadsmarinier ingezet als gemeentelijk contactpersoon voor signalen van radicalisering. Ook worden er awareness-bijeenkomsten voor frontline-medewerkers georganiseerd om signalen van radicalisering te herkennen. Casuïstiek die dit thema raakt wordt ingebracht in het regionaal casusoverleg radicalisering en jihadisme van het Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond. Met mogelijk de eerder omschreven persoonsgerichte aanpak ten gevolg. Figuur 8. Impressie nieuws Stadsplein Door middel van cameratoezicht in de openbare ruimten wordt de subjectieve veiligheid bevorderd, en de politie indien noodzakelijk gefaciliteerd in de opsporing. In Capelle aan den IJssel is op zes locaties cameratoezicht; aan het Stadsplein, het Stationsplein, de Capelsebrug, Maria Danneelserf, Lijstersingel en aan de Pelikaanweg hangen camera’s van de gemeente. Het cameratoezicht loopt af in de zomer en najaar 2023.

Dan wordt opnieuw de noodzakelijkheid van het cameratoezicht samen met de politie en het Openbaar Ministerie beoordeeld en beslist over het al dan niet verlengen van het cameratoezicht.

Speerpunten • • • • •

Doorontwikkeling lokale samenwerking zorg- en veiligheid. Burgerparticipatie. Inzet op de top-5 ergernissen. Cyberveiligheid hoofdstuk 4.2, pagina 22. Woonoverlast hoofdstuk 4.3 pagina 23.

Ambitie • •

• •

Minder criminele aanwas, recidive van ex-gedetineerden omlaag. We zijn alert op nieuwe ontwikkelingen en andere vormen van dreigende maatschappelijke onrust, nemen onze verantwoordelijkheid en reageren adequaat. Sterke lokale aanpak in casusregie met een goede afstemming tussen straf en zorg interventies. Meer bewoners en ondernemers zijn betrokken bij het veiliger maken van hun buurt waardoor de weerbaarheid verhoogt.

Wat gaan we doen Om onze ambities waar te maken, gaan we ons richten op diverse speerpunten.

19

Veiligheid vandaag en morgen

Thema leefomgeving

Doorontwikkeling persoonsgerichte aanpak als methode

Inzet trajecten en projecten

De persoon centraal stellen en over grenzen van domeinen samenwerken. Door op tijd maatwerk te bieden op het zorgvlak, kan het veiligheidsdomein in voorkomende gevallen ontzien worden. Zonder samenwerking binnen de domeinen worden problemen in de openbare orde alleen repressief aangepakt, zonder de achterliggende oorzaak hierbij te betrekken. Dat lost het probleem voor de betrokkene en de buurt niet duurzaam op.

IPTA: via maatwerk Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid RIO: via maatwerk inzet van een Re-Integratie Officier bij plegers van high impact crimes en binnenkomende BIJ-meldingen. In samenhang met het sociaal domein ontwikkelen en inkopen van een breder palet aan trajecten voor onze doelgroep. Denk aan dagbesteding, leerwerktrajecten en ondersteuningsprojecten. Opstellen, ontwikkelen en uitvoeren van beleid

Het zorg- en veiligheidshuis (ZVVH) gaat meer zaken afschalen om zich beter te kunnen richten op complexe gevallen. Dat betekent de nadruk op lokale procesregie. De gemeente is verantwoordelijk voor het organiseren van het netwerk, niet langer het ZVHH. Daarvoor moeten we procesregie steviger positioneren binnen Veiligheid, de werkprocessen onder de loep nemen waarbij aandacht is voor registratie en dossieropbouw (conform AVG) en de samenwerking met Frontlijn structureel maken. Ook veranderingen in wet- en regelgeving met betrekking tot exgedetineerden brengt ons in positie als procesregisseur. Wij zullen eerder en langer de lokale regie gaan voeren over de aanpak van veiligheidscasussen. In de uitvoering bewegen we meer naar de voorkant, zowel in de nazorg ex-gedetineerden als overlastgevende meer-/veelplegers en jonge aanwas. Ook de dader- en slachtoffer aanpak vraagt om integrale samenwerking. ZVHH komt alleen nog in beeld bij zaken waarin we lokaal vastlopen. Naar verwachting wordt de ZSM afdoening ook rechtstreeks met de gemeenten georganiseerd. Inzet samenwerkingsprojecten (intern en extern, regionaal en landelijk) We verbeteren onze samenwerking met lokale zorg- en veiligheids­ partners.

Onder scherpe projectleiding volgt er een vernieuwde werkwijze voor de persoonsgerichte aanpak, met aandacht voor domein overstijgend gegevensdelen en op- en afschalen tussen de verschillende partijen. We zetten stevig in op intergemeentelijke samenwerking met onze aangrenzende gemeenten (Krimpen aan den IJssel, Rotterdam).

20

Veiligheid vandaag en morgen

• •

•

Doorontwikkeling persoonsgerichte aanpak als methode. Door de nieuwe wet Straffen & Beschermen verandert de rol van onze casusregie nazorg ex-gedetineerden; passend nieuw beleid op onze nazorg (wonen en werken) is gewenst. Bestuurlijke maatregelen; het is van belang dat waarschuwingen, gebiedsverboden, LOD’s en VRG worden ingezet wanneer nodig en waarvoor ze zijn bedoeld.

Vergroten van awareness en weerbaarheid • • • • • •

•

• •

Week van de Veiligheid. Nazorg door stadsmariniers bij high impact crimes. We zetten camera’s in op hotspots. We stimuleren deelname van Capellenaren aan Burgernet. We maken bewoners alert op verdachte situaties door bijvoorbeeld het Donkere Dagen Offensief. We ondersteunen, stimuleren en faciliteren bewonersinitiatieven zoals Burgernet, WhatsApp-buurtgroepen en continueren en oprichten van buurtpreventieteams. Jaarlijks wordt met de buurtpreventieteams een voortgangs­ gesprek gehouden, waarbij ook evaluatie en nazorg aan de orde kunnen komen. Indien er sprake was van een incident, wordt contact opgenomen met het betreffende preventieteam of nazorg nodig is. Bij nieuwbouwprojecten en/of grootschalig onderhoud stimuleren we zoveel mogelijk het Politiekeurmerk Veilig Wonen.

Thema leefomgeving

Inzet op top-5 ergernissen Basis op orde door inzet van handhaving op de Capelse ergernis top 5. Hieronder valt afval, (jeugd)overlast, parkeren, hondenoverlast, graffiti en vernielingen. Handhaving zet dagelijks in op de aanpak van deze ergernissen met als doel de leefbaarheid en veiligheidsbeleving te verbeteren. Om in de basis de handhaving op afval te verbeteren, wordt sinds het najaar van 2022 gewerkt met een toezichthouder die zich specifiek richt op de aanpak van de vervuiling van de buitenruimte. Relatie met andere thema’s en domeinen Intern is een nauwe samenwerking cruciaal met de stadsmariniers, casusregisseurs Veiligheid en procesregisseurs vanuit Unit Frontlijn (Samenleving) : huiselijk geweld, verwarde personen, High Impact Targets (HIT’ters) en woonoverlast zijn bij uitstek thema’s die domein overstijgende aanpak vragen. Extern is nauwe samenwerking met zorgen veiligheidspartners van belang. Aansluiting vinden bij de regionale partners blijft essentieel.

21

Veiligheid vandaag en morgen

Thema leefomgeving

4.2

Speerpunt cybercriminaliteit

Wat gaan we doen •

Inleiding De samenleving digitaliseert in hoog tempo, net als de criminaliteit. De opgaven voor handhaving en preventie veranderen drastisch doordat gedigitaliseerde criminaliteit snel stijgt. Dit geldt voor gedigitaliseerde criminaliteit met openbare orde aspecten zoals opruiing via social media, maar ook voor cybercrime (hacking, ransomware) en online fraude (ook wel horizontale fraude). Online fraude is inmiddels veelvoorkomende criminaliteit, waarvan meer aangifte wordt gedaan dan auto-inbraak of fietsendiefstal. Veelvoorkomende online fraude is bijvoorbeeld Marktplaatsoplichting, Whatsapp-fraude en Bankhelpdeskfraude. De slachtoffers herkennen online fraude vaak niet en weten vaak ook niet wat de (grote) gevolgen ervan zijn. De impact op slachtoffers is groot. De vorm waarin de criminele handelingen plaatsvinden verandert snel, maar de kern is dat er op grote schaal slachtoffers worden gemaakt door online handelingen met een financieel motief.

• • • •

De gemeenteraad wordt voorgesteld een budget te voteren voor een fulltime stadmarinier digitale veiligheid, die zich richt op preventie van cybercrime onder Capellenaren en ondernemers. Informatiebijeenkomsten voor inwoners en ondernemers (doelgroepgericht). Meldpunt cybercrime inrichten. Aansluiten/deelnemen aan regionale campagnes en aanpak van de VAR tegen cybercrime. Ontwikkelen van een lokale aanpak tegen cybercrime daar waar nodig (maatwerk).

Relatie met andere thema’s en domeinen • • •

Jeugd Ondermijning Bedrijven

Waar staan we nu? De laatste twee jaar hebben we in de gemeente Capelle aan den IJssel een verdubbeling van online delicten gezien qua slachtoffers. Traditionele vormen van criminaliteit, waaronder ook woninginbraken en overvallen, vertonen een dalende lijn terwijl de online fraude jaar op jaar toeneemt. We voelen een hoge urgentie om in deze snelle ontwikkeling in het criminaliteitsbeeld ‘het been bij te trekken’. Ambitie Verhogen van de weerbaarheid van Capelse inwoners (in het bijzonder jongeren en kwetsbare ouderen) en ondernemers tegen gedigitaliseerde criminaliteit, zodat de slachtofferkans afneemt.

22

Veiligheid vandaag en morgen

Thema leefomgeving

4.3

Speerpunt woonoverlast

Wat gaan we doen

Inleiding

In de afgelopen jaren is een stevige en effectieve aanpak ontwikkeld. Om de aanpak effectief te houden moeten we de komende jaren blijven ontwikkelen.

Alle Capellenaren verdienen een prettige woonomgeving. Ze moeten zich veilig voelen in hun stad of buurt en zeker in hun eigen huis. Woonoverlast is daarbij een belangrijke graadmeter en draagt vaak bij aan een gevoel van onveiligheid en aantasting van het woongenot. Samen met inwoners, politie, wooncorporaties, verhuurders en zorg- en welzijnsorganisaties is de gemeente verantwoordelijk voor het tegengaan van woonoverlast. We stimuleren de bewoners om zelf met elkaar de eerste stap te zetten. Als ze er onderling niet uitkomen, hebben we met elkaar afspraken gemaakt over hoe we de woonoverlast tegen gaan door bemiddeling, toezicht, sturing en het nemen van maatregelen. Waar staan we nu? De pandemie en de coronamaatregelen hebben de afgelopen twee jaar grote invloed gehad op de mate waarin woonoverlast wordt ervaren en op de aanpak daarvan. Door de coronapandemie is de manier van werken veranderd. Mensen werken nu meer thuis en letten daardoor meer op elkaar. Horen meer dagelijkse (leef)geluiden, gaan zich daar sneller aan storen en op reageren, wat ertoe leidt dat spanningen sneller oplopen en escaleren. De verwachting is dat woonoverlast dossiers de komende jaren meer capaciteit en maatregelen vanuit de gemeente zullen vragen dan de jaren voor de coronapandemie.

Daarom is het van groot belang dat er binnen de gemeente een goed georganiseerde werkwijze is voor de aanpak van woonoverlast. Ambitie Het zoveel mogelijk beperken en oplossen van (ernstige) woonoverlast door sturing en toezicht, waardoor de leefbaarheid van Capelse buurten toeneemt.

23

Veiligheid vandaag en morgen

De aanpak van woonoverlast is een gezamenlijke opgave. We investeren in interne en externe samenwerking om sneller en effectiever te signaleren en op te treden. Denk aan Publiekszaken om bijvoorbeeld overbewoning te signaleren aan de voorkant en Handhaving op strijdig gebruik van gebouwen waaruit woonoverlast wordt veroorzaakt (door de unit Vergunningen, Toezicht en Handhaving). Ook buurtbemiddeling (welzijnswerk) en het meldpunt ‘niet acuut verward gedrag’ kunnen partners zijn. Veiligheid vult de systeemverantwoordelijkheid en procesregie zo in dat iedere partij optimaal haar rol in de bestrijding van woonoverlast kan nemen. Dit doen we door duidelijk prioriteiten te stellen, partijen te verbinden en scherp te zijn op het delen van relevante gegevens. We zetten specifiek in op doelgroepen en duidelijke differentiatie naar gebruik en gedrag. Beide onderliggende oorzaken van woonoverlast vragen een eigen aanpak en soms ook andere partners. We scherpen de escalatieladder aan. Dat betekent dat wij en onze partners veel maatregelen en interventies tot onze beschikking hebben om woonoverlast te voorkomen. We beginnen met de minst ingrijpende maatregelen en zetten indien nodig zwaarder in. We zetten in op preventie door communicatie over melden van woonoverlast en over eigen mogelijkheden voor inwoners om woonoverlast bespreekbaar te maken. Zo wordt escalatie voorkomen.

Escalatie staat vaak laagdrempelige oplossingen in de weg. De ‘trend’ van een toename van woonoverlast meldingen lijkt door corona beïnvloed te zijn, in 2022 lopen de meldingen vooralsnog terug. Deze ontwikkeling zullen we blijven volgen. Waarbij registratie, categoriseren van meldingen en monitoring extra aandacht behoeven.

Thema leefomgeving

Relatie met andere thema’s en domeinen Door het tekort op de woningmarkt is er sprake van (malafide) onderhuur, overbewoning en verhuur aan arbeidsmigranten. Dit betreft zowel de particuliere als de publieke verhuursector. In deze situaties is de kans op overlast groter. Dit blijkt ook uit het aantal meldingen. Acties: gerichte controles Basis Registratie Personen (BRP) door Unit Vergunning, Toezicht en Handhaving (VTH) op aantal bewoners, alertheid en controle bij de inschrijvingen BRP (publiekszaken), het investeren in contacten met uitzendbureaus, het snel optreden bij overlast en het goed in kaart brengen van deze panden. Toename verwarde personen en maatschappelijke teloorgang. Met name bij woonoverlast casuïstiek is een toename zichtbare van overlast in samenhang met psychische problematiek. Deze problematiek vraagt een nauwe samenwerking met de afdelingen Samenleving en Handhaving, zorgpartners (zoals SWC) en Politie. Voor Capelse inwoners is er het Meldpunt Niet Acuut Verward Gedrag. Daar adviseert Welzijn Capelle de inwoners hoe met dit gedrag om te gaan.

24

Veiligheid vandaag en morgen

Thema leefomgeving

5 25

Thema bedrijvigheid

Veiligheid vandaag en morgen

Thema bedrijvigheid

Inleiding Capelle aan den IJssel is een woonstad opgedeeld in kernen. Bedrijvigheid is vooral geconcentreerd in enkele bedrijventerreinen (Rivium-Fascinatio, Capelle-West en Hoofdweggebied), iedere kern heeft een winkelcentrum waarvan De Koperwiek, De Terp en de Picassopassage de grootste zijn. Bedrijven betreffen vooral zakelijke dienstverlening en groot- en detailhandel. Capelle aan den IJssel kent geen zogeheten BRZO-bedrijven (Besluit risico’s zware ongevallen). Naast winkelgebieden en bedrijventerreinen, hebben wij in het centrum ook een Stadsplein (voor de Koperwiek) waar verschillende horecazaken gevestigd zijn. Er is geen grootschalig uitgaanscentrum. De gemeente is aangesloten bij het horeca-platform van Koninklijke Horeca Nederland.

Waar staan we nu? Op nagenoeg alle bedrijventerreinen (o.a. Hoofdweg CapelleXL, Capelle-West en Rivium) is parkmanagement, (nacht)surveillance en camerabeveiliging. De gemeente participeert daarnaast in enkele KVO’s (Keurmerk Veilig Ondernemen). Er lopen KVO’s bij drie bedrijventerreinen (Rivium, Hoofdweggebied en Capelle Trade Center) en winkelcentrum De Terp. Het KVO De Terp heeft in 2022 een 4e KVO hercertificering aangevraagd. Het grootste winkelcentrum, De Koperwiek, kent een informele overlegstructuur met gemeente en politie, en vastgoedeigenaar Wereldhave. Op het bedrijventerrein Rivium speelt hier en daar leegstand, met het risico op kraken. Op het gebied van cyberveiligheid organiseerde het Economisch Netwerk Capelle (ENC) eind 2021 en begin 2022 twee bijeenkomsten, maar de animo bleek gering. De afgelopen 2 jaar (2020 en 2021) waren er in totaal 4 (forse) bedrijfsbranden.

26

Veiligheid vandaag en morgen

Figuur 9. Luchtfoto bedrijventerrein Rivium

Speerpunten Speerpunten op het gebied van bedrijf en veiligheid zijn bedrijfsinbraak, winkeldiefstal en cyberveiligheid. Gezien het aantal grote bedrijfsbranden, wordt ook dit als een speerpunt opgenomen (zie verder subthema Brandveiligheid onder Fysieke veiligheid op pagina 33).

Ambitie • •

Ondernemers stimuleren tot het veilig inrichten en gebruiken van hun bedrijfspand. Verhogen van de weerbaarheid van Capelse ondernemers tegen gedigitaliseerde criminaliteit, waardoor de slachtofferkans afneemt.

Thema bedrijvigheid

Wat gaan we doen / waarin stimuleren wij ondernemers?

Gerelateerde thema’s

•

In het kader van de openbare orde zijn evenementen en horeca geen speerpunt in de Capelse veiligheidsaanpak. Desalniettemin zal er met de opstelling van nieuw horecabeleid uiteraard aandacht zijn voor behoud van een goed woon- en leefklimaat. Om die reden zal in het horecabeleid dan ook VTH-beleid worden opgenomen. Tevens zal bekeken worden waar in Capelle ruimte is voor het houden van evenementen. Hierbij wordt rekening gehouden met de leefbaarheid in de stad.

• •

• • • • •

•

•

•

•

•

27

Het Keurmerk Veilig Ondernemen continueren voor de bedrijventerreinen Rivium, Hoofdweggebied en Capelle Trade Center en winkelcentrum De Terp. Extra beveiliging en toezicht tijdens de Donkere Dagen periode. Parkmanagement, dat mede coördineert in veiligheidsvraagstukken van bedrijfsterreinen, en voor signalen uit het gebied snel kenbaar te maken. Particuliere beveiliging is georganiseerd (Hoofdweg, Rivium, Capelle-West, allen in opdracht van parkmanagement). Particuliere camera’s op bedrijventerreinen. Extra aandacht voor overlast locaties op bedrijventerreinen. In samenwerking met partners opwaarderen van parkeergarage De Terp. De unit Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) voert jaarlijks standaard controles uit in de horeca, bedrijventerreinen en inzake het opkoopregister. Dit naar aanleiding van meldingen, maar ook vanuit het preventieve aspect zoals zichtbaarheid vanuit de overheid. De unit VTH en de unit Veiligheid organiseren periodieke integrale controles in het Hoofdweggebied en Capelle-West. Daarbij ligt er een focus op verschillende branches zoals automotive en beautysalons. De unit VTH en de unit Veiligheid geven voorlichting aan ondernemers en pandeigenaren en maken hen bewust ten aanzien van bonafide pandgebruikers.

De unit VTH en de unit Veiligheid organiseren periodieke integrale horecacontroles ten aanzien van exploitatievergunningen en Drank- en Horeca Wetvergunningen. Organiseren van bijeenkomsten voor ondernemers, inclusief specifieke bijeenkomsten voor winkeliers, waarbij we ook aansluiten op regionale of landelijke initiatieven zoals het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). Deelnemen aan de regionale aanpak van de VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam (VAR) tegen gedigitaliseerde criminaliteit.

Veiligheid vandaag en morgen

Thema bedrijvigheid

6 28

Thema jeugd met speerpunt 12+/ 12-

Veiligheid vandaag en morgen

Thema jeugd met speerpunt 12+/ 12-

Inleiding De omvang van de Capelse jongeren is zo’n 27% van de bevolking (18.270 jongeren). Een beperkt aantal jongeren komt in beeld als het gaat om structurele betrokkenheid bij overlast en criminaliteit. De jeugd ontwikkelt zich pijlsnel en daarom dient de gemeente wendbaar te zijn en toekomstgericht te werken. Om een effectieve bijdrage te leveren aan een veilige leefomgeving, moeten we de Capelse jeugd weerbaar maken tegen ondermijnend en agressief crimineel gedrag.

•

Bevorderen van de fysieke en sociale veiligheid in de wijken en in en om het onderwijs. Sterke gemeentelijke positie te midden van nieuwe ontwikkelingen en trends.

Speerpunten en de aanpak: Om onze ambities waar te maken, gaan we ons richten op diverse speerpunten:

Waar staan we nu?

Casuïstiek

Tijdens de veiligheidsconferentie 2021 is ingezoomd op de actuele problematiek onder de Capelse jeugd. De jeugd bevindt zich in verschillende domeinen, met elk hun eigen uitdagingen. Daarnaast zien we dat zich een steeds jongere aanwas aandient. Het online domein is niet meer weg te denken uit de belevingswereld van jongeren. Hierdoor is de verbinding tussen online en offline domein steeds meer vloeibaar en (offline) intergemeentelijk. Waar conflicten makkelijk online beginnen, monden ze offline uit op straat. De straat blijft een plek waar problematisch, overlastgevend, ondermijnend, crimineel en gewelddadig gedrag van deze jongeren sterk zichtbaar is.

•

De straatcultuur stopt niet alleen bij de grenzen van de offline/ online wereld, maar is ook de scholen binnengedrongen. Docenten en leerlingen ervaren daardoor een groot gevoel van onveiligheid binnen de scholen. In en om scholen wordt het geweld dat online begonnen is, uitgevochten. Ook wordt steeds meer openlijk drugs gebruikt en verhandeld, wat ondermijnend werkt en het veiligheidsgevoel aantast.

•

Ambitie •

•

29

•

Tegengaan van (nieuwe aanwas binnen) criminele structuren door het voorkomen en verlagen van ondermijnend en agressief (delict) gedrag en overlast door jongeren. Voorkomen/terugdringen van jeugdoverlast en in kaart brengen van (risico)groepen en individuen.

Veiligheid vandaag en morgen

•

•

Jonge aanwas, meerplegers en veelplegers worden middels de lokale persoonsgerichte aanpak (PGA) begeleid. Middels deze aanpak wordt de jeugd uit de anonimiteit gehaald, weerbaarder gemaakt zodat zij zich niet (gaan) bevinden in criminele structuren. Met deze aanpak vergroten wij de mogelijkheden tot een kansrijke opvoeding, succesvolle scholing en veilige omgeving. Groepsaanpak: bij overlastgevende hinderlijke en criminele jeugdgroepen wordt er een groep geprioriteerd/groepsaanpak bedacht waarbinnen samenwerking met ketenpartners wordt ingezet om de overlast/criminele carrières te beperken. Deelname overlegstructuren ZVHH: bij complexe casuïstiek is er een actieve samenwerking met het ZVHH waarbij middels diverse overlegstructuren een integrale aanpak wordt afgesproken. Structurele inzet van stichting JOZ met handhaving in de wijken. JOZ gaat actief met handhaving op pad met als doel het terugdringen van jeugdoverlast en het in kaart brengen van (risico)groepen en individuen. Handhavers worden hierbij actief door JOZ gecoached en ondersteund in de benadering van de jongeren op straat. Dit is een succesvolle benadering in Capelle gebleken, waardoor veel zicht is gekomen op de opgave met betrekking tot jeugdoverlast. Tevens wordt hierin gestreefd naar het verbinden en toeleiden van jongeren naar Stichting Welzijn Capelle.

Thema jeugd met speerpunt 12+/ 12-

Inzet trajecten • • • •

Pak Je Kans (Enver voor 12+) / Basta (Enver voor 12-). Intensieve jongerencoaching JOZ gekoppeld aan de groepsaanpak en PGA (12+). IPTA (Coaching 16+). RIO (Re-integratie Officier nazorg ex-gedetineerden).

Inzet samenwerking (intern en extern, regionaal en landelijk) • • •

• • •

Doorontwikkeling sluitende aanpak rondom zorg en veiligheid. Zorg- en Veiligheidsoverleg (ZVO) Veilige scholen. Interne samenwerking en afstemming uitvoering preventief jeugdbeleid (waaronder de preventieve inzet van Jongerenwerk Welzijn Capelle) en versterking van de samenwerking tussen grenzenstellend ambulant en preventief jongerenwerk. Intergemeentelijke samenwerking (Krimpen aan den IJssel, Rotterdam en Capelle aan den IJssel). Werkgroep Oudervoorlichting (met lokale zorg- en veiligheidspartners). Landelijk actieplan Wapens & Jongeren.

Figuur 11. Impact Squad

Opstellen, ontwikkelen en uitvoeren van beleid •

•

•

12- vroegsignalering; het is van belang om beleid te ontwikkelen dat zich richt op de jonge aanwas, en hierbij een systemische blik heeft (oog op broertjes/zusjes in multi- probleemgezinnen). Daarnaast is samenwerking met partners in het zorg- en veiligheidsdomein van essentieel belang om hier succesvol beleid op te kunnen maken. Grenzenstellend Jongerenwerk op school en (online) straat; het is van belang dat er goed wordt geobserveerd, gesignaleerd, geëngageerd, gepositioneerd, begrensd, gede-escaleerd en contact wordt gelegd met de doelgroep, waarbij gebouwd wordt aan een duurzame relatie, het netwerk in kaart wordt gebracht en ondersteund wordt bij mogelijke uitdagingen in de weg naar volwassenheid in nauwe samenwerking met handhaving, politie en stadsmariniers. Vernieuwd jeugdveiligheidsbeleid gericht op trends en signalen met betrekking tot onveiligheid (denk aan cybercrime - sextortion, geldezelen, uitbuiting, drugs, identiteits- en online (handels-) fraude.

Figuur 10. Ondertekening convenant Veiligheid in- en om de school

30

Veiligheid vandaag en morgen

Thema jeugd met speerpunt 12+/ 12-

•

Bestuurlijke maatregelen; het is van belang dat waarschuwingen, gebiedsverboden, Lasten onder dwangsom (LOD’s) en veiligheidsrisicogebied (VRG) (preventief fouilleren) worden ingezet wanneer nodig en waarvoor het bedoeld is.

Vergroten van awareness en weerbaarheid •

•

•

•

•

HALT biedt voorlichtingen en spreekuren op primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) die aansluiten bij de leefwereld (en actuele veiligheidsproblemen) van de jongeren. Projecten op het PO waarbij hulpdiensten zoals brandweer, handhaving en politie verbinding creëren in de klas aan de hand van actuele trends en signalen (denk aan Veiligheidskids, EPJO). Projecten op het VO waarbij zorg- en veiligheidspartners, gericht op bepaalde veiligheidsthema’s (denk aan jeugdcriminaliteit, middelengebruik, uitbuiting, social media), voorlichting geven aan leerlingen docenten en ouders. Projecten in de wijken: diverse wijkpartners werken samen met de jeugd en ouders aan weerbaarheid en awareness op veiligheidsthema’s (in bijlage 2 een overzicht van jeugdactiviteiten in Capelle aan den IJssel) Jongerencampagnes (YouChoose, Wapeninleveracties, Week van de veiligheid)

Relaties met andere thema’s en domeinen Preventie en repressie gaan hand in hand. Samenwerking met het sociaal domein is van belang, waarbij het nodig is om een doorlopende lijn van preventief jeugdbeleid naar jeugdveiligheidsbeleid op jeugd te hebben. Door het toenemend aantal jeugdigen binnen het thema cybercrime, is het van belang om integraal beleid te ontwikkelen. De verjonging en verharding van de jeugdcriminaliteit vraagt een actieve samenwerking met projecten en inzet (gericht) op ondermijning. Binnen de verschillende bestuurlijke maatregelen en projecten is verdergaande samenwerking met handhaving, politie en grenzen stellend/preventief jongerenwerk van essentieel belang.