03.03 - Stadsvisie
Tekst van het document
Stadsvisie
Met het oog op de toekomst
Capelle Stadsdorp tussen IJssel, stad en groen
STADS VISIE CAPELLE AAN DEN IJSSEL 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
1
SDATS EISIV LLEPAC NAA NED LESSJI
Voorwoord
M
ensen maken de stad. Capellenaren maken Capelle.
Capelle aan den IJssel is een prachtige middelgrote gemeente in de Randstad. Dichtbij Rotterdam, de stad waar veel Capellenaren een nauwe binding mee hebben. Capelle is ook een stad met een hele eigen en bijzondere identiteit. Eén van de dichtst bevolkte gemeenten van Nederland met prachtige groene plekken aan de Hollandsche IJssel en het Schollebos. Demografisch staat Capelle de komende decennia voor grote uitdagingen. Op 15,4 vierkante kilometer wonen ruim 67.000 Capellenaren, Dat zijn veel mensen op een klein stukje Nederland. In Capelle wonen mensen met 125 verschillende nationaliteiten. Velen daarvan, waaronder een grote groep senioren wonen hier al vele jaren. Als burgemeester feliciteer ik Capellenaren die 100 jaar worden of ouder worden. Dan hoor ik vaak hetzelfde: “Capelle is een fijne gemeente waar ook een dorps
4
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
gevoel heerst. Voorzieningen zijn dicht in de buurt en ik wil hier nooit meer weg.” Heel eerlijk? Dat maakt me een trotse burgemeester. Bij het nadenken over de toekomst van Capelle zijn ook de meningen van de Capellenaar belangrijk. Veel kinderen betekent dat we genoeg basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs nodig hebben. En veel senioren zorgt er voor dat de gezondheidsvoorzieningen op orde moeten zijn. Vergeet daarnaast niet de mogelijkheden om op ieders niveau te kunnen sporten en ontspannen. Met elkaar maken we de komende jaren grote ontwikkelingen door. We zijn als stad al flink gegroeid, de komende jaren zal dat doorzetten. De ontwikkeling van het Nieuwe Rivium tot een gecombineerde werk- en woonwijk zal doorzetten waardoor we in 2040 met zo’n 77.000 Capellenaren zijn. Dat brengt uitdagingen met zich mee. Verkeer en openbaar vervoer, huisvesting voor senioren én starters op de woningmarkt die allemaal goed
en betaalbaar willen wonen. We moeten op zoek naar een balans tussen bebouwing en het invullen van de (beperkte) groene ruimte. Uiteindelijk is het belangrijk om ervoor te zorgen dat alle Capellenaren, jong en oud, hier gezond en kansrijk kunnen wonen, werken, recreëren, leren en leven. In deze Stadsvisie, de visie voor de toekomst van Capelle aan den IJssel, leggen we als gemeente uit waar we naar toe willen met Capelle. Zo concreet mogelijk presenteren we onze brede visie op de leefomgeving. Dat hebben we gedaan in samenwerking met bewoners uit de wijken, partners uit de stad en de gemeenteraad. Want de verantwoordelijkheid om ons te blijven voorbereiden op de toekomst is er één van ons allemaal. Stilzitten en afwachten is geen optie!
ontwikkelingen gaan daarvoor te snel. De Stadsvisie wordt daarom iedere bestuursperiode tegen het licht gehouden en aangepast waar dat nodig is. Het uitvoeren ervan doen we in programma’s, het omgevingsplan of concrete activiteiten. Bij het proces dat geleid heeft tot dit document zijn velen betrokken geweest. Raadsleden, partners, kinderen en jongeren en uiteraard een groot aantal Capellenaren. Participatie zoals we dat als college graag zien. Scherp, intensief en gericht op een mooier Capelle. Daarvoor veel dank aan iedereen die heeft meegewerkt. We zijn trots op onze gemeente en gaan aan de slag met de koers die in deze visie is vastgesteld!
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
Peter Oskam, 2. Identiteit en kwaliteiten
Deze Stadsvisie, die ook de Omgevingsvisie als bedoeld in de Omgevingswet is, wordt voor de toekomst, maar niet voor de komende tien jaar vastgesteld. De
Burgemeester Capelle aan den IJssel
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
5
Inhoudsopgave
Leeswijzer
Inleiding
D
e huidige Stadsvisie is inmiddels alweer ruim tien jaar oud. Het is belangrijk om deze te actualiseren omdat Capelle continu in beweging is en maatschappelijke ontwikkelingen elkaar in een snel tempo opvolgen. Daarnaast vraagt de komst van
de Omgevingswet, die in 2022 in werking treedt, om een Omgevingsvisie. Wij hebben ervoor gekozen om een brede Omgevingsvisie op te stellen en voort te borduren op de Stadsvisie die er al ligt.
De Stadsvisie bestaat uit een aantal hoofdstukken: De inleiding beschrijft kort de doelen van de Stadsvisie en de relatie tot de Omgevingsvisie. En het participatieproces met Capellenaren en professionals wordt toegelicht.
Hoofdstuk 1 gaat in op de identiteit en kwaliteit van Capelle aan den IJssel. Wat typeert Capelle en waar ligt haar kracht, als vertrekpunt voor het bepalen van een koers.
Hoofdstuk 4 gaat in op de belangrijkste trends en ontwikkelingen, de visie en uitdagingen die gelden voor het thema Groen en waterrijk Capelle.
Hoofdstuk 2 gaat in op de belangrijkste trends en ontwikkelingen, de visie en uitdagingen die gelden voor het thema Dorps Capelle.
Hoofdstuk 5 beschrijft hoe we onze uitdagingen samen met de stad tot uitdrukking laten komen. Met onze samenwerkingspartners, met initiatiefnemers en ook met de medewerkers van de gemeente.
De Bijlagen geven achtergrondinformatie: relevante artikelen uit de Omgevingswet worden genoemd, de inhoud van het participatieproces is er terug te vinden en een verwijzing naar vastgesteld beleid en programma’s die als ondergrond zijn gebruikt.
6
Hoofdstuk 3 gaat in op de belangrijkste trends en ontwikkelingen, de visie en uitdagingen die gelden voor het thema Stads Capelle.
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
Doelgericht en dynamisch Een nieuwe Stadsvisie Participatieproces
8 8 9 9
1. Identiteit en kwaliteit: Van groeikern naar Stadsdorp
10
Waar komt Capelle vandaan Waar staat Capelle nu Waar gaat Capelle naartoe
10 10 11
2. Dorps Capelle: Veerkrachtige Capellenaren in leefbare en veilige buurten Trends en ontwikkelingen Onze visie: Capelle voor elkaar waar het prettig en veilig wonen, werken en leven is Uitdagingen
13 14
4. Groen en waterrijk Capelle: Voor een prettige, gezonde en sociale omgeving Trends en ontwikkelingen Onze Visie: het groen-blauwe raamwerk als drager Uitdagingen
28 29 29 33
5. Hoe werken we samen in Capelle? Werken met het oog op de toekomst Trends en ontwikkelingen Onze visie: iedereen die dat wil, moet kunnen meedoen! Uitdagingen
36 37 37 37
Bijlagen Stadsvisie
39
14 15
3. Stads Capelle: Nabijheid en hoogwaardige voorzieningen
19
Onze visie: stedelijke zones rondom OV-punten Trends en ontwikkelingen Uitdagingen
20 22 22
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
7
Inleiding Doelgericht en dynamisch Waarom een Stadsvisie De Stadsvisie vormt een brede toekomstvisie op de leefomgeving voor Capelle gericht op ruimte, maatschappij en veiligheid. Het geeft een antwoord op hoe Capelle er in 2040 uit ziet en wat voor soort gemeente we willen zijn. De Stadsvisie heeft de volgende doelen: • het bepalen van een koers voor de toekomst van Capelle • het uitnodigen van Capellenaren bij het maken van hun stad • het integraal benaderen van opgaven in Capelle: mensen willen in een prettige omgeving wonen, waar het veilig is en er voldoende voorzieningen zijn zoals supermarkt, speeltuin en huisarts • het stimuleren van een nieuwe manier van werken van de gemeente: uitnodigend en faciliterend, van regels naar mogelijkheden.
Omgevingsvisie De Stadsvisie is ook Omgevingsvisie als bedoeld in de artikelen 3.1 en 3.2 van de Omgevingswet. In de bijlage zijn belangrijke wettelijke bepalingen hierover opgenomen. De Stadsvisie is een ‘dynamisch’ document. Dat zie je ook in de vormgeving terug: de IJssel stroomt door het document. We willen dat de Stadsvisie leeft in Capelle. Het is dan ook geen statisch document maar een dynamisch document, zodat het kan inspelen op ontwikkelingen. De Stadsvisie wordt periodiek getoetst aan nieuwe ontwikkelingen en uitgewerkt in programma’s, het 8
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
Een nieuwe Stadsvisie
omgevingsplan, projecten, gemeentelijk beleid en vertaald naar concrete activiteiten. Iedere vier jaar zal een toetsing op actualiteit plaatsvinden. Hieruit kunnen aanpassingen volgen. Maar soms moet dat al eerder gebeuren. Als dat nodig is, doen we dat: dat is als organisatie dynamisch en wendbaar kunnen zijn.
Voor wie is de Stadsvisie Deze Stadsvisie is een uitnodiging naar onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers om hun wensen en initiatieven te activeren en te faciliteren. De gemeente stimuleert nieuwe ontwikkelingen en als het een toegevoegde waarde heeft werken we binnen onze mogelijkheden graag samen om onze doelen te realiseren. De Stadsvisie biedt een handvat
We geven ontwikkelruimte en bieden flexibiliteit aan burgers en ondernemers voor de gemeente, initiatiefnemers, ondernemers en maatschappelijke organisaties waarbinnen initiatieven ontwikkeld kunnen worden. Ook is het normaal dat initiatiefnemers soms gelijkwaardige partner naast de gemeente zijn en beslissingsbevoegdheid krijgen. De gemeente gaat meer ontwikkel-, gebruiksruimte en flexibiliteit bieden aan initiatiefnemers om op eigen kracht te investeren in de ruimtelijke- en leefkwaliteit van de omgeving. We doen dat binnen kaders zoals deze Stadsvisie en op een duurzame wijze.
In 2012 is de Stadsvisie 2030 vastgesteld. Deze Stadsvisie is gebaseerd op de landelijke en lokale trends van dat moment. Inmiddels zijn er diverse nieuwe ontwikkelingen die om een nieuwe actuele visie op Capelle vragen. In 2013 is de Structuurvisie 2030 “Parkstad naast economische motor” in aansluiting op de Stadsvisie opgesteld. Dit document was een ruimtelijke vertaling van de ambities tot 2030. Inmiddels is het programma, dat in de Structuurvisie opgenomen is, voor een groot deel al uitgevoerd. Deze Stadsvisie is tot aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet Structuurvisie als bedoeld in de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Daarna is het Omgevingsvisie zoals bedoeld in de Omgevingswet.
Programma’s en regionale positie
daarbij wordt gehanteerd wordt verankerd in een Nota Kostenverhaal die vóór invoering van de Omgevingswet zal worden vastgesteld.
Participatieproces In Capelle moet iedereen mee kunnen doen die dat wil. De gemeente heeft participatie dan ook hoog in het vaandel staan. Om tot een goede Stadsvisie te komen zijn vele gesprekken gevoerd met onder andere: • Capellenaren in de wijken • Jongeren van het IJsselcollege • Kindercollege • Adviesraad Sociaal Domein • Professionele partners van de gemeente zoals politie, Havensteder, Welzijn Capelle, Sportief Capelle tijdens een stadsfestival
Financiële bijdrage aan ruimtelijke ontwikkelingen
Daarnaast hebben wij onze jeugd door middel van een vragenlijst vragen gesteld over wat zij belangrijk vinden over de toekomst van Capelle. Verder hebben we twee keer vragen aan het burgerpanel gesteld: in 2020 en 2021. Daarnaast zijn we online in gesprek gegaan met Capellenaren naar aanleiding van de rapportage van het tweede burgerpanel en de concept-Stadsvisie. In totaal hebben we hiermee de mening van bijna 1300 Capellenaren opgehaald. We hebben, samen met de raad, bewuste keuzes gemaakt welke participatieinstrumenten ingezet worden en op welke momenten. We hebben ook gebruik gemaakt van de opbrengst uit andere participatietrajecten voor bijvoorbeeld de programma’s Wonen, Duurzaamheid, Mobiliteit en Economie. We wilden zaken niet overdoen.
Deze Omgevingsvisie is tevens de juridische basis voor eventuele financiële bijdragen van initiatiefnemers aan ruimtelijke ontwikkelingen in Capelle, buiten de grenzen van het initiatief. Het gaat dan om ruimtelijke ontwikkelingen die leiden tot een meerwaarde van het initiatief. Een financiële bijdrage kan worden opgenomen in een anterieure overeenkomst. De rekenmethodiek die
De vele meningen zijn niet één op één in de Stadsvisie terug te vinden. We hebben getracht een rode draad in de verschillende bijdragen te vinden en deze te verwerken in de Stadsvisie. De opbrengst van de verschillende participatietrajecten is in de bijlage bij deze Stadsvisie terug te vinden.
Regelmatig wordt in dit stuk verwezen naar programma’s. In de programma’s Wonen, Economie, Duurzaamheid en Mobiliteit is al concreet gemaakt wat we doen om de ambities voor Capelle uit te voeren. Het programma Buitenruimte wordt ongeveer gelijk met de Stadsvisie gemaakt. Ze zijn dus op elkaar afgestemd: de Stadsvisie is de paraplu en de programma’s maken het concreet. De programma’s geven ook het regionale karakter van ons beleid en positie weer. Vanuit de kracht van Capelle bezien we wat we zelf kunnen en waar we met anderen optrekken.
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
9
1. Identiteit en kwaliteit: Van groeikern naar Stadsdorp Waar komt Capelle vandaan
Waar staat Capelle nu
Capelle is als voormalige groeikern in zijn huidige vorm pas vanaf de jaren ‘60 ontstaan. De Algerakering in de Hollandse IJssel is het oudste bouwwerk van de Deltawerken en samen met de Algerabrug half jaren ’50 gebouwd. De identiteit heeft daarom veel te maken met die periode van groei. De schaalgrootte van Capelle zorgt ervoor dat het contact tussen bestuur en Capellenaar laagdrempelig is. Dit komt door de oude historie en het ontstaan vanuit de drie dorpskernen die elk hun eigen identiteit hadden: de Oude Plaats, de Kleine Zeeheldenbuurt en Dorpsstraat - Kerklaan. De menselijke maat – het naar elkaar omzien – was toen heel normaal, omdat veel dorpsbewoners elkaar kenden. Het ontwikkelen naar acht wijken heeft ervoor gezorgd dat vele nieuwe Capellenaren zijn toegetreden, maar de oude dorpse roots nog diep wortelen. Het naar elkaar omzien, is en blijft belangrijk voor Capelle.
Capelle is tegenwoordig een krachtige middelgrote gemeente. Beïnvloed door de geboren en getogen Capellenaar, door de voormalige Rotterdammer die naar Capelle vertrok en door mensen uit andere windstreken. Zij voelen zich allen Capellenaar en zijn dat ook. Dit betekent dat er een nieuw zelfbewustzijn is ontstaan. Niet meer de groeikern van Rotterdam maar een krachtige, zelfbewuste stad binnen een grotere regio.
Naast de Algeracorridor heeft Capelle nog een heel aantal andere cultuurhistorisch waardevolle elementen die een grote bijdrage leveren aan de identiteit. Capelle beschikt over 17 Rijksmonumenten, 46 gemeentelijke monumenten en 7 beschermde dorpsgezichten. Capelle bestaat uit meerdere historische structuren, zoals de al genoemde oude dorpskernen, de Bermweg en het ’s-Gravenweggebied met het karakteristieke slagenlandschap. Daarnaast heeft Capelle meerdere monumentale panden, waaronder het Van Cappellenhuis. Het is van belang om deze waardevolle elementen te behouden, te beschermen en waar mogelijk ook te integreren met recreatieve functies.
10
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
Dat zelfbewustzijn is ontstaan uit een aantal kwaliteiten: • Groene buurten, met veelal een dorps voorzieningenkarakter, waar het fijn wonen is. • Sterke eigen sociaal-maatschappelijke kwaliteit binnen een grootstedelijke regio. • De ligging tussen stad en `Groene Hart’ met de rivier en ‘linten’ als dragers. Deze mix van dragers maakt het mogelijk om zowel de drukte – met (stedelijke) voorzieningen – als rust, ruimte en natuur op te zoeken. • Een sterke economische motor die steeds duurzamer is. Van lokaal vakmanschap tot internationale hightech business. Die sterke eigen kwaliteiten vertalen zich bijvoorbeeld in de parkshuttle, de metro, het Hoofdweggebied, het Schollebos. En ook in gebieden met hoogbouw naast groene buurten met vooral laagbouw, het Isala Theater met regionale functie, het aantrekkelijke winkelcentrum De Koperwiek en een prachtige bibliotheek met horecavoorziening. Capelle investeert in de samenhang in de buurt en wijk. Er is een rijk verenigingsleven en er is veel vrijwillige inzet. Capelle is trots op haar lokaal maatwerk en de activiteiten die bijdragen aan de
verbinding van, met en tussen Capellenaren. Er is een sterk sociaal netwerk met WOP’s (wijkoverlegplatform), buurt- en sportverenigingen.
Waar gaat Capelle naartoe De uitdaging voor Capelle is de leefbaarheid en kwaliteiten te houden en te versterken waar nodig, binnen een verder verstedelijkende regio. Capelle wil de saamhorigheid van het dorpse karakter behouden en versterken, en de stedelijke kwaliteit verder ontwikkelen.
Stadsdorp tussen IJssel, stad en groen, waar voor bedrijf en inwoner genoeg is te doen. Braakliggende grond wordt steeds schaarser en de druk op de ruimte neemt verder toe. Hoogbouw en verdichting zijn onvermijdelijk als we in de woningbehoefte willen voorzien. In Capelle doen we dat terughoudend. Maar als we hoogbouw ontwikkelingen zien in Capelle, dan
Kernboodschap Deze Stadsvisie stippelt de koers uit voor Capelle van de groei van stadsdorp, bestaande uit cultuurhistorische oude kernen omgeven met grootschalige uitbreidingen, naar een leefbare stad met een ‘sociaal-maatschappelijk verbonden’ dorps karakter. De acht wijken met verschillende karakteristieke buurten en cultuurhistorische parels hebben allen hun eigen kenmerken, maar voelen zich wel verbonden. Juist deze verbondenheid kan versterkt worden. Evenals het slim verstedelijken, door de inrichting van de leefomgeving in te zetten als instrument voor een prettige, gezonde en sociale omgeving. Verdichten gebeurt terughoudend en we hebben daarbij ook aandacht voor bereikbaarheid en ontmoeting.
doen we dat met aandacht voor het versterken van bestaande kwaliteiten en door het ontmoeten van elkaar centraal te stellen. De kwaliteit van de buitenruimte en bereikbaarheid van onze woningen en bedrijven zijn daarbij belangrijke voorwaarden. Om veilig, gezond en welvarend te kunnen wonen, werken en recreëren in Capelle zullen keuzes gemaakt moeten worden die recht doen aan de identiteit van Capelle. Kortom, bij verdere groei zal het meer gaan om de begrippen vernieuwing, transitie en aanpassing, waarbij de menselijke maat – naar elkaar omzien en betrokken zijn – belangrijk blijven. Grootstedelijke problematiek blijft Capelle de baas door lokaal maatwerk te leveren en in de vezels en haarvaten van wijken en buurt te opereren. Het sterke netwerk tussen vrijwilligers, maatschappelijke instellingen en gemeentelijk toezicht bouwen we uit, zodat zoveel mogelijk Capellenaren meedoen en de Capelse economie duurzaam kan floreren.
De uitdaging voor Capelle is te zorgen voor een blijvend evenwicht in bevolkingsopbouw (vergrijzing en nieuwe instroom) in mobiliteit, in bedrijvigheid en in functies. Hierdoor kan Capelle zich blijven profileren als een krachtige en vitale stad met duurzame economische motor in de regio. We kijken om naar elkaar en zorgen er samen voor dat alle Capellenaren maximaal gebruik kunnen maken van de kwaliteiten die in en om Capelle zijn of ontwikkeld kunnen worden. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
In Capelle mag je zijn wie je wil en mag je zijn mét wie je wil. We kijken naar elkaar om en zijn betrokken bij elkaar. 3. Capelle: sociale en inclusieve stad
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
11
2. Dorps Capelle: Veerkrachtige Capellenaren in leefbare en veilige buurten Vooropgesteld staat dat het met de meeste Capellenaren gewoon goed gaat! Zij doen mee, helpen een ander en hebben niet of nauwelijks ondersteuning nodig. Veel Capellenaren staan op eigen benen, werken, wonen, sporten en bewegen in Capelle en brengen er hun vrije tijd door. Een groot deel van de Capelse wijken kent zijn eigen kracht. Capellenaren voelen zich het meest verbonden met hun wijk. En elke wijk heeft tegelijkertijd ook maatschappelijke vraagstukken en uitdagingen op sociaal vlak. Want de Capelse wijken zijn ook kwetsbaar voor criminaliteit en overlast. Dit vraagt om een voortdurende investering om samen met de Capellenaren de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren.
C
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
apelle kent een veelzijdige verzameling van buurten. De architectuur en de manier waarop er over de maatschappij werd gedacht, is erin terug te lezen. Door de verscheidenheid van buurten en wijken en de verschillende verkeersaders die door Capelle lopen, is Capelle een
12
soort lappendeken van wijken. De wijken zijn afgelopen decennia in een korte periode collectief gestart als jonge gezinswijken. Vitale suburbane wijken met maatschappelijke voorzieningen zoals scholen, buurthuizen en centra met dagelijkse voorzieningen. Deze voorzieningen
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
13
zorgen ook voor de sociale binding en mogelijkheden van ontmoeting in elke wijk. In de Structuurvisie Detailhandel is dan ook opgenomen dat indien economisch haalbaar, we streven naar het behoud van voorzieningen voor dagelijkse boodschappen per wijk.
Trends en ontwikkelingen • • •
•
•
•
enzaamheid onder alle leeftijdsgroepen neemt toe. E Er is meer aandacht voor preventie in hulp en ondersteuning. Het gelijktijdig gezamenlijk ouder worden raakt de vitaliteit van de buurten, zowel in draagvlak voor voorzieningen als in sociale samenhang, veiligheidsbeleving en de sociale functie van de openbare ruimte. Het tekort aan betaalbare woningen voor starters en jonge gezinnen in de buurten en het “vastzitten” van ouderen in hun woning zorgt voor een druk op de woningmarkt en een achterblijvende doorstroming in de buurten. Mensen wonen langer thuis met ondersteuning en zorg aan huis (zowel voor ouderen als voor de geestelijke gezondheidszorg). Een verschuiving in de wijze waarop criminaliteit zich openbaart: een afname van traditionele vormen van criminaliteit (inbraken, diefstallen en
Mensen maken de stad! In Capelle krijgt iedereen de mogelijkheid om zo goed mogelijk voor zichzelf te zorgen, zo gezond mogelijk te leven en actief te zijn. Je kan hier kansrijk opgroeien en vitaal ouder worden. De leefomgeving draagt daaraan bij. Een kwalitatief goede leefomgeving heeft effect op de mogelijkheid om te bewegen, te spelen, elkaar te ontmoeten en de (veiligheids)beleving.
14
• •
geweldmisdrijven) naar een toename van meer onzichtbare vormen van criminaliteit (ondermijning, cybercrime). Een toename van mensen met verward gedrag die overlast voor hun omgeving veroorzaken. Meer overlast op straat en afnemende tolerantie.
Onze visie: Capelle voor elkaar waar het prettig en veilig wonen, werken en leven is Wij willen dat Capellenaren, van jong tot oud, zich veilig en prettig voelen in hun wijk en daar trots op kunnen zijn. Capelle is een gemeente waar het veilig wonen, werken en leven is. Spelregels en grenzen zijn helder. Er wordt snel en merkbaar opgetreden tegen overlast en criminaliteit. We stimuleren de Capellenaar, bezoekers, ondernemers en veiligheidspartners om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid bij te dragen aan de veiligheid binnen onze gemeente. Wij willen dat kinderen en jeugdigen met plezier en gezond, kansrijk en veilig kunnen opgroeien. We willen er in Capelle voor zorgen dat mensen actief zijn, onderling fijne contacten hebben, veerkrachtig zijn en mee kunnen doen. Hiervoor hebben wij een stevige, sociale basisinfrastructuur nodig. Capellenaren weten wat er te doen is in Capelle en weten de informatie
Door een evenwichtigere bevolkingsopbouw in de buurten te stimuleren, wordt een sterke buurtbinding gestimuleerd en de doorstroming op gang gebracht. Een gericht aanbod voor ‘emptynesters’ en ouderen geeft de Capelse starters en jonge gezinnen mogelijkheden. En biedt ook goede woonsituaties voor ouderen, waar het veilig is en er goede zorgmogelijkheden zijn met sociale contacten.
hierover te vinden. Ook weten Capellenaren waar ze terecht kunnen met zorgen over zichzelf en een ander. En het is belangrijk dat we de komende jaren voldoende blijven inzetten op preventie. Signalen over Capellenaren waar het even minder mee gaat, pakken we snel en adequaat op. We gaan er actief mee aan de slag om zo erger te voorkomen. Als het écht nodig is grijpen we tijdig, stevig en gericht in.
Uitdagingen Kwetsbare Capellenaren weerbaarder en veerkrachtiger maken Capelle aan den IJssel heeft te maken met hulpbehoevende inwoners die al dan niet moedwillig of (on)bewust onveiligheid en overlast veroorzaken. Bewoners met een opeenstapeling van persoonlijke problemen binnen meerdere leefgebieden, zoals verward gedrag, veroorzakers van woonoverlast en steeds jongere daders van criminele activiteiten. De problemen kunnen dermate groot zijn dat ze uiteindelijk een gevaar voor zichzelf of hun omgeving gaan vormen en overlast en veiligheidsproblemen veroorzaken. We willen dat iedere Capellenaar de ondersteuning krijgt die hij of zij nodig heeft. Voor deze doelgroepen wordt een persoonsgerichte aanpak opgesteld. Het is daarbij ook nodig om meer te gaan investeren in vroegsignalering en preventie.
Gezonde en vitale stad – kansen voor iedereen We willen dat iedere Capellenaar zo goed mogelijk voor zichzelf kan zorgen, ook als het een keer minder goed gaat of als er ingrijpende levensgebeurtenissen
plaatsvinden. Het is belangrijk dat een Capellenaar weet waar hij of zij terecht kan met zorgen of vragen over zichzelf of een ander. Wij hebben aandacht voor een gezonde leefstijl van jong tot oud en ondersteunen dit door programma’s om sporten en bewegen te stimuleren. Ontmoeting is een belangrijk instrument om eenzaamheid tegen te gaan. We investeren daarbij in het hebben van betekenisvolle contacten die aansluiten bij de behoefte van de Capellenaar. Dit doen we onder
Met plezier gezond, kansrijk en veilig opgroeien in Capelle andere met de Alliantie samen tegen eenzaamheid die inzet op het zoveel mogelijk voorkomen en tegengaan van eenzaamheid onder Capellenaren jong én oud. Ook willen wij de buitenruimte zo aantrekkelijk mogelijk inrichten om ontmoeting, ontspanning en beweging te realiseren. De mogelijkheid om voor jezelf te zorgen is echter bij iedereen verschillend. Dit heeft te maken met individuele kenmerken zoals erfelijkheid, met je opleidingsniveau en inkomen, maar ook met waar en hoe je woont. We geven Capellenaren die het nodig hebben, een steuntje in de rug, bijvoorbeeld als ze het lezen en begrijpen van informatie (soms) lastig vinden. De gemeente en aan haar verbonden maatschappelijke organisaties geven hierin het goede voorbeeld. Door stress als gevolg van bijvoorbeeld armoede en schulden kunnen sommige Capellenaren lastig 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
15
hun weg naar hulp vinden. Inzet op armoedebestrijding en financiële problematiek blijft daarom van belang, met daarbij extra aandacht voor kinderen zoals bijvoorbeeld via het Kindpakket. Ook werken we aan het verstevigen van een aanpak bij gezinnen die te maken hebben met een stapeling van problemen. Het gaat dan om de samenhang tussen financiën, educatie en gezondheid.
Vergrijzing Het aandeel ouderen in Capelle wordt groter. En de levensverwachting is ten opzichte van een paar decennia terug flink toegenomen. Ouderen zijn veelal langer actief, wonen langer zelfstandig en hebben behoefte aan verschillende woonvormen. Sommigen verkiezen een appartement boven een huis met tuin, anderen willen liever in een ‘Knarrenhof’ wonen. De toegankelijkheid van voorzieningen en de buitenruimte – denk hierbij ook aan goed onderhouden oversteekplaatsen, pleinen en fietspaden die breed genoeg zijn voor scootmobiels – vraagt door deze ontwikkeling extra aandacht. Evenals het voorhanden zijn van voldoende diverse woonvormen.
Wonen - vitaliteit door diversiteit Een van de belangrijkste uitdagingen is om per buurt te onderzoeken welk aanbod er moet komen om mensen te verleiden een stap te maken uit de potentiële starters- of gezinswoning naar een meer passend woningtype. Dit kan in de buurt zelf zijn voor mensen die graag in de buurt blijven wonen of juist op een aantal centrale locaties in Capelle voor mensen die de koppeling met OV-punten en voorzieningen belangrijk vinden. Starters op de woningmarkt en jonge gezinnen kunnen dan in de vrijkomende appartementen en
16
gezinswoningen in de buurten komen wonen. Tevens is er een grote behoefte aan ‘wonen op maat’ voor diverse Capellenaren die wonen met (ambulante) begeleiding om zelfstandig te kunnen wonen. En de behoefte aan woningen in het middenhuursegment is ook van belang. Daarnaast is er een uitdaging hoe de voorzieningen en winkelcentra in de buurt betekenis blijven houden: uit de tweede rapportage van het burgerpanel blijkt dat dit belangrijk wordt gevonden door de Capellenaren, met name als het gaat om de dagelijkse boodschappen. In Capelle is al veel geïnvesteerd in sociale voorzieningen zoals de Huizen van de Wijk. Daarnaast staan echter vooral de commerciële voorzieningen (denk aan winkels en bankfilialen) in toenemende mate onder druk. Ook heeft Capelle aan den IJssel de laatste jaren veel geïnvesteerd in de winkelcentra, zowel in het Stadsharts als de wijkcentra. Hierbij valt te denken aan o.a. het Slotplein, de Terp (parkeergarage) en natuurlijk de Koperwiek. De laatste forse opwaardering is nog niet afgerond, maar de contouren van het nieuwe Stadshart zijn al zichtbaar. Dit heeft er toe geleid dat ondanks de grote druk op het winkellandschap in Capelle de leegstand in winkelcentra laag is. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
Enerzijds kan gekeken worden naar het versterken van de vraag. Dit gaat o.a. door meer vitale groepen in de wijken te huisvesten. Hierdoor zal een positief effect ontstaan op het draagvlak van een breed scala aan voorzieningen, van winkels tot en met scholen en kerken. 2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
17
Anderzijds kan dat bereikt worden door het versterken middels gericht aanbod. Bijvoorbeeld door maatschappelijke- en zorgfuncties rond centrale plekken in de buurten, gekoppeld aan nieuwe, op doorstroming gerichte, woningen. Hierbij valt ook te denken aan slimme combinaties tussen maatschappelijke en commerciële functies zodat er draagvlak blijft voor een passend voorzieningenaanbod op buurtniveau. Verder kan er gekeken worden naar een clustering van voorzieningen van meerdere buurten, goed bereikbaar door attractieve en veilige routes vanuit de omliggende buurten. Zo blijven de buurten ruimte bieden voor de verschillende (meer en minder vitale) groepen zoals ouderen, bijzondere doelgroepen, gezinnen en starters in verschillende prijsklassen.
Werken en actief meedoen Actieve Capellenaren zijn fysiek en mentaal gezonder en zijn betrokken bij de samenleving. Wij vinden het belangrijk dat ieder kind, ongeacht in welk gezin hij of zij wordt geboren en de omgeving waarin hij of zij opgroeit, de kans krijgt om zich vanaf jonge leeftijd te ontwikkelen en mee te doen. Onze ambitie is dat kinderen in Capelle aan den IJssel zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige bewoners. Het volgen van een opleiding of het verrichten van betaald werk of vrijwilligerswerk is daarbij belangrijk. Schooluitval willen wij daarom zoveel mogelijk voorkomen. Capellenaren met schulden of die leven in armoede hebben te maken met problemen waardoor zij minder of niet mee kunnen doen. Daarnaast hebben wij oog voor kwetsbare groepen, proberen wij gedrag positief te beïnvloeden
18
en te stimuleren dat iedere Capellenaar meedoet en mee kan doen, en de meer kwetsbare Capellenaar hierin te ondersteunen. Samen met onze (maatschappelijke) partners stimuleren we dat zoveel mogelijk Capellenaren meedoen en weerbaar zijn. Voldoende banen creëren is voor de eigen inwoners zeer relevant en een belangrijke mogelijkheid om actief te participeren in de maatschappij. We willen ons dan ook maximaal inspannen voor onze inwoners en bedrijven om dit te doen. We streven naar het behoud van de 35.000 arbeidsplaatsen in onze gemeente. Deze banen willen we behouden door meer in te spelen op wat er om ons heen gebeurt en minder afhankelijk te zijn van invloeden van buitenaf. We gaan onze economische structuur hiervoor versterken door onder meer onze werklocaties aan te passen aan de huidige wensen van ondernemers (o.a. flexibiliteit en beleving) en de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verder te verbeteren. Ook willen wij bouwen aan nog betere relaties met onze ondernemers en bedrijven en de kennisdeling tussen bedrijven en start-ups verbeteren.
3. Stads Capelle: Nabijheid en hoogwaardige voorzieningen Naast het dorpse heeft Capelle ook een stadse kant. Capelle is goed aangesloten op het grotere stedelijke netwerk. OV-verbindingen zijn hoogwaardig met een goed aanbod en bereik. Dit betekent ook dat het regionale grootstedelijk voorzieningenaanbod binnen het bereik van Capelle ligt. Zo ben je vanaf metrostation Capelle centrum in slechts 12 minuten op metrostation Blaak in hartje Rotterdam. Je bent dus sneller in de Markthal of zelfs op het NS-station voor een internationale trein dan de tijd die een korte trip naar de supermarkt kost!
C
apelle bevindt zich in een sterk groeiende regio. Enerzijds zijn de gebieden in de nabijheid van de metrostations aantrekkelijk voor stedelijke programma’s. Anderzijds zijn ze interessant voor Capellenaren die stedelijker willen wonen met veel voorzieningen op korte afstand. Capelle centrum is daar een voorbeeld van. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
Capelle is onderdeel van de regionale grootstedelijke economie. De scherpe afname in werkgelegenheid tot 2017 – met name in 3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
19
de bouw-, ICT-, zakelijke dienstverlening en groot- en detailhandel – wordt gecompenseerd door een sterke groei van de regionale economie. Terwijl Capelle met een sterkere vergrijzing en daarmee afnemende beroepsbevolking te maken gaat krijgen, groeit de omgeving, met name Rotterdam, bovengemiddeld zowel in bevolking als in economische groei en werkgelegenheid. De werkgelegenheid groeit in Capelle sinds 2017 ook weer. We ons inzetten om de werklocaties beter bereikbaar te maken (ook digitaal) en een aantrekkelijk klimaat te maken voor bedrijven om zich te vestigen en te blijven. Verder zetten we in op meer duurzame en flexibele werklocaties (qua functie) die we samen met de ondernemers aantrekkelijker willen maken. Tot slot blijft een zeer actief accountmanagement voor economie één van de speerpunten.
Trends en ontwikkelingen
Dat vraagt van Capelle anticiperen op deze ontwikkelingen.
Het combineren van de on- en offline wereld vraagt om nieuwe aanpassingen. De verwachting is dat meer thuiswerken blijvend is. Daarnaast wordt er steeds meer online gewinkeld. Dit leidt tot een toename van bezorgingen in woonwijken met af en aan rijdende busjes die voor onrust en onveilige situaties kunnen zorgen.
• Het gelijktijdig gezamenlijk ouder worden zorgt voor een sluimerende vraag naar nieuw woningaanbod op centraal ontsloten locaties met voorzieningen. • De vervoersmogelijkheden en -behoeften met onder andere een toename in deelsystemen, e-bikes, e-scooters. • De groeiende regio en de transitie naar een bredere kenniseconomie zorgt voor een toenemende vraag naar stedelijke woon- en werkconcepten. • De ontwikkeling van de A16 corridor met de 3e stadsbrug en daarop aansluitend de ontwikkeling van de Alexanderknoop. • V itale, compacte winkelgebieden en moderne detailhandel buiten de normale winkelstructuur met aantrekkelijke horeca, zogenaamde PDV-concepten.
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
20
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
21
Onze visie: stedelijke zones rondom OV-punten De ov-lijnen, metro en spoor zijn dragers die de Capellenaar snel en efficiënt toegang geven tot een groot bereik aan voorzieningen. De zones rondom de metrostations zijn nu slechts deels benut. Deze zones hebben de potentie om uit te groeien tot een specifiek Capels gemengd stedelijk milieu. Deze zones kunnen worden verdicht met een stedelijk gemengd programma van wonen, werken en voorzieningen. Zo ontstaat er een meer stedelijke zone waar ook de Rotterdamse gebieden Alexanderknoop en Kralingse Zoom (met de Erasmus Universiteit en het Brainpark) op aansluiten. In deze zones is het denkbaar om te verdichten door middel van hoogbouw: Capelse hoogbouw met een Capelse maat en typologie. Maar wel op een manier waarbij we elkaar blijven ontmoeten. Ook wordt de
Hiermee wordt Capelle meer divers en creëert het, naast de rustige groene woonwijken, ook interessante woonmilieus voor meer stedelijk georiënteerde doelgroepen: bijvoorbeeld mensen waarvan de kinderen het huis uit zijn en die hun eengezinswoning willen verruilen voor een meer stedelijk georiënteerd appartement. Of jonge één- en twee persoonshuishoudens die de rust van Capelle willen combineren met de grootstedelijke voorzieningen om de hoek e.d. Naast wonen zijn dit ook de gebieden waar stedelijke voorzieningen en hoogwaardige werkgelegenheid zich verder kunnen ontwikkelen.
bereikbaarheid van de woningen en Capelle in totaal hierin steeds afgewogen en is er aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte rondom de hoogbouw. Hoogbouw en verdichting passen we terughoudend en gewogen toe. Daarnaast zijn er ook specifieke gebieden buiten de zone waar soms wat hogere bebouwing mogelijk is. Hier kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een beperkt aantal plekken langs de IJssel en kleinschalige verdichting gericht op verbetering op buurtniveau.
Door het creëren van ov-georiënteerde woon- en werkmilieus ontstaat er naar verwachting een positief effect op de verschuiving van autogebruik naar andere vormen van vervoer zoals fietsen en openbaar vervoer.
Benut de zones rondom ov-punten voor meer stedelijke ontwikkelingen, zoals hoogbouw.
Uitdagingen
Capelsebrug-Kralingsezoom-Rivium-Fascinatio
De opgave is om de mogelijkheden van nieuwe aanvullende gemengde stedelijke milieus langs de metrolijnen (of indirect daaraan gekoppeld) te onderzoeken en uit te werken. Er wordt verder onderzocht hoe deze zone versterkt kan worden met woningen en andere functies, waardoor er een levendig stedelijk gebied ontstaat. Zo wordt aan de meer stedelijk georiënteerde Capellenaren een plek geboden en wordt tegelijkertijd het bestaande voorzieningenniveau versterkt. Hierdoor ontstaat ook ruimte voor allerlei aanvullende voorzieningen voor de omliggende buurten zoals afhaalpunten en mobiliteitsdiensten waardoor je mobiliteit inkoopt in plaats van zelf bijvoorbeeld een auto aanschaft.
Eén van die nieuwe stedelijke milieus is de zone Capelsebrug-Kralingsezoom-Rivium-Fascinatio. Dit gebied is onderdeel van een groter gebied met de universiteitscampus en Brainpark. De uitdaging voor Capelle is om hierop aan te sluiten door de ontwikkeling van hoogwaardige werkmilieus en specifieke stadsmilieus. In het Programma Economie is aangegeven dat er een toenemende behoefte is aan gemengde woon-werkmilieus met voorzieningen, in het bereik van instituten van hoger onderwijs, en goed ontsloten met het openbaar vervoer. Dit is een regionale opgave waar Capelle nauw bij betrokken is.
Waar precies die kansen liggen rondom de stations en hoe dit goed aansluit op de aanwezige kwaliteiten van de buurten zal nader worden onderzocht. Het gaat hierbij vooral om het creëren van nieuwe aanvullende kwaliteiten en niet louter om het volbouwen van deze gebieden. Aanvullend hierop is aansluiting zoeken op de Rotterdamse mogelijkheden voor deelvervoer zoals de deelfietsen en – steps iets dat we zeker willen verkennen.
Een ander kansrijk gebied is het Hoofdweggebied, gelegen aan de Rotterdamse ring, op loopafstand van NS Station Schollevaar en aansluitend op de Rotterdamse Alexanderknoop (rondom knooppunt IC-NS-station en metrolijn). Dit gebied heeft betekenis op regionaal niveau. Hier wordt naar de toekomst toe een verdere groei en ontwikkeling verwacht. Er liggen kansen voor nieuwe werkgelegenheid en het versterken van de koppeling snelwegontsluiting NS-stations, en de aansluiting op de doorontwikkeling van de Alexanderknoop. Voor Capelle XL kijken we naar innovatieve vervoersoplossingen om de laatste kilometer van openbaar vervoer naar bestemming te overbruggen. In het Hoofdweggebied wordt altijd nauw samen opgetrokken met BIZ CapelleXL. Zij zijn een belangrijke partner om dit gebied toekomstbestendig te maken. Om dit volledig te benutten zal Capelle samen met Rotterdam naar de kansen voor deze gehele zone moeten kijken.
Deze nieuwe stedelijke milieus bieden bij uitstek kansen voor het stimuleren van nieuwe duurzame mobiliteitsconcepten. Hier wordt in het Programma Mobiliteit ook aandacht aan besteed. Veel Capellenaren zijn eraan gehecht hun auto zo dicht mogelijk bij of voor de woning te kunnen parkeren. Dat is door de vele wensen voor de openbare ruimte niet altijd mogelijk.
Hoofdweggebied
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
22
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
23
De lokale Capelse economie en de economie als onderdeel van een regionale economie zijn in het Programma Economie nader geduid. Hierin zijn in ieder geval ook van belang: • Ruimte bieden voor nieuwe bedrijvigheid aan te trekken of groei mogelijk te maken; • Kennis en innovatie te vergroten door ruimte te bieden aan kennis- en diensteneconomie en nieuwe vormen van mobiliteit toe te passen; • Voorzieningen en vrije tijd als speerpunt maken.
Barbizon Daarnaast vinden ontwikkelingen plaats in het gebied Barbizon. Dit gebied is een kantorenpark ten noorden van de A20, en daarmee het enige stukje Capelle aan den IJssel aan deze zijde van de A20. Op dit moment zijn er verschillende initiatieven om kantoren te transformeren naar met name woningen, of om sloop-nieuwbouw toe te passen. Omdat het aantal initiatieven toeneemt, is een brede visie op de ontwikkeling van dit gebied noodzakelijk. Wij hebben hier de ambitie om dit deel van Capelle aan den IJssel te transformeren van een werklocatie met veel dezelfde soort functies, naar een aantrekkelijke en dynamische werklocatie door functiemenging toe te staan. Op deze manier werken we aan het behoud van werkgelegenheid en maken we dit gebied klaar voor de nieuwe economie.
Hoogbouw Een deel van de bestaande bebouwing in Capelle kunnen we scharen onder hoogbouw. Echter de kwaliteit van deze bebouwing is niet altijd optimaal. Het gaat dan om de kwaliteit van de woningen, het sociale klimaat en de beleving en effecten van de hoogbouw op de directe omgeving.
24
Onbebouwde grond wordt steeds schaarser en de druk op de openbare ruimte neemt verder toe. Als er verdicht wordt zal er de komende decennia meer hoogbouw nodig zijn. Het is een oplossing om optimaal gebruik te maken van de schaarse ruimte én tegelijk ruimte te houden voor groen. Belangrijk is wel dat er ingezet wordt op goede en mooie hoogbouw die geen negatief effect heeft op de omgeving, maar juist een verrijking is. Goede, kwalitatief hoogwaardige woningen in hoogbouw die voldoen aan de wensen van de doelgroepen. Daarnaast vormt een hoogbouw toren bijna een buurt op zich. Dat betekent dat er dezelfde aandacht nodig is voor de ontmoetings- en sociale functies als in een andere buurt: dorps Capelle in een stadse vorm. Daarom moet er ook gestreefd worden naar kwaliteit van de inrichting en onderhoud van de openbare ruimte rondom de hoogbouw omdat dit een positief effect heeft op de beleving en het gebruik van de ruimte. Wanneer, waar en hoe hoogbouw een betekenisvolle toevoeging kan zijn aan bestaande wijken en buurten, is een uitdaging voor de komende periode. Het is van belang de mogelijkheden van verdichting door middel van hoogbouw te verkennen en verder uit te werken. De kaart “Hoogbouw kansgebieden” geeft nu nog globale zones aan waar onderzocht zal worden of hoogbouw mogelijk en/of wenselijk is.
Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat hoogbouw voornamelijk op loopafstand van ov-punten moet komen, om zo optimaal gebruik te kunnen maken van de meerwaarde van openbaar vervoer (ten opzichte van de auto). Een toename van automobiliteit wordt op die manier tegen gegaan. De verkenning en uitwerking wordt verder opgepakt in een afwegingkader Verdichting waar richtlijnen ontwikkeld worden voor de maat en schaal van Capelse hoogbouw: Capelle is geen Dubai, ook geen Rotterdam, maar heeft een eigen maat en schaal. In dit afwegingskader worden 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
25
onderstaande toetsingsaspecten verder uitgelegd en toegelicht met referentiebeelden. De manier waarop hoogbouw aansluit op de omgeving is - meer nog dan de hoogte - van belang voor de beleving en het gebruik van de directe omgeving. Daarom toetsen we hoogbouwinitiatieven op een aantal algemeen geldende uitgangspunten voor hoogbouw en vragen initiatiefnemers dit goed te onderbouwen: • A angezien we terughoudend omgaan met verdichting in Capelle moet de toegevoegde waarde van het hoogbouwinitiatief c.q. de stedelijk inpassing in de wijk of buurt goed worden onderbouwd. • De plint en eerste lagen van de hoogbouw moeten aantrekkelijk zijn. Een juiste invulling van de plint draagt bij aan het goed functioneren van de openbare ruimte. De plint maakt niet alleen deel uit van de architectuur van het gebouw, maar maakt ook onderdeel uit van deze openbare ruimte. Een goede programmering is bij voorkeur openbaar en georiënteerd naar buiten. Dat betekent dat expeditietoegangen en blinde muren zoveel mogelijk moeten worden beperkt. • De opbouw en de positie van de hoogbouw moeten zo zijn dat het geen grote negatieve impact heeft op het microklimaat (zon, schaduw en wind) in de direct aansluitende omgeving.
• De architectuur en oriëntatie van de gebouwen moeten bijdragen aan een kwalitatieve woon- en leefomgeving: zijn ze alzijdig of hebben ze een voor- en een achterkant en in de opbouw wordt rekening gehouden met de beleving van het gebied in doorzicht, schaal en openheid. • Er wordt rekening gehouden met het leggen van een verbinding met groen en of water in de omgeving en kansen om groen op of aan de bebouwing toe te passen worden benut.
26
• Oplossingen om op een uitgekiende manier met hemelwater en afvalwater om te gaan worden benut. • De effecten en oplossingen voor bereikbaarheid, mobiliteit en parkeren moeten inzichtelijk worden gemaakt. • Het gebouw moet zo georganiseerd zijn dat er goed nagedacht is over aspecten als veiligheid, sociale controle en het tegengaan van eenzaamheid. Dit betekent onder andere oog voor het faciliteren van ontmoeting zodat bewoners gesteund worden in het aangaan van betekenisvolle contacten. Denk bijvoorbeeld aan de kwaliteit en beleving van de corridors of galerijen en de trappenhuizen en wachtruimten bij de liften (lobby’s) en de kwaliteit en de inrichting van de direct aansluitende (openbare) buitenruimte. Ook moet er een goede (innovatieve) oplossing zijn voor de afvalstromen in de nieuwe hoogbouw.
Samen werken aan veiligheid Ook in Capelle kunnen sommige wijken kwetsbaar zijn voor criminele activiteiten zoals witwassen, illegale prostitutie, productie en handel in hard- en softdrugs en mensenhandel. Ondermijning tast de rechtsorde aan. Bij ondermijning is er vaak verwevenheid van illegale structuren met legale structuren zoals horeca, vastgoed, vervoer en financiële en juridische dienstverlening. De aanpak van ondermijning bestaat uit het zichtbaar maken van deze structuren en deze ontmantelen. Daarbij is de kennis en ondersteuning van de Capellenaren onmisbaar. Ook in de wijken wordt geïnvesteerd in leefbaarheid en veiligheid. Capellenaren werken samen via projecten als Burgernet, Buurtpreventieteams en Whatsappgroepen. Verdachte signalen en situaties worden gemeld. Voor iedere wijk is een wijkveiligheidsplan opgesteld, in samenwerking met de bewoners. Verder wordt continu aandacht besteed aan de veiligheid in en rond winkelcentra op bedrijventerreinen, onder andere door middel van het Keurmerk Veilig Ondernemen.
1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
27
4. Groen en waterrijk Capelle: Voor een prettige, gezonde en sociale omgeving De omgeving van de Capellenaar is een groene en waterrijke omgeving. Tijdens de participatiebijeenkomsten met de stad spraken Capellenaren hun waardering uit voor de rustige, dorpse en groene kwaliteit van de buurten waarin ze wonen. Capelle herbergt een aantal parels zoals het Schollebos, de Ringvaart en de Rivieroever die nog onvoldoende benut zijn. Maar ook de grotere groene laanstructuren en waterpartijen dragen bij aan de leefbaarheid en het welbevinden.
D
e groenblauwe longen van Capelle staan echter onder druk. Capellenaren maken zich in toenemende mate zorgen om het behoud van deze kwaliteiten. Niet elke wijk kan beschikken over de nabijheid van voldoende groen en water. Daarbij mag het potentieel van de tuinen, gevels en daken van Capellenaren niet vergeten worden. Waardering voor groene-blauwe
vingers en beleving mag terug op de agenda, want de waarde is niet alleen uit te drukken in geld. De tuintjes wedstrijd van weleer mag opnieuw geïntroduceerd worden en initiatieven van Capellenaren om het groen en blauw te verrijken mogen met beide handen worden aangegrepen.
Trends en ontwikkelingen • Druk op het groen en blauw wordt groter naarmate verdichting en verkeer toeneemt. • Toepassing van groen en tuinen op en aan hoogbouw. • Verharding en ontgroening van tuinen die van invloed zijn op de toename van hitte en het slechter afwateren bij grote regenbuien. • Mobiliteitstransitie die zal zorgen voor andere keuzemogelijkheden in gebruik en bezit van (elektrische) vervoersmiddelen en een toenemende behoefte aan stimulering van langzaam verkeersverbindingen voor voetgangers, fietsers, skaters, e-scooters en (e-)steps, tussen wijken en buurten. • Meervoudig gebruik (multifunctioneel inrichten) van de buitenruimte voor bewegen, ontmoeten en recreëren en daarmee bijdragen aan armoedebestrijding, veiligheidsbeleving en gezondheidsbevordering. • Participatie en co-creatie bij inrichting en van de buitenruimte zorgt voor gedeeld eigenaarschap. De openbare ruimte is van de Capellenaar.
Onze Visie: het groen-blauwe raamwerk als drager De aanwezigheid van groen en blauw heeft een positieve invloed op de gezondheid en welbevinden van de inwoners, als de fysieke inrichting van de leefomgeving leidt tot spelen, sporten, bewegen, ontspannen en elkaar ontmoeten. De leefomgeving is als een instrument voor een prettige, gezonde en sociale omgeving. De inrichting en het onderhoud van de leefomgeving vraagt daardoor extra aandacht. De kwaliteiten van de leefomgeving kunnen nog optimaler benut worden als recreatie en ontmoeting gestimuleerd wordt. Een buitenruimte die van hoge kwaliteit is, draagt bij aan het sociaal en maatschappelijk kapitaal van de stad. Het groen-blauwe raamwerk is drager van een aantal belangrijke kansen voor Capelle: • Voor een gezonde en leefbare omgeving; • Voor een duurzame leefomgeving waar de gevolgen van klimaatverandering opgevangen kunnen worden; • Voor het verplaatsen en verbinden van mensen en plekken. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
28
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
29
Een gezonde en leefbare omgeving Een kwalitatief goede leefomgeving biedt een belangrijke basis voor de gezondheid en het welzijn van Capellenaren. Een gezonde en prettige leefomgeving bestaat uit een groene inrichting van de buitenruimte, een goede geluid- en luchtkwaliteit, voldoende en schoon water en voldoende ruimte om te sporten, spelen en bewegen. Voor geluid, luchtkwaliteit, bodem en water zijn wettelijke eisen vastgelegd, waaraan minimaal moet worden voldaan. Situaties met een onvoldoende geluidskwaliteit pakken we aan in het Actieplan geluid. De buitenruimte moet een leefbare en veilige plek zijn om in te verblijven. Stimuleren van ontmoeten, bewegen en spelen in de buitenruimte zijn belangrijke pijlers voor een aantrekkelijke en gezonde omgeving. Daarnaast is het belangrijk om bij de inrichting van de buitenruimte zo veel mogelijk rekening te houden met de verschillende doelgroepen. De aanwezigheid van kinderen in een wijk vraagt om voldoende gezonde en rookvrije speelplekken. Voor ouderen en mensen met een fysieke beperking zijn de inrichting van stoepen voor rollators en rolstoelen van belang. Ook bankjes voor een rustpauze kunnen daarbij helpen. Om op een gezonde manier te bewegen, spelen en ontmoeten in de buitenruimte, is de aanwezigheid van groen essentieel. Bomen zorgen voor een betere luchtkwaliteit doordat ze fijnstof verminderen.
Het behouden en aanplanten van bomen is belangrijk voor een gezonde toekomstige leefomgeving. De aanwezigheid van groen en water draagt bij aan een leefbare wijk. Groen is zeer sterk beeldbepalend. Met name de beleving van bomen en andere belangrijke
30
groenstructuren hebben invloed op de identiteit van Capelle. Bomen geven soms ook last: door overhangende takken, grote hoeveelheid bladval en takken, en uitstekende wortels. Of ze belemmeren de zonopbrengst in tuinen en op zonnepanelen. Dat maakt dat we per situatie goed bezien waar het groen essentieel is en waar we een andere oplossing moeten bieden. De aanwezigheid van water voegt kwaliteit toe aan woongebieden. Water is, naast groen, een belangrijk structuurelement. Het is bepalend voor de identiteit van Capelle. Om die identiteit te versterken, kunnen we belangrijke waterstructuren en elementen in de buitenruimte nog meer benutten.
Gezicht naar de IJssel De gemeentenaam zegt genoeg: Capelle aan den IJssel. De rivier is belangrijk in het ontstaan van het stadsdorp. Er is een natuurlijke band, waarvan de beleving versterkt moet worden. Vanuit het centrum van Capelle ontbreekt de verbinding en zichtlijn met de rivier. De dijk en de oevers langs de Hollandsche IJssel vormen een aantrekkelijk lint van recreatieve en economische mogelijkheden: wandelen en fietsen, sport, spel en waterrecreatie. Ze zijn ook veelvuldig genoemd door de jeugd in het participatieproces. 1. Voorwoord en andere inleidende of wettelijke zaken
Er ontbreken stukken van de wandelroute langs de IJssel. Doordat de fietspaden aan de andere kant van de dijk liggen is de IJssel op de fiets niet altijd zichtbaar. Afgelopen jaren zijn verschillende goede, maar pluksgewijze ontwikkelingen gerealiseerd. Door het brengen van samenhang in verschillende ontwikkelingen met als doel het stadsdorp weer naar 2. Identiteit en kwaliteiten
3. Capelle: sociale en inclusieve stad
CAPELLE A AN DEN IJSSEL – STADSVISIE
MET HET OOG OP DE TOEKOMST 4. Leefbare en veilige Capelse wijken
31
de Nieuwe Maas en de Hollandsche IJssel te keren, doet Capelle recht aan haar naam en de kansen die er liggen op het gebied van recreatie en het op peil houden van het voorzieningenniveau. Daarbij wordt ook zorgvuldig afgewogen waar en hoe hoogbouw in dat gebied een goede plaats kan krijgen.
Een duurzame leefomgeving Droogte, je warmte niet kwijt kunnen bij een lange periode van hitte (hittestress), wateroverlast, bodemdaling en een vermindering van biodiversiteit zijn gevolgen van klimaatverandering. Door de bodemdaling zullen bijvoorbeeld karakteristieke, niet onderheide woningen steeds kwetsbaarder worden voor wateroverlast en zetting. Anticiperen op deze gevolgen is van wezenlijk belang voor de toekomst van een gezonde en leefbare omgeving. Klimaatadaptatie kan bijvoorbeeld door het toepassen van meer groen en de aanplant van bomen. Daarnaast moet er voldoende ruimte zijn voor het opslaan van water, zowel boven- als ondergronds, en aandacht voor schoon en voldoende oppervlaktewater. De vele plassen, vijvers en waterpartijen in Capelle bieden daar de kansen voor. Nog meer dan voorheen is groen in de toekomst van belang voor verkoeling. Om hittestress tegen te gaan zorgen meer groengebieden ervoor dat de stad minder snel opwarmt en daarmee verbetert het leefklimaat van wijken en buurten in warme periodes. De ruimte wordt bovendien steeds schaarser. Daarom worden ook gevels en daken in de toekomst ingezet voor verkoeling door water vast te houden en te vergroenen.
Tot slot is een groene en gezonde omgeving ook van belang voor het behouden en vergroten van de biodiversiteit. Ecologie en natuurwaarden zijn aspecten die bij (her)inrichting van de groene ruimte van belang zijn. Al deze aspecten komen aan bod in het Programma Buitenruimte.
Energietransitie We maken de komende decennia in Capelle de omslag van fossiele naar duurzame energie. Deze energietransitie heeft impact voor alle Capellenaren. We zullen fors moeten inzetten op energiebesparing en het stimuleren van het opwekken van duurzame energie. De energievoorziening is in 2050 vrijwel geheel duurzaam. In Capelle wekken we duurzame elektriciteit vooral op met zonnepanelen op daken en op sommige overkapte
De leefomgeving als instrument voor een prettige, gezonde en sociale omgeving. parkeerterreinen. Samen met omliggende gemeenten onderzoeken we het plaatsen van zonnepanelen langs de A20. Gebouwen worden met een collectief net of individueel verwarmd. Omdat de vraag naar energie stijgt door nieuwe apparaten en de groei van het aantal inwoners van Capelle, is energiebesparing cruciaal. Belangrijk zal ook het goed kunnen opslaan van energie zijn. De energietransitie vergt enorme investeringen, maar leidt ook tot nieuwe economische mogelijkheden
en nieuwe banen. We willen dat de warmtetransitie woonlastenneutraal verloopt voor de Capellenaren, maar realiseren ons ook dat onze invloed daarop beperkt is.
Verplaatsen en verbinden Om optimaal gebruik te maken en te genieten van een groen en waterrijk Capelle, zijn goede en robuuste verbindingen van belang. Dat betekent aandacht voor een duurzaam, robuust netwerk van verkeer en -voorzieningen. Hierbij is capaciteitsvergroting van de Algeracorridor voor verschillende modaliteiten een oplossing voor congestie. Er is ook aandacht voor de ‘toegangspoort’ van Capelle langs de Capelseweg. De auto is en blijft voor de Capellenaar van belang, naast duurzame modaliteiten die hun intrede hebben gedaan. Dit kwam ook uit de participatiebijeenkomsten met Capellenaren. Veel wijken in Capelle kunnen nog beter op elkaar ontsloten worden. De behoefte aan het tot stand brengen van nieuwe verbindingen in de wijk en het verbeteren van bestaande verbindingen in de wijk (tussen voorzieningen, scholen en buurten) biedt een kans om dit op een ‘groene’ en duurzame wijze te doen. Ook zal door de huidige infrastructuur voor langzaam verkeer te verbeteren, snelfietsroutes aan te leggen en fietsers en andere (nieuwe) vormen van langzaamverkeer meer prioriteit te geven in het verkeersnetwerk van Capelle aan den IJssel, de positie van het langzaam verkeer sterk verbeteren. Daarnaast biedt het ook kansen voor nieuwe vormen van mobiliteit, zoals de Parkshuttle, en om bestaande openbaar vervoersverbindingen als alternatief voor de auto beter te benutten.
Dit alles heeft een positief effect op de leefbaarheid van de omgeving.