03.02 - BBV Voorlopige Jaarstukken 2020 en Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) - 477191

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: H. Kraaijenhof Afdeling / Unit: SL - Samenleving Portefeuillehouder: A.J. Hartnagel

Vergaderdatum: 18 mei 2021 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 477197

ONDERWERP Voorlopige Jaarstukken 2020 en Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) SAMENVATTING Op grond van artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) dient het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) jaarlijks de algemene financiële en beleidsmatige kaders voor het volgende jaar en de voorlopige jaarrekening aan de gemeenteraad van elke deelnemende gemeente te sturen. Het college neemt middels dit voorstel kennis van de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR). Het college heeft besloten de gemeenteraad voor te stellen kennis te nemen van de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de GRJR, om ten aanzien van de begroting 2022 een zienswijze kenbaar te maken bij het dagelijks bestuur van de GRJR. Het college heeft eveneens het concept raadsvoorstel en – besluit inzake voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de GRJR vastgesteld besloten en besloten het concept raadsvoorstel en -besluit ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. ADVIES OM TE BESLISSEN 1. De gemeenteraad voor te stellen: a. kennis te laten nemen van de voorlopige Jaarstukken 2020 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond en de Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond; b.

ten aanzien van de voorlopige Jaarstukken 2021 en de Begroting 2022 een zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond; c. De conceptbrief aan het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond vast te stellen; 2. Het concept-raadsvoorstel en -besluit inzake de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond vast te stellen; 3. Het concept-raadsvoorstel en -besluit inzake de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. BESLUIT: 18 mei 2021 Het college besluit conform het voorstel.

1

INHOUD/STREKKING Inleiding Op grond van artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) dient het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) jaarlijks de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de gemeenteraad van elke deelnemende gemeente te sturen. Op 16 april 2021 heeft het algemeen bestuur (AB) van de GRJR kennisgenomen van de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022. In een extra vergadering van het AB van de GRJR op 28 april 2021 zijn de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 nogmaals besproken. U wordt geadviseerd de gemeenteraad voor te stellen kennis te laten nemen van de voorlopige Jaarstukken 2020 en Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. En tevens wordt u geadviseerd de gemeenteraad voor te stellen om ten aanzien van de voorlopige Jaarstukken 2021 en de Begroting 2022 een zienswijze kenbaar te maken bij het dagelijks bestuur van de GRJR. Dit voorstel strekt tot het geven van een toelichting op de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) en het vaststellen van het concept-raadsvoorstel en -besluit over de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022 van de GRJR.

Het collegevoorstel, het concept-raadsvoorstel en -besluit zijn getoetst door de afdeling Financiën en de unit Juridische Zaken. Toelichting inhoudelijk In het jaar 2019 en 2020 is de omslag naar resultaatgerichte inkoop en bekostiging van specialistische jeugdhulp geëffectueerd. Er zijn 15 jeugdhulpaanbieders voor regionale jeugdhulp gecontracteerd, verdeeld over een aantal percelen: Pleeghulp (A), Opname (B), Langdurig verblijf (C), Daghulp (D) en Ambulante hulp (E). Voor de percelen F (crisis), G (GI) en H (Veilig Thuis) is sprake van een subsidierelatie met de Gecertificeerde Instellingen (GI) en Veilig Thuis Rotterdam-Rijnmond (VTRR). Mede ingegeven door de zienswijzen van verschillende gemeenten waaronder ook Capelle aan de IJssel heeft de GRJR in 2019 onderzoeken en projecten gestart om verdere uitvoering te geven aan de transformatieopdracht in zijn algemeenheid. In het bijzonder door een betere sturing op contractuele verplichtingen van aanbieders door afspraken te maken over inkoop, bekostiging, wachttijden en toekomstplannen.

In het verlengde van de zienswijze van de gemeenteraad van 6 juni 2019 (kenmerk: D45/1094163) waarin aandacht gevraagd is voor het in balans brengen van inkomsten en uitgaven van de GRJR constateert de gemeenteraad in haar zienswijzebrief aan de GRJR van 3 juni 2020 (kenmerk: 219032/220858) dat de GRJR niet in control is en dat de financiële ontwikkeling binnen de GRJR zorgelijk te noemen is als gevolg van onvoldoende grip op de regionale kosten voor Jeugdhulp. De gemeenteraad ziet hierbij als oorzaken het gebrek aan sturingsmogelijkheden op resultaten en het uitblijven van de verwachte transformatie. Op 9 februari 2021 heeft de gemeenteraad een zienswijze kenbaar gemaakt aan het dagelijks bestuur van de GRJR (kenmerk: 338763/382571) op de Kadernota 2022. De gemeenteraad heeft in die zienswijze haar standpunt kenbaar gemaakt over dat er een goede en scherpe Programmabegroting 2022 opgesteld moet worden. De gemeenteraad constateert dat gemeenten jaar op jaar geconfronteerd worden met begrotingswijzigingen, toenemende zorgkosten en budgetoverschrijdingen. De gemeenteraad heeft daarbij aangegeven dat dit niet wenselijk is. De gemeenteraad heeft de GRJR dan ook gevraagd te komen tot realistische begrotingen ,zodat er een goede fundamentele financiële basis onder de GRJR komt te liggen.

De gemeenteraad heeft verder aangegeven dat zij de Kadernota 2022 als een opmaat ziet voor een goed financieel beleid van de GRJR vanaf 2023 waarbij middelen ingezet worden om aan zoveel mogelijk jeugdigen en hun ouders zorg te kunnen verlenen.

2

Ook heeft de gemeenteraad in deze zienswijze haar zorgen geuit over de effecten van de Coronacrisis op jongeren die gebruik maken van Jeugdhulp en heeft het bestuur van de GRJR gevraagd om inzicht te geven in de huidige en toekomstige effecten van de Coronacrisis op regionale specialistische Jeugdhulp. Jaarrekening 2020 De voorlopige jaarrekening 2020 van de GRJR laat een nadelig resultaat zien van € 3,2 mln. Dit resultaat is het gevolg van incidentele mee- en tegenvallers maar deels ook uit een structureel tekort op de regionaal en landelijk ingekochte jeugdhulp. Vanaf maart 2020 kreeg de GRJR ook te maken met de COVID-19 pandemie. Het was lang onduidelijk welke gevolgen dit zou hebben op de vraag naar specialistische jeugdhulp. Pas in het vierde kwartaal 2020 kwamen signalen over het verder oplopen van de wachttijden, door de oplopende vraag naar hulp als gevolg van de tweede lockdown. De uitgaven werden hoger dan begroot. Het ging hoofdzakelijk over uitgaven aan landelijk gecontracteerde partijen en overschrijdingen in de opdracht Hulp met langdurig verblijf (perceel c). Dit is niet eerder in het jaar door de Uitvoeringsorganisatie gesignaleerd. Actuele sturingsinformatie is één van de hoofdpunten van het verbeterplan van de GRJR. Het AB heeft voor de aanpak hiervan in februari 2021 een strategisch informatieplan vastgesteld.

Begroting 2022 De begroting 2022 is opgesteld op basis van de uitgangspunten zoals beschreven in de Kadernota 2022 van de GRJR. In het najaar 2020 is de Kadernota aan de gemeenteraad voorgelegd. De zienswijzen van de gemeenteraden zijn betrokken bij de verdere uitwerking van de begroting. De Kadernota 2022 gaat uit van een (financiële) stabilisatie van de regionale jeugdhulp op het niveau van 2019. Ook gaat de Kadernota 2022 uit van een gestage uitgavenreductie door jaarlijkse besparingsopbrengsten die moeten voortvloeien uit de transformatie van de jeugdhulp. Hiermee sluit de Kadernota 2022 en ook de begroting 2022 aan bij de Regiovisie op de Jeugdhulp. De GRJR heeft nog onvoldoende scherp wat de impact van deze ontwikkelingen om op dit moment al het financieel kader aan te passen. Omdat in juli 2021 wel een reële begroting vastgesteld moet worden vindt momenteel nadere analyse plaats rond de vraag in hoeverre deze ontwikkelingen noodzaken tot ophoging van de begroting in juli 2021 en/of aanscherping van het risicoprofiel in de begroting. Hierbij wordt gekeken naar de scenario’s die recht doen aan de inrichting van de lokale infrastructuur zoals uitgewerkt in de Regiovisie en de zorgen over wachttijden voor en de impact van Corona op regionaal ingekochte jeugdhulp. Daarnaast is het structurele tekort dat uit de voorlopige jaarstukken blijkt, van belang in de afwegingen.

FINANCIEN Voorlopige jaarstukken 2020 In de jaarstukken 2020 van de Gemeenschappelijk Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) verantwoordt de GRJR het gevoerde beleid en het financieel beheer over het jaar 2020. In april 2020 heeft het bestuur van de GRJR naar aanleiding van de jaarcijfers 2019 besloten om de begroting 2020 te verhogen met circa € 18,3 mln. Daarmee bedraagt de begroting 2020 in totaal € 248,1 mln. De voorlopige jaarrekening 2020 van de GRJR laat een nadelig resultaat zien van € 3,2 mln. Het tekort is deels structureel, deels incidenteel. De structurele tekorten in de jeugdhulp zijn reeds aangetoond in het in december 2020 landelijk verschenen AEF-rapport (https://www.aef.nl/storage/images/Stelsel-ingroei-een-onderzoek-naar-financi%C3%ABle-tekorten-inde-jeugdzorg.pdf).

3

Toelichting nadelig resultaat 2020 De jaarstukken laten een negatief resultaat zien dat het saldo is van incidentele mee- en tegenvallers maar deels ook uit een structureel tekort op de regionaal en landelijk ingekochte jeugdhulp. Het nadelig resultaat kan als volgt worden toegelicht:  € 2,8 mln. - incidenteel, als gevolg van afwikkeling van contractuele verplichtingen over voorgaande jaren; een incidenteel bedrag van € 2,0 mln. daarvan is toe te rekenen aan de afrekening van nagekomen kosten LTA;  € 0,4 mln. - saldo als gevolg van het ontstane verschil tussen de voor 2020 begrote en gerealiseerde lasten op de percelen a t/m j:  overschrijdingen zijn er in de percelen a, c, e en i;  onderschrijdingen zijn er op de percelen b, d, f, g en j. De incidentele meerkosten COVID-19 bedragen € 1,4 mln. en zijn ten laste gebracht van het risicobudget (perceel j). Jaarrekening 2020 in cijfers

Op basis van het aandeel van de gemeente Capelle vraagt de GRJR een extra inleg 2020 van € 177.351,-- waarvan € 77.459,-- Corona-gerelateerd. Dit is in de jaarrekening 2020 van onze gemeente verantwoord. Mogelijk extra nadelig effect Uit voorlopige productie opgaven van de zorgaanbieders over 2020 blijkt dat zij hogere zorgkosten verwachten van ongeveer € 5,5 mln. ten opzichte van de in deze rekening opgenomen kosten van € 154 mln. (percelen a t/m e) Hiervan meldt de GRJR dat het deel structureel minimaal € 4,2 mln. betreft. Daarbij gaat het om de rechtmatigheid van meerkosten voor zorg die door gemeenten is toegewezen en waarvan de levering door de aanbieders met een controleverklaring is verantwoord. Vooralsnog moet dit bedrag gezien worden als een risicobandbreedte. Een nadelig resultaat zal door middel van een eindafrekening aan de deelnemende gemeenten naar rato van het aandeel in de vastgestelde begroting 2020 gedekt moeten worden zodat de jaarrekening van de GRJR op € 0 sluit. Dit is conform de gemaakte afspraken en sluit aan bij het uitgangspunt dat de GRJR niet teveel voorzieningen en reserves mag hebben. In de definitieve jaarstukken 2020 zal de GRJR de actuele stand verwerken.

Ontwikkelingen in het financieel perspectief Het verloop in de afgelopen maanden van de ontwikkelingen in de jeugdhulp maakt dat de GRJR niet zonder meer kan vasthouden aan de uitgangspunten van de Kadernota 2022. De Corona-pandemie is een onzekere factor in het financieel perspectief voor de regionale jeugdhulp. De toch al bestaande zorg over de wachttijden voor jeugdhulp voor kinderen in onze regio Rijnmond is hierdoor versterkt. Advies: de gemeenteraad kennis te laten nemen van de voorlopige Jaarstukken 2020 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond GRJR. In verband met de (incidentele) nagekomen kosten LTA (€ 2 mln.) vragen wij aandacht voor een periodieke informatieverstrekking door de VNG.

4

Definitieve begroting 2021 van de GRJR Op basis van de ontwikkelingen van de afgelopen maanden constateert de GRJR dat er niet zonder meer vast kan worden gehouden aan de uitgangspunten van de Kadernota 2022. De onzekerheid wordt nu met name veroorzaakt door de effecten door Corona. Verder blijkt dat er sprake is structurele financiële tekorten op de jeugdhulp op zowel lokaal als regionaal niveau. Op 23 april 2021 heeft het kabinet besloten om eenmalige extra middelen beschikbaar te stellen voor 2021 (landelijk 613 mln.; Kamerbrief: 2349203-100374). Over extra geld voor gemeenten voor de uitvoering van de Jeugdwet voor 2022 en verder komt vermoedelijk pas na de kabinetsformatie meer duidelijkheid. (https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/04/22/kabinet-stelt-ruim%E2%82%AC600-miljoen-extra-beschikbaar-voor-jeugdzorg) Naar aanleiding hiervan zal niet eerder dan juli 2021 een definitieve begroting GRJR 2021 aangeboden kunnen worden. Over de financiële gevolgen hiervan zullen we u informeren bij de Najaarsnota 2021. Begroting 2022 De Begroting 2022 is gebaseerd op de uitgangspunten van de Kadernota 2022, waarbij uitgegaan is van een (financiële) stabilisatie van de regionale jeugdhulp op het niveau van 2019. Op basis van voorlopige jaarstukken 2020 wordt geconstateerd dat er een structureel tekort is van € 4,2 mln.

per jaar op de regionaal en landelijk ingekochte jeugdhulp. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt door een structureel tekort op de regionaal en landelijk ingekochte jeugdhulp. Met de begroting 2021 als basis en het extra mogelijk nadelig structureel effect van € 4,2 mln. is de begroting 2022 opgesteld. Het algemeen bestuur van de GRJR heeft voor gekozen om voorliggende begroting op te stellen in lijn met de Kadernota 2022 rekening houdend met de reacties van Raden op die Kadernota 2022. Aan de GRJR wordt gevraagd reëel te begroten en dus rekening te houden met te verwachten ontwikkelingen. Het bestuur heeft afgesproken om vóór juli 2021 om naar aanleiding van deze ontwikkelingen scenario’s uit te werken, die recht doen aan de gewenste opbouw van de lokale zorg zoals de transformatie zoals die in de Regiovisie is uitgewerkt. In het AB van 16 april 2021 en 28 april 2021 is het uitwerken van scenario's besproken zodat, indien noodzakelijk of wenselijk, bijstelling van de (financiële) kaders tijdig kan plaatsvinden.

Concreet betekent dit dat het algemeen bestuur in haar vergadering van 2 juli 2021 mogelijk, met inachtneming van de ontvangen zienswijzen van Raden, een hogere begroting 2022 en mogelijk een begrotingswijziging 2021 zal vaststellen, waarbij wordt ‘gedraaid’ aan de volgende knoppen:  inboeken van besparingseffecten van transformatieplannen;  bijramen van autonome groei c.q. structureel tekort volgens jaarrekening 2020;  financieel doorvoeren van de knip tussen dwang- en drangtaken voor de jeugdbescherming;  extra inzetten op wachttijdbeperking, mogelijk met extra geld vanuit VWS;  bijramen voor (meerjarig incidentele) meer en zwaardere hulpvraag door Corona;  regionaal inzetten van extra Rijksmiddelen die mogelijk resultaat zijn van de VNG-lobby op basis van het AEF-rapport. Toelichting: Transformatie en innovatiebudget In de begroting 2022 is er een bedrag opgenomen van € 2 mln. voor Transformatie en innovatie (zie pagina 34 en 35). Dit budget is gevormd door budgetten uit de diverse percelen te halen. Dat is terug te vinden op pagina 35 van de begroting 2022. Dat betekent dat er voor diverse percelen minder zorgbudget overgehouden wordt.

5

Drangtaken Uit de begroting 2022 is zo’n € 3,8 miljoen voor Drang structureel uit de GRJR-begroting gehaald. Dit zal vanaf 2022 op lokaal niveau belegd worden. Voor onze gemeente is dit een bedrag van ca. € 0,2 mln. structureel. Experimenteerruimte Capelle en Krimpen In de begroting 2022 is de experimenteerruimte van Capelle en Krimpen opgenomen van in totaal € 0,62 mln. Voor Capelle betekent dit incidenteel een bedrag van € 0,35 mln. (pagina 36) voor 2022. Het bedrag is conform de opgave door Capelle voor het lokaal organiseren van onderdelen van de percelen D en E in 2022. Effecten voor Capelle In onze gemeentelijke begroting voor 2022 is voor de GRJR een budget opgenomen van € 11.260.658,--. In de Begroting 2022 staat een inleg vermeld van € 11.653.437,-- (pag. 40). Met deze inleg is rekening gehouden met de uitname van het budget voor de drangtaken, naar verwachting € 200.000,-- voor Capelle. Het beschikbare budget voor de experimenteerruimte, een bedrag van € 350.000,-- is nog niet in mindering gebracht op de inleg. Naar verwachting zullen we, per saldo, bijna € 0,6 mln. voor 2022 moeten aanramen:  € 43.000,-- aanramen voor de GRJR, incidenteel;  € 350.000,-- aanramen voor het CJG (experimenteerruimte), incidenteel;  € 200.000,-- aanramen CJG voor drangtaken, (structureel).

Bij de Begroting 2022 en de meerjarenbegroting zal dit als overweging aan de raad worden voorgelegd. Taakstelling In de Kadernota 2022 is te lezen dat de taakstellingen voor de jaren 2021 en 2022 volledig zijn ingevuld. Daarmee wordt bedoeld dat concrete maatregelen zijn bepaald waarvan de besparingsopbrengst op het begrotingstotaal in mindering is gebracht. Deze zijn nog niet vertaald naar daadwerkelijke verlaging van budgetten op opdrachten. De GRJR en deelnemende gemeenten werken nog aan de nadere invulling voor de resterende taakstelling voor de jaren 2023 en 2024. Advies: de gemeenteraad kennis te laten nemen van de Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond GRJR en de gemeenteraad voor te stellen een zienswijze in te dienen.

U wordt geadviseerd de gemeenteraad voor te stellen kennis te nemen van de voorlopige Jaarstukken 2020 en Begroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) en de gemeenteraad voor te stellen een zienswijze in te dienen ten aanzien van de voorlopige Jaarstukken 2020 en de Begroting 2022, en wel als volgt: Zienswijze 2021 Regionale Jeugdhulp De voorgestelde zienswijze op de voorlopige Jaarstukken 2021 en de Begroting 2022 is een herbevestiging van de eerdere zienswijzen van de gemeenteraad, waarbij de GRJR wordt verzocht om in aansluiting op de eerdere zienswijze uitdrukkelijk aandacht te hebben voor de volgende zaken: (op hoofdlijnen)  Het nadelige resultaat jaarrekening 2020;  Een te verwachten structureel tekort voor de komende jaren;  De begroting 2022;  Transformatie;  Budgetplafonds en vlaktaksmethodiek  Het woonplaatsbeginsel.

6

JURIDISCH ADVIES Het collegevoorstel en het concept raadsvoorstel en -besluit zijn juridisch getoetst. ONDERNEMINGSRAAD Dit besluit vereist geen advies of standpunt van de ondernemingsraad. COMMMUNICATIE Niet van toepassing. BIJLAGEN 1. 2. 3. 4. 5.

Conceptraadsvoorstel en -besluit; Concept zienswijzebrief aan de GRJR; Aanbiedingsbrief jaarstukken 2020 en de begroting 2022 GRJR 2020, 29 april 2021; Voorlopige jaarrekening 2020 GRJR, versie 29 april 2021; Begroting 2022, versie 29 april 2022.

7