03.01 - Concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken”

Collegevoorstel Openbaar Behandelaar: E. Heeringa / J. de Jong Afdeling / Unit: Stadsbeheer / P&I Portefeuillehouder: M.E. Wilson

Vergaderdatum: 16 november 2021 Behandelwijze: Bespreekstuk Documentnummer: 631780

ONDERWERP Concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” (principebesluit) SAMENVATTING In de afgelopen periode is, met behulp van een zorgvuldig ingericht participatieproces geschreven aan het Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken”. Dit Koersdocument is deel A van het Programma Buitenruimte en daarmee een verdere uitwerking van de bevindingen beschreven in het eerder voorgelegde Contouren Programma Buitenruimte (6 juli 2021). Het Programma Buitenruimte is gericht op het integraal en collectief bouwen aan de totale buitenruimte van Capelle: een uitwerking van de inmiddels vastgestelde Stadsvisie en de Capelse werkwijze. Met de koers voor het Programma Buitenruimte wordt onder andere richting gegeven aan een nieuwe werkwijze en de ruimtelijke agenda/koers. De volgende stap is het uitwerken van deel B van het Programma Buitenruimte. Dit deel noemen we de Uitvoeringsparagraaf. Volgens de nieuwe planning zal het concept hiervan, in samenspraak met de wijken en eerder betrokken belanghebbenden, worden opgeleverd in het 3e kwartaal van 2022. Het college heeft besloten met inachtneming van een aantal wijzigingen/aanvullingen het concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” in principe vast te stellen en ter consultatie voor te leggen aan de gemeenteraad.

Ook besloot het college de financiële consequenties van het ontwikkelen/opstellen van het Programma Buitenruimte (koersdocument en uitvoeringsparagraaf) ad € 120.000,-- in 2021 en € 120.000,-- in 2022 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Najaarsnota 2021 ADVIES OM TE BESLISSEN 1. Het concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” in principe vast te stellen; 2. Het principebesluit ter consultatie voor te leggen aan gemeenteraad; 3. Na consultatie van de gemeenteraad het concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” definitief vast te stellen; 4. De financiële consequenties van het ontwikkelen/opstellen van het Programma Buitenruimte (koersdocument en uitvoeringsparagraaf) ad € 120.000,-- in 2021 en € 120.000,-- in 2022 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Najaarsnota 2021. BESLUIT: 16 november 2021 1. Met inachtneming van een aantal wijzigingen/aanvullingen het concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” in principe vast te stellen; 2. Het principebesluit ter consultatie voor te leggen aan gemeenteraad; 3. Na consultatie van de gemeenteraad het concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” definitief vast te stellen; 4.

De financiële consequenties van het ontwikkelen/opstellen van het Programma Buitenruimte (koersdocument en uitvoeringsparagraaf) ad € 120.000,-- in 2021 en € 120.000,-- in 2022 te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Najaarsnota 2021.

1

INHOUD/STREKKING Inleiding Op basis van de projectopdracht ‘Programma Buitenruimte’ (collegebesluit d.d. 12 november 2019) is de ontwikkeling van het Programma Buitenruimte opgepakt. Het vormt een uitwerking van de inmiddels vastgestelde Stadsvisie en de Capelse werkwijze op het onderwerp buitenruimte. Daarnaast geeft het Programma Buitenruimte invulling aan beleid en vertrekpunten voortkomend uit verschillende evaluaties, notities en onderzoeken. Het Programma Buiteruimte maakt onderdeel uit van de familie Programma Duurzaamheid, Programma Wonen, Programma Economie, Programma Mobiliteit, als ook de Visie Sociaal Domein, Rekenkamerrapport Openbaar Goed, Coronaherstelplan, Alliantie tegen Eenzaamheid en Evaluatie Beleid buitenruimte. Binnen het Programma Buitenruimte wordt de buitenruimte gezien als ‘de ruimte buiten gebouwen van allen samen: de Capellenaren, ondernemers, bezoekers, organisaties en de gemeente’. Het met al deze belanghebbenden samen realiseren van een veerkrachtige buitenruimte met een stevige groen-blauwe basis vraagt om een aanpak met andere gespreksvormen en middelen dan waar wij gewoon mee zijn. Het Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” biedt een ‘ruggengraat’ voor deze gesprekken en middelen. Het helpt om de verwachtingen helder te maken bij aanvang van elke volgende te zetten stap. 1.

Resultaten van het participatieproces Onze huidige werkgemeenschap (WOP-besturen, belangenorganisaties, professionele partijen, gemeentelijke medewerkers en de Raadswerkgroep Buitenruimte) is vanaf het begin op verschillende momenten en manieren betrokken bij het aandragen, inbreng leveren en meekijken op de belangrijke uitgangspunten voor een gezamenlijke koers. De opbrengsten zijn visueel weergegeven in het Koersdocument en voor een groot deel bepalend geweest voor de inhoud. Ook de ambtelijke collega’s hebben de gelegenheid gekregen om mee te lezen en bij te dragen aan de koers. De speerpunten zijn: Onze buitenruimte − is aantrekkelijk en veerkrachtig; − is in samenwerking met de omgeving vormgegeven; − heeft een stevige groenblauwe basis; − is een fijne leefomgeving; − draagt bij aan gezondheid en − is betaalbaar. 2. Nieuwe werkwijze Ontwikkeling, inrichting en beheer van de buitenruimte kent steeds meer gedeelde belangen en is steeds meer een gedeelde verantwoordelijkheid. De toekomstige opgaves beperken zich daarbij niet tot de openbare ruimte; het particulier perceel moet ook een belangrijke bijdrage (gaan) leveren. Dat betekent dat inwoners, ondernemers en organisaties veel meer samen optrekken en stáán voor een goede buitenruimte. Hun kennis en bijdrage wordt actief gevraagd: zo ontstaat er ruimte voor eigenaarschap en gemeenschapszin.

De inzet is om een community rond de buitenruimte te realiseren en deze te faciliteren. De gemeente houdt hierbij primair het gemeenschappelijk belang in de gaten. 3. Ruimtelijke agenda/koers In de Stadsvisie wordt beschreven dat de buitenruimte op verschillende schaalniveaus van betekenis is. In de basis van de ruimtelijke koers voor de buitenruimte zijn diezelfde schaalniveaus terug te vinden: regio, stad, wijk, buurt. De ruimtelijke koers benoemt op hoofdlijnen de wenselijke ruimtelijke kwaliteiten en de ruimtelijke opgaven die wij met elkaar hebben voor de toekomst van de Capelse buitenruimte. Deze verdiepingsslag is samen met vele betrokkenen gemaakt. De vertrekpunten en bevindingen uit talloze gesprekken geven zo mede invulling aan de ruimtelijke koers.

2

Het perspectief is dat er op al deze schaalniveaus versterkingen nodig en mogelijk zijn om waarde te realiseren in het Capelse stadslandschap. Zo geeft de koers de aanzet tot de ruimtelijke agenda, waarbij de kenmerken die wij beschrijven, de kwesties die wij aankaarten en de focus die wij leggen als het gaat om specifieke thema’s of domeinen worden uitgewerkt, samen in of met wijken, stad en regio, in de uitvoeringsparagraaf. 4. Gevolgen naar aanleiding van het Koersdocument Om het proces van het Programma Buitenruimte binnen de voorgestelde werkwijze te kunnen vervolgen is te voorzien dat het stapsgewijs veranderen van een aantal zaken nodig is. Om in die verandering te kunnen meegaan, alsmede deze te faciliteren, zal de gemeente één en ander moeten regelen. In het Koersdocument komen de volgende punten naar voren die aandacht vragen: − Processen en procedures behoeven aanpassing om de opgaven van het programma te kunnen implementeren en ruimte te bieden aan initiatieven van Capellenaren; − De gebiedsgerichte aanpak vraagt om de koppeling van taakvelden in de gemeente en ruimte voor coöperatie, cofinanciering en beheer op maat; − Explicitering van kenmerken en kwaliteiten van de buitenruimte is gewenst; − Op het gebied van communicatie wordt meer inspanning gevraagd met de nieuwe manier van werken.

De gemeente zal meer kanalen met de community rond de buitenruimte nodig hebben, maar ook medewerkers met goede/versterkte dialoogvaardigheden; − Het programmeren (ontwikkelen van activiteiten) in de buitenruimte zal meer dan voorheen een gemeentelijk werkveld zijn; − Op financieel vlak zal ontschotting binnen/tussen begrotingen cruciaal zijn, hierbij is financieel samenwerken tussen producten en afdelingen de oplossing; − Voor een goed vervolg zal een tijdelijke impuls in personele krachten nodig zijn. Zowel de koers als bovengenoemde gevolgen worden herkend en ondersteund door het Capels Management team. De komende tijd bekijken zij ook hoe ze de gevolgen van de koers voor de organisatie mee kunnen waarborgen. 5. De Uitvoeringsparagraaf (deel B van het Programma Buitenruimte) Op basis van het Koersdocument (deel A) en in samenspraak met de wijken en de eerder betrokken werkgemeenschap wordt de Uitvoeringsparagraaf, deel B van het Programma Buitenruimte, opgesteld. Daarin werken wij de bouwstenen uit waarmee wij de koers kunnen gaan realiseren. Denk aan gebiedsactieplannen, participatie, communicatie, kostendragers en een buitenruimte community. Beheer op maat en medebeheer zijn hier ook nadrukkelijk onderdeel van. De succesfactor is om dit stapsgewijs te doen. Door klein te beginnen kunnen wij resultaten halen en successen boeken.

Dat maakt de uitbreiding van de werkwijze eenvoudiger. Opgavegericht werken Zo experimenteren wij al een tijd succesvol met de nieuwe werkwijze ‘opgavegericht werken’. De Visie Schollebos, Arica Waterweg en het Vijvergebied zijn voorbeelden van initiatieven waarin wij leren hoe wij met de stad samen, in integrale projecten, de Capelse buitenruimte vormgeven. Het zijn allemaal voorbeelden voor het Programma Buitenruimte. Financiële ruimte en capaciteit Afhankelijk van de financiële ruimte en beschikbare personele capaciteit kunnen wij stapsgewijs ook meer op initiatieven van de stad ingaan. Hierbij zijn de middelen van de gemeente zelf natuurlijk belangrijk, maar wordt er ook gekeken naar wat andere leden van de buitenruimte community kunnen inbrengen in geld, kennis, buitenruimte of fysieke inzet. Gebiedsgericht werken Tijdens de totstandkoming van de Uitvoeringsparagraaf kan de nieuwe IBOR-planning ook beïnvloed worden door het gebiedsgericht werken. Daarom wordt de IBOR-planning voor het jaar 2023 en verder meegenomen in de wijkactieplannen als (technisch-urgent) initiatief vanuit de gemeente.

3

Afhankelijk van wat er uit de volgende stappen van het proces voor Programma Buitenruimte komt, kan binnen de basis die de IBOR-planning vormt, een project verrijkt, vervroegd of juist uitgesteld worden, mits dat ook technisch en financieel toelaatbaar is. Startpunt voor een dynamisch vervolg De Uitvoeringsparagraaf van het Programma Buitenruimte zal nog meer concreet maken wat wij gaan doen in de buitenruimte. Toch is dat niet het eindpunt, maar juist de start van een dynamisch programma. Wij moeten immers hierna ook open blijven staan voor initiatieven vanuit de stad en opmerkzaam blijven op veranderingen in Capelle en de maatschappij. Om dit programma als uitnodiging te laten dienen voor alle Capellenaren wordt er de komende tijd gewerkt aan makkelijk toegankelijk en leesbare communicatiemiddelen. Ook zoeken wij naar contactmogelijkheden met doelgroepen die meestal niet meedoen in participatieprocessen voor de buitenruimte. Met dit Programma Buitenruimte, en het Koersdocument dat nu voorligt, geven wij de ruimte voor waardevolle initiatieven en dromen uit de gehele stad. 6. Planning Programma Buitenruimte Als gevolg van de Corona-crisis zijn de oorspronkelijke planningen niet gehaald. De nieuwe planning ziet er als volgt uit: 1 2 3 4 5 6 7

Principebesluit college concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” Consultatie gecombineerde commissie SOB/SLE Definitief besluit college concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” Wijktoeren Wijk prioriteiten sessie Concept Uitvoeringsparagraaf College Vaststelling Programma Buitenruimte

16/11/2021 7/12/2021 21/12/2021 of 11/01/2021 Q1/Q2 2022 Q3 2022 Q3 2022 Q4 2022

CONSULTATIE BIJ DE GECOMBINEERDE COMMISSIE(S) SOB EN SLE Omdat niet alle fracties van de gemeenteraad vertegenwoordigd zijn in de Raadswerkgroep Buitenruimte en binnen de raadswerkgroep de politieke discussie nog niet heeft plaatsgevonden, wordt voorgesteld om aan de commissies SOB en SLE het concept Koersdocument van het Programma Buitenruimte ter consultatie voor te leggen. Hierbij wordt toegelicht welk proces er is doorlopen om tot het voorliggend tussenresultaat te komen. Vervolgens bekijken wij de inhoud van het Koersdocument en blikken wij vooruit op de hierboven genoemde planning. De Raadswerkgroep Buitenruimte wil graag een advies voorbereiden ten behoeve van deze consultatie. De Raadswerkgroep blijft bij het vervolgproces, net als alle andere partijen uit de werkgemeenschap (belangenorganisaties, WOP’s, professionele organisaties), actief betrokken. Tevens is vanuit de Raadswerkgroep Buitenruimte de wens uitgesproken om de gehele raad te betrekken bij de op handen zijnde wijktoeren, zodat de waardevolle inbreng van de stad ook voor hen uit eerste hand gehoord kan worden.

FINANCIEN Omdat de koers van het programma nu voorligt en hierna nog geconcretiseerd wordt, zijn de exacte financiële gevolgen voor de gewenste maatregelen in de buitenruimte en de gevolgen voor de bedrijfsvoering nog niet in beeld. Voor het ontwikkelen/opstellen van het Programma Buitenruimte (koersdocument en uitvoeringsparagraaf) is in 2021 en 2022 jaarlijks een budget van € 120.000,-nodig. Voorgesteld wordt deze financiële consequenties te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Najaarsnota 2021.

4

Op dit moment is in het Koersdocument gesteld dat het huidige budget leidend is. Uit de reacties van verschillende werkgemeenschapsleden op het voorliggende Koersdocument klinkt een zorg over de mate waarin de kwaliteitsverbetering in de buitenruimte op de schouders rust van Capellenaren en Capelse organisaties. Wij streven ernaar om in de Voorjaarsnota 2022 een nadere financiële indicatie op te nemen voor de buitenruimte maatregelen en bedrijfsvoering. Of dit haalbaar is hangt af van hoe vroeg de live-wijktoeren plaats kunnen vinden in 2022. Die bieden namelijk mede de inzichten die nodig zijn om de financiële indicatie te kunnen vormen.

JURIDISCH ADVIES N.v.t.

ONDERNEMINGSRAAD N.v.t.

COMMMUNICATIE Na consultatie in de gecombineerde commissie (SLE en SOB) en de definitieve vaststelling van het concept Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken” door uw college wordt de tweede fase van het Programma Buitenruimte ingegaan. Daarin worden onder andere wijktoeren georganiseerd om de wensen van Capellenaren en partners in de stad binnen de bouwstenen van de koers per wijk te inventariseren. Daarop volgt een prioriteringsoverleg per wijk, zodat de wensen die de meeste prioriteit hebben en het meest haalbaar zijn voorrang krijgen. Om dit vervolgproces te faciliteren worden de benodigde communicatiemiddelen ontwikkeld om de stad actief uit te nodigen, te zorgen dat de gesprekken zo gelijkwaardig mogelijk gevoerd kunnen worden en de interactie plaatsvindt zoals juist de doelgroepen dat graag willen. Daarom gaan we op maat en afhankelijk van doelgroep, gebied, onderwerp en moment in de tijd (van corona) de middelen ontwikkelen en inzetten. Om het programma verder te brengen is het inrichten van een digitaal platform voor een community rond de buitenruimte een belangrijke stap. Het doel is om dit platform in te richten aan het begin van de stap naar de Uitvoeringsparagraaf. Hierbij streven we ernaar dit platform aan te laten sluiten op, of te integreren in, de nieuwe CBADS-website.

Ook zullen wij CMT, College en de gemeenteraad structureel informeren, raadplegen en laten beslissen op belangrijke momenten.

BIJLAGEN −

Koersdocument Programma Buitenruimte “Samen ruimte maken”

5