02.05 - conceptverslag Commissie SOB 16032021

Commissie Stadsontwikkeling en -beheer maandag 16 maart 2021

Pagina:

1

Verslag van de vergadering van de commissie Stadsontwikkeling en -Beheer, digitaal gehouden via Pexip op dinsdag 16 maart 2021, aanvang 19.30 uur Aanwezig zijn als: voorzitter

:

de heer C.A. Santman;

volksvertegenwoordigers :

mevrouw V. King-de Hoog, raadslid Leefbaar Capelle; mevrouw J.W. Lauw-Schouten, raadslid Leefbaar Capelle; de heer drs. S. van Loef, raadslid VVD; de heer H.E. Tiesma, burgerraadslid D66; de heer drs. A. Terlouw, raadslid SGP; de heer S. Geissler, raadslid PvdA; de heer M.W. Vlot, raadslid SP; mevrouw J. den Engelsman, raadslid CDA; de heer ing. P. Eilander, raadslid ChristenUnie; de heer E.C. Raadsen, raadslid GroenLinks;

secretaris

:

de heer drs. A.J.M.C. Schoenmakers;

portefeuillehouders

:

de heer M.J.W. Struijvenberg, wethouder;

notulist

:

de heer D. van Eck (Notuleerservice Dictum).

Bij de aanvang van de vergadering zijn op de publieke tribune geen personen aanwezig.

1. Opening, mededelingen en vaststelling agenda. De VOORZITTER opent de vergadering en heet eenieder van harte welkom. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2. Spreekrecht inwoners Er zijn geen insprekers. 3. Transitieprogramma openbaar vervoer en corona De VOORZITTER deelt mee dat de financiële druk op de OV-bedrijven vanwege corona fors is toegenomen. Mogelijke rijksbijdragen zijn afhankelijk van regionale transities voor een toekomstvast openbaar vervoer. Tegen deze achtergrond ligt de reactie op het Transitieprogramma OV en corona van de MRDH nu ter consultatie voor. Die reactie houdt in om de MRDH Vervoersautoriteit in de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit mee te delen dat: a. het nadenken en handelen over optimalisatiemaatregelen voor het OV in coronatijd logisch is; b. de nu te nemen besluiten voor het korte termijn-transitieprogramma 2021-2024 worden onderschreven, behalve het zonder meer schrappen van lijn 37 zonder onderzoek naar mogelijke alternatieve voortzetting; c. een onderzoek te starten naar alternatieve mogelijkheden voor lijn 37; dit onderzoek tussen nu en de zomer 2021 uit te voeren; d. tot de invoering van een eventueel OV-alternatief een reguliere RET-buslijn naar het IJsselland ziekenhuis te laten rijden; e. de vergoeding voor gratis OV 65+ te betrekken in de discussie.

Mevrouw KING-DE HOOG begrijpt dat het openbaar vervoer het met corona moeilijk heeft, er veel minder passagiers zijn en er concessies nodig zijn. Het schrappen van lijn 37 is voor haar onbespreekbaar en onacceptabel, omdat die het IJsselland ziekenhuis aandoet en daarmee Capellenaren dupeert. Zij vraagt wat schrappen oplevert en daarvoor zou er een andere buslijn of buurtbuslijn onderzocht moeten worden. Ook bezuinigen op het toezicht vindt zij niet zo heel prettig, omdat daarmee het veiligheidsgevoel voor inzittenden wordt beperkt. Het zou mooi zij als passagiers spreiden zou lukken, maar na corona verwacht zij dat allen en masse weer dezelfde trein, bus en metro in gaan. De vraag is hoe daarmee dan om te gaan.

Commissie Stadsontwikkeling en -beheer maandag 16 maart 2021

Pagina:

2

De heer VAN LOEF begrijpt dat het OV tijdens en na de coronacrisis onderwerp van discussie is en er iets moet gebeuren, vanwege het al zwaar door de overheid subsidiëren. Met een minimaal aantal reizigers moet de rekening wel betaald worden. Veel mensen zijn echter afhankelijk van het openbaar vervoer. Van belang is het lokale vervoer van Capelle goed in kaart te brengen, zoals de verbinding naar het IJsselland ziekenhuis. Wellicht moet het gratis openbaar vervoer voor 65+’ers bezien worden. Een goede afweging is uiteindelijk nodig. Hij begrijpt dat de gemeente bereid is om een bijdrage te leveren aan het openbaar vervoer en daarover verzoekt hij de wethouder meer uitleg te geven en informeert hij welk gedrag daarmee is gemoeid. Verder is hij het geheel eens met de zienswijze van het college. De heer TIESMA vindt dat de MRDH er goed aan heeft gedaan om met een transitieprogramma openbaar vervoer en corona te komen, dat door heel veel onzekerheden is omgeven, zodat het lastig is daarover een oordeel te vellen. Hij begrijpt dat men kosten moet besparen en investeringen moet uitstellen als het aantal passagiers zo terugloopt en het herstel onzeker is. Anderzijds wil hij wel de gekozen strategische richting overeind houden. Er is nogal een behoorlijke opgave voor de komende jaren in de regio.

Hij kan zich vinden in de voorstellen van de MRDH en de stellingname van het college en is het eens met Leefbaar Capelle en de VVD over buslijn 37. Daarvoor zijn er slechts een paar honderd passagiers, de op een na laagste bezetting van de RET. Het aantal inwoners van Capelle stijgt echter, wat hij ook wil laten meenemen. Het IJsselland ziekenhuis moet bereikbaar blijven, maar dat hoeft niet per se met een dikke bus. Alternatieven zijn dus welkom. Sociale veiligheid is voor veel reizigers van groot belang en bij maatregelen heeft dan wellicht minder frequent rijden de voorkeur. Ook staat hij terughoudend tegenover het laten stijgen van de tarieven, wat zal leiden tot minder reizigers. In plaats daarvan kan meer geld aan marketing besteed worden om passagiers terug te winnen. Hij wil het opheffen van lijnen niet als bevoegdheid toekennen aan de manager openbaar vervoer. Er zou een terugrapportage, een soort verantwoordingsverslag, moeten komen over de beslissingen die deze functionaris neemt. De heer TERLOUW kan zich geheel vinden in de voorgelegde zienswijze. Het is goed dat in deze tijden optimalisatiemogelijkheden worden onderzocht. De korte termijnacties onderschrijft de SGP. Hij gaat niet akkoord met het zonder meer zonder onderzoek schrappen van buslijn 37. Daarom is de toevoeging van de besluitelementen c, d en e goed.

De bereikbaarheid van het IJsselland ziekenhuis moet men zeker in deze tijd vorm en inhoud geven. Hij vraagt de wethouder wat diens verwachtingen en inschattingen zijn ten aanzien van het overleg met de MRDH, zodat de MRDH en OVondernemingen op zo kort mogelijke termijn kunnen komen tot een alternatief dat zo snel mogelijk zal gaan rijden. Wellicht komen daarbij ook aanvullende financiële middelen van de gemeente Capelle aan den IJssel. Hij is dus blij met de consultatie van de commissie en onderschrijft de zienswijze. De heer GEISSLER sluit zich aan bij de opmerkingen over sociale veiligheid en het serviceniveau, die voor de PvdA erg belangrijk zijn. Concessies daaraan doen zou kapitaalvernietiging zijn. Als de deelname aan het OV weer toeneemt zal men namelijk alle mensen weer moeten gaan opleiden. Het schrappen van de metrolijnen richting Alexandrium en buslijn 37 vindt hij geen goede zaak en hij wil vooral inzetten op tijdelijk aan te passen zaken die vrij snel weer vlot te trekken en terug te draaien zijn. De cao van de onder de MRDH ressorterende vervoersbedrijven baart hem zorgen en wellicht moeten daarop forse concessies gedaan worden. Hij vraagt of dat wel wenselijk is nu het kabinet op allerlei andere vlakken geld beschikbaar stelt, zoals voor de KLM. De heer VLOT vindt het buitengewoon spijtig en onverteerbaar om op het openbaar vervoer te beknibbelen.

De wereld staat namelijk in het teken van het verminderen van het autoverbruik. Met het verlichten van de coronamaatregelen in het vooruitzicht wordt het OV teruggeschroefd. Elke mens die in het OV zit is dat voor hem waard, zodat er zeker naar alternatieven voor buslijn 37 gekeken moet worden. Hij informeert naar de kosten van een alternatief. Het ziekenhuis moet bereikbaar blijven en is

Commissie Stadsontwikkeling en -beheer maandag 16 maart 2021

Pagina:

3

een instelling waarbij er altijd openbaar vervoer zou moeten zijn, wellicht via een derde of vierde buurtbus. Het spreiden van school- en werktijden lijkt nu logisch in verband met corona, maar dat is het zeker als men weer teruggaat naar normaal. Hij zou het van de gekke vinden alleen op ondergrondse lijnen personele bezetting te laten blijven. Het is namelijk sowieso prettig voor mensen om zich in een veilige omgeving te kunnen begeven. Het openbaar vervoer vindt hij een dienstverlening van de overheid aan de burger en dat de marktwerking daarin een rol is gaan spelen vindt hij spijtig. De heer VAN LOEF wijst erop dat openbaar vervoer in normale tijden al wordt gesubsidieerd en in deze tijd nog duurder wordt, zodat te bezien is hoe dat overeind te houden is. Dat moet niet ten koste van lijn 37 gaan. De heer VLOT merkt op dat aan dienstverlening van de overheid altijd een prijskaartje hangt. Wat betreft gratis openbaar vervoer vraagt hij of dat de AOW-gerechtigde leeftijd volgt en de grens daarvoor dus hoger ligt dan 65 jaar. Voor alles wil hij buslijnen binnen de gemeentegrenzen in stand laten blijven. Mevrouw DEN ENGELSMAN begrijpt dat de coronacrisis een flinke financiële druk geeft op de OVbedrijven en invloed heeft op de OV-reizigers. Zij snapt dat er druk nodig is richting het Rijk, omdat de regio zonder extra financiële middelen niet verder komt.

Naast lijn 37 wordt de zondagdienstregeling van buslijn 31 geschrapt, die door Oostgaarde en langs de wijk Zandrak-Groenedijk rijdt. Dat betekent dat er geen buslijn meer rijdt ten behoeve van weekendrecreatie bij de IJssel. De Schermerhoek is op zondag dan ook voor OV afgesloten. Voor buslijn 31 vraagt zij dan ook om een alternatief of een onderzoek daarnaar. Met de buurtbus is het CDA heel blij, maar een vrijwilligersorganisatie kan men niet overvragen. Voor twee busjes op een vaste route zijn zo’n 45 vrijwilligers nodig. Naast het ziekenhuis is buslijn 37 belangrijk voor delen van Middelwatering en ’s-Gravenland, die zonder openbaar vervoer kunnen komen te zitten. Ook Fascinatio is een blinde vlek op het gebied van OV. Misschien is een alternatief mee te nemen voor een doorrijdroute vanuit het Kralingse Veer richting Fascinatio. Zij snapt dat er bezuinigingen moeten komen en aanpassingen nodig zijn, maar wel hoopt zij op het maken van de juiste keuzen, omdat de afgelopen jaren flink in het openbaar vervoernet is gesneden. Lijn 95 is al vervallen en de rijfrequenties dalen. Zij sluit zich aan bij de opmerking over een gemeentelijke bijdrage voor een tijdelijke maatregel. Sociale veiligheid is ook belangrijk. Naast banenverlies zal er sprake zijn van expertiseverlies op het gebied van veiligheid. Ook jongeren in Capelle maken zich over het openbaar vervoer zorgen.

De jongerenraad heeft daarover een brief aan de wethouder opgesteld en zij vraagt of de wethouder die wil meenemen naar de MRDH. De heer EILANDER vraagt zich af of het Rijk nog zal bijplussen en vindt het daarom goed dat de MRDH zeer serieus bezig was met openbaar vervoer. Op de korte termijn zijn no regretmaatregelen vrij snel toe te passen. Uiteraard is de ChristenUnie ook niet blij met het schrappen van lijn 37, alleen al vanwege het ziekenhuis. Die lijn wil hij niet laten schrappen voordat er een alternatief is. De echte zware maatregelen worden nog besproken en zijn bij andere onderdelen benoemd. Hij verwacht zware offers. Subsidiëren van het OV houdt ergens op. Voor nu steunt hij de zienswijze zeker en is hij benieuwd of de raad zelf geld wil bijleggen, misschien wel het geld van het gratis openbaar vervoer voor 65+’ers ten behoeve van het behoud van lijn 37. De heer RAADSEN is het grotendeels met de andere sprekers eens. Zomaar een lijn schrappen betekent een onevenwichtige verzorging van het vervoersgebied, zodat het beter is naar alternatieve oplossingen te kijken. Het allerbelangrijkste vindt hij een lobby richting Den Haag te voeren, gezien de dreigende harde klappen als er niet meer geld bij komt. De MRDH heeft vier verschillende scenario’s opgesteld over hoe erg het probleem kan worden, wat afhangt van het afnemen van de coronacrisis.

Het voorliggende advies gaat uit van het zwartste scenario van geen toename van het OV-verkeer. Hij heeft echter wel enige hoop dat met het voortschrij-

Commissie Stadsontwikkeling en -beheer maandag 16 maart 2021

Pagina:

4

den van de vaccinaties het scenario minder zwart zal worden dan nu. Maatregelen die echt impact voor reizigers hebben worden op het allerlaatst genomen. Ook is er de hoop dat het niet zover komt tot het schrappen van lijnen. De 24e maart wordt de wethouder gesteund door een advies van de adviescommissie, dat eigenlijk in lijn is met wat de wethouder al heeft opgeschreven. Daarmee is hij het volledig eens. Wethouder STRUIJVENBERG is positief gestemd doordat alle partijen grosso modo hetzelfde in de opgave zitten. Er is begrip voor dat er wel iets moet gebeuren, maar de gemeente komt er niet helemaal zonder kleerscheuren vanaf. De opmerking over sociale veiligheid en buslijn 37 neemt hij mee richting de MRDH. Schrappen moet pas plaatsvinden als er een alternatief klaar staat, welk alternatief nog te onderzoeken is. Ook wil hij weten wat de bezuiniging van lijn 37 bedraagt en wat de kosten zijn van het alternatief. Hij kan zich voorstellen dat andere gemeenten hem in dezen steunen. Pas daarna wil hij een uitspraak doen of de gemeente aan de lat moet staan voor een oplossing. Mevrouw KING-DE HOOG informeert naar het verloop van de besluitvorming in de uit 23 gemeenten bestaande MRDH. Wethouder STRUIJVENBERG antwoordt dat ingeval van stemming de gemeenten Den Haag en Rotterdam elk 3 stemmen hebben en de overige gemeenten elk 1 stem.

Als een aantal gemeenten zich zorgen over een onderwerp maakt wordt een oplossing bekeken. Hij wil na het onderzoek pas aangeven of de gemeente een alternatief al dan niet moet betalen. De financiering van een reguliere buurtbus gebeurt voor 50% door de MRDH en voor de andere 50% door gemeenten. Buurtbusvrijwilligers moet men inderdaad niet overvragen en zij worden betrokken in het onderzoek naar een alternatief voor lijn 37. Gratis OV voor senioren geldt inderdaad vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd en de middelen daarvoor zijn mogelijk ook in te zetten voor buslijn 37. Ook het alternatief voor de zondagsregeling van buslijn 31 neemt hij mee. De brief van de jongerenraad ontvangt hij graag zo snel mogelijk, zodat hij die mee kan nemen naar het overleg van de MRDH op 24 maart a.s. Spreiding van passagiers behoeft nog uitwerking, onder meer via een goed communicatieplan. Met een tariefverhoging is hij ook niet blij, maar ergens moet er geld vandaan komen. Wellicht zijn daartoe investeringen uit te stellen. Het is niet gezegd dat met een communicatiecampagne het effect is meer geld terug te verdienen dan de kosten van een communicatiecampagne plus het niet doorvoeren van een tariefsverhoging. De gemeente wordt op de hoogte gesteld van wat er bij de MRDH op stapel staat. Belangrijke dingen moeten de adviescommissie en de wethouder weten.

Tweede termijn De heer RAADSEN merkt op dat de rol van de OV-manager is bedacht voor het geval maatregelen teruggedraaid kunnen worden omdat reizigersaantallen weer toenemen. De heer TERLOUW steunt de wethouder in het eerst kijken naar de consequenties in kosten en opbrengsten naar aanleiding van het schrappen van buslijn 37. Dat is echter niet zo verwoord in de zienswijze, zodat hij de wethouder in overweging geeft de financiële consequenties van het schrappen van lijn 37 en de kosten van het invoeren van een alternatief duidelijk te maken. De heer VLOT noemt het lastig buurtbusvrijwilligers te overvragen. Buurtbustrainingen bieden echter ruimte voor nieuwe vrijwilligers en hij vraagt hoe het met die uitbreiding staat. De SP staat sympathiek tegenover het vrij maken van een derde en vierde buurtbus in Capelle. Hij vraagt zich af of de heer Van Loef het gratis openbaar vervoer inkomensafhankelijk wil maken of wil uitbreiden. Mevrouw DEN ENGELSMAN zegt dank voor een onderzoek naar een alternatief voor het schrappen van buslijn 31 op zondag. Tariefsverhoging heeft een negatieve invloed op het aantrekken van reizigers, zodat het goed is dat de wethouder daarop de aandacht vestigt.

Commissie Stadsontwikkeling en -beheer maandag 16 maart 2021

Pagina:

5

Wethouder STRUIJVENBERG wil een kosten-batenanalyse van het schrappen van buslijn 37 en het bieden van een alternatief betrekken bij het onderzoek. Vrijwilligerstrainingen voor de buurtbussen zijn pas sinds 1 maart a.s. weer mogelijk en daarover voert de gemeente gesprekken met de buurtbusorganisatie en de RET. 4. Rondvraag De heer TIESMA vraagt of fracties de dinsdagnotitie (49.25?) over het OV gaan gebruiken richting hun Tweede Kamer-fracties. De heer VLOT vindt het logischer het openbaar vervoer bij de provincie aan te kaarten. 5. Sluiting. De VOORZITTER sluit te 20.22 uur de vergadering. Aldus vastgesteld in de vergadering van de commissie Stadsontwikkeling en -Beheer van 6 april 2021, de secretaris,

de voorzitter,