0.1 Raadvoorstel en -besluit Rekenkamerrapport

Zaaknr:1368167

Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel

Portefeuillehouder college / burgemeester griffier / initiatiefnemer raad

1827976 R. Van Hemert Raadsvergadering

Programma / product / collegewerkplan

14 april 2025

Programma 6B – Werk en Inkomen

ONDERWERP ‘Meer bereiken’ - onderzoek naar lokale inkomensregelingen; rapport Rekenkamer Capelle aan den IJssel GEVRAAGDE BESLISSING 1. Het rekenkamerrapport ‘Meer bereiken’ – onderzoek naar lokale inkomensregelingen inclusief de daarin opgenomen volgende hoofdconclusie en drie deelconclusies voor kennisgeving aan te nemen: 1. De gemeente Capelle aan den IJssel biedt ondersteuning aan inwoners in (dreigende) armoede en een deel van de doelgroep wordt met deze ondersteuning bereikt. Tegelijkertijd kennen alle drie de onderzochte gemeenten vergelijkbare uitdagingen en heeft de gemeente Capelle aan den IJssel, net als de gemeente Barendrecht en Lansingerland, kansen om meer mensen te bereiken en mensen in (dreigende) armoede beter te ondersteunen. 2. Er is binnen de drie onderzochte gemeenten een uitgebreid aanbod aan inkomensregelingen om inwoners in (dreigende) armoede te ondersteunen. o De gemeenten benutten de mogelijkheden van de Participatiewet en Gemeentewet; 3. De drie onderzochte gemeenten sturen beperkt op de niet-financiële resultaten van lokale inkomensregelingen. o Er zijn geen concrete doelstellingen geformuleerd en het ontbreekt aan zicht op resultaten; o De gemeenten sturen wel op financiële resultaten; o Er zijn veel organisaties betrokken, maar er wordt geen samenspel georganiseerd. 4. De regelingen in de drie onderzochte gemeenten zijn onnodig ingewikkeld.

o De lokale inkomensregelingen hebben elk eigen voorwaarden, procedures en loketten; o Er is voldoende informatie, maar deze is niet voor iedereen toegankelijk; o Ondersteuning bij aanvragen is noodzakelijk; o Er is onnodige administratieve druk; o Er is onvoldoende hergebruik van informatie bij aanvragen.

1

Zaaknr:1368167

2. Alle aanbevelingen aan het college van burgemeester en wethouders uit het rapport over te nemen: 1. Scherp de doelstellingen aan: a. Stel naast financiële doelen ook doelen voor het bereik van lokale inkomensregelingen; b. Weeg daarbij af wie geholpen moet worden en wat dat mag kosten; 2. Verbeter de monitoring: a. Evalueer periodiek welk deel van de doelgroep (niet) bereikt wordt met lokale inkomensregelingen; b. Evalueer periodiek of het pakket aan lokale inkomensregelingen volstaat; c. Organiseer periodieke kwalitatieve monitoring van de ervaringen van inwoners met betrekking tot lokale inkomensregelingen; 3. Regisseer samenspel met betrokken organisaties; 4. Verbeter de informatievoorziening aan inwoners; a. Stel vast wat inwoners moeten weten over lokale inkomensregelingen; b. Benader burgers proactief over de beschikbare lokale inkomensregelingen; 5. Versimpel aanvraagprocedures; a. Stel vast welke informatie nodig is om de rechtmatigheid van een aanvraag te beoordelen; b. Maak waar mogelijk gebruik van reeds beschikbare informatie en deel deze waar nodig met andere partijen; WETTELIJKE BASIS / AANLEIDING RAADSVOORSTEL Op basis van de Gemeentewet is in de gemeente Capelle aan den IJssel een rekenkamer ingesteld. De Rekenkamer Capelle aan den IJssel speelt een rol bij de versterking van de controle van de raad op het college.

Tot de taak van de Rekenkamer behoort in het bijzonder het onderzoeken van de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beheer van de organisatie en van het gevoerde beleid van het college. De rekenkamer heeft het rapport ‘Meer bereiken’ – onderzoek naar lokale inkomensregelingen afgerond en op 20 maart 2025 aangeboden aan de gemeenteraad. De rekenkamer heeft in de gemeenten Capelle aan den IJssel, Barendrecht en Lansingerland onderzoek gedaan naar de lokale inkomensregelingen. In het rapport trekt de Rekenkamer Capelle aan den IJssel een aantal conclusies en worden een reeks aanbevelingen gedaan. BEOOGD DOEL / EFFECT Als gemeenteraad vast te stellen welke gevolgen de conclusies en aanbevelingen het rekenkamerrapport moeten hebben. Het college dient vervolgens conform de Verordening Rekenkamer Capelle aan den IJssel 2021 uitvoering aan de vastgestelde aanbevelingen te geven en hiervan de raad in kennis te stellen. ONDERBOUWING VAN DE GEVRAAGDE BESLISSING Het college is in de gelegenheid gesteld om via bestuurlijk wederhoor een reactie te geven op het rapport van de rekenkamer. Reactie van college op aanbeveling 1 Het college neemt aanbeveling 1a om ook (concreter) doelen voor het bereik van de regelingen te hanteren niet over.

Het college is het eens met de rekenkamer dat het college geen concrete doelstellingen heeft in de zin van cijfermatige doelstellingen voor de inkomensregelingen. Het college hanteert weloverwogen (en ook door de gemeenteraad vastgelegd in het Beleidskader aanpak armoede en schulden 2021-2024) een algemener omschreven doelstelling: het college 2

Zaaknr:1368167

streeft naar een toename van het bereik van de inkomensregelingen, met daarbij als uitgangspunt dat mensen gebruik maken van de regelingen waar dat nodig is en zolang dat nodig is. Het is voor het college niet het doel dat alle huishoudens die op de basis van de betreffende inkomensgrenzen voor de regelingen in aanmerking komen, allemaal van deze regelingen gebruik maken: ‘recht hebben op’ versus ‘nodig hebben’. Ook is het zo dat, om verschillende redenen niet alle huishoudens van het aanbod gebruik willen maken. Daarnaast is een streefcijfer voor een deel van de regelingen niet van toepassing, omdat deze niet een zo hoog mogelijk bereik als doel hebben maar het voorzien van een vangnet. De regelingen zijn verschillend van aard. Tot slot is met de inzet van de huidige middelen in beperkte mate een hoger bereik te realiseren. Aanbeveling 1b om de beoogde doelgroep(en) en kosten goed af te wegen, neemt het college over. Er wordt aangegeven dat het hebben van een groter bereik (onder gelijkblijvende omstandigheden) leidt tot hogere uitgaven aan lokale inkomensregelingen. Het college neemt de afwegingen mee in de eigen reeds lopende verkenning – als actie vanuit het armoedebeleid – naar de mogelijkheden om de lokale inkomensregelingen eenvoudiger, efficiënter en effectiever in te richten. De uitwerking gebeurt binnen het kader van de ombuigingsopgaven voor de komende jaren.

Reactie van het college op aanbeveling 2 Hel college onderschrijft de aanbevelingen a, b en c. Voor de periodieke evaluatie van het (niet-)bereik gaat het college na wat daarvoor het best passende instrument en frequentie zijn. Om te bepalen of het pakket aan lokale inkomensregelingen volstaat maakt het college gebruik van landelijke onderzoeken. De effectrapportages die de rekenkamer op lokaal niveau aanbeveelt, hebben een beperkte meerwaarde omdat deze slechts een beperkt theoretisch beeld geven, gebaseerd op bepaalde aannames rondom inkomsten en uitgaven door verschillende huishoudtypes. Voor de kwalitatieve monitoring van de ervaringen van inwoners maakt het college gebruik van informatie van de verschillende uitvoerende partijen. Deze partijen hebben immers direct contact met onze inwoners en zijn daardoor bekend met de ervaringen en behoeften van de doelgroep. Om dit een vast onderdeel te maken van de werkwijze gaat het college hierover afspraken vastleggen in de opdrachtverstrekking aan betreffende partijen. Het college gaat ook na of het klanttevredenheidsonderzoek van de GR IJsselgemeenten Sociale Zaken in dit kader een bruikbaar instrument is. Verder zet het college waar bruikbaar opnieuw focusgroepen in als aanvullend instrument. Reactie van het college op aanbeveling 3 Het college onderschrijft deze aanbeveling.

De ervaring van het college is dat de verschillende maatschappelijke organisaties die betrokken zijn bij de inkomensregelingen elkaar en ook de gemeente goed weten de vinden. De afgelopen jaren hebben alle partijen daar flink in geïnvesteerd. Voor het behouden en verstevigen van de verbinding tussen de verschillende partijen is het college aan de slag gegaan met de organisatie van de Meedoencirkels, als opvolger van de Armoedecirkel. Voor een deel zijn de Meedoencirkels al in uitvoering. Reactie van het college op aanbeveling 4 Voor het college is aanbeveling a te algemeen. De vindbaarheid, begrijpelijkheid en toonzetting van de informatievoorziening heeft voortdurend de aandacht van het college en wordt doorontwikkeld. Daarbij richt het college zich al op wat inwoners moeten weten. Doelgerichter informatie en bereik, onder meer met een proactieve persoonlijke benadering, vraagt maatwerkinzet waarbij het niet realistisch is alle inwoners te bereiken. Aanbeveling b wordt overgenomen. Voor een deel doet het college dit al. Voor het vervolg sluit het college waar mogelijk aan bij de aanstaande Wet Proactieve Dienstverlening. Reactie van het college op aanbeveling 5 Het college neemt aanbevelingen a en b over. Bij een aantal regelingen is onvoldoende duidelijk welke aspecten van inkomen of vermogen meegenomen moeten worden bij een aanvraag om de rechtmatigheid te bepalen.

Ook zijn er meer mogelijkheden voor hergebruik van informatie dan het 3

Zaaknr:1368167

college nu benut. Verdere mogelijkheden en verbeterpunten voor deze aanbevelingen betrekt het college bij het hierboven genoemde verkennend onderzoek. Wat betreft het op te stellen plan van aanpak ter opvolging van de aanbevelingen van het rekenkamerrapport, geeft het college aan om hiervoor het eigen onderzoek rondom de lokale inkomensregelingen (in de vorm van een actieplan) te willen benutten door hierin de aanbevelingen mee te nemen. FINANCIELE CONSEQUENTIES / WIJZE VAN DEKKING n.v.t. REACTIES VAN DERDE / FORMELE INSPRAAK EN ZIENSWIJZEN / COMMUNICATIE n.v.t. VOORTRAJECT n.v.t. VERVOLGTRAJECT n.v.t. RAADSCOMMISSIE Commissie SLE 31 maart 2025 BIJLAGE(N) WELKE TER KENNIS VAN DE RAAD WORDEN GEBRACHT 1. Aanbiedingsbrief Rekenkamerrapport ‘Meer bereiken’ - onderzoek naar lokale inkomensregelingen 2. Rekenkamerrapport ‘Meer bereiken’ - onderzoek naar lokale inkomensregelingen NADERE INFORMATIE / TECHNISCHE VRAGEN BIJ Mevr. drs. C.M.J. van Adrichem, k.van.adrichem@capelleaandenijssel.nl, 010-2848487

de griffier,

de burgemeester,

drs. T.A. de Mik

drs. J.J. Manusama

4

Zaaknr:1368167

Raadsbesluit De raad van de gemeente Capelle aan den IJssel; gelezen het voorstel van de voorzitter en de griffier; BESLUIT: 1. Het rekenkamerrapport ‘Meer bereiken’ – onderzoek naar lokale inkomensregelingen inclusief de daarin opgenomen volgende hoofdconclusie en drie deelconclusies voor kennisgeving aan te nemen: 1. De gemeente Capelle aan den IJssel biedt ondersteuning aan inwoners in (dreigende) armoede en een deel van de doelgroep wordt met deze ondersteuning bereikt. Tegelijkertijd kennen alle drie de onderzochte gemeenten vergelijkbare uitdagingen en heeft de gemeente Capelle aan den IJssel, net als de gemeente Barendrecht en Lansingerland, kansen om meer mensen te bereiken en mensen in (dreigende) armoede beter te ondersteunen. 2. Er is binnen de drie onderzochte gemeenten een uitgebreid aanbod aan inkomensregelingen om inwoners in (dreigende) armoede te ondersteunen. o De gemeenten benutten de mogelijkheden van de Participatiewet en Gemeentewet; 3. De drie onderzochte gemeenten sturen beperkt op de niet-financiële resultaten van lokale inkomensregelingen. o Er zijn geen concrete doelstellingen geformuleerd en het ontbreekt aan zicht op resultaten; o De gemeenten sturen wel op financiële resultaten; o Er zijn veel organisaties betrokken, maar er wordt geen samenspel georganiseerd. 4. De regelingen in de drie onderzochte gemeenten zijn onnodig ingewikkeld.

o De lokale inkomensregelingen hebben elk eigen voorwaarden, procedures en loketten; o Er is voldoende informatie, maar deze is niet voor iedereen toegankelijk; o Ondersteuning bij aanvragen is noodzakelijk; o Er is onnodige administratieve druk; o Er is onvoldoende hergebruik van informatie bij aanvragen. 2. Alle aanbevelingen aan het college van burgemeester en wethouders uit het rapport over te nemen: 1. Scherp de doelstellingen aan: a. Stel naast financiële doelen ook doelen voor het bereik van lokale inkomensregelingen; b. Weeg daarbij af wie geholpen moet worden en wat dat mag kosten; 2. Verbeter de monitoring: a. Evalueer periodiek welk deel van de doelgroep (niet) bereikt wordt met lokale inkomensregelingen; b. Evalueer periodiek of het pakket aan lokale inkomensregelingen volstaat; c. Organiseer periodieke kwalitatieve monitoring van de ervaringen van inwoners met betrekking tot lokale inkomensregelingen; 3. Regisseer samenspel met betrokken organisaties; 4. Verbeter de informatievoorziening aan inwoners; a. Stel vast wat inwoners moeten weten over lokale inkomensregelingen; b. Benader burgers proactief over de beschikbare lokale inkomensregelingen;

5

Zaaknr:1368167

5. Versimpel aanvraagprocedures; a. Stel vast welke informatie nodig is om de rechtmatigheid van een aanvraag te beoordelen; b. Maak waar mogelijk gebruik van reeds beschikbare informatie en deel deze waar nodig met andere partijen.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 14 april 2025, De griffier, de voorzitter,

6