Programmabegroting 2026-2029

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbiedingsbrief .................................................................................................................................. 3 Financiële beschouwingen .................................................................................................................. 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 6 Begroting in één oogopslag ................................................................................................................. 8 Programmaplan ....................................................................................................................................... 9 1. Wonen, werk en recreatie.............................................................................................................. 10 2. Fysieke leefomgeving .................................................................................................................... 12 3. Sociaal domein .............................................................................................................................. 16 4.

Sport, cultuur en onderwijs ............................................................................................................ 20 5. Inwoners, bestuur en veiligheid ..................................................................................................... 22 6. Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen) ............................................................... 26 Paragrafen ............................................................................................................................................. 29 Lokale Heffingen ................................................................................................................................ 30 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 37 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 46 Financiering ....................................................................................................................................... 51 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................

56 Verbonden partijen ............................................................................................................................ 62 Grondbeleid ....................................................................................................................................... 75 Wet open overheid (Woo).................................................................................................................. 77 Financiële begroting .............................................................................................................................. 78 Financiële uitgangspunten................................................................................................................. 79 Overzicht baten en lasten .................................................................................................................. 80 Overzicht van incidentele baten en lasten......................................................................................... 82 Overzicht van baten en lasten - taakvelden ...................................................................................... 88 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................

93 Meerjaren investeringsplan (MIP) ..................................................................................................... 94 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................... 96 EMU-saldo ......................................................................................................................................... 98 Arbeidsgerelateerde verplichtingen ................................................................................................... 99 Bijlagen ................................................................................................................................................ 100 Subsidies ......................................................................................................................................... 101 Beleidsindicatoren ........................................................................................................................... 102 Overzicht beleidskaders per programma ........................................................................................ 105

2

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Wij bieden u de laatste begroting van onze bestuursperiode aan. Samen met gemeenteraad en ambtelijke organisatie werkten we hard aan de toekomst van Buren. Wij zijn trots op wat we in deze bestuursperiode hebben bereikt. Goede dienstverlening aan onze inwoners is belangrijk. Volgens planning wordt in de zomer van 2026 het nieuwe gemeentehuis opgeleverd. Tegelijkertijd investeren we in de digitalisering van onze dienstverlening en onderzoeken we hoe de Omgevingsdienst Rivierenland haar dienstverlening richting inwoners kan verbeteren. Sinds 2021 ging de gemeenteraad en het college aan de slag met het toekomstprofiel van de gemeente Buren. We besteedden veel aandacht aan de bestuurlijke samenwerking. Eind 2025 stelt u het einddocument ‘actualisering toekomstoriëntatie Buren’ vast. In 2026 verwerken wij de ambities van dit profiel in onze beleidsprocessen. Aansluitend gaan we aan de slag met het uitwerken van onze visie “Echt Buren, in de kern maken we het samen mogelijk”. Dat doen we met onze kernwaarden. We werken ook aan onze fysieke leefomgeving. We gaan verder met de reconstructie van de Vogelenzangseweg en we willen onderzoeken wat nodig is om vitale sportparken in onze kernen te realiseren. Uiteraard zetten we de realisatie van het vitaal sportpark Maurik voort. De woningnood onder onze inwoners is groot.

We blijven de komende jaren betaalbare woningen voor jong en oud bouwen, in al onze kernen. Zo bereiden wij nieuwe woningbouwprojecten voor in onder andere Buren, Kerk-Avezaath, Beusichem, Maurik, Rijswijk, Ommeren, Ingen en Lienden. Daarmee leggen we de basis om in de nieuwe bestuursperiode voor alle doelgroepen passende woningen te realiseren. Daarnaast investeren we in de kracht van onze samenleving. We ondersteunen vrijwilligers, bouwen op basis van de Cultuurnota verder aan een duurzame culturele sector en versterken de samenwerking met partners rond de uitvoering van de nota Sport en Gezondheid. Verder blijft participatie en kerngericht werken een belangrijk speerpunt. We werkten vier kernagenda’s uit in samenwerking met onze kernverbinders en dorpsorganisaties. Op dit moment werken we aan een evaluatie van kerngericht werken. Op basis daarvan bepalen we de vervolgstappen. In 2026 en 2027 werken we de kernagenda’s voor de overige elf kernen uit. Tot slot willen we inwoners en organisaties blijvend betrekken bij de opgaven waar we samen voor staan. College van Burgemeester en Wethouders, Maurik, september 2025 Gemeentesecretaris

Burgemeester

H. Verhoef

H.M. Ostendorp

3

Financiële beschouwingen Inleiding Op 8 juli 2025 stelde u de kadernota 2026-2029 vast. In de inleiding van deze kadernota is aandacht besteed aan het financieel perspectief van dat moment als voorbereiding op de begroting 2026-2029. De kadernota 2026 - 2029 is gebruikt als uitgangspunt voor het opstellen van deze begroting. In de kadernota is aandacht voor de financieel onzekere tijden voor gemeenten. De effecten van het zogenaamde ravijnjaar (veroorzaakt door de mindere uitkering vanuit het Rijk) zijn minder negatief door het doorschuiven van de financiële tekorten van 2026 naar 2028. Toch blijven de zorgen bestaan. Daarnaast zorgt de demissionaire status van ons kabinet ervoor dat er weinig wijzigingen te verwachten zijn. Tegelijkertijd blijven hierdoor de onzekerheden bestaan. We wachten op de miljoenennota van het kabinet en de vertaling daarvan in vooral de septembercirculaire. Net als in voorgaande jaren is de septembercirculaire niet verwerkt in de cijfers van de begroting. We verwachten dat we bij de raadsvergadering over de begroting meer duidelijkheid hebben over de consequenties. We verwachten u een raadsinformatiebrief te kunnen presenteren over de uitkomsten van de septembercirculaire. We hebben met deze begroting, naast de uitvoering van reguliere en wettelijke taken, aandacht voor een aantal nieuwe onderwerpen.

Deze onderwerpen zijn in de kadernota genoemd en verwerkt in de begroting 2026-2029. Met het vaststellen van de begroting geeft u het college de opdracht om het gepresenteerde beleid voor de komende periode uit te voeren. De investeringen zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsplan. We zijn blij u een structureel sluitende begroting te kunnen aanbieden waarbij we nu de vruchten plukken van het reeds eerder ingezette financieel beleid, waarbij de ombuigingen van destijds nu zorgen voor een solide financiële basis. We zijn ook blij het beleid te kunnen voortzetten ten aanzien van de heffingen, waarbij behoudends de indexering, belastingverhoging niet nodig is. We bereiden ons met deze begroting voor op een groei met bescheiden bruis. Onze weerstandscapaciteit is daarbij met 2,13 uitstekend. Ook onze eigen vermogenspositie is eind 2026, met een geplande omvang van circa 9 miljoen, gezond te noemen. Financieel meerjarenperspectief Als gemeente zijn we verplicht een begroting vast te stellen waarin de inkomsten en uitgaven structureel en materieel in evenwicht zijn. Dit betekent dat het saldo van de begroting 2026 - en als dat niet lukt, in ieder geval de laatste jaarschijf 2029 - na correctie van incidentele baten en lasten positief moet zijn. Met deze begroting kunnen we constateren dat we daaraan voldoen.

Onderstaand ziet u een overzicht van de ontwikkeling van het meerjarenperspectief sinds de behandeling van de kadernota. Bij de mutaties maken we onderscheid tussen financieel technische wijzigingen, wettelijke of noodzakelijke wijzigingen en overige wijzigingen. We zijn blij u een sluitende meerjarenbegroting 2026-2029 te presenteren voor alle vier de jaarschijven, als het gaat om het financieel perspectief na correcties voor incidentele baten en lasten. Zoals eerder genoemd, plukken we nu de vruchten van het eerder vastgestelde ombuigingsprogramma. Ten opzichte van de kadernota 2026 zien we meerdere verschillen, deze staan in de tabel met de belangrijkste financiële ontwikkelingen. Het proces van begroten houdt in dat we de bestaande en nieuw aangevraagde middelen nog een keer bekijken om te bepalen of bijstelling nodig is. De grootste mutatie komt door de verwerking van de vastgestelde nota overhead. Deze nota geeft aan hoe we de overhead in onze gemeente moeten toepassen. Na langere tijd zonder actieve grondexploitaties, heeft de raad eind 2024 twee nieuwe grondexploitaties vastgesteld. De nota overhead maakt duidelijk hoe de overhead aan deze grondexploitaties wordt toegerekend. Dit leidt tot een kostentoerekening over verschillende onderdelen, waaronder de grondexploitaties, wat een voordeel oplevert voor het begrotingssaldo.

De overhead wordt zoals gebruikelijk ook toegerekend aan de leges en de heffingen. 4

Exploitatie (bedragen * 1.000 euro) - = nadeel + = voordeel Saldo na kadernota 2026-2029 Mutaties begroting Financieel technisch Wettelijk noodzakelijk Overig Saldo begroting 2026-2029

Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 -1.216 445 -864 -193 964 905 465 357 1.774 1.540 1.145 1.038 -635 -635 -635 -635 -175 0 -45 -46 -252 1.350 -399 164

Belangrijkste financiële ontwikkelingen Exploitatie

Begroting Begroting Begroting Begroting

(bedragen x €1.000)

2026

2027

2028

2029

Financieel technisch Mei circulaire 2025 Algemene uitkering Toerekenen overhead aan grondexploitaties Rente langlopende lening Kosten toerekening taakveld begraafplaatsen Herverdeling gemeentelijke bijdrage VRGZ

288 490 669 132 195 0

159 405 691 114 58 113

-70 681 336 20 58 120

12 678 188 -44 58 146

Totaal financieel technisch

1.774

1.540

1.145

1.038

Wettelijk / noodzakelijk Nieuwkomers (DVO Wet inburgering) Personeelslasten trede stijging Bijstellen budgetten Jeugd

-118 -201 -316

-118 -201 -316

-118 -201 -316

-118 -201 -316

Totaal wettelijk / noodzakelijk

-635

-635

-635

-635

Overig Personeelslasten (onder andere voor langdurig niet inzetbaar personeel) Diverse aanpassingen onder de ≤ € 100.000

-194 19

-47 47

-65 20

-65 19

Totaal Overig

-175

0

-45

-46

Mutaties begroting 2026

964

905

465

357

Structureel meerjarenperspectief Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet ziet de gemeenteraad erop toe dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Met structureel evenwicht bedoelen we dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met reëel evenwicht bedoelen we dat de geraamde baten en lasten in de begroting en de meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Het structureel meerjarenperspectief is het toetsingskader dat de provincie gebruikt. De begroting 2026 laat een positief beeld zien. Dan is repressief toezicht van toepassing. De meerjarenbegroting is voor alle vier de jaren sluitend. Financieel meerjarenperspectief (bedragen x € 1.000) Saldo na Kadernota 2026 Mutaties begroting 2026 (inclusief meicirculaire) Geraamd saldo (meerjaren)begroting 2026-2029 Correctie voor incidentele lasten Correctie voor incidentele baten Structureel resultaat begroting 2026

5

Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 -1.216 445 -864 -193 964 905 465 357 -252 1.350 -399 164 5.533 965 896 719 4.188 681 482 619 1.093 1.634 15 264

Leeswijzer Inleiding In de financiële beschouwingen leest u op hoofdlijnen een uitwerking van het financieel perspectief van de gemeente Buren. Wilt u meer verdiepende informatie, dan kunt u doorklikken naar het programmaplan. In de begroting in één oogopslag is de financiële informatie uit de bijgestelde begroting 2025 opgenomen (stand midden 2025). De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting is opgebouwd uit de verschillende programma's en de paragrafen. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheeraspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De financiële begroting gaat in op de financiële positie van onze gemeente. De begroting hebben wij ingericht volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de aandachtspunten van de provincie Gelderland. In de begroting geven we financiële gegevens meestal in duizenden euro's weer. We geven dit aan in de betreffende tabellen. Vanwege afronding (op duizendtallen) is er soms optisch sprake van een klein verschil van 1 of 2. Aangezien de meeste tabellen direct vanuit ons financiële systeem worden ingeladen is dat niet te voorkomen.

Met deze opzet bieden wij u een hulpmiddel om de kaderstellende rol te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. Jaarlijks kijken we naar de informatiewaarde voor u als raad. Dat doen we samen met de auditcommissie. Programma's Een programma is een samenhangend geheel van taakvelden en daarbinnen activiteiten. In de begroting is het programma het niveau waarop u de budgetten autoriseert. U bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd in de verplichte taakvelden. Per programma gaan wij in op de drie W-vragen: Wat willen wij bereiken? Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen nemen we op in één tabel. Hierin maken wij onderscheid tussen doelen en acties. De nummers van de doelen en acties corresponderen met de nummers van afspraken uit het coalitieakkoord. Deze ontwikkelingen gaan over nieuwe externe ontwikkelingen, te behalen resultaten en uit te voeren activiteiten. Wat gaan we daarvoor doen? Wat we gaan doen in 2026 staat per programma in de tabel "Wat willen we bereiken?". Het gaat om de in 2026 uit te voeren activiteiten die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen. We namen de genoemde activiteiten over uit het “Uitvoeringsprogramma coalitieakkoord gemeente Buren 2022- 2026” en de kadernota 2026. In enkele gevallen actualiseerden we de activiteiten naar de huidige situatie.

De formulering wijkt in die gevallen iets af van de oorspronkelijke teksten in het uitvoeringsprogramma. Verder nemen wij een verwijzing op naar de verbonden partijen die een deel van onze taken uitvoerden. In de paragraaf verbonden partijen staat alle relevante informatie. Wat gaat het kosten? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's samen met de afwijkingen vergeleken met de huidige meerjarenbegroting. De begroting bestaat uit de onderstaande zes programma’s:  Wonen, werk en recreatie  Fysieke leefomgeving  Sociaal domein  Sport, cultuur en onderwijs  Inwoners, bestuur en veiligheid  Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen)

6

Paragrafen Naast de programma's is het verplicht om acht paragrafen in de jaarstukken op te nemen. De informatie over deze onderwerpen is vaak versnipperd in de begroting opgenomen. Het doel van een paragraaf is om deze informatie gebundeld aan te bieden. De onderwerpen van de paragrafen zijn onder andere belangrijk voor het vergroten van het inzicht in onze financiële positie en het risicoprofiel. Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn onderstaande paragrafen verplicht:  Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen over ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is, de kostendekkendheid en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten.  Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van onze gemeente. Het geeft aan in welke mate wij in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren wij hier de verplichte financiële kengetallen.  Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting.

 Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van Treasury.  Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de interne processen die wij uitvoeren om op programmaniveau de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen communicatie, informatieveiligheid, informatievoorziening en automatisering, inkoop en aanbesteding, huisvesting en facilitaire zaken, personeel en organisatie, planning, controle en financiën, griffie en de rekenkamer.  Verbonden partijen Een gemeente werkt vaak samen met andere partijen om doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm is, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen, activiteiten, risico's en de gemeentelijke bijdragen nader toe.  Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische zaken.  Wet Open Overheid De Wet open overheid is 1 mei 2022 in werking getreden. Deze wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken. In deze paragraaf geven we de stand van zaken weer.

Financiële begroting In dit hoofdstuk schetsen wij de autorisatie, kaders en uitgangspunten, financiële ontwikkelingen en het financieel meerjarenbeeld voor de komende jaren. Ook hebben wij hier de verplichte onderdelen als het overzicht van baten en lasten naar taakvelden, het overzicht van de overhead, het overzicht van incidentele baten en lasten, de balans en het EMU-saldo opgenomen. Bijlagen In de bijlagen bieden we inzicht in het overzicht met subsidies, de (verplichte) beleidsindicatoren en het beleidskader per programma.

7

Begroting in één oogopslag

8

Programmaplan

9

1. Wonen, werk en recreatie Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden wonen, bedrijvigheid, werkgelegenheid, recreatie en toerisme. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Het zijn van een aantrekkelijke levendige gemeente om in te wonen, werken en recreëren. Ontwikkelingen Economie, ondernemersklimaat en bedrijfsleven We voeren de economische doelstellingen uit de Nota Economie uit met externe partners. We bouwen een goed netwerk op met onze lokale ondernemers en brengen bijvoorbeeld een nieuwsbrief uit en gaan regelmatig op werkbezoek. We zetten regionaal stappen in trajecten, zoals het Laanboompact, het Fruitpact, Bureau Toerisme, VNO/NCW, lokale ondernemersverenigingen, Recreatiestichting Uit®waarde en Regio Rivierenland. De nadruk ligt op kennisdeling, netwerkvorming en het stimuleren van economische ontwikkeling. In dit verband zijn al concrete resultaten geboekt en verdere initiatieven gepland. In de loop van 2026 leveren we een geactualiseerde versie van de Nota Economie op. We beschrijven daarbij de nieuwste economische ontwikkelingen, veranderende omstandigheden en de recent afgeronde evaluatie. Het geactualiseerde Regionaal Programma Werklocaties (RPW) draagt bij aan de borging van de ruimte voor de lokale economie en de ontwikkeling daarvan op de bedrijventerreinen. Recreatie en toerisme Het uitvoeringsprogramma voor recreatie en toerisme is vastgesteld.

Op basis van de opgaven uit de visie recreatie en toerisme werken we aan activiteiten, zodat we flexibel kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen en kansen in het vrijetijdsaanbod. Samen met Stichting Toeristisch Platform Buren en de verbonden ondernemers geven we hier invulling aan. Voorbeelden hiervan zijn:  de ontwikkeling van routes;  het stimuleren van verblijfsrecreatie en evenementen;  de samenwerking tussen toeristische ondernemers en;  de actieve promotie van onze gemeente. Het is belangrijk dat we het recreatieaanbod goed afstemmen op de lokale behoefte van onze inwoners. Wonen We werken aan de realisatie van 1.800 nieuwbouwwoningen in de periode 2025 t/m 2034, zoals opgenomen in de Woondeal. Een deel hiervan (600) wordt in de huidige coalitieperiode in plannen omgezet. We zorgen ervoor dat de woningen in de juiste prijsklasses worden gerealiseerd. We jagen locaties aan en we ontwikkelen ook zelf enkele locaties. We monitoren de ontwikkelingen op wonen en kijken waar actie nodig is om belemmeringen weg te halen. We houden inwoners actief op de hoogte van de voortgang. We stellen een volkshuisvestigingsprogramma op, die voldoet aan het kader van de Wet versterking regie volkshuisvesting. Daarin staan de afspraken uit de woondeal en de opgaven die we hebben op het gebied van wonen en zorg en de huisvesting van verschillende doelgroepen.

10

Wat willen we & wat doen we? Uitvoeringsprogramma Wat willen we?

Wat doen we?

4.1 In de komende vier jaar zijn er minimaal 600 wooneenheden gerealiseerd of in realisatie.

We jagen plannen aan die passen binnen ons woonprogramma en bij de ambtelijke capaciteit om hiermee een continue bouwstroom te realiseren.

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

Eén omgevingsplan maken voor het hele grondgebied van de gemeente.

In de routekaart leggen we vast hoe en binnen welke termijn we komen tot één omgevingsplan voor de hele gemeente. In 2023 zijn we gestart met het omgevingsplan deelgebied buitengebied. De gemeenteraad stelde in 2025 de Nota van uitgangspunten en het participatieplan vast. Wij leggen in 2026 het ontwerp omgevingsplan deelgebied buitengebied ter inzage.

Omgevingsprogramma's

We gaan aan de slag met diverse omgevingsprogramma's. Na de zomer 2025 starten we met het omgevingsprogramma Eiland van Maurik. De gemeenteraad stelt in 2026 het omgevingsprogramma vast.

Verbonden partijen Omgevingsdienst Rivierenland en Regio Rivierenland

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029

375 407 368 7.021 986 9.157

67 410 344 1.455 1.283 3.559

67 460 176 8.566 1.824 11.093

67 510 125 10.100 1.874 12.676

67 560 125 4.310 1.874 6.936

67 560 125 6.656 1.874 9.282

165 323 174 1.323 7.087 3.587 12.659 -3.503

196 3 183 1.698 1.529 3.957 7.566 -4.008

206 15 193 1.393 8.618 3.862 14.287 -3.194

206 15 193 1.250 9.590 3.865 15.119 -2.444

206 15 193 1.250 3.973 3.814 9.451 -2.516

206 15 193 1.250 6.117 3.814 11.595 -2.314

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten' Mutaties na kadernota Geen mutaties.

11

2. Fysieke leefomgeving Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, zoals verkeer, milieu, groen, duurzaamheid en afval. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Een schone, hele, veilige en toekomstbestendige functionele leefomgeving, waar het prettig wonen en leven is. Ontwikkelingen Onderhoud Wegen Het nieuwe IBOR-plan is op 30 september 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. In dit plan staan de nieuwe kwaliteitsafspraken voor onze leefomgeving. Het uitgangspunt blijft kwaliteitsniveau "Basis". Daarnaast anticiperen we waar mogelijk op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van hergebruik, energiereductie en bevordering van de biodiversiteit. We werken zo integraal mogelijk. We maken werk met werk en proberen kapitaalvernietiging te voorkomen. We voldoen hiermee aan de wens van bewoners voor integrale aanpak en participatie. We stellen geld beschikbaar voor het klein onderhoud van wegen. We storten jaarlijks geld in de voorziening voor het periodiek groot onderhoud. Biodiversiteit en landschap Biodiversiteit blijft een belangrijk thema. We geven in 2026 uitvoering aan het vastgestelde basisscenario. Daarnaast evalueren we de subsidie Landschap en Biodiversiteit 2020–2024 en het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). We voeren een onderzoek uit naar weidevogelbeheer.

In 2026 ontvangen we hiervan de resultaten. Duurzaamheid Warmtetransitie In 2026 gaan we verder met de uitvoering van het geactualiseerde warmteplan 2024-2026. Daarin staan ambities voor duurzaam verwarmen zonder aardgas. In 2026 werken we aan de ontwikkeling van Maurik en zetten we samen met inwoners de eerste stappen om een plan te maken voor een warmtenet in Beusichem. In 2026 pakken we de ontwikkeling van het warmteprogramma op. Dit is een verplicht programma onder de Omgevingswet en moet vóór 31 december 2026 zijn vastgesteld. Opwekken van duurzame energie We halen het gestelde doel uit de Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) uit lopende projecten voor de opwek van zonnevelden. We besteden veel tijd aan de ontwikkeling zon op dak. We gaan in 2026 door met het actieplan zon op dak. We leggen de focus op een informatiecampagne om verschillende doelgroepen op de voordelen van zonnepanelen te wijzen. Hiermee anticiperen we op het landelijke besluit om de salderingsregeling per 1 januari 2027 af te schaffen. We komen met visie en regels voor een aantal mogelijkheden om energie op te slaan, zoals een batterij. We pakken het probleem van netcongestie in onze gemeente aan. We richten onze aandacht op het ontwikkelen van een nieuw, meer decentraal energiesysteem. In 2026 gaan we starten met een evaluatie van het zon- en windbeleid.

Klimaatadaptatie Wateroverlast, hitte en droogte zorgen in verschillende gebieden steeds vaker voor schade. We gaan in 2026 onderzoeken hoe we bedrijventerreinen beter bestand maken tegen klimaatverandering. Dit mogelijk in combinatie met de regiodeal. Onze woonopgave voeren we uit met aandacht voor klimaatbestendig bouwen. We gaan verder met de stimuleringsregeling klimaat adaptieve maatregelen voor particulieren. Als die regeling goed loopt, willen we die verlengen. Daarnaast blijven we lokale/particuliere klimaat adaptieve initiatieven ondersteunen. 12

Circulaire economie We gaan door met de uitvoering van het beleidsplan circulaire economie. In 2025 is de circulaire nulmeting afgerond. We onderzochten in hoeverre de organisatie circulair werkt en welke verbeteringen er zijn. Een voorbeeld is circulair inkopen. We komen in 2026 met een plan van aanpak. In 2026 werken we regionaal samen op de volgende thema's: bouw, infrastructuur en de energietransitie.

Wat willen we & wat doen we Kadernota 2026 Wat willen we?

Wat doen we?

Speeltuinen beleid De transitie van speeltuinen naar speel- en beweegtuinen onder een koepel (onderdeel van de Burense Sport Coöperatie) waarin de verenigingen gaan samenwerken, is door de verenigingen en de BSC ingezet. Doel van de transitie is een inhoudelijke verbreding van het aanbod van de speeltuinen naar speel- en beweegtuinen (waarvoor een investeringsfonds van € 275.000 beschikbaar is), maar ook een bundeling van krachten in beheer en onderhoud. Daarnaast kunnen (besturen van) de verenigingen door de samenwerking beter zorgdragen voor continuïteit omdat zij door de koepelsamenwerking deels ontzorgd worden. Tot en met 2025 is er structureel € 56.000 per jaar beschikbaar voor basisonderhoud vanuit de gemeente. Dat is onvoldoende om het onderhoudsniveau van alle speeltuinen op eenzelfde niveau te kunnen brengen omdat een aantal speeltuinen achterstallig onderhoud kent. Aangezien er (nog) onvoldoende cijfermatige onderbouwing beschikbaar is voor de structurele onderhoudskosten, is voor 2026 een eenmalige verhoging opgenomen van € 44.000. Na de evaluatie in 2026 komt er een cijfermatige onderbouwing voor de benodigde structurele onderhoudskosten. Die worden opgenomen in de kadernota 2027 Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De gemeente Buren beheert een groot areaal openbare ruimte.

Op het moment van schrijven werken we aan een nieuw Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR). In het nieuwe IBOR staat de ambitie voor de openbare ruimte en hoe de uitwerking hiervan is voor de verschillende onderdelen, zoals wegen, riolering en openbare verlichting. Het huidige voorgestelde ambitieniveau is om de openbare ruimte te onderhouden op één kwaliteitsniveau B(asis). De nieuwe structurele onderhoudskosten zijn berekend op basis van prijspeil 2025, zoals opgenomen in de kadernota 2026. De gemeenteraad moet de IBOR met daarin de kwaliteitsambitie nog definitief vaststellen (naar verwachting de raad van september 2025).

Speeltuinen beleid De inzet is gericht op het zoveel mogelijk op een gelijkwaardig onderhoudsniveau brengen van de verschillende speeltuinen. Zo kan de samenwerking en doorontwikkeling naar speel- en beweegtuinen binnen de koepelsamenwerking vanuit gelijkwaardigheid gestart worden.

13

Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) We beheren de openbare ruimte op een integrale manier, volgens een vastgestelde kwaliteitsambitie. We leggen dit vast in het nieuwe Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte. Dit plan werd 30 september 2025 door de gemeenteraad vastgesteld.

In de oordeelsvormende raad van 4 maart 2025 sprak de raad zich uit over het kwaliteitsniveau A voor het onderhoudsniveau van de begraafplaatsen. In het nieuwe IBOR willen we ook de begraafplaatsen op kwaliteitsniveau B laten onderhouden door de uitvoerende partijen. Storting in voorziening onderhoud begraafplaatsen In de gemeente Buren zijn veel graven waarvoor het onderhoud in het verleden is afgekocht. Daardoor leveren de huidige opbrengsten uit de begraafrechten niet genoeg op om alle onderhoudskosten van de begraafplaatsen te dekken. De BBV zegt dat een voorziening niet negatief mag zijn. In 2023 hebben we € 169.000 extra in de voorziening gestort om deze op nul uit te laten komen. Ook in 2024 en 2025 is respectievelijk € 215.000 en € 190.000 in de voorziening gestort of begroot te storten.

Storting in voorziening onderhoud begraafplaatsen We werken aan een raadsvoorstel om via maatregelen de voorziening afkoop onderhoud begraafplaatsen positief te houden. Bijvoorbeeld door tarieven te verhogen, te kiezen voor een lager onderhoudsniveau, structureel een bijdrage te doen uit de algemene middelen of een combinatie van genoemde maatregelen. Het raadsvoorstel staat gepland voor eind 2025. We zorgen dat de voorziening zonder aanpassing van het huidige beleid positief blijft. In 2026 storten we € 215.000 uit de algemene middelen in de voorziening afkoop onderhoud begraafplaatsen.

Uitvoeringsprogramma Wat willen we?

Wat doen we?

4.4 We investeren in duurzame energie, vooral via zonnepanelen en innovatieve projecten. We leveren bij een komend RES-bod geen extra landbouwgrond in.

We voeren de opgave van ons RES-bod 1.0 uit (25 ha ‘zon op dak’ en 55 ha zonnevelden). We voeren duurzame initiatieven versneld uit. We staan open voor en stimuleren lokale initiatieven voor kleine en innovatieve ontwikkelingen van onze inwoners en bedrijven, waaronder ‘Local4Local’ initiatieven.

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

Rehabiliteren Vogelenzangseweg (buiten de bebouwde kom)

In 2026 staat de Vogelenzangseweg, gedeelte N320 – Bloembosweg, op de planning voor rehabilitatie. Wij vervangen de fundering en de asfaltverharding inclusief versteviging van de bermen. Dit is een wegvak van ongeveer 2 kilometer. We voeren dit project integraal uit en besteden veel tijd aan participatie. Voor de Vogelenzangseweg in Lienden (vanaf de rotonde N320 tot aan de Voorstraat) stellen we een schetsontwerp op. Dit schetsontwerp bestaat uit verkeerskundige maatregelen (aanpassen wegprofiel) en waterbeheersingsmaatregelen (watergangen). Hiervoor is intensief overleg (participatie) gevoerd met omwonenden/belanghebbenden.

Project Vogelenzangseweg

14

In 2026 werken we dit schetsontwerp verder uit en passen we het omgevingsplan aan (planologische maatregel). Ook kopen we gronden aan (op basis van minnelijke grondverwerving) en voeren we een herijking uit van het beschikbare budget. Zodra er voldoende inzicht is in het ontwerp en de hiermee samenhangende grondverwervingskosten, komen we met een voorstel richting de raad.

Verbonden partijen Avri

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal baten Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar .groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 574 2 16

654 1 16

528 10 16

528 10 16

528 10 16

528 10 16

192

65

25

25

25

25

3.268 3.626 1.530 604 9.812

3.581 3.892 2.034 387 10.630

3.564 4.083 486 534 9.246

3.668 4.083 486 399 9.215

3.708 4.083 486 399 9.255

3.763 4.083 486 399 9.310

5.766 5 2

6.093 6 2

6.720 6 2

6.734 6 2

6.956 6 2

7.053 6 2

2.735

3.644

3.843

3.801

3.762

3.758

2.809 3.263 2.198 953 17.731 -7.917

2.889 3.526 2.845 760 19.765 -9.135

2.910 3.717 1.254 733 19.185 -9.940

3.000 3.717 1.258 520 19.038 -9.824

3.042 3.717 1.258 522 19.265 -10.011

3.096 3.717 1.258 522 19.412 -10.102

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen + is een voordeel / - is een nadeel Bedragen x €1.000 Diverse correcties < € 50.000

Begroting 2026 -9

15

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-9

-9

-9

3. Sociaal domein Omschrijving In Buren willen we dat iedereen mee kan en mag doen, ongeacht leeftijd, inkomen, afkomst of beperking. We richten ons daarom op het versterken van de sociale basis van onze inwoners: een zinvolle dagbesteding, een gezonde leefstijl en een sterk netwerk. Onze inwoners zijn daardoor beter in staat om zelf of met behulp van hun netwerk problemen op te lossen. Waar het inwoners niet zelf lukt, bieden wij vanuit het Sociaal Domein passende hulp en ondersteuning. Dat doen wij onder andere vanuit de drie wetten aan de basis van het Sociaal Domein: de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Wat willen we (hoofddoelstelling)? We willen dat onze inwoners de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Dat moet voor zowel ons als voor de inwoner tegen aanvaardbare kosten uitgevoerd worden. Ontwikkelingen De stijging van de kosten voor jeugdzorg en de vergrijzing zijn de grootste uitdagingen waar we mee te maken hebben. En daarmee het grip houden op de open einde regelingen van Wmo, jeugdhulp, jeugdzorg en leerlingenvervoer. Door gerichte preventieve instrumenten en diensten houden we de kosten beheersbaar. We kunnen een stijging op de kosten voor jeugdzorg er niet volledig mee voorkomen.

Wat willen we & wat doen we? Kadernota 2026 Wat willen we? Regionale uitvoeringsagenda Jeugdhulp In lijn met de implementatie van de Hervormingsagenda Jeugdzorg, de aanwijzingsbrief vanuit het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) en de vastgestelde Regiovisie Jeugdhulp Rivierenland (2024), is het belangrijk om een integrale regionale uitvoeringsagenda Jeugdhulp Rivierenland op te stellen. Deze agenda heeft als doel een samenhangende en duurzame aanpak te realiseren binnen de regionale netwerken, en krijgt een looptijd van drie jaar. Het opstellen van deze agenda vraag om tijdelijk extra middelen van iedere gemeente binnen de samenwerkingsovereenkomst.

Digitalisering sociaal domein Als onderdeel van de basis op orde en in het verlengde daarvan ook in het I-plan is de digitalisering van het sociaal domein opgenomen. Binnen het sociaal domein wordt nu nog gewerkt met deels papieren dossiers die steeds ingescand moeten worden. Thuis werken is hierdoor voor een deel van de medewerkers niet mogelijk. Ook wordt binnen de uitvoering gewerkt met verschillende systemen waardoor integraal werken bemoeilijkt wordt. We willen toewerken naar één systeem waarin alle uitvoering wordt geregistreerd. 16

Wat gaan we doen? Regionale uitvoeringsagenda Jeugdhulp De volgende vier stappen zetten wij in elk geval om te komen tot een integrale regionale uitvoeringsagenda Jeugdhulp Rivierenland:  Doorontwikkeling: Samenwerkingsovereenkomst (SOK) / gemeenschappelijke regeling jeugd (Wgr): Het uitgangspunt is dat voor 1 januari 2027 de regionale samenwerking verandert in een vorm die past bij de Wgr.  Programmateam: We stellen een werkbudget beschikbaar voor het programmateam om de plannen verder uit te werken en uit te voeren.   Inkoopstrategie: We voeren een impactanalyse en evaluatie uit van de huidige inkoopstrategie.   Inkoopprocedures: we bereiden in 2026 inkoopprocedures voor onder andere het leerlingenvervoer. Digitalisering sociaal domein De voorbereiding en aanbesteding vindt in 2025 plaats en de implementatie in 2026, zodat per januari 2027 het nieuwe systeem operationeel is. De implementatie brengt eenmalige kosten met zich mee. Daarnaast zijn de licentiekosten voor het nieuwe, integrale systeem hoger dan de kosten van de losse, verouderde systemen die we nu gebruiken. De totale kosten zijn ingeschat op basis van een marktconsultatie en zijn gecorrigeerd met de licentiekosten die we op dit moment betalen voor de bestaande systemen.

JGZ 0-4 jarigen naar GGD Santé partners stopt eind 2025 met de uitvoering van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor 0 – 4jarigen omdat dit niet langer past bij hun kerntaken. Na zorgvuldige regionale afstemming is besloten deze wettelijke voorziening per 1 januari onder te brengen bij de GGD. Het gaat hier onder meer om de consultatiebureaus, de uitvoering van de vaccinatieprogramma’s en huisbezoeken bij pasgeborenen. De kosten die de GGD in rekening brengt voor de JGZ 0 – 4 liggen echter hoger dan voorheen bij Santé partners. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat de GGD onder een andere CAO valt en de salarissen bij de GGD hoger liggen dan bij Santé. Naar verwachting ontstaan er na harmonisatie met de jeugdgezondheidszorg van de andere gemeenten binnen de GR GGD Gelderland Zuid wel schaalvoordelen, die een kosten dempend effect zullen hebben. Toch blijven de structurele kosten onvermijdelijk vanwege de wettelijke verplichting.

JGZ 0-4 jarigen naar GGD Uitvoering van de wettelijke taak met betrekking tot de Jeugdgezondheidszorg voor 0 – 4 jarigen. Hoewel de kosten iets stijgen, zijn er voordelen aan de overdracht naar de GGD:  Er is geen overdracht van informatie nodig, omdat de zorg voor 0-18 jaar bij één partij is ondergebracht.  Verbinding van JGZ met andere onderdelen van de GGD zoals onderzoek en preventie.   Geen kosten voor aanbesteding/jaarlijkse subsidieverstrekking.

Uitvoeringsprogramma Wat willen we? 5.2 Preventie blijft het uitgangspunt binnen he sociaal domein. We gaan door op de ingeslagen ‘preventieve weg’ en blijven de gemeenteraad actief informeren over het resultaat van onze preventieaanpak.

Wat doen we? We monitoren en informeren over de resultaten die onze preventieaanpak en de transformatie sociaal domein opleveren. Als onderdeel van de informatievoorziening over het transformatieprogramma voorzien we jaarlijks in een preventieplan. Hiermee verantwoorden we welke preventieve activiteiten gefinancierd worden vanuit het preventiebudget.

Overig De eerste vier punten komen uit het transformatieprogramma sociaal domein. De uitwerking van deze punten is te vinden in hoofdstuk 4 van het programma. Het laatste punt is toegevoegd om de uitvoering van het vrijwilligersbeleid verder te duiden. Wat willen we? Inzet op preventie

Wat gaan we doen? We gaan door op de weg die we in 2025 hebben ingezet: meer onderlinge samenhang en gerichtere inzet van de verschillende preventieve programma's die voortkomen uit het GALA, IZA en AZWA. In 2026 werken we aan meer collectieve ondersteuning in plaats van individuele ondersteuning. Voor 2026 zijn verdere versteviging van de contacten met onze samenwerkingspartners en effectievere overlegstructuren een speerpunt. Een voorbeeld hiervan is het integraal netwerk overleg waar we partners structureel ontmoeten en inhoudelijk trends en ontwikkelingen bespreken. We gaan door op de ingezette weg: we maken afspraken met alle subsidie- en inkooppartners over te behalen prestaties en monitoren daarop. In 2026 starten hiermee en in 2027 werken we met alle partners op deze manier.

Doorontwikkeling sociaal team

Samenwerking partners

Opdrachtgeverschap

17

Uitvoering vrijwilligersbeleid

We geven uitvoering aan het vrijwilligersbeleid en ondersteunen onze vrijwilligers beter. Dit doen we door het organiseren en lanceren van:  een vrijwilligersdag als waardering voor de inzet;  het platform vrijwillige inzet;  trainingen en scholingen en;  netwerkbijeenkomsten over inhoudelijke onderwerpen.

Verbonden partijen GGD en Werkzaak

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.60 Hulpmiddelen en diensten 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatschappelijke-en vrouwenopvang Wmo 7.1 Volksgezondheid Totaal baten Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. Wmo 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorz. Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) 6.713 Dagbesteding (Wmo) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB Wmo 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatschappelijke-en vrouwenopvang .Wmo 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid Wmo 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid Taakveld met vervallen kostenplaatsen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 5.249 112 5.244 31 206 149

5.316 0 4.824 226 170 142

3.913 0 4.429 90 176 122

572 0 4.429 175 176 122

572 0 4.429 186 176 122

572 0 4.429

233

203

203

203

203

203

283 11.525

237 11.118

183 9.116

28 5.705

0 5.688

0 5.502

4.912 0 327

8.489 73 377

6.146 113 424

2.670 73 356

2.663 73 356

2.663 73 356

570

469

449

449

449

449

6.451 2.200 555 1.156 2.251 1.937 0

6.144 2.355 560 1.191 2.601 1.430 619

6.111 2.228 537 1.153 2.576 1.448 653

5.981 2.236 535 1.224 2.576 1.448 654

5.981 2.170 535 1.161 2.576 1.448 654

5.981 1.913 535 1.161 2.576 1.448 654

0

136

185

185

185

185

5.966 0 0 0 0 0 0 54

123 4.740 487 2.025 250 180 320 212

105 5.139 274 2.200 250 172 245 182

105 5.140 275 2.200 250 172 245 182

105 5.140 275 2.200 250 172 245 182

105 5.140 275 2.200 250 172 245 182

195

255

262

262

262

262

664 0 0 0 1.693 4.119 33.050 -21.526

671 69 191 324 1.987 0 36.278 -25.159

607 87 405 412 1.810 0 34.173 -25.057

607 88 328 418 1.656 0 30.315 -24.611

607 88 328 418 1.623 0 30.146 -24.458

607 88 328 400 1.623 0 29.871 -24.369

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

18

176 122

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen Begroting Begroting Begroting Begroting + is een voordeel / - is een nadeel 2026 2027 2028 2029 Bedragen x €1.000 Wettelijk / noodzakelijke wijzigingen Wet inburgering -118 -118 -118 -118 Sinds 2012 voeren we de wet inburgering regionaal uit. De kosten zijn de afgelopen jaren opgelopen door een stijging van het aantal statushouders en een vermindering van het aantal gemeenten dat dit samen met ons uitvoert. We worden hiervoor door het Rijk gecompenseerd in de algemene uitkering. De stijging van de algemene uitkering is verwerkt in programma 6 van de begroting. Actualisatie budgetten jeugd -316 -316 -316 -316 De uitgaven binnen de jeugdhulp vanaf 2024 zijn toegenomen, onder andere door een stijging van de complexiteit van de zorg. Het aantal cliënten stabiliseert of neemt licht af, maar de gemiddelde kosten per cliënt stijgen doordat vaker zwaardere en meer intensieve trajecten nodig zijn. Vooral binnen jeugdbescherming, pleegzorg, dagbehandeling en gezinsgerichte begeleiding zien we dit terug. Tegelijkertijd nemen de kosten voor jeugdreclassering en crisisinterventies af. Door tijdig intensievere vormen van hulp in te zetten worden escalaties deels voorkomen. Dit leidt wel tot hogere gemiddelde uitgaven op jeugdhulp. Diverse correcties < € 50.000 -61 -61 -61 -61

19

4. Sport, cultuur en onderwijs Omschrijving Dit programma gaat over de beleidsvelden sport, kunst en cultuur, het accommodatiebeleid, leesstimulering en onderwijs. Wat willen we (hoofddoelstelling)? We willen een gemeente zijn waar inwoners voldoende mogelijkheden hebben om:  onderwijs te volgen;  te sporten en te bewegen; en  culturele activiteiten bij te wonen. Ontwikkelingen Vitaal Sportpark Maurik In 2026 wordt het Vitaal Sportpark Maurik verder gerealiseerd. Naast de bestaande sporthal komt een nieuwe speel- en beweegplek voor zowel de verenigingen op het sportpark als voor de bewoners uit Maurik en omstreken. Daarmee krijgt de beweegroute door Oosterweyden een eindpunt op het Vitaal Sportpark en krijgt Maurik er een sportieve recreatieplek bij. Het Vitaal Sportpark draagt bij aan de speerpunten vanuit het Sociaal Domein, waarbij wordt ingezet op een vitale en gezonde leefomgeving. In 2025 is een quickscan uitgevoerd, om kansen en mogelijkheden in kaart te brengen om ook in andere kernen te komen tot een vitale en gezonde leefomgeving. In 2026 pakken we de quick wins op: projecten die met relatief weinig financiële middelen eenvoudig te realiseren zijn. Sport- en speelplekken worden door beweegroutes met elkaar verbonden. De quickscan geeft ook inzicht in de kansrijke projecten voor de middellange en lange termijn, inclusief financiële indicatie.

Bibliotheek De bibliotheek onderzoekt de mogelijkheden om meer contactpunten te realiseren in de kernen. Naast de vaste locatie in Lienden komen er enkele zelfservicepunten en peuterkasten (kasten met boeken specifiek voor peuters) verspreid over de kernen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid voor een vaste locatie in Maurik.

Wat willen we & wat doen we? Kadernota 2026 Wat willen we?

Wat doen we?

Cultuurbeleid Met de nota cultuurbeleid, die de raad op 22 april heeft vastgesteld, is – in lijn met het amendement van 30 januari 2024 – een uitgebreider cultuurprogramma uitgewerkt. Dit programma zorgt voor verbreding en verdieping van het beleid op het gebied van erfgoedbehoud, cultuurparticipatie en cultuureducatie. Ook worden programma’s tegen laaggeletterdheid en ter bevordering van lezen hierin geborgd.

Cultuurbeleid We geven uitvoering aan de vastgestelde cultuurnota, onder andere door:   het maken van een kerngerichte ondersteuningsstructuur voor de (brede) culturele sector.  het deelnemen aan het regionale samenwerkingsverband in het Cultuur- en Erfgoedpact.  het instellen van een cultuurfonds voor: erfgoed en monumentendag en het brede culturele veld en talentontwikkeling. Onderwijshuisvesting, uitbreiding capaciteit In het integraal huisvestingsplan 2025-2040 is een meerjaren uitvoeringsplan opgenomen. In het eerste tijdvak (2025-2028) is een ruimtetekort voor school de Blinker opgenomen. Om het ruimtetekort te verhelpen, plaatsen we voor de jaren 2028, 2029 en 2030 tijdelijke units. We verwachten dat de school vanaf 2030 beschikt over vervangende huisvesting, waarbij het tekort aan vierkante meters is opgenomen in de totale capaciteit van de school.

Onderwijshuisvesting, uitbreiding capaciteit Tijdens het herijken van het Integraal huisvestingsplan 2025 – 2040 (IHP) kwam naar voren dat basisschool de Blinker in KerkAvezaath vanaf 2028 ruimtetekort heeft. Dit is inmiddels door de raad vastgesteld bij de kadernota 2026.

20

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

Meerjarige overeenkomsten Buren beweegt

We sluiten een samenwerkingsovereenkomst af met de partijen die betrokken zijn bij de uitvoering van de nota sport en gezondheid (Buren Beweegt!). Aanvullend sluiten we met deze partijen meerjarige subsidie- en inkoopovereenkomsten af.  We werken verder aan de ambitie voor een doorgaande leerlijn kinderopvang.  We onderzoeken hoe we duurzaamheid gaan toepassen op het IHP.  We voeren de doelen en het tijdpad uit het Integraal Huisvestingsplan uit.  Daarnaast starten we met de definitiefase voor de nieuwbouw van de Eben Haezerschool.

Onderwijshuisvesting

Verbonden partijen Voor dit programma is geen specifieke verbonden partij. Het complete overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 0.3 Beheer overige gebouwen/gronden 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie. -productie. participatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media Totaal baten Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen/gronden 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie. -productie participatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media Totaal lasten Totaal saldo

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 256

273

158

158

158

158

103

141

72

71

71

71

851

791

657

657

657

657

222 275

171 167

161 184

184

184

184

25

18

18

18

18

18

3 64 53 1.852

2 61 117 1.741

2 61 39 1.352

2 61 39 1.190

2 61 39 1.190

2 61 39 1.190

1.195

947

699

338

342

338

1.145

1.248

1.112

1.030

1.530

1.326

2.209

2.102

2.014

2.014

2.008

2.008

426 508

337 540

306 585

145 585

145 585

145 584

40

184

305

305

305

230

25 352 442 6.342 -4.490

23 232 625 6.238 -4.498

24 160 602 5.807 -4.455

24 160 502 5.103 -3.913

24 160 499 5.598 -4.406

24 160 499 5.314 -4.124

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten' Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen + is een voordeel / - is een nadeel Bedragen x €1.000 Diverse correcties < € 50.000

Begroting 2026 -6 21

Begroting 2027 5

Begroting 2028

Begroting 2029

5

5

5. Inwoners, bestuur en veiligheid Omschrijving Het programma omvat de dienstverlening aan inwoners, de bestuurskracht, het functioneren van de organisatie en integrale veiligheid en crisisbeheersing. Wat willen we (hoofddoelstelling)?  Voldoende waardering van onze inwoners, bedrijven en instellingen voor de kwaliteit van onze dienstverlening.  Voldoende waardering van onze inwoners, bedrijven en instellingen voor ons bestuur en voor de kwaliteit van onze besluitvorming.  Mensen wonen en werken in een omgeving die veilig is en waarin mensen zich ook veilig voelen.  Inwoners actief betrekken vanuit de kernagenda’s, inwonersparticipatie, overheidsparticipatie en het uitdaagrecht. Ontwikkelingen Dienstverlening aan inwoners:  We werken aan het digitaliseren en gebruiksvriendelijker maken van de online diensten, zoals E-formulieren om gemakkelijk zaken te kunnen regelen en de ontwikkeling van een persoonlijke internetpagina (PIP).  We vergroten het inzicht van inwoners in gemeentelijke besluiten, processen en bestedingen, onder meer via het WOO-portaal (Wet open overheid).  We brengen klantreizen in kaart, om de dienstverlening te verbeteren.  We betrekken onze inwoners bij beleidsvorming en geven gehoor aan inwonerinitiatieven, volgens het vastgestelde participatiebeleid. Daarbij is ook aandacht voor het uitdaagrecht.

Bestuurskracht:  Eind 2025 stelt de gemeenteraad de actualisering van de toekomstoriëntatie vast. Daarmee wordt het project Toekomstoriëntatie op bestuursniveau afgesloten. Aansluitend wordt in 2026 binnen de interne organisatie het toekomstprofiel nader uitgewerkt en opgenomen in de beleidscyclus. Hierbij worden de uitkomsten van de quickscan lokale democratie betrokken. Functioneren van de organisatie:  We bekijken de mogelijkheden voor verdere automatisering en de inzet van slimme systemen, waarbij we inzetten op opleiding en training van medewerkers bij het toepassen van kunstmatige intelligentie (AI), met aandacht voor privacy en beveiliging.  Het digitaliseren en standaardiseren van interne processen onder andere om doorlooptijden te verkorten.

Wat willen we & wat doen we? Kadernota 2026 Wat willen we?

Wat doen we?

Gemeenteraadsverkiezingen In 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. De gemeente heeft als taak de opkomst te bevorderen en te zorgen voor een inwerkprogramma voor nieuwe raadsleden. Ook het afscheid van de huidige gemeenteraad en de installatie van de nieuwe gemeenteraad brengen kosten met zich mee.

Gemeenteraadsverkiezingen We treffen maatregelen om de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen te bevorderen. Daarnaast voeren we een integriteitsrisicoanalyse uit voor de nieuwe wethouders. We zorgen voor een goede overgang met een afscheid voor de oude gemeenteraadsleden en een installatie van de nieuwe -leden.

22

Continuering PFO Ruimte Regio Rivierenland De komende jaren zullen we interbestuurlijk werken aan gebiedsprogrammering, als vervolg op op het Regioarrangement FruitDelta Rivierenland. Dit vraagt om een regionale gecoördineerde aanpak, zoals de afgelopen jaren ook waardevol en noodzakelijk is gebleken. We stellen voor om de regionale opgave Ruimte vanaf 2026 structureel bij Regio Rivierenland te beleggen. Schouwen brandkranen en controleren en herstellen brandputten Het voorzien in voldoende en betrouwbare bluswatervoorzieningen.

Continuering PFO Ruimte Regio Rivierenland De raad heeft een voorstel voor continuering besproken, inclusief financiering. Apart worden startnotities voorgelegd, omdat moet worden ingestemd met het instellen van nieuwe portefeuillehoudersoverleggen.

Schouwen brandkranen en controleren en herstellen brandputten We voeren een jaarlijkse controle uit op de brandkranen en brandputten. We herstellen deze waar dat nodig is.

Uitvoeringsprogramma Wat willen we?

Wat doen we?

1.8 stapsgewijs gaan we onze systemen aansluiten op track & trace, waarmee inwoners en partners makkelijker hun aanvragen kunnen indienen en volgen, te starten met het sociaal domein. Eind 2025 bieden we dit aan voor minimaal 80% van onze processen 2.4 We gaan met onze regiogemeenten in gesprek om ten aanzien van de gemeenschappelijke regelingen een sterkere ambtelijke adviesfunctie in te richten. We leggen dit vast in een nieuwe nota verbonden partijen.

In 2026 zullen we het gebruik van eformulieren monitoren en steeds meer specifieke aanvragen volgbaar maken voor onze inwoners en bedrijven zodat ze kunnen zien wat de status is van hun aanvraag.

3.1 In 2024 gaan we verder met de uitvoering van de huidige visie en uitvoeringsplan kerngericht werk. Uitgangspunt is om dit beleid, na evaluatie, door te ontwikkelen tot ‘kerngericht werken 2.0’. 3.2 We stimuleren initiatieven van inwoners en we verhogen daartoe vanaf 2023 het leefbaarheidsbudget structureel met € 20.000.

3.5 Wij vinden de mening van inwoners belangrijk. We gaan werken met een burgerpeilingstool om snel in contact te komen met inwoners en wij peilen hun mening over verschillende onderwerpen. 3.8 Eind 2024 hebben alle kernen een kernagenda. Hiervoor stellen wij in 2023 incidenteel € 5.000 per kern beschikbaar (totaal: € 75.000).

23

We formuleren een nieuwe nota verbonden partijen en leggen die ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. We organiseren op basis hiervan gesprekken met onze regiogemeenten en de gemeenschappelijke regelingen. Op basis van de evaluatie formuleren we in 2026 een nieuw beleidsplan ‘kerngericht werken 2.0’ en leggen dat ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. De beoordeling van de leefbaarheidsinitiatieven vindt integraal plaats, door een brede afvaardiging van in elk geval wethouder, kernverbinder, inwoners en betrokken beleidsmedewerker(s). Het indienen en beoordelen van initiatieven maken we laagdrempelig via digitale burgerparticipatie. Op verschillende onderwerpen zetten wij de tool in om in contact te komen met onze inwoners en hun mening te peilen. Op dit moment is met vier kernen een kernagenda opgesteld, in de vorm van een pilot. Nu volgt een evaluatie van kerngericht werken en de vier pilot kernagenda’s. In de kadernota 2026 is €320.000 toegekend voor de uitvoering van punten uit de vier reeds opgestelde kernagenda’s. Het opstellen van de kernagenda’s voor de elf overige kernen wordt doorgeschoven naar 2026 en 2027. Hiermee beginnen we zodra de evaluatie van de pilot en het kerngericht werken is uitgevoerd. De opgedane kennis en ervaring wordt gebruikt om te zorgen voor een haalbare en realistische uitvoerbaarheid.

Overige Wat willen we?

Wat doen we?

We willen investeren in een veilige leefomgeving voor iedereen, zowel in de kernen, de bedrijventerreinen als in het buitengebied. We willen daarbij prioriteit geven aan de thema’s zorg en veiligheid, jeugd, drugs, ondermijning, weerbaarheid en digitale veiligheid.

Op basis van het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 wordt het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid voor 2026 opgemaakt. Hierin staan per prioriteit de concrete actiepunten omschreven, die bijdragen aan het vergroten van de feitelijke veiligheid en de verhoging van het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We beoordelen welke leegstaande panden in 2026 bezocht worden, op basis van een integraal plan van aanpak en de urgentie. Om te stimuleren dat inwoners zich gezien, gehoord en erkend voelen, maken we het mogelijk om kleine initiatieven in te willigen, zonder dat deze een lange procedure doorgaan. Hierbij houden we rekening met veiligheid en wetgeving. Er zijn kosten verbonden aan ondersteunende tools die participatie mogelijk en toegankelijk maken, zoals digitale participatieplatforms, communicatiemiddelen en werkvormen voor bewonersbijeenkomsten. Deze middelen zijn essentieel om participatie effectief, inclusief en laagdrempelig vorm te geven. Binnen het informatieplan verbinden we wettelijke verplichtingen en maatschappelijke, wettelijke-, organisatorische- en technologische ontwikkelingen met de ambities van gemeente Buren, zodat we doelgericht inspelen op veranderingen en toekomstbestendig blijven.