Document · PDF

Programmabegroting 2023-2026

Raadsvergadering 10 november 2022, gemeente BurenBij agendapunt: Programmabegroting 2023-202631.945 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Algemeen................................................................................................................................................. 3 Aanbiedingsbrief .................................................................................................................................. 4 Financiële beschouwingen .................................................................................................................. 6 Begroting in één oogopslag ............................................................................................................... 11 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 12 Programmaplan ..................................................................................................................................... 14 1. Wonen, werk en recreatie.............................................................................................................. 15 2. Fysieke leefomgeving .................................................................................................................... 17 3.

Sociaal domein .............................................................................................................................. 20 4. Sport, cultuur en onderwijs ............................................................................................................ 23 5. Inwoners, bestuur en veiligheid ..................................................................................................... 25 6. Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen) ............................................................... 28 Paragrafen ............................................................................................................................................. 31 Lokale Heffingen ................................................................................................................................ 32 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 40 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 49 Financiering .......................................................................................................................................

54 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 58 Verbonden partijen ............................................................................................................................ 64 Grondbeleid ....................................................................................................................................... 77 Ombuigingen (ZBB) ........................................................................................................................... 80 Financiële begroting .............................................................................................................................. 81 Financiële uitgangspunten................................................................................................................. 82 Presentatie structureel begrotingssaldo ............................................................................................ 83 Overzicht baten en lasten .................................................................................................................. 84 Toelichting overhead .........................................................................................................................

86 Overzicht van baten en lasten - taakvelden ...................................................................................... 87 Overzicht van incidentele baten en lasten......................................................................................... 93 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................ 95 Meerjaren investeringsplan (MIP) ..................................................................................................... 97 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................... 98 EMU-saldo ....................................................................................................................................... 100 Arbeidsgerelateerde verplichtingen ................................................................................................. 101 Bijlagen ................................................................................................................................................ 102 Subsidies .........................................................................................................................................

103 Verplichte beleidsindicatoren........................................................................................................... 105 Overzicht beleidskaders per programma ........................................................................................ 108

Algemeen

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Oorlogen en onrust maken dat mensen huis en haard verlaten. Deze crises in de wereld hebben ook een grote impact op ons dagelijks leven. Inwoners krijgen te maken met een forse stijging van de energielasten, inflatie en de woningnood is nog steeds een acuut probleem. De rente stijgt en investeringen worden duurder. Ook voor de gemeente. Wij zullen door de toenemende inflatie een solide financiële koers moeten varen. Samen voor het Buren van morgen Wij gaan aan de slag met het coalitieakkoord ‘Samen voor het Buren van morgen’. Er ligt een realistisch uitvoeringsprogramma voor de komende vier jaren. Met inwoners en ondernemers gaan we samenwerken om de maatschappelijke opgaven van onze mooie gemeente waar te maken. Profiel Toekomstoriëntatie Buren wil groeien met een bescheiden bruis. De vijftien kernen hebben een eigen cultuur en identiteit, waar inwoners goed kunnen wonen en leven. Een sterke lokale economie is daarbij van groot belang. We gaan meer woningen bouwen en de energietransitie versnellen. Dit toekomstprofiel gaan we met u in 2023 vertalen naar realistische opgaven, doelen en resultaten. Kerngericht werken 2.0. We doen graag mee met initiatieven uit de samenleving. Inwoners krijgen meer ruimte en zeggenschap over hun leefomgeving en maatschappelijk thema’s in de kernen.

We willen de participatie versterken en ontwikkelen hiervoor nieuwe (communicatie) instrumenten in 2023. Duurzaamheid De urgentie van de klimaatverandering is voelbaar en zichtbaar. Door de aanhoudende droogte in de zomer stroomt er weinig water door de rivier. Op andere tijden nemen we maatregelen tegen wateroverlast en overstromingen. Vervoer over water wordt steeds moeilijker en de lokale landbouw ondervindt hiervan hinder. We moeten anders omgaan met onze waterhuishouding (o.a. regenwater opvangen) en hittestress tegengaan. We komen met een lokaal klimaatadaptieplan. Gas is door de oorlog in de Oekraïne erg duur. U heeft op 5 juli 2022 de motie ‘Snelheid aanbrengen in kleinschalige duurzaamheidsinitiatieven’ aangenomen. In deze meerjarenbegroting komen we met verschillende maatregelen om de energiearmoede aan te pakken en tegelijkertijd de energietransitie te versnellen. Sport en gezondheid We willen dat alle inwoners zo goed mogelijk meedoen in de samenleving. Nog meer dan voorheen investeren we daarom in preventie en gezonde leefstijl. Dit draagt bij aan de vitaliteit en weerbaarheid van onze inwoners. Met een startnotitie sport- en gezondheidsbeleid leggen we een belangrijke basis voor deze gewenste leefstijl. Weerbare organisatie Buren heeft veel complexe maatschappelijke uitdagingen. Tegelijkertijd zijn wij kwantitatief en kwalitatief kwetsbaar als organisatie.

We zijn een kleine gemeente en het is voortdurend een opgave om talent en strategisch vermogen aan te trekken en te behouden. Om iets weerbaarder te worden, hebben wij onze knelpunten in de organisatie in kaart gebracht en het resultaat verwerkt in de begroting. In maart 2021 heeft u de kaders van de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld. De verplichting is met twee jaar uitgesteld. In de tussentijd voeren wij de rechtmatigheidsverantwoording uit.

Samen voor het Buren van morgen. Met u zetten wij ons in voor een vitale, krachtige en leefbare kernen. En werken we aan een modern bestuur. We zien uit naar een debat met u over deze nieuwe koers.

College van Burgemeester en Wethouders Maurik, 2022

M. van Dalen Msc de secretaris

J.P.M. Meijers de burgemeester

Financiële beschouwingen Inleiding De begroting 2023-2027 is het vervolg op de kadernota 2023-2027 die op 5 juli in uw raad is besproken. Waar de kadernota meer richtinggevend is, bevat de begroting een nadere detailuitwerking van alle afspraken en ontwikkelingen. Daarnaast zijn er ook ontwikkelingen geweest in de periode tussen het opstellen van de kadernota en de begroting. De belangrijkste (met een financieel effect van meer dan € 100.000) lichten we in deze beschouwingen toe. Met deze begroting geven we uitvoering aan het coalitieakkoord ‘Samen voor het Buren van morgen’. Met het aannemen van de begroting mandateert u het college het gepresenteerde beleid voor de komende periode uit te gaan voeren. Het benodigde krediet van € 5,0 miljoen voor de geplande investeringen hoort hier ook bij. Onze gemeente bereidt zich met deze begroting voor op een groei met bescheiden bruis. Onze weerstandscapaciteit is daarbij met 2,29 zeer goed te noemen. Ook onze eigen vermogenspositie is eind 2023 met een geplande omvang van € 12 miljoen gezond. Financieel meerjarenperspectief Als gemeente hebben we de verplichting een begroting vast te stellen waarvan de inkomsten en uitgaven structureel en materieel in evenwicht zijn. Dit betekent dat het saldo van de begroting, na correctie van incidentele baten en lasten, positief moet zijn.

Met deze begroting kunnen we constateren dat we daaraan voldoen. Onderstaand ziet u een overzicht van de ontwikkeling van het meerjarenperspectief sinds de behandeling van de kadernota. Met betrekking tot de mutaties maken we daarbij onderscheid tussen financieel technische wijzigingen, wettelijke of noodzakelijke wijzigingen en tenslotte knelpunten. De belangrijkste lichten we in de volgende paragraaf toe. In dit financieel perspectief is rekening gehouden met de financiële effecten uit het coalitieakkoord, de motie duurzaamheid, het GVVP en de visie recreatie en toerisme. Voor de ambities uit het coalitieakkoord die in gang gezet zijn of in gang gezet moeten worden, is dus dekking. Voor de ambities die na 2023 gepland zijn, is geen tot weinig ruimte in dit perspectief. Dat maken we inzichtelijk als nieuw beleid in de Kadernota 2024. In dit perspectief is ook geen rekening gehouden met (aanvullende) onderzoekskosten die voortkomen uit de startnotities. Wanneer hier behoefte aan is, biedt het saldo van de begroting 2023 ruimte om hiervoor een (incidentele stelpost) voor op te nemen in 2023. Exploitatie (bedragen x €1.000) Saldo na kadernota 2023-2026 Mutaties begroting 2023 A. Financieel technisch B. Wettelijk / Noodzakelijk C. Knelpunten Totaal mutaties begroting Saldo begroting 2023-2026

Rekening 2021 4.094

4.094

Begroting 2022 -1.063

Begroting 2023 900

Begroting 2024 4.254

Begroting 2025 5.883

Begroting 2026 2.317

-1.063

144 339 -2.533 -2.049 -1.150

-552 503 -2.078 -2.126 2.128

-513 687 -857 -683 5.201

-598 -498 -857 -1.952 364

Toelichting belangrijkste financiële ontwikkelingen In onderstaand overzicht vindt u de mutaties terug van ten minste €100.000. We hebben gekozen voor deze selectie om inzicht te krijgen in de grootste mutaties in de begroting 2023. De mutaties vindt u ook terug in de afzonderlijke programma's.

Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

A. Financieel technisch Aanpassing saldo kadernota In de kadernota is in de jaarschijf 2026 een verkeerd resultaat gepresenteerd.

Begroting 2026

-49

Salarissen 131 106 149 149 De ZBB maatregel "Begroten van salariskosten op werkelijke inschaling" levert een groter financieel voordeel op dan gedacht. Deels wordt dit ook veroorzaakt door vacatures die op de helft van de schaal worden begroot. Rente en afschrijvingen 133 48 76 88 Door verschuivingen in investeringen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) ontstaat er een voordeel in 2023. Daarnaast lopen de grondexploitaties af in 2024. Taakmutaties algemene uitkering 123 25 114 115 Het budget dat we via de algemene uitkering ontvangen voor nieuwe of uitbreiding van taken, is niet volledig nodig voor de realisatie van die taken. IBT advies bezuiniging uit regeerakkoord 347 -174 -334 -414 In de berekening van de algemene uitkering houden we rekening met zowel de extra rijksvergoeding voor de Jeugdzorg als met het feit dat het rijk ervan uitgaat dat gemeenten maatregelen treffen om de kosten van Jeugdzorg in de toekomst naar beneden bij te stellen. Stijging van de gemeentelijke energienota -351 -351 -351 -351 De aanbesteding voor verbruik van gas en elektriciteit vanaf 1 januari 2023 leidt tot hogere tarieven en dus meer uitgaven. De stijging van het budget is gebaseerd op het verbruik in 2021 maal de verwachte tarieven voor 2023. Diverse aanpassingen onder de € 100.000

-239

-206

-167

-136

Totaal financieel technisch

144

-552

-513

-598

B. Wettelijk / noodzakelijk Lagere BUIG uitkering -400 -400 -400 -400 Het rijk heeft deze uitkering naar beneden bijgesteld, omdat het aantal uitkeringsgerechtigden in Buren lager is dan het gemiddelde in Nederland. Algemene uitkering: stelpost accres 800 966 1.166 0 In de meicirculaire was sprake van een forse groei van het gemeentefonds. Voorzichtigheidshalve besloten we om slechts 80% van de groei te ramen in de kadernota. Inmiddels garandeert het Rijk deze groei tot en met 2025. Daarom verhogen we de raming van de algemene uitkering 2023-2025 naar 100%. Diverse aanpassingen onder de € 100.000

-61

-63

-78

-98

Totaal wettelijk / noodzakelijk

339

503

687

-498

C. Knelpunten ZBB: Inkomensvoorziening Sociaal -300 -300 Domein Bij het besluit rondom ZBB is in november 2021 besloten om de post uitkeringen voor de jaren 2022, 2023 en 2024 met € 300.000 te verlagen. Naar aanleiding van dit besluit is de begroting voor 2022 en verder aangepast. Echter in deze overzichten van ZBB is deze post ook nog als te realiseren maatregel ingeboekt waardoor deze post tweemaal is opgevoerd. Personele knelpunten: Tijdelijke versterking positie werkgever Buren tgv krapte op de arbeidsmarkt. Verbetering ICT en dienstverlening tgv datadiefstal. Continuïteit en kwaliteitsverbetering financiële en communicatie functie. Uitbreiding accounthouderschap ODR en duurzaamheid uit coalitieakkoord Uitbreiding formatie Sociaal Domein tgv toename aanvragen.

-573

-165

-330

-424

-282

-135

-144

-106

Staf De gemeente Buren heeft een ambitieuze toekomstvisie. Om die doelen te bereiken die daarin beschreven staan heeft de gemeente Buren goede en gekwalificeerde medewerkers nodig. Het is dus belangrijk dat wij aantrekkelijk werkgever zijn waar goede medewerkers een aantal jaren blijven, waarbij ze de mogelijkheid krijgen om te ontwikkelen maar ze ook graag willen blijven werken omdat de sfeer goed is en het er leuk is. De arbeidsmarkt is zeer krap en we vissen allemaal in dezelfde vijver. Naast het werven van nieuwe medewerkers willen wij onze medewerkers behouden en te binden en boeien. Dat doen we met goede arbeidsvoorwaarden en veel ruimte voor ontmoetingen en ontplooiing. Hiervoor is echter budget nodig wat we momenteel niet hebben. Dienstverlening Uitbreiding Systeembeheer: De gemeente Buren is dit jaar het slachtoffer geworden van datadiefstal. Criminelen wisten binnen te dringen in de computers van de gemeente Buren waarbij diverse persoonsgegevens zijn buitgemaakt. Dit heeft ervoor gezorgd dat de gemeente Buren hoge kosten heeft moeten maken om de kwetsbaarheden in de systemen te dichten en de buitgemaakte gegevens zoals paspoorten en rijbewijzen te vergoeden. Om ervoor te zorgen dat onze systemen nu en in de toekomst goed beveiligd blijven, is extra mankracht nodig. Ons ICT team is hier niet op berekend.

Om dit toekomstbestendig te waarborgen is uitbreiding met 1 medewerker noodzakelijk. De jaarlijkse kosten hiervan bedragen € 80.000,-. Informatie- en datamanagement De gemeente Buren wil data gestuurd werken. Om goede dienstverlening te kunnen bieden en het data gestuurd werken te realiseren zijn juiste- en op tijd beschikbare gegevens noodzakelijk. Ook moeten deze gegevens veilig zijn opgeslagen. Informatie is naast financiën en personeel het belangrijkste bedrijfsmiddel van een organisatie. Door de enorme groei van de hoeveelheid aan informatie en door het gebruik van deze informatie moet hierop goed beleid en beheer plaatsvinden. Op dit moment ontbreekt hierop de centrale sturing waardoor veel kostbare tijd verloren gaat en de kans op foute of niet actuele informatie groot is. Daarnaast wordt door verandering in wetgeving worden hogere eisen gesteld aan informatie- en datamanagement. Om deze belangrijke taak goed te borgen is hiervoor 1 medewerker noodzakelijk belast met dit werk. De jaarlijkse kosten hiervan bedragen € 85.000,Bedrijfsvoering De formatie voor communicatie en financiën staat onder druk om de kwaliteit te waarborgen. Het woordvoerderschap, strategische communicatie, visie op intern- en externe communicatie, ontwikkelen van communicatie strategieën op de strategische opgaves etc. zijn zaken die niet of nauwelijks ontwikkeld of opgepakt kunnen worden.

Ook om de ambities in het coalitieakkoord waar

te maken, is een versterking nodig van de formatie voor communicatieadviseurs met 1,25 fte voor strategisch communicatieadvies. De jaarlijkse kosten hiervoor bedragen maximaal € 130.000. Bij het team Financiën is onvoldoende structurele ruimte om de kwaliteit van de jaarrekening, de voorbereiding en begeleiding van accountantscontroles, de financiële administratie en de financiële informatievoorziening te garanderen. Hiervoor is uitbreiding met 1 fte noodzakelijk. De jaarlijkse kosten hiervoor bedragen maximaal € 110.000. Daarnaast moet de applicatie waarin we de financiële administratie voeren, vervangen worden. Voor de aanbesteding in 2023 en de implementatie in 2024 is externe expertise noodzakelijk. Ruimte Accounthouder Avri/ODR: momenteel wordt de functie van accounthouder Avri incidenteel ingevuld en steeds gedekt uit middelen komend uit onze beheerplannen. Door ZBB zijn deze middelen veelal geschrapt uit de beheerplannen waardoor er geen dekking meer is. Bij het coalitieakkoord is reeds 10 uur beschikbaar gesteld voor de ODR en deze uren voegen we toe aan deze formatie zodat we straks 1 accounthouder ODR/AVRI hebben. Deze structurele oplossing is gezien de risico’s en belangen en de sturing op deze GR’en noodzakelijk. Het gaat om totaal 32 uur schaal 11 € 80.000 structureel (waarvan 10 uur eerder beschikbaar zijn gesteld).

Duurzaamheid: om de afspraken uit het coalitieakkoord over zon op dak, energiebesparing en isolatie te kunnen uitvoeren is formatie nodig. Ook de doorontwikkeling en evaluatie van het huidige beleid kost tijd. Hiervoor is een medewerker Duurzaamheid nodig voor 36 uur schaal 10 € 80.000 structureel. Sociaal Domein Het aantal Wmo aanvragen blijft stijgen. Dit is een ontwikkeling die de laatste jaren gaande is, maar door het ZBB-traject afgeremd zal worden. Om deze aanvragen ook daadwerkelijk te kunnen behandelen is extra capaciteit noodzakelijk (1 fte). Voor het onderdeel Jeugd wordt er meer inspanning verricht door het regionale besluit Gelderse Verbeteragenda. De regionale samenwerking betekent dat er beleidsmatig meer wordt samengewerkt hetgeen meer uren kost (0,44 fte).

Motie duurzaamheid -115 -95 -95 -95 Om de aangenomen motie over duurzaamheid bij de kadernota 2023 uit te kunnen voeren zijn extra middelen nodig voor zon op daken (€ 50.000 structureel), plan isoleren, besparen en meer (€ 45.000 structureel) en energiearmoede (€ 20.000 incidenteel). ICT kosten n.a.v. GAP analyse -380 -180 -180 -180 Dit zijn extra kosten naar aanleiding van de datadiefstal voor uitbreiding systeembeheer, monitoring en voor ICT-beveiligingsmaatregelen. Dit is van belang om toekomstige beveiligingsrisico's te minimaliseren. Inhuur vastgoed -290 Vooruitlopend op het onderzoek naar het afstoten van het vastgoed is de formatie reeds verminderd. Om ervoor te zorgen dat wij het onderzoek goed kunnen afronden, het reguliere werk kunnen blijven doen en de uitvoering van het onderzoek straks kunnen oppakken is er budget nodig. Het vacaturebudget was als bezuiniging ZBB al ingeboekt. Diverse aanpassingen onder de € 100.000

-100

Totaal knelpunten

-2.533

-2.078

-857

Totaal financiële ontwikkelingen

-2.050

-2.126

-682

-1.953

Structureel meerjarenperspectief Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet moet de raad erop toezien dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting en de meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Het structureel meerjarenperspectief is ook het toetsingskader dat de provincie gebruikt. De begroting laat een positief beeld zien van 2023 t/m 2026. Financieel meerjarenperspectief (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Resultaat Kadernota 2023

900

4.254

5.883

2.317

Mutaties begroting 2023 Geraamd saldo (meerjaren)begroting 20232026

-2.050

-2.126

-682

-1.953

-1.150

2.128

5.201

364

Correctie voor incidentele lasten

3.302

1.450

120

Correctie voor incidentele baten

-1.439

-520

-116

713

3.058

5.205

364

Structureel resultaat begroting 2023

Begroting in één oogopslag

Leeswijzer Inleiding In deze programmabegroting hebben we nadrukkelijk gekeken naar de informatiewaarde voor u als raad. In de financiële beschouwingen (onder kopje algemeen) leest u op hoofdlijnen een uitwerking van het financieel perspectief van de gemeente Buren. Hierin volgt u de ontwikkeling van het saldo en een toelichting van de belangrijkste financiële ontwikkelingen. Wilt u meer verdiepende informatie, dan kunt u doorklikken naar het programmaplan. Hier hebben we de resultaten uit het uitvoeringsplan van het college opgenomen onder het kopje ”wat willen we en wat doen we”. Onder het kopje ”overig” leest u de overige doelen en maatregelen van de organisatie. U ziet hier alleen de nieuwe doelen voor 2023. De lopende zaken worden niet in de begroting opgenomen. Om de leesbaarheid verder te vergroten, hebben wij de verplichte indicatoren en de beleidskaders naar de bijlage verplaatst. U vindt ze onder het kopje “overzicht beleidsindicatoren” en "overzicht beleidskaders per programma". Op deze wijze bieden wij u een hulpmiddel voor u als raad om de kaderstellende rol te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. De begroting hebben wij ingericht volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de wensen van de provincie Gelderland. De provincie stelt bijvoorbeeld dat de financiële begroting structureel in evenwicht moet zijn.

Wij hebben nadrukkelijk gekeken naar de informatiewaarde voor u als raad. Samen met de auditcommissie willen wij hier in de komende periode nog verdere stappen in zetten. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting is opgebouwd uit de verschillende programma's en de paragrafen. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheeraspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De financiële begroting gaat in op de financiële positie van onze gemeente. In de begroting worden financiële gegevens meestal in duizenden euro's weergegeven. Dit staat steeds aangegeven in de betreffende tabellen. Vanwege afronding (op duizendtallen) is er soms optisch sprake van een klein verschil van 1 of 2. Daar de meeste tabellen direct vanuit ons financiële systeem worden ingeladen is dat niet te voorkomen.

Strategische opgaven In het coalitieakkoord gemeente Buren 2020-2022 'Daadkrachtig en kerngericht' hebt u de volgende zes strategische opgaven vastgesteld:  Samen sterk in de regio  Kerngericht werken  Duurzaamheid  Transformatie sociaal domein  Dienstverlening  Omgevingswet Inzet van het nieuwe coalitieakkoord gemeente Buren 2022-2026 'Samen voor het Buren van morgen' is het evalueren van de zes bestaande strategische opgaven om vervolgens een voorstel te doen om nieuwe strategische opgave voor de komende bestuursperiode te benoemen. Dit evaluatieproces vindt in 2023 plaats en de uitwerking wordt verwerkt in de begroting van 2024. Voor het begrotingsjaar 2023 betekent dit dat alle strategische opgaven direct zijn verwerkt in de programmabegroting 2023. Programma's De opbouw van de programma's is in overleg met de auditcommissie gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. Om de begroting korter en leesbaarder te maken is het overzicht met vastgestelde beleidskaders niet meer opgenomen bij elk programma, maar te vinden in een bijlage. Ook zijn per programma de hoofdstukken 'wat willen we' en 'wat doen we' samengevoegd. In plaats van doelstellingen, subdoelstellingen en activiteiten, wordt er vanaf nu slechts nog onderscheid gemaakt tussen doelen en acties.

Wij denken dat deze aangepaste indeling u beter in staat stelt om uw kaderstellende en controlerende rol uit te voeren. De nummers van de doelen en acties corresponderen met de nummers van afspraken uit het coalitieakkoord.

Een belangrijk onderdeel in een begroting is de financiële informatie. Hier geven wij u inzicht in de ontwikkelingen. Op grond van de voorschriften (BBV) presenteren wij de financiële informatie ook op taakvelden. Indien van toepassing bieden wij u ook inzicht in de incidentele baten en lasten en de reserves. Volgend jaar presenteren wij hier ook het meerjareninvesteringsplan en de risico’s. Paragrafen Het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd over relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. De begroting bevat de volgende verplichte paragrafen:  Lokale heffingen  In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen over ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is, de kostendekkendheid en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten.  Weerstandsvermogen en risicobeheersing  In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van onze gemeente. Het geeft aan in welke mate wij in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren wij hier de verplichte financiële kengetallen.  Onderhoud kapitaalgoederen  Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen.

De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting.  Financiering  In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury.  Bedrijfsvoering  De bedrijfsvoering betreft de interne processen die wij uitvoeren om op programmaniveau de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen communicatie, informatieveiligheid, informatievoorziening en automatisering, inkoop en aanbesteding, huisvesting en facilitaire zaken, personeel en organisatie, planning, controle en financiën, griffie en rekenkamer.  Verbonden partijen  Een gemeente werkt vaak samen met andere partijen om doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm is, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen, activiteiten, risico's en de gemeentelijke bijdragen nader toe.  Grondbeleid  Het grondbeleid heeft een grote samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische zaken.

Het grondbeleid heeft een groot financieel effect gehad in het verleden, maar dat loopt af in de komende jaren. Financiën In dit hoofdstuk schetsen wij de autorisatie, kaders en uitgangspunten, financiële ontwikkelingen en het financieel meerjarenbeeld voor de komende jaren. Ook hebben wij hier de verplichte onderdelen als het overzicht van baten en lasten naar taakvelden, het overzicht van de overhead, het overzicht van incidentele baten en lasten, de balans en het EMU-saldo opgenomen. Indicatoren Vanuit de BBV zijn er verplichte indicatoren die wij moeten opnemen in onze begroting. Omdat deze weinig informatie geven en de data vaak gedateerd en incompleet is, hebben wij die opgenomen in de bijlage. Naast wettelijke verplichte indicatoren kunnen gemeenten ook eigen indicatoren vaststellen. In de begroting van 2022 is nadrukkelijk gekeken naar de informatieve waarde voor u als raad. Daarbij is een eerste stap gezet om (sub) doelstellingen meetbaar te maken aan de hand van maatschappelijke effecten en indicatoren. In nauw overleg met de auditcommissie willen we een set van nieuwe indicatoren gaan voorbereiden voor de begroting 2024. We gaan dit proces zorgvuldig doen, zodat we meerjarig u hierover kunnen rapporteren. U kunt van ons een plan van aanpak verwachten. Voor dit begrotingsjaar betekent dat er geen eigen indicatoren zijn opgenomen.

Programmaplan

1. Wonen, werk en recreatie Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden wonen, bedrijvigheid, werkgelegenheid, recreatie en toerisme. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Het zijn van een aantrekkelijke levendige gemeente om in te wonen, werken en recreëren. Ontwikkelingen Wonen De druk op de woningmarkt is groot waardoor het voor woningzoekenden lastig is een passende woning te vinden. In het coalitieakkoord staat dat we versneld betaalbare koop en (sociale) huurwoningen in alle kernen willen bouwen. Daarbij willen we ruimte bieden voor bijzondere woonvormen. In de omgevingsvisie namen we die uitgangspunten op. We sluiten daarbij aan op het gemeentelijke woningprogramma en de regionale woonagenda. We hebben een kwartiermaker woningbouw aangenomen om bestaande en nieuwe plannen aan te jagen. Zo zorgen we voor een continue bouwstroom. We hebben afspraken gemaakt met de regio en de provincie voor de nationale woon- en bouwagenda. Met de corporaties Thius en KleurrijkWonen bespreken we op welke manier we er samen voor kunnen zorgen dat er voldoende sociale huurwoningen aan de woningvoorraad toegevoegd kunnen worden. Economie, ondernemersklimaat en bedrijfsleven We blijven ons in de volle breedte inzetten voor een goed ondernemersklimaat en vitaal bedrijfsleven.

Als uitgangspunt kiezen we voor de uitvoering van de nota economie, het regionaal economisch ambitiedocument en de visie recreatie toerisme. Hiervoor stellen we jaarlijks een accountplan economie op. De visie recreatie en toerisme is in september ter besluitvorming aan de raad aangeboden. Daarin wordt de balans gezocht tussen de groei van toerisme en het draagvlak en effect op de omgeving. Het coalitie-akkoord benoemt ook dat we het mooie Burense (agrarische en landelijke) landschap en de mooie cultuur in onze gemeente graag behouden en open stellen voor inwoners en bezoekers. Als uitwerking van de visie recreatie en toerisme worden drie gebiedsprogramma's recreatie uitgewerkt voor Stad Buren, Eiland van Maurik en de recreatieplassen en het buitengebied. Dit gebeurt in het kader van de nieuwe Omgevingswet.

Wat willen we & wat doen we? Uitvoeringsplan Wat willen we?

Wat doen we?

4.1 In de komende vier jaar zijn er minimaal 600 wooneenheden gerealiseerd of in realisatie.

4.1.1 We jagen plannen aan die passen binnen ons Woonprogramma en bij de ambtelijke capaciteit om hiermee een continue bouwstroom te realiseren. 4.1.2 We maken nieuwe afspraken met de regio en de provincie in het kader van de Nationale Woon- en Bouwagenda.

4.2 Eind 2022 legden we een nieuwe visie op recreatie en toerisme voor.

4.2.1 We komen tot een uitvoeringsplan dat door het college wordt vastgesteld.

4.9 We passen onze verordening winkeltijden Buren aan. Hierbij geven we ruimte voor maatwerk per kern. We respecteren ook de kerkgang, door de openingstijden op zon- en feestdagen te beperken.

4.9.1 We actualiseren onze winkeltijdenverordening en bieden deze aan de gemeenteraad aan.

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

A. Doelen en ambities uit de omgevingsvisie concretiseren in beleid en projecten. B. Regels voor de fysieke leefomgeving overzichtelijker maken en vereenvoudigen door de regels uit alle bestemmingsplannen en verordeningen te bundelen in één omgevingsplan.

A.1 Uitvoeringsprogramma's opstellen. B.1 Omgevingsplan opstellen (pilot is afgerond). Hiervoor is een routekaart opgesteld. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen.

Verbonden partijen - BV Recreatiemaatschappij Uit®waarde Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'.

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

2.520 305 224 144 2.121 5.314

939 292 200 191 1.195 2.817

819 353 125 40 1.185 2.522

109 360 125 110 1.185 1.889

67 367 125

1.185 1.744

102 2.520 112 1.449 66 3.086 7.335 -2.020

202 960 195 1.430 233 3.275 6.295 -3.479

166 829 139 1.352 80 3.039 5.605 -3.082

166 153 139 1.352 61 2.889 4.760 -2.871

166 14 139 1.152 37 2.889 4.397 -2.654

166 14 139 1.052 37 2.889 4.297 -2.554

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

177

148

169

210

A. Financieel technisch

B. Wettelijk / noodzakelijk Visie recreatie en toerisme 30 30 30 30 In de visie recreatie en toerisme is budget opgenomen om als cofinanciering in te zetten bij ingrepen in de openbare ruimte. C. Knelpunten Personele knelpunten 28 28 28 Een deel van de kosten voor de accounthouder Avri/ODR wordt toegerekend aan programma 1.

2. Fysieke leefomgeving Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, zoals verkeer, milieu, duurzaamheid en afval. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Een schone, hele, veilige en toekomstbestendige leefomgeving, waar het prettig leven is. Ontwikkelingen Buren heeft een maatschappelijke opgave om de fysieke leefomgeving te verduurzamen en de CO2uitstoot te verminderen. Daarvoor is in de afgelopen jaren de visie op duurzaamheid ontwikkeld. De komende jaren staan in het teken van uitvoering, doorontwikkeling, inbedding en actualisatie. Bij de uitvoering gaat het om de concrete realisatie van de uitvoeringsplannen en projecten opwek, warmte en klimaatadaptatie. Voor circulaire economie staat eerst nog de visieontwikkeling centraal. In deze begroting is een aantal beleidsinitiatieven opgenomen gericht op:  zon op dak;  isoleren en besparen; en  aanpak energie armoede. Verder zijn in deze begroting verschillende beleidsinitiatieven terug te vinden als het gaat om een pilot versteende omgeving en een energie-loket voor ondernemers. Deze initiatieven geven uitvoering aan de benoemde speerpunten van het coalitieakkoord en de aangenomen motie snelheid aanbrengen in kleinschalige duurzaamheidsideeën. In 2022 is het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP) door de raad vastgesteld.

In 2023 werken we aan een structurele oplossing voor het verkeersknelpunt Vogelezangseweg in Lienden. Daarnaast gaan we in overleg met de provincie als wegbeheerder voor een structurele oplossing voor de Culemborgseweg in Asch.

Wat willen we & wat doen we Uitvoeringsplan Wat willen we?

Wat doen we?

4.3 We werken in de eerste helft van deze bestuursperiode de uitvoeringsplannen warmte en klimaatadaptie uit.

Uitvoeringsplan warmte: 4.3.1 We starten met inwonersparticipatie van twee nieuwe kernen voor de warmtetransitie. 4.3.2 We ontwikkelen voor het buitengebied een plan van aanpak voor de warmtetransitie en intensiveren voorlichting en advies voor energiebesparing. 4.3.3 We pakken de eerste projecten uit het Uitvoeringsplan klimaatadaptatie Buren op. Uitvoeringsplan klimaatadaptie: 4.3.4 Om wateroverlast te voorkomen, zoeken wij naar een structurele oplossing voor in Lienden. 4.3.5 We werken een pilot uit voor de bebouwde omgeving in Buren met veel 'steenstress' en betrekken daarbij de woningcorporaties.

4.4 We investeren in duurzame energie, vooral via zonnepanelen en innovatieve projecten. We leveren bij een komend RES-bod geen extra landbouwgrond in.

4.4.1 We stellen een verkenning ‘zon op dak’ op. 4.4.2 We voeren duurzame initiatieven versneld uit. 4.4.3 We staan open voor en stimuleren lokale initiatieven voor kleine en innovatieve ontwikkelingen van onze inwoners en bedrijven.

4.5 Voor het aardgasvrij maken van gebouwen stellen we plannen op per kern en één voor het buitengebied.

4.5.1 We leggen een plan van aanpak ‘aardgasvrij’ voor de kernen en het buitengebied voor aan de gemeenteraad.

4.6 Wij stimuleren woonisolatie, energiebesparing en innovaties zoals lokale energieopslag. We informeren inwoners over bestaande mogelijkheden en subsidies.

4.6.1 De gemeenteraad stelt het plan ’bespaar, isoleer en meer’ vast. 4.6.2 We maken een plan van aanpak voor intensivering voorlichting en advies voor energiebesparing.

4.7 In de periode 2022-2024 concretiseren we de warmtevisie.

4.7.1 We maken een plan van aanpak voor de warmtetransitie in het buitengebied.

4.8 We leveren een startnotitie circulaire economie op.

4.8.1 Aan de hand van een opiniërende bijeenkomst met de gemeenteraad stellen we een startnotitie over circulaire economie op. Op basis van onder meer financiële en personele haalbaarheid worden de vervolgstappen bepaald.

4.11 Voor het verkeersknelpunt Vogelenzangseweg komen we met een structurele oplossing. We gaan in overleg met de provincie als wegbeheerder voor een structurele oplossing voor de Culemborgseweg in Asch.

4.11.1 We doen een nader onderzoek naar de verbetering van de fietsvoorzieningen aan de Vogelenzangseweg in Lienden (binnen de bebouwde kom). 4.11.2 We leggen een verbetervoorstel aan de gemeenteraad voor inclusief financieel kader.

4.15 We onderzoeken uiterlijk 2023 welke efficiency maatregelen mogelijk zijn ten aanzien van de Avri.

4.15.1 We onderzoeken of we met de dienstverleningsovereenkomst van de Avri nog kosten kunnen besparen en zaken in eigen beheer van de inwoners kunnen brengen.

Verbonden partijen - Avri Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'.

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openb.groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal baten Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openb.groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

151 16 67 3.101 3.169 50 510 7.064

160 1 16 170 3.175 3.152 5 416 7.095

248 1 16 25 3.155 3.399 5 416 7.265

128 1 16 25 3.244 3.399 5 416 7.234

128 1 16 25 3.245 3.399 5 411 7.230

4.630 22 9 1.890 2.765 2.579 387 473 12.755 -5.692

4.705 25 10 2.321 2.828 2.718 743 475 13.825 -6.729

5.127 5 2 2.139 2.897 2.873 904 527 14.474 -7.208

5.187 5 2 2.139 2.984 2.873 884 500 14.574 -7.340

5.227 5 2 2.139 2.848 2.873 884 500 14.478 -7.249

5.269 5 2 2.139 2.703 2.873 884 496 14.371 -7.142

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-236

-239

-115

A. Financieel technisch

B. Wettelijk / noodzakelijk GVVP Gemeentelijke verkeer- en vervoerplan 32 49 68 Het gemeentelijk verkeer- en vervoerplan (GVVP) bestaat uit de Mobiliteitsvisie 2022-2032 en het uitvoeringsprogramma GVVP. De speerpunten verkeersveiligheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en fietsnetwerk staan hierin centraal. In het uitvoeringsprogramma zijn maatregelen opgenomen gericht op het zoveel mogelijk beperken en waar mogelijk oplossen van (toekomstige) verkeersproblemen. De maatregelen kosten geld en leiden tot kapitaallasten. Zwerfafval 32 De bijdrage aan opruimers van zwerfafval staat onder druk. Hiervoor werd altijd de subsidie gebruikt van het Afvalfonds (€ 31.500). De subsidie komt te vervallen en daarmee zou ook de bijdrage aan opruimers (buurtjutters) komen te vervallen. Dat is niet wenselijk. Het college stelt voor om in afwachting van een structurele financiële oplossing door het Rijk voor 2023 incidenteel budget beschikbaar te stellen. C. Knelpunten Motie duurzaamheid 115 95 95 95 Om de aangenomen motie over duurzaamheid bij de kadernota 2023 uit te kunnen voeren zijn extra middelen nodig voor zon op daken (€ 50.000 structureel), plan isoleren, besparen en meer (€ 45.000 structureel) en energiearmoede (€ 20.000 incidenteel).

Personele knelpunten 108 108 108 Om de afspraken uit het coalitieakkoord over zon op dak, energiebesparing en isolatie te kunnen uitvoeren is formatie nodig. Ook de doorontwikkeling en evaluatie van het huidige beleid kost tijd. Hiervoor is een medewerker Duurzaamheid nodig voor 36 uur schaal 10 (€ 80.000) structureel. Daarnaast wordt een deel van de kosten van de accounthouder ODR/AVRI aan dit programma toegerekend.

108

3. Sociaal domein Omschrijving Het sociaal domein stimuleert dat inwoners meedoen. Daartoe dragen we bij aan een zinvolle dagbesteding, een gezonde leefstijl en een sterk netwerk van inwoners. Dit vergroot namelijk het vermogen van inwoners om zelf problemen op te lossen en minder een beroep te doen op de overheid. We geven in dat kader uitvoering aan de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Inwoners krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben, tegen aanvaardbare kosten. Ontwikkelingen We zien een grote ondersteuningsbehoefte bij inwoners, terwijl er ook sprake is van schaarste in het budget. Daardoor kijken we zoveel mogelijk naar kostenbesparing, waar dat kan. We verwijzen meer door naar voorliggende voorzieningen en zorgen voor voldoende aanbod. Ook werken we samen met het onderwijs en huisartsen om problemen vroegtijdig te signaleren. We vergroten ons inzicht met een nieuw dashboard. Daarnaast maken we de regels strenger.

Wat willen we & wat doen we? Uitvoeringsplan Wat willen we?

Wat doen we?

5.2 Preventie blijft het uitgangspunt binnen het sociaal domein. We gaan door op de ingeslagen ‘preventieve weg’ en blijven de gemeenteraad actief informeren over het resultaat van onze preventieaanpak.

5.2.1 We monitoren en informeren over de resultaten die onze preventieaanpak en de transformatie sociaal domein opleveren. 5.2.2 We voorzien jaarlijks in een preventieplan, waarmee we verantwoorden welke preventieve activiteiten gefinancierd worden vanuit het preventiebudget.

5.3 Het tegengaan van (energie)armoede en schulden zien we als vorm van preventie. Daarom brengen we de mogelijkheden in kaart die onze inwoners hebben om (energie)armoede en schulden te voorkomen. We communiceren daar actief over.

5.3.1 We stellen een ‘sociale kaart’ op van activiteiten en interventies die als doel hebben het tegengaan van (energie-)armoede en schulden. Hierbij betrekken we ook de mogelijkheden van schuldhulpverlening. 5.3.2 We communiceren over de sociale kaart en brengen de kaart actief onder de aandacht van onze inwoners. 5.9.2 We gaan uitzoeken of nader onderzoek dan wel (nieuwe) maatregelen nodig zijn aangaande de weerbaarheid en eenzaamheid van inwoners.

5.9. We onderzoeken in deze bestuursperiode of er extra maatregelen nodig zijn om eenzaamheid tegen te gaan en onze inwoners weerbaarder te maken.

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

A. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. Daartoe maken we de regels strenger.

A.1 We stellen een nieuwe verordening en nieuwe beleidsregels op.

B. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. We gaan voorliggende ondersteuning daartoe vanuit het sociaal team organiseren.

B.1 We organiseren maatschappelijk werk en groepstrainingen vanuit het sociaal team.

C. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. We verbeteren daartoe het preventieve aanbod van maatschappelijke partners.

C.1 We ontwikkelen pilots die erop gericht zijn het gebruik te bevorderen van preventieve of voorliggende activiteiten als alternatief voor gecontracteerde zorg. Die pilots komen zowel lokaal als regionaal tot stand.

D. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. We verbeteren daartoe dat het sociaal team vaker doorverwijst naar preventief en voorliggend aanbod

D.1 We brengen het aantal doorverwijzingen vanuit de sociale toegang in beeld. D.2 We komen met maatregelen die bevorderen dat er meer gebruik wordt gemaakt van preventief en voorliggend aanbod. E.1 We werken met een nieuw dashboard dat inzicht geeft in kostenontwikkeling. We gaan het dashboard doorontwikkelen en zorgen voor aansluiting op dashboards van andere gemeenten.

E. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. We werken daartoe met een nieuw dashboard.

F. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. We versterken daarom de samenwerking met het onderwijs en brengen verantwoordelijkheden in beeld.

F.1 We realiseren schoolmaatschappelijk werk met als doel de verantwoordelijkheden van onderwijs en gemeente rondom leerlingen met ontwikkel- en opgroeiproblemen beter af te stemmen. Daartoe organiseren we een pilot.

G. We realiseren kostenbesparing op Wmo en Jeugdhulp. We nemen daartoe maatregelen die gericht zijn op bso plus en kinderopvang.

G.1 We organiseren maatregelen die erop gericht zijn dat ouders met specialistische kinderopvang een eigen bijdrage betalen. Daartoe organiseren we pilots.

Verbonden partijen - GGD Gelderland-Zuid - Werkzaak Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'.

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid Totaal baten Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid Totaal lasten Totaal saldo

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

167

6.755

2.375

185

4.859

4.576

4.176

3 203

15 295

30 5.145

36 5.089

20 11.261

6.861

4.671

1.949 555 5.410 2.109 342 1.154 3.761 8.131 407 509 1.254 25.581 -20.436

2.618 557 4.750 2.122 449 1.139 3.509 8.898 510 552 1.396 26.500 -21.410

8.953 520 5.101 1.994 445 1.243 3.508 8.850 502 565 1.358 33.039 -21.777

4.357 468 5.101 1.953 445 1.174 3.362 7.999 502 565 1.338 27.264 -20.403

2.040 442 5.101 1.878 445 1.094 3.305 7.794 502 565 1.338 24.504 -19.833

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

209

165

204

A. Financieel technisch

B. Wettelijk / noodzakelijk Lagere BUIG uitkering -400 -400 -400 -400 Het rijk heeft deze uitkering naar beneden bijgesteld omdat het aantal uitkeringsgerechtigden in Buren lager is dan het gemiddelde in Nederland. C. Knelpunten Personele knelpunten 144 106 Het aantal Wmo aanvragen blijft stijgen. Dit is een ontwikkeling die de laatste jaren gaande is, maar door het ZBB-traject afgeremd zal worden. Om deze aanvragen ook daadwerkelijk te kunnen behandelen is extra capaciteit noodzakelijk (1 fte). Voor het onderdeel Jeugd wordt er meer inspanning verricht door het regionale besluit Gelderse Verbeteragenda. De regionale samenwerking betekent dat er beleidsmatig meer wordt samengewerkt hetgeen meer uren kost (0,44 fte). Vertraging / niet te realiseren ZBB 300 300 Bij het besluit rondom ZBB is in november 2021 besloten om de post uitkeringen voor de jaren 2022, 2023 en 2024 met € 300.000 te verlagen. Naar aanleiding van dit besluit is de begroting voor 2022 en verder aangepast. Echter in deze overzichten van ZBB is deze post ook nog als te realiseren maatregel ingeboekt waardoor deze post tweemaal is opgevoerd.

4. Sport, cultuur en onderwijs Omschrijving Dit programma gaat over de beleidsvelden sport, kunst en cultuur, het accommodatiebeleid, leesstimulering en onderwijs. Wat willen we (hoofddoelstelling)? We willen een gemeente zijn waar inwoners voldoende mogelijkheden hebben om:  onderwijs te volgen;  te sporten en te bewegen; en  culturele activiteiten bij te wonen. Ontwikkelingen We willen preventie en een gezonde leefstijl stimuleren. Daarom stellen we het integraal sport- en gezondheidsbeleid op. Ook komen we met een startnotitie voor het kunst- en cultuurbeleid en een visie op dierenwelzijn. Tenslotte stellen we accommodatiebeleid op en realiseren we een startnotitie vrijwilligerswerk.

Wat willen we & wat doen we? Uitvoeringsplan Wat willen we?

Wat doen we?

4.13 In 2023 leggen we dierenwelzijn vast in een visie.

4.13.1 We formuleren een visie over dierenwelzijn en leggen deze aan de gemeenteraad voor.

5.5 In 2022 stellen we een integraal sport- en gezondheidsbeleid op.

We formuleren een integraal sport- en gezondheidsbeleid en leggen dat aan de gemeenteraad voor. Hierin nemen we ook speelruimte voor kinderen en de beweegtuinen voor andere mee.

5.6 In 2023 actualiseren we het speeltuinenbeleid, met aandacht voor beweegtuinen voor alle leeftijden.

5.7 In 2022 hebben wij een accommodatiebeleid.

We komen tot een uitvoeringsplan dat door het college wordt vastgesteld. 5.5.1. We actualiseren het speeltuinenbeleid als onderdeel van het integraal sport- en gezondheidsbeleid en leggen dat aan de gemeenteraad voor. 5.7.1 We komen tot een uitvoeringsplan dat door het college wordt vastgesteld.

5.8 We stellen een portefeuillehouder vrijwilligerswerk aan en leggen in 2023 een startnotitie vrijwilligerswerk aan de gemeenteraad voor.

5.8.1 Aan de hand van een opiniërende bijeenkomst met de gemeenteraad stellen we een startnotitie over vrijwilligerswerk op. Op basis van onder meer financiële en personele haalbaarheid worden de vervolgstappen bepaald.

5.9 In 2023 wordt een startnotitie kunst en cultuur aan de gemeenteraad voorgelegd.

5.9.1 Aan de hand van een opiniërende bijeenkomst met de gemeenteraad stellen we een startnotitie over kunst en cultuur op. Op basis van onder meer financiële en personele haalbaarheid worden de vervolgstappen bepaald.

Verbonden partijen Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'. 23

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 0.3 Beheer ov.gebouwen/gronden 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpres. -prod. -participatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media Totaal baten Lasten 0.3 Beheer ov.gebouwen/gronden 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpres. -prod. -participatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media Totaal lasten Totaal saldo

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

951 121 568 85 1 5 1 77 15 1.824

269 245 906 83 1 17 2 84 8 1.615

151 53 647

151 53 570

118

132

143

160

2 84 8 1.063

2 84 8 1.000

2 84 8 1.011

2 84 8 1.028

960 997 1.437 94 572 40 19 260 266 4.645 -2.820

763 1.177 1.845 87 355 28 20 279 325 4.879 -3.264

434 1.057 1.571 3 496 12 33 231 350 4.187 -3.125

279 1.139 1.475 3 498 12 25 163 350 3.944 -2.944

279 1.137 1.475 3 501 12 25 163 350 3.945 -2.933

279 1.311 1.475 3 505 12 25 163 350 4.123 -3.095

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-31

-100

-104

-265

A. Financieel technisch

5. Inwoners, bestuur en veiligheid Omschrijving Het programma omvat de dienstverlening aan inwoners, de bestuurskracht, het functioneren van de organisatie en integrale veiligheid en crisisbeheersing. Wat willen we (hoofddoelstelling)?  Voldoende waardering van onze inwoners, bedrijven en instellingen voor de kwaliteit van onze dienstverlening.  Voldoende waardering van onze inwoners, bedrijven en instellingen voor ons bestuur en voor de kwalitatief goede besluitvorming.  Mensen wonen en werken in een omgeving die veilig is en waarin mensen zich ook veilig voelen. Ontwikkelingen In de nieuwe collegeperiode werken we aan de verdere uitwerking en concretisering van de toekomstoriëntatie. Dat doen we samen met de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. We maken een plan voor de komende jaren. Met als doel om onze bestuurskracht te versterken. We gaan onderzoeken op welke wijze we nog meer gericht regionaal kunnen samenwerken, met behoud van onze zelfstandigheid. We werken hard aan het waarmaken van de ambities uit de visie op dienstverlening. Daarnaast borduren we voort op het concept van kerngericht werken. We willen onze inwoners actief betrekken bij de leefomgeving. We luisteren naar de inbreng van inwoners en willen hun participatiemogelijkheden versterken.

Wat willen we & wat doen we? Uitvoeringsplan Wat willen we?

Wat doen we?

1.2 We evalueren de strategische opgaven en werken deze waar nodig bij.

1.2.1 We formuleren – als dat uit de evaluatie blijkt – een raadsvoorstel met nieuwe strategische opgaven voor de bestuursperiode 2022-2026.

2.1. We maken een uitvoeringsplan waarmee we het toekomstprofiel van onze gemeente de komende jaren verder uitwerken en leidend laten zijn in onze beleidsvorming.

2.1.1 Om het toekomstprofiel concreet te maken stellen we een uitvoeringsplan op gericht op de politiekbestuurlijke uitwerking en een plan gericht op de organisatie.

2.2. We onderzoeken hoe we in de regio beter kunnen samenwerken met gemeenten en organisaties. Behoud van onze zelfstandigheid is daarbij het uitgangspunt.

2.2.1 We onderzoeken op welke maatschappelijke thema’s we kunnen samenwerken met andere organisaties in de regio. Denk daarbij bijvoorbeeld aan duurzaamheid, wonen en omgevingswet. 2.2.2 Afhankelijk van de uitkomsten stellen we een vervolgonderzoek op naar de organisatievorm van samenwerking om de kwetsbaarheid van de organisatie te voorkomen. 2.2.3 We gaan het opdrachtgeverschap richting regionale samenwerkingspartners, zoals gemeenschappelijke regelingen, verder versterken. Hierbij haken we aan bij de gesprekken genoemd onder afspraak 2.4.

2.4 We gaan met onze regiogemeenten in gesprek om ten aanzien van de gemeenschappelijke regelingen een sterkere ambtelijke adviesfunctie in te richten. We leggen dit vast in een nieuwe nota verbonden partijen.

2.4.1 We evalueren de samenwerking met de gemeenschappelijke regelingen en het bestaande beleidskader.

3.1 In 2022 en 2023 gaan we verder met de uitvoering van de huidige visie en uitvoeringsplan kerngericht werk. Uitgangspunt is om dit beleid, na evaluatie, door te ontwikkelen tot ‘kerngericht werken 2.0’.

3.1.1 We evalueren het huidige beleid ten aanzien van kerngericht werken. 3.1.2 We formuleren een nieuw beleidsplan ‘kerngericht werken 2.0’ en leggen dat ter vaststelling aan de gemeenteraad voor.

3.2 We stimuleren initiatieven van inwoners en we verhogen daartoe vanaf 2023 het leefbaarheidsbudget structureel met € 20.000.

3.2.1 We evalueren de huidige beleidskaders en selectiecriteria en passen die indien nodig aan op kwaliteit en integriteit. 3.2.2 De beoordeling van de leefbaarheidsinitiatieven vindt integraal plaats, door een brede afvaardiging van in elk geval wethouder, kernregisseur, inwoners en betrokken beleidsmedewerker(s). Het indienen en beoordelen van initiatieven maken we laagdrempelig via digitale burgerparticipatie.

3.4 In de eerste helft van deze bestuursperiode leggen we een startnotitie voor aan de raad over participatie, met daarin spelregels rondom burger – en overheidsparticipatie.

3.4.1 Aan de hand van een opiniërende bijeenkomst met de gemeenteraad stellen we een startnotitie op over burger- en overheidsparticipatie en onze visie op participatie. Op basis hiervan worden de vervolgstappen bepaald. 3.4.2 We stellen een participatieverordening op.

3.5 Wij vinden de mening van inwoners belangrijk. We gaan werken met een burgerpeilingstool om snel in contact te komen met inwoners en wij peilen hun mening over verschillende onderwerpen.

3.5.1 We onderzoeken welke burgerpeilingstool het meest bij onze behoeften aansluit en maken met de aanbieder afspraken over het gebruik ervan.

3.8 Eind 2024 hebben alle kernen een kernagenda. Hiervoor stellen wij in 2023 incidenteel € 5.000 per kern beschikbaar (totaal: € 75.000).

3.8.1 Samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties starten we per kern een traject dat moet leiden tot een kernagenda per afzonderlijke kern. Om dit proces goed te doorlopen wordt er incidenteel € 5.000 per kern beschikbaar gesteld. 3.8.2 We gaan het kerngericht werken verdiepen en verstevigen door het werken met een kernagenda. Samen met het leefbaarheidsbudget en de kernregisseurs, is dit een belangrijke basis voor het kerngericht werken.

4.14 We breiden het aantal gemeentelijke boa’s uit tot minimaal twee fte.

4.14.1 We breiden de formatie van de gemeentelijke boa’s uit.

Verbonden partijen - Regio Rivierenland - Regionaal Archief Rivierenland - Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'.

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Totaal saldo

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

121 327 27 87 562

92 288 20 28 428

92 259 20 28 399

92 463 20 28 603

92 510 20 28 650

92 619 20 28 759

1.509 707 2.196 461 4.873 -4.310

1.745 646 2.302 428 5.121 -4.692

1.750 578 2.324 565 5.217 -4.817

1.760 675 2.324 565 5.324 -4.720

1.770 705 2.324 565 5.364 -4.713

1.770 815 2.324 565 5.474 -4.713

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-46

-79

-73

A. Financieel technisch

6. Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen) Omschrijving Dit programma omvat de bedrijfsvoering, hieronder verstaan we alle activiteiten die ondersteunend zijn aan het bestuur en de organisatie. Algemene dekkingsmiddelen zijn gelden die niet op voorhand verbonden zijn aan bepaalde programma's. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om algemene belastingen en de algemene uitkering (de belangrijkste uitkeringen van het Rijk). Wat willen we (hoofddoelstelling)?  Onze organisatie is een volwaardige partner van ons bestuur;  Het zijn van een financieel solide gemeente met een structureel sluitende meerjarenbegroting. Ontwikkelingen Bedrijfsvoering blijft in ontwikkeling. We werken aan een continue verbetering ervan, waarbij we ons bewust zijn van onder andere de kwetsbaarheid op het gebied van ICT en de personele bezetting. We investeren in informatievoorziening, informatieveiligheid en bewustzijn om de risico’s te verminderen. We verbeteren in stappen de (digitale) dienstverlening naar inwoners en partners. We voeren een gezond financieel beleid waarbij we streven naar een structureel sluitende meerjarenbegroting. Ook zoeken we in 2023 een (externe) subsidioloog.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Buren&id=c344f558-f0bc-43c8-8873-2c5fbd83dd4d