Jaarstukken 2021 - Versie inclusief erratum en controleverklaring

Inhoudsopgave

Jaarverslag .............................................................................................................................................. 5

Algemeen................................................................................................................................................. 6 Aanbiedingsbrief .................................................................................................................................. 7 Financiële beschouwingen .................................................................................................................. 9 Rekening in één oogopslag ............................................................................................................... 12 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 14

Strategische opgaven ............................................................................................................................ 16 Wat is een strategische opgave? ...................................................................................................... 17 Wat hebben we bereikt? .................................................................................................................... 17

Programma's ......................................................................................................................................... 19 Wat is een programma? .................................................................................................................... 20 1. Wonen, werk en recreatie.............................................................................................................. 21 Wat wilden we? .............................................................................................................................. 23 Wat hebben we gedaan? ............................................................................................................... 26 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 29 2. Fysieke leefomgeving .................................................................................................................... 30 Wat wilden we? .............................................................................................................................. 31 Wat hebben we gedaan? ...............................................................................................................

33 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 36 3. Sociaal domein .............................................................................................................................. 37 Wat wilden we? .............................................................................................................................. 39 Wat hebben we gedaan? ............................................................................................................... 42 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 44 4. Sport, cultuur en onderwijs ............................................................................................................ 45 Wat wilden we? .............................................................................................................................. 46 Wat hebben we gedaan? ............................................................................................................... 48 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 50 5.

Inwoners, bestuur en veiligheid ..................................................................................................... 51 Wat wilden we? .............................................................................................................................. 52 Wat hebben we gedaan? ............................................................................................................... 56 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 60 6. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................... 61 Wat wilden we? .............................................................................................................................. 62 Wat hebben we gedaan? ............................................................................................................... 64 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 66

2

Paragrafen ............................................................................................................................................. 67 Wat is een paragraaf? ....................................................................................................................... 68 Lokale Heffingen ................................................................................................................................ 69 Belastingen ..................................................................................................................................... 70 Heffingen ........................................................................................................................................ 71 Kwijtschelding ................................................................................................................................. 75 Bezwaar en beroep WOZ ............................................................................................................... 76 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 77 Weerstandsvermogen ....................................................................................................................

78 Inventarisatie risico's ...................................................................................................................... 79 Weerstandsratio ............................................................................................................................. 84 Financiële kengetallen.................................................................................................................... 84 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 87 Baggeren ........................................................................................................................................ 88 Begraafplaatsen ............................................................................................................................. 90 Civieltechnische kunstwerken ........................................................................................................ 92 Gebouwen ...................................................................................................................................... 94 Groen..............................................................................................................................................

95 Riolering en water .......................................................................................................................... 98 Wegen .......................................................................................................................................... 101 Paragraaf Financiering .................................................................................................................... 103 Gemeentefinanciering .................................................................................................................. 104 Treasurybeleid .............................................................................................................................. 104 Kasgeldlimiet ................................................................................................................................ 105 Rentetoerekening ......................................................................................................................... 106 Risicobeheer ................................................................................................................................ 107 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................................

108 Communicatie .............................................................................................................................. 109 Huisvesting en facilitaire zaken .................................................................................................... 109 Informatieveiligheid ...................................................................................................................... 110 Informatisering en automatisering ................................................................................................ 111 Inkoop ........................................................................................................................................... 111 Personeel en organisatie.............................................................................................................. 112 Planning, control en financiën ...................................................................................................... 116 Griffie ............................................................................................................................................ 118 Rekenkamer .................................................................................................................................

118 Paragraaf Verbonden partijen ......................................................................................................... 119 Overzicht verbonden partijen ....................................................................................................... 120 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................................................... 133 Paragraaf Corona/Covid-19............................................................................................................. 137

3

Jaarrekening ........................................................................................................................................ 138 Wat is een jaarrekening? ................................................................................................................. 139 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling........................................................................ 147 Balans per 31-12-2021 .................................................................................................................... 150 Toelichting op de balans .................................................................................................................. 152

Overzicht van incidentele baten en lasten in 2021 .............................................................................. 176

Incidentele baten ................................................................................................................................. 177

Incidentele lasten ................................................................................................................................. 178 Verschillenanalyse financiële rechtmatigheid.................................................................................. 180 Verschillenanalyse investeringen .................................................................................................... 181 Wet Normering Topinkomens .......................................................................................................... 182 Gebeurtenissen na balansdatum..................................................................................................... 184 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa-bijlage) ................................................... 185

Controleverklaring ............................................................................................................................... 194 Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2021 ............................................. 195 Controle verklaring rechtmatigheid .................................................................................................. 199 Controle verklaring conform Ensia 2021, informatiebeveiliging DigiD en Suwiwet ......................... 200

Bijlagen ................................................................................................................................................ 201 Overhevelingen budgetten naar 2022 ............................................................................................. 202

4

Jaarverslag

5

Algemeen

6

Aanbiedingsbrief

Aan de gemeenteraad, Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2021 van de gemeente Buren. Via de jaarstukken leggen we verantwoording af over de realisering van het voorgenomen beleid en de daarvoor ingezette middelen. De jaarstukken zijn van belang voor bestuurders, inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en andere overheden. Onze jaarstukken bestaan uit de aanbiedingsbrief, de financiële beschouwingen, het jaarverslag en de jaarrekening. We stonden in 2021 voor veel uitdagingen. Met onder meer de gevolgen van een wereldwijde pandemie. Ondanks dat hebben we met elkaar veel bereikt in het afgelopen jaar. Op alle programma onderdelen is een voordelig saldo gerealiseerd en met elkaar hebben we veel maatschappelijke doelen bereikt voor de Burense samenleving. We werken dagelijks aan de financieel robuuste en zelfstandige gemeente die we willen zijn. Met ruimte voor inwoners en ondernemers. Graag nemen we u mee in een aantal ontwikkelingen. Coronacrisis Ook in 2021 heeft de COVID-19 crisis een behoorlijk impact gehad op de samenleving en op de gemeente Buren. Met veel creativiteit, inzet en aanpassingsvermogen hebben we de samenleving én de dienstverlening aan onze inwoners draaiende kunnen houden. Al met al is er veel gevraagd van onze burgers, ondernemers en medewerkers.

Hoe langer een crisis duurt, hoe groter de gevolgen ook voor verschillende groepen, zoals onze jeugd en ouderen, kunnen zijn. Bestuurlijke wissel Bestuurlijk hebben we op 17 februari 2021 afscheid genomen van burgemeester Jan de Boer. Hij is op 4 maart geïnstalleerd als burgemeester van Den Helder. Met ingang van 9 maart 2021 is Josan Meijers benoemd tot waarnemend burgemeester. In het najaar van 2022 start de zoektocht naar een nieuwe burgemeester. Sociaal Domein Op 3 februari 2021 heeft de organisatie u geïnformeerd over het voorlopig resultaat 2020 voor Jeugd en WMO. Aansluitend hebben wij u in de Perspectiefnota gemeld dat de verwachte tekorten op Jeugd en WMO in 2021 ongeveer 4 miljoen euro zouden bedragen. Dit was aanleiding om het geplande integrale beleidsplan Sociaal Domein om te buigen naar het programmaplan Transformatie Sociaal Domein. Zero Based Budgetting (ZBB) Aan het begin van het jaar heeft de organisatie het onderzoek gestart naar ombuigingen in de gemeentelijke begroting. Op basis van de ZBB methode heeft het college en de organisatie op een integrale wijze naar haar taken en kosten gekeken en voorstellen voor ombuigingen aan uw raad aangeboden. U heeft in dit proces de regie genomen.

In een raadsbijeenkomst op 23 juni 2021 heeft u als gemeenteraad gekeken naar uw rol in dit ombuigingsproces, zodat u op 26 oktober 2021 uw keuzes voor de ombuigingen hebt kunnen maken. In dit proces hebben college, raad en organisatie goed kunnen samenwerken aan het realiseren van een sluitende meerjarenbegroting. Toekomstoriëntatie De toekomstoriëntatie van de gemeente Buren voor 2040 is gericht op groei en bescheiden bruis. In verschillende bijeenkomsten en fases heeft u nagedacht om dit toekomstprofiel nader uit te werken. Verder vorm en inhoud geven aan de toekomstoriëntatie is een continu proces en vraagt om een zorgvuldige agendering en samenwerking tussen gemeente en provincie. Het sluit nauw aan bij de maatschappelijke opgaven die, in een nieuwe bestuursperiode, gerealiseerd gaan worden. Ook in de nieuwe raadsperiode vraagt de toekomstoriëntatie van de gemeente Buren om een blijvend samenspel tussen college, raad en organisatie. 7

Uitvoeringsprogramma Voor ons als college is het goed om ieder jaar stil te staan bij wat wij al hebben bereikt. We hebben hard gewerkt aan de uitvoering van de strategische opgaven. Een nadere uitwerking staat onder het kopje Strategische Opgaven. Zo hebben we het afgelopen jaar stappen mogen zetten met belangrijk dossiers als het ZBB traject, de start van de bouw van de sporthal, duurzaamheid, het Programmaplan Transformatie sociaal domein (inclusief monitor en preventieplan), Visie op Dienstverlening, Toekomstoriëntatie, GVVP en ontwerp Omgevingsvisie. Hier blijven we in 2022 verder aan werken en ontwikkelen. Saldo jaarrekening 2021 Het resultaat van de jaarrekening is € 4.094.000 positief. In de financiële beschouwingen lichten we het rekeningresultaat en de belangrijkste trends en afwijkingen van het begrote resultaat over 2021 toe. In de financiële overzichten per programma zijn alle significante afwijkingen opgenomen en wordt aangegeven of deze een incidenteel of structureel karakter hebben. Bestemming van het resultaat 2021 Het positieve resultaat over 2021 wordt mede veroorzaakt doordat een aantal specifieke budgetten voor incidentele projecten niet in 2021 zijn besteed. Dit omdat deze niet of niet volledig zijn uitgevoerd.

Om er voor te kunnen zorgen dat deze projecten alsnog doorgang kunnen vinden, is in de Raad van 26 april besloten tot overheveling van deze budgetten naar het jaar 2022. In de bijlage treft u een overzicht van deze overhevelingen met een totaal bedrag van € 857.000 aan. Daarnaast is per voorstel een format met toelichting vanuit de organisatie toegevoegd. Ten gevolge van het besluit tot overheveling moet van het totale behaalde resultaat over 2021 ad € 4.094.000 een bedrag van € 857.000 worden bestemd ter dekking van de genoemde voorstellen. Ook wordt een bestemmingsreserve inzake duurzaamheid voorgesteld (€ 122.000). Dit betekent dat aan netto te bestemmen resultaat een bedrag van € 3.115.000 resteert, wat ten gunste van de algemene reserve wordt gebracht. Ontwikkeling weerstandsvermogen Per eind 2021 bedroeg de ratio van het weerstandsvermogen een factor van 2,17. Per eind 2020 was dit nog 1,06. Hierop besloot u in juli 2021 het beschikbare weerstandsvermogen op te hogen door drie bestemmingsreserves vrij te laten vallen. Maurik, 31 mei 2022, College van burgemeester en wethouders van de gemeente Buren

8

Financiële beschouwingen Onderstaand treft u een overzicht aan met daarin opgenomen de werkelijke cijfers per programma afgezet tegen de begrote bedragen. De cijfers van de door de raad vastgestelde begroting 2021 bij de start van het boekjaar staan vermeld in de kolom primitief. Financieel overzicht Bedragen x € 1.000

Programma

Rekening Begroting Begroting Rekening 2020 2021 2021 2021 primitief na wijziging

Verschil 2021

1. Wonen, werk en recreatie

-3.077

-3.186

-3.327

-2.021

1.307

2. Fysieke leefomgeving

-6.206

-6.417

-6.287

-5.691

596

3. Sociaal domein

-18.526

-17.364

-20.740

-20.436

305

4. Sport, cultuur en onderwijs

-3.204

-3.189

-3.141

-2.820

321

5. Inwoners, bestuur en veiligheid

-4.861

-4.610

-4.564

-4.311

253

6. Bedrijfsvoering

37.098

34.184

36.156

37.490

1.335

Saldo voor bestemming

1.225

-582

- 1.904

2.212

4.116

1. Wonen, werk en recreatie

0

829

1.792

1.647

-145

2. Fysieke leefomgeving

0

151

257

275

18

3. Sociaal domein

0

75

125

113

-12

4. Sport, cultuur en onderwijs

0

58

165

130

-35

5. Inwoners, bestuur en veiligheid

0

53

53

53

6. Bedrijfsvoering

2.819

-400

-400

-335

65

Totaal mutaties reserves

2.819

765

1.991

1.882

-109

Saldo na bestemming

1.225

183

88

4.094

4.007

Analyse resultaat 2021 Het werkelijk resultaat over het jaar 2021 bedraagt Begroot was een resultaat voor 2021 van

Positief € 4.094.000 Positief € 88.000

Daarmee is het werkelijk resultaat van de jaarrekening 2021 € 4.007.000 positiever dan verwacht werd.

9

In onderstaande tabel treft u een overzicht aan van de belangrijkste afwijking op concernniveau. Daarbij is aangegeven of het gaat om een voordeel (V) of een nadeel (N) en of de afwijking een incidenteel of structureel karakter heeft. In de programma's is steeds een gedetailleerd overzicht opgenomen van de financiële afwijkingen van het betreffende programma. Onderwerp bedragen x € 1.000) Aangevraagde overheveling budgetten naar 2021

857 V

Aard afwijking Incidenteel

Meer aanvragen omgevingsvergunningen in 2021

639 V

Gemengd

Algemene uitkering en decembercirculaire

401 V

Incidenteel

Personeel en inhuur

369 V

Incidenteel

Gecontracteerde zorg Jeugd

355 V

Incidenteel

Afschrijvingen op vaste activa

303 V

Incidenteel

Gecontracteerde zorg WMO

275 N

Incidenteel

Voordeel op OZB

217 V

Incidenteel

Minder uitgaven gemeentehuis

165 V

Incidenteel

1.150 V

Voornamelijk incidenteel

174 N

Incidenteel

Afwijking

Overige afwijkingen < € 150.000

Mutatie reserves Totaal

4.007 V

Ter toelichting Aangevraagde overheveling budgetten naar 2022 (857 V) In het jaar 2021 is een aantal budgetten, beschikbaar gesteld voor incidentele projecten, niet besteed. Dit omdat deze niet of niet volledig zijn uitgevoerd. Om er voor te kunnen zorgen dat deze projecten alsnog doorgang kunnen vinden, is aan de gemeenteraad d.d. 26 april voorgesteld om deze over te hevelen naar het jaar 2022. Het gaat om 15 aanvragen tot een totaalbedrag € 857.000. In de bijlage treft u een overzicht van alle voorstellen aan. Daarnaast is per voorstel een format met toelichting vanuit het betreffende domein toegevoegd. Het niet benutten van de hiervoor genoemde budgetten heeft geleid tot een positief effect op het behaalde resultaat van 2021. Doordat de gemeenteraad op 26 april van dit jaar heeft besloten tot overheveling, betekent dit dat van het totale behaalde resultaat over 2021 een bedrag van € 857.000 moet worden bestemd ter dekking van de genoemde voorstellen. Ook wordt een bestemmingsreserve inzake duurzaamheid voorgesteld (€ 122.000). Dit betekent dat aan netto te bestemmen resultaat een bedrag van € 3.115.000 resteert. Dit bedrag zal ten gunste van de algemene reserve moeten worden gebracht.

Meer aanvragen omgevingsvergunningen in 2021 (639 V) De opbrengsten voor de omgevingsvergunningen laten per jaar een wisselend beeld zien en variëren met het aantal aanvragen in het betreffende jaar. Uit de afrekening met de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) blijkt dat de opbrengsten voor 2021 € 1,9 mln. zijn (2020: € 0,9 mln.). Er was in de begroting rekening gehouden met een opbrengst van € 1,3 mln., waardoor het voordeel € 0,6 mln. bedraagt (incidenteel). Algemene uitkering en decembercirculaire (401 V) Vanuit de decembercirculaire is gebleken dat er voor 2021 meevallers zijn voor wat betreft de algemene uitkering en de coronamiddelen.

10

Gecontracteerde zorg Jeugd (355 V) In 2021 is naar aanleiding van de tekorten van 2020 en de laatste inzichten de begroting voor gecontracteerde zorg jeugd bijgesteld met € 2,9 mln. lastenverzwaring. Uiteindelijk was de groei van het aantal aanvragen wat minder hoog dan verwacht, wat resulteert in een voordeel van € 0,5 mln. ten opzichte van de bijgestelde begroting. Personeel en inhuur (369 V) Het voordeel op personeel en inhuur komt mede door een lagere bezetting dan begroot (circa 4,5 FTE). Het was ook in 2021 weer lastig om alle vacatures te kunnen vervullen. Ook waren de personeelslasten begroot op het niveau van de maximumschaal, in plaats van op de daadwerkelijke schaal. Gezamenlijk met de inhuur derden, die hoger was in 2021, resulteert een voordeel van € 0,4 mln. Vanaf 2022 wordt begroot volgens de daadwerkelijke te verwachten loonschaal, waardoor de verwachting is dat dit voordeel niet meer voorkomt. Afschrijvingen op vaste activa (303 V) Dit voordeel is verspreid over meerdere programma's en is daarom als zodanig niet zichtbaar in de toelichting per programma. Er is voor 2021 een voordeel van € 0,3 mln. op afschrijvingen vanwege uitgestelde investeringen op ICT, het gemeentehuis en onderhoud wegen. Dit heeft te maken met dat door de lockdowns er minder fysieke aanwezigheid is geweest, waardoor niet al dit werk is uitgevoerd.

Gecontracteerde zorg WMO (270 N) Net als bij de gecontracteerde zorg Jeugd is voor de WMO in 2021 de begroting bijgesteld voor een bedrag van € 0,6 mln. Uiteindelijk is gebleken dat het aantal aanvragen nog hoger was dan verwacht, met name voor huishoudelijke ondersteuning, waardoor het nadeel € 0,3 mln. groter is dan de bijgestelde begroting. Voordeel op OZB (217 V) In 2021 heeft de gemeente een voordeel op de onroerendezaakbelasting (OZB) gerealiseerd van € 0,2 mln. Dit wordt met name veroorzaakt doordat minder bezwaren gegrond zijn geacht dan verwacht en doordat de areaaluitbreiding wat groter was dan begroot. Minder uitgaven gemeentehuis (165 V) Vanwege de corona pandemie en daaraan gerelateerde lockdowns is er in 2021 vooral vanuit huis gewerkt. Dit heeft geresulteerd in een voordeel op schoonmaakkosten en onderhoudskosten.

11

Rekening in één oogopslag

12

13

Leeswijzer Inleiding De jaarstukken zijn het hulpmiddel voor u als raad om de controlerende rol uit te kunnen voeren. Op basis van deze publicatie kunt u beoordelen of wij uw opdracht goed hebben uitgevoerd. De jaarstukken hebben wij ingericht volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de wensen van de provincie. Verder hebben wij nadrukkelijk gekeken naar de informatieve waarde voor u als raad. De komende jaren willen wij hierin, in overleg met u, nog verdere stappen zetten. De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en een jaarrekening. Het jaarverslag is opgebouwd uit de strategische opgaven, programma's en paragrafen. De strategische opgaven geven inzicht in enkele door u benoemde belangrijke thema's. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheeraspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De jaarrekening 2021 gaat in op de financiële positie van onze gemeente. Jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit de volgende onderdelen: Strategische opgaven Strategische opgaven zijn programma overstijgende onderwerpen met een groot bestuurlijk belang. Om deze reden krijgen ze bijzondere aandacht in onze planning en control-cyclus.

Programma's Voor de indeling bij de programma's volgen wij de voorschriften vanuit het BBV. Wij beginnen met een omschrijving en de binnen dit programma vallende taakvelden. Vervolgens gaan wij in op de drie Wvragen: wat hebben we bereikt, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost? Paragrafen Het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd over relevante beheersmatige aspecten. Het jaarverslag bevat de volgende (verplichte) paragrafen: Lokale heffingen Deze paragraaf gaat in op onze belastingen en heffingen. Hier komen tarieven, de gerealiseerde opbrengsten, maar ook de kwijtscheldingen en bezwaar en beroep aan de orde. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van onze gemeente. Het geeft aan in welke mate wij in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren wij hier de verplichte financiële kengetallen. Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen hebben een belangrijke financiële, maar ook beleidsmatige impact. Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de resultaten op het gebied van treasury.

Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de interne processen die wij uitvoeren om op programmaniveau de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen communicatie, informatieveiligheid, informatievoorziening en automatisering, inkoop en aanbesteding, juridische zaken, huisvesting en facilitaire zaken, personeel en organisatie, planning en control en tot slot de griffie en rekenkamercommissie. Hoewel dit nog niet verplicht is, wordt dit jaar als proef de nieuwe rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening opgenomen en in deze paragraaf toegelicht.

14

Verbonden partijen Een gemeente werkt vaak samen met andere partijen om doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm is, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij de behaalde resultaten van deze partijen nader toe. Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische zaken. Het gaat om grote belangen op verschillende terreinen. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De resultaten op grondexploitaties zijn van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Corona/COVID-19 De corona-crisis heeft ingrijpende gevolgen voor de Nederlandse gemeenten. Onder meer op het gebied van economie, financiën, onderwijs, openbare orde en het sociaal domein. COVID-19 is een gebeurtenis die niet bij een specifiek programma of taakveld hoort. Toch is het wenselijk om u en onze inwoners in één integraal overzicht mee te nemen in welke maatregelen we hebben genomen en toe te lichten welke gevolgen COVID-19 heeft (gehad) voor onze gemeente. Daarom nemen we in dit jaarverslag een paragraaf corona/COVID-19. Deze paragraaf is niet verplicht. Jaarrekening In dit deel van de jaarstukken gaan wij in op alle financiële zaken.

De financiële resultaten, de grondslagen en de balans zijn hier de belangrijkste onderdelen. Verder komen verplichte onderdelen als de Wet Normering Topinkomens en de SiSa hier aan de orde. Controleverklaring Hier presenteren we de verklaringen over de rechtmatigheid en ENSIA. Daarnaast is hier de controleverklaring van de accountant opgenomen volgens het nieuwe format. Bijlagen In de bijlagen bieden wij inzicht in de overheveling van incidentele budgetten van 2021 naar 2022.

15

Strategische opgaven

16

Wat is een strategische opgave? Strategische opgaven zijn programma overstijgende onderwerpen met een groot bestuurlijk belang. Om deze reden krijgen ze bijzondere aandacht in onze planning en control-cyclus.

Wat hebben we bereikt? In 2021 stonden zes strategische opgaven centraal. Er zijn veel stappen gezet op deze onderdelen. Deze opgaven stelde u eerder vast in 2019: 1. Samen sterk in de regio. 2. Kerngericht werken 3. Duurzaamheid 4. Visie op transformatie sociaal domein 5. Omgevingswet 6. Visie op dienstverlening In hoofdlijnen beschrijven wij de kernactiviteiten van de strategische opgaven voor 2021. Voor een verdieping verwijzen wij u naar de activiteiten in de verschillende programmaonderdelen. Samen sterk in de regio In het kader van de strategische opgave ‘Samen sterk in de regio’ startten we eind 2020 met de toekomstoriëntatie van de gemeente Buren. Bureau Berenschot onderzocht daarin welke gemeente wij willen zijn en welke bestuurs- en organisatiekracht hiervoor nodig is. In drie verschillende fasen wordt het toekomstbeeld van Buren beschreven. Het einddoel is om dit toekomstprofiel ook realistisch te maken. In 2021 is de toekomstvisie vastgesteld en heeft de raad bepaald wat er nodig is in de toekomst. Op dit moment formuleert de gemeenteraad haar visie op haar opdrachtgevende rol. In 2022 wordt een begin gemaakt met een gezamenlijk gesprek tussen raad, college en organisatie. Buren werkt samen in verschillende gemeenschappelijke regelingen. De wens van de gemeenteraad is om meer grip en regie op dit proces te krijgen.

Er wordt gewerkt aan afstemming, samenwerking en verdieping van de onderling verbonden partijen. Dit leidt tot nieuwe inhoudelijke afspraken. In 2022 volgt de geplande vernieuwing van de nota verbonden partijen. Kerngericht werken De relatie tussen inwoners en de gemeente verandert. Inwoners voelen zich betrokken bij hun kern en buurt en denken mee over hun leefomgeving. Waar voorheen de overheid meer bepalend was, willen inwoners nu meer het heft in eigen handen kunnen nemen. De visie op het kerngericht werken is in 2020 vastgesteld. Kort daarna stelden wij een uitvoeringsplan op waarvan we in 2021 het grootste gedeelte hebben afgerond. We werkten hard aan de profilering van kerngericht werken, van onze kernregisseurs en van de kernwethouders. We hebben de samenwerking tussen de gemeente en de inwoners geïntensiveerd. In 2022 richten we ons op de doorontwikkeling van kerngericht werken. Duurzaamheid We willen de gemeente zo inrichten dat deze vanuit economisch, ecologisch en menselijk oogpunt gezond, aantrekkelijk en toekomstbestendig is. In 2021 is de klimaatvisie verder uitgewerkt. Zo zijn er voor grootschalige projecten voor zon en wind de ruimtelijke- en participatiekaders bepaald. Initiatiefnemers van grootschalige projecten storten €1,- per opgewekte MWh in een omgevingsfonds.

In dat kader is er gewerkt aan de Stichting omgevingsfonds duurzame energie Buren, die in 2022 wordt opgericht. De gemeenteraad heeft de Regionale Klimaat Adaptatie Strategie (RAS) vastgesteld en werkt nu aan het uitvoeringsplan van de lokale klimaat adaptatie. Visie op transformatie sociaal domein Wij zijn gestart met het opzetten van de contouren van het integraal beleidsplan sociaal domein. Halverwege het jaar is het Zero Based Budget (ZBB) project uitgevoerd. Het resultaat is een financiële opgave tot kostenbesparing voor het sociaal domein. Het integraal beleidsplan is daarmee gewijzigd in een programmaplan transformatie sociaal domein (inclusief financiële en beleidsmatige indicatoren waarmee we het sociaal domein monitoren). Het programmaplan is op 25 januari 2022 in de gemeenteraad aan de orde geweest.

17

Omgevingswet In de ambtelijke organisatie is er hard gewerkt aan de invoering van de Omgevingswet. Ook is er samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties- een ontwerp-omgevingsvisie opgesteld. In verschillende dorpenronden hebben inwoners digitaal kunnen meedenken over hun fysieke leefomgeving. Vanaf 21 oktober 2021 tot en met 1 december 2021 heeft de ontwerpomgevingsvisie ter inzage gelegen en zijn er 130 zienswijzen ingediend. In kwartaal 2 van 2022 zal de gemeenteraad de doelen en de ambities in deze omgevingsvisie vaststellen. Hierna volgt een doorvertaling naar het omgevingsplan, maar ook naar (sectorale) uitvoeringsprogramma’s . Visie op dienstverlening Wij willen een klantgerichte gemeente zijn en dat legden we vast in de visie op dienstverlening. We spraken de volgende ambitie af: ‘Inwoners ervaren een persoonlijke, digitale en toegankelijke dienstverlening bij de gemeente Buren’. De gemeenteraad stelde deze op 25 januari 2022 vast. Momenteel zijn wij druk bezig met het opstellen van een uitvoeringsplan waarin wij beschrijven hoe we tot deze ambitie komen. In 2021 hebben we flinke stappen gezet in onze digitale dienstverlening. Hiermee hebben we een basis neergezet voor de uitbreiding van onze digitale dienstverlening om in 2022 dit verder te ontwikkelen.

18

Programma's

19

Wat is een programma? Een programma is een samenhangend geheel van taakvelden en daarbinnen activiteiten. In de begroting is het programma het niveau waarop de raad de budgetten autoriseert. De raad bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd in de verplichte taakvelden.

In 2021 hebben wij zes programma’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Wonen, werk en recreatie Fysieke leefomgeving Sociaal domein Sport, cultuur en onderwijs Inwoners, bestuur en veiligheid Bedrijfsvoering

Per programma gaan wij in op de drie W-vragen: 1. Wat hebben wij bereikt? Hier gaan we in op de hoofddoelstelling, externe ontwikkelingen, beleidskaders en risico’s. De hoofddoelstelling is een algemene doelstelling en gaat over alle aspecten van het programma. De ontwikkelingen gaan over nieuwe externe ontwikkelingen die van invloed zijn geweest op het programma, te behalen resultaten en uit te voeren activiteiten. Bij de beleidskaders presenteren wij het door u vastgestelde beleid. Bij de risico’s presenteren wij de belangrijkste risico’s die voor het programma gelden. Hierbij nemen we ook de (verplichte) BBV-indicatoren en enkele gemeentelijke indicatoren op. 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? In deze paragraaf gaan wij per programma in op de in 2021 uitgevoerde activiteiten, die hebben bijgedragen aan het realiseren van de doelstellingen. In enkele gevallen hebben we ook kengetallen opgenomen. ook nemen wij hier op hoofdlijnen informatie op over de verbonden partijen die een deel van onze taken uitgevoerd hebben. In de paragraaf verbonden partijen is alle relevante informatie opgenomen. 3. Wat heeft het gekost? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's.

20

1. Wonen, werk en recreatie Algemeen Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden wonen, bedrijvigheid, werkgelegenheid, recreatie en toerisme. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Het zijn van een aantrekkelijke levendige gemeente om in te wonen, werken en recreëren. Externe ontwikkelingen Gasloos wonen Het is de ambitie van het klimaatakkoord dat er in 2050 geen gebruik gemaakt wordt van fossiele energie. Dat geldt ook voor de energiebehoefte vanuit wonen (warmte, koken etc.). (Zie programma 2 - Wat doen we? Activiteit 2.3.1 Vaststellen warmtevisie). Huisvesting arbeidskrachten Er is steeds meer aandacht voor de gezonde en veilige huisvesting van buitenlandse arbeidskrachten. Daarbij neemt de roep om landelijke richtlijnen voor de huisvesting van buitenlandse arbeidskrachten toe. In de Regio Rivierenland zijn de eerste overleggen hierover georganiseerd en loopt er een traject om oplossingen voor de huisvesting te vinden. Stikstof De stikstofproblematiek zorgt voor een beperking van de ontwikkeling waardoor stikstofdepositie ontstaat. De urgentie om maatregelen te treffen om de stikstofdepositie te beperken en natuurherstel in te zetten is groot. Projecten, initiatieven en plannen kunnen, wanneer deze een negatief effect hebben op Natura2000 gebieden, pas doorgaan wanneer er compensatie is. Deze compensatie kan bereikt worden door maatregelen te treffen.

De te nemen maatregelen hebben invloed op verschillende sectoren binnen onze gemeente. Landelijk is er een contourennota opgesteld en de Provincies komen met een gebiedsgerichte uitwerking: het gebiedsplan wordt verwacht in 2023. Bouwen in alle kernen In 2021 heeft de gemeenteraad het woningprogramma vastgesteld. Op basis hiervan (1400 woningen) gaan we in al onze kernen bouwen. De gemeenteraad heeft besloten geen actief grondbeleid in te zetten maar het over te laten aan de markt. Veel gronden voor woningbouwlocaties zijn ook niet in eigendom van de gemeente. Door het college zijn prioriteiten gesteld voor de woningbouw zodat we onze doelen uit het woningprogramma voorrang geven. Op deze locaties zijn en worden de projectleiders als eerste ingezet. Echter we blijven hier afhankelijk van de eigenaren van de gronden en de projectontwikkelaars. Maar ook het tekort aan bouwvakkers en materialen vormt een risico om snel te kunnen bouwen. De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen is een nieuwe wet die gelijk met de Omgevingswet in 2022/2023 in werking treedt. Dit brengt een verandering in de werkwijze bij de ODR en onze gemeente in de vergunningverlening. In eerste instantie alleen voor eenvoudige bouwwerken, zoals eensgezinswoningen.

Hierdoor kunnen bouwbedrijven en gemeenten stap voor stap ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. De eerste ervaringen bij pilots in 2021 waren positief. Kwaliteitsborging voor het bouwen is het bewaken van de kwaliteit van ontwerp en uitvoering van het bouwplan, zodat het eindresultaat aan de voorschriften van het bouwbesluit voldoet. In het huidige stelsel toetst de gemeente bouwplannen vooraf en ziet toe op de uitvoering volgens de verleende vergunning. Onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen dragen partijen in de bouw zelf zorg voor het voldoen aan de voorschriften. Ze doen dat op basis van een instrument voor kwaliteitsborging, toegepast door een onafhankelijke kwaliteitsborger. De kans bestaat dat onze gemeente/ODR het toezicht wel of niet anders moet organiseren op de bouw en de omgevingsveiligheid.

21

Beleidskaders 1. Regionaal programma werklocaties 2020-2024 2. Verordening blijverslening gemeente Buren 3. Woningprogramma 2020-2030 4. Nota Kostenverhaal 2020 5. Erfgoedverordening 2021 6. Samen Dichtbij 7. Nota Grondbeleid 8. Bouwverordening gemeente Buren 2013 9. Exploitatieverordening gemeente Buren 2005 10. Welstandsnota 2021 11. Meerjaren prestatie afspraken Risico's Stikstof De verscherping van de eisen over stikstofdepositie (de neerslag van stikstof op natuurgebieden) kan ertoe leiden dat ontwikkelingen in onze gemeente niet mogelijk zijn of worden beperkt. Afhankelijkheid derde partijen Voor het uitvoeren van ons woonbeleid zijn we onder andere afhankelijk van corporaties voor de bouw van huurwoningen en van ontwikkelende partijen voor de bouw van koopwoningen. Waar het gaat om wonen en zorg zijn we afhankelijk van de bereidheid van zorgpartijen om te investeren in voorzieningen in onze gemeente.

22

Wat wilden we? Subdoelstellingen

1.1 Inwoners van nu en in de toekomst zijn in staat om in Buren een passende woning te vinden We zorgen er voor dat de woningvoorraad in onze gemeente zo veel mogelijk aansluit op de behoefte van onze inwoners. Het gaat daarbij niet alleen om de huidige behoefte, maar ook om de toekomstige behoefte. Naast de nieuwbouw van woningen is ook de bestaande voorraad aan woningen in onze gemeente van belang.

1.2 Ondernemers beoordelen het ondernemersklimaat met minimaal een 7,2 en we behouden een plaats in de top 20 van de MKB vriendelijkste Gelderse gemeente Wij willen een ondernemende gemeente zijn en ondernemers een goed vestigingsklimaat bieden. De beoordeling van het vestigingsklimaat wordt bepaald door begrip voor ondernemers, bereikbaarheid, omgaan met regelgeving, lokale belastingen, openbare voorzieningen, veiligheid en klantvriendelijkheid. 1.3 Inwoners en bezoekers beoordelen onze recreatieve mogelijkheden minimaal met een 6 De nota economie is in 2021 door de raad vastgesteld. Eind 2021 is een start gemaakt met de visie recreatie en toerisme. In het tweede kwartaal 2022 leggen we de nota ter besluitvorming aan uw gemeenteraad voor. In 2022 pakken we dan de acties uit deze nota op, waarbij de visie Stad Buren speciale aandacht krijgt. In de burgerpeiling 2023 nemen we de recreatieve mogelijkheden mee om te kijken waar we staan. 1.4 Van alle aanvragers voor een omgevingsvergunning is 85% (zeer) tevreden over de gevolgde procedure Eén van de prestatieindicatoren die de ODR gebruikt om de dienstverlening te meten is de tevredenheid over het geleverde product of de geleverde dienst. In 2021 is de ODR gestart met een nieuw VTH-systeem: OpenWave. In 2021 is gewerkt aan het implementeren van het klanttevredenheidsonderzoek in Open Wave.

De implementatie verliep niet vlekkeloos waardoor er over 2021 geen waardevolle gegevens beschikbaar zijn over de klanttevredenheid. In 2022 wordt verder gewerkt aan het technisch meetbaar maken. Vanaf januari wordt het klanttevredenheidsonderzoek hervat. De eerste resultaten zijn naar verwachting na het eerste trimester beschikbaar zijn. In de zienswijze op de kaderbrief van de ODR hebben we als gemeente aangegeven dat het verbeteren van de dienstverlening een belangrijk aandachtpunt blijft.

23

BBV-beleidsindicatoren

Naam indicator

Streef waarde

Jaar realisatie

Werkelijk 2017 2019 72 73

2021 73,30

Begroting 2021 74,20

2013 45,60

Werkelijk 2017 2019 44 45,10

2021 44,70

Begroting 2021 43

Jaar realisatie 2030

2013 23

Werkelijk 2017 2019 7,60 21,60

2021 7,20

Begroting 2021 6,70

Streef Jaar waarde realisatie 159 2024

2013 155,80

Werkelijk 2017 2019 168,90 177,90

2013 68,20

Demografische druk Toelichting indicator De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit percentage geeft inzicht in de verhouding van het niet-werkende deel van de bevolking tot het werkende deel van de bevolking. Toelichting ontwikkeling De toename van de demografische druk laat zien dat het aantal productieve mensen in onze gemeente afneemt in verhouding tot de niet-productieve mensen. Dat heeft vooral te maken met vergrijzing. De demografische druk voor Nederland is in 2021 70,1%. Het betreft hier een verplichte indicator. We hebben geen streefcijfers geformuleerd.

Naam indicator

Streef waarde

Jaar realisatie

Functiemenging Toelichting indicator Functiemenging weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. De indicator wordt uitgedrukt in een percentage. Toelichting ontwikkeling Naar de toekomst toe hebben we geen getallen en ook geen streefgetal. Functiemenging is geen doel op zich, maar geeft wel een indicatie van de verhouding tussen banen en woningen in de gemeente als geheel. Naam indicator

Streef waarde

Nieuw gebouwde woningen Toelichting indicator Het aantal nieuwbouwwoningen per 1.000 woningen. Toelichting ontwikkeling In 2021 zijn 79 nieuwbouwwoningen toegevoegd aan het bestand. Met het huidig aantal woningen (per 1/1/2022) en de doelstelling om tussen 2020 en 2030 1.400 woningen te bouwen is de benodigde streefwaarde per jaar: 12 tot 13

Naam indicator

Vestigingen Toelichting indicator Het aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 74 jaar. Toelichting ontwikkeling Realisatie 2021 op waar staat je gemeente is nog niet bekend (21/4/2022).

24

2021

Begroting 2021 153

Indicatoren

Naam indicator

Streef Jaar waarde realisatie 20

2013 20

Werkelijk 2017 2019 20 18

Streef waarde

2013

Werkelijk 2017 2019

2021

Begroting 2021

MKB vriendelijkste Gelderse gemeente - plaats ranglijst Toelichting indicator Elke twee jaar voeren Lexnova en MKB-Nederland het onderzoek naar de MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland uit. Door een kwantitatief onderzoek onder ondernemers worden per gemeente de scores op vier pijlers bepaald. Eén van de pijlers is de tevredenheid van ondernemers. Aan alle ondernemers wordt gevraagd een rapportcijfer (tussen 1 en 10) te geven aan het ondernemersklimaat van de eigen gemeente. Dat klimaat bestaat uit begrip voor ondernemers, bereikbaarheid, omgaan met regelgeving, lokale belastingen, openbare voorzieningen, veiligheid en klantvriendelijkheid. Dit zijn door de gemeente beïnvloedbare factoren. Gemeenten worden gerangschikt op basis van het gemiddelde cijfer van de ondervraagde ondernemers. Toelichting ontwikkeling In 2018 scoorden wij met plaats 20 binnen onze doelstellingen. De resultaten over 2021 zijn nog niet bekend. Naam indicator

Jaar realisatie

2021

Begroting 2021

MKB vriendelijkste gemeente - pijler tevredenheid Toelichting indicator Elke twee jaar voeren Lexnova en MKB-Nederland het onderzoek naar de MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland uit. Door kwantitatief onderzoek onder ondernemers worden per gemeente de scores op vier pijlers bepaald. Eén van de pijlers is de tevredenheid van ondernemers. Aan alle ondernemers wordt gevraagd een rapportcijfer (tussen 1 en 10) te geven aan het ondernemersklimaat van de eigen gemeente. Dat klimaat bestaat uit begrip voor ondernemers, bereikbaarheid, omgaan met regelgeving, lokale belastingen, openbare voorzieningen, veiligheid en klantvriendelijkheid. Dit zijn door de gemeente beïnvloedbare factoren. Gemeenten worden gerangschikt op basis van het gemiddelde cijfer van de ondervraagde ondernemers. Toelichting ontwikkeling

25

Wat hebben we gedaan? 1.1.1 Vaststellen woningbouwprogramma Stand van zaken Onze raad stelde op 26 januari 2021 het woningprogramma vast. Met het woningprogramma hebben we de kaders gesteld voor de bouw van 1400 woningen in de periode 2020-2030. Wij stellen u voor de activiteit af te sluiten. 1.1.2 Uitvoeren reguliere werkzaamheden Stand van zaken Eind 2021 ondertekenden we de meerjaren prestatie-afspraken 2022-2026 met de corporaties Thius en KleurrijkWonen, de huurdersvereniging de Vooruitgang en de bewonersraad Tiel/Buren. Een belangrijk onderwerp in deze prestatieafspraken is de bouw van 420 sociale huurwoningen in de periode 2020-2030. In 2021 groeide de woningvoorraad met 83 woningen (voorlopige cijfers CBS Statline) door:  79 nieuwbouw woningen (vooral in de projecten Hooghendijck in Beusichem, Oosterweijden in Maurik en Kroonheuvel in Ommeren);  11 overige toevoeging (zoals splitsing van monumenten);  5 woningen werden gesloopt;  3 overige onttrekkingen;  1 administratieve correctie. Van deze woningen waren er vier in de goedkope koopsector. In Buren is een traject gestart voor sociale huurwoningen. 1.2.1 Vaststellen beleid huisvesting buitenlandse arbeidskrachten Stand van zaken We stelden een concept-beleid op voor de huisvesting van buitenlandse arbeidskrachten.

Het gaat om buitenlandse arbeidskrachten die werkzaam zijn bij (agrarische) bedrijven in onze gemeente. Ook loopt er een regionaal traject over de huisvesting van buitenlandse arbeidskrachten. We hebben een plan van aanpak opgesteld om die twee trajecten te combineren en de uitkomsten in de vorm van een beleidsvoorstel in april 2022 ter besluitvorming aan te bieden. 1.2.2 Vaststellen Regionaal Economisch Ambitiedocument 2021-2024 Stand van zaken Met de input vanuit verschillende gemeenten (raad, ambtelijk en bestuurlijk) en vanuit verschillende geledingen uit de speerpuntberaden is het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 (REA) opgesteld. Ook is het Regionaal Investeringsfonds (RIF) als instrument geëvalueerd. Het concept REA is in september 2021 aangeboden, inclusief voorstel voor doorontwikkeling van het RIF. Het voorstel is om deze bijdrage naar beneden bij te stellen van € 3 naar € 2 per inwoner. Begin 2022 is het REA 2022-2025 door het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland vastgesteld. De omvorming van het RIF naar een Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) is gebaseerd op een bijdrage van € 2 per inwoner bij de zeven betrokken gemeenten.

1.2.3 Uitvoeren reguliere werkzaamheden economie Stand van zaken Er zijn verschillende bedrijfsbezoeken georganiseerd, maar vanwege de coronamaatregelen zijn de werkzaamheden voor een groot deel online of via digitale bijeenkomsten geweest. De uitgifte van Doejenburg II is opgepakt en er hebben zich een tiental bedrijven gevestigd op het bedrijventerrein. Met hulp van de klankbordgroep en verschillende bijeenkomsten (intern en extern) is de conceptnota economie opgesteld. Deze is in september 2021 aan u aangeboden. Tegelijkertijd is de regionale economische samenwerking uitgewerkt in het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025. U heeft met dit ambitiedocument ingestemd. We zijn ook betrokken bij de verschillende speerpunten, zoals agribusiness, logistiek & werklocaties en recreatie & toerisme. Er is een aantal nieuwsbrieven

26

gestuurd met een update over de coronamaatregelen. Na de vaststelling van de nota economie maakten we een begin met het uitvoeringsprogramma. De visie recreatie en toerisme en het concept accountplan zijn opgestart. In het concept accountplan staan een uitwerking van de interne en externe organisatie en de verschillende uitvoeringsactiviteiten. 1.3.1 Vaststellen visie recreatie en toerisme Stand van zaken Bij het opstellen van de nota economie, het Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA) en de concept omgevingsvisie is het onderwerp recreatie en toerisme besproken. Na vaststelling van de nota economie en het REA worden de doelstellingen en ambities voor recreatie en toerisme vertaald naar een visie recreatie en toerisme gericht op de uitvoering. Daarbij worden ook de samenwerkingsafspraken met Bureau Toerisme meegenomen. In het laatste kwartaal van 2021 is in samenspraak met een klankbord groep van recreatieondernemers dit plan verder uitgewerkt. Door de corona beperkingen is de planning van het opstellen van de visie verschoven naar het laatste kwartaal van 2021 en het eerste halfjaar van 2022, omdat we naast virtuele bijeenkomsten ook een aantal gebiedsbijeenkomsten willen organiseren op verschillende recreatielocaties. Deze staan gepland eind maart en begin april. De visie zal in mei/juni 2022 ter bespreking en besluitvorming worden aangeboden aan de raad.

Ook de samenwerking met het laanboompact en het fruitpact hebben we in 2021 verder vormgegeven. 1.3.2 Uitvoeren reguliere werkzaamheden Stand van zaken Samen met Bureau Toerisme wordt de regio gepromoot en zijn afspraken gemaakt en uitgevoerd om daarbinnen de verschillende locaties, activiteiten en hotspots in onze gemeente mee te nemen. Dit is onderdeel van de samenwerkingsafspraken met de regio en is ook onderdeel van de verschillende projectfiches waar wij binnen de regio in participeren (Regiopromotie, Agrotoerisme, Rivierbeleving). Daarnaast verzorgen we de dienstverlening en advisering richting ondernemers met recreatieaanbod en plannen. Ook zijn er diverse ondersteunende maatregelen voor ondernemers uitgevoerd in het kader van de corona crisis, waaronder tijdelijke gedoogverklaringen overkappingen, terrasuitbreiding en tijdelijke vergunningen. Na vaststelling van het nieuwe Regionaal Economisch Ambitiedocument zijn ook de samenwerkingsafspraken voor 2022 met Bureau Toerisme uitgewerkt. Na vaststelling van de nota economie worden, op basis van het accountplan en de visie recreatie en toerisme die wordt opgesteld, de reguliere werkzaamheden verder opgepakt. Er zijn in 2021 een tiental aanvragen en verzoeken binnen gekomen van ondernemers met plannen voor recreatieve ontwikkelingen.

1.4.1 Invoeren integrale omgevingstafel Stand van zaken Door uitstel van de Omgevingswet hebben we ons beperkt tot het instellen en doorontwikkelen van een regiekamer. In de regiekamer bespreken en beoordelen alle disciplines binnen de gemeente ruimtelijke initiatieven. De ketenpartners zijn nog niet betrokken. Ketenpartners zijn externe partijen, zoals de GGD en de Veiligheidsregio. De ervaringen met de regiekamer zijn eind december geëvalueerd en waar nodig zijn bevindingen verwerkt. De ervaring met de regiekamer is overigens wel positief. Door het grote aantal verzoeken van inwoners en het bedrijfsleven (thema’s: wonen, economie en duurzaamheid), de beperkte ambtelijke capaciteit en de politieke ambities is er in 2021 een achterstand ontstaan bij de afhandeling van de initiatieven. Deze achterstand zijn we inmiddels aan het weg werken. 1.4.2 Ontsluiten digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) Stand van zaken De regelgeving van de gemeente Buren is ontsloten via het Digitaal stelsel Omgevingswet (https://pre.omgevingswet.overheid.nl/orienteren/). Totdat de Omgevingswet van kracht is, blijft de website https://www.ruimtelijkeplannen.nl de officiële website voor ruimtelijke plannen van de gemeente.

27

1.4.3 Opstellen heldere protocollen voor complexe procedures Stand van zaken Wij hebben het proces voor principeverzoeken ruimtelijke ontwikkeling, bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen met een uitgebreide procedure vastgelegd in een protocol met te doorlopen processtappen. 1.4.4 Vaststellen gemeentedekkend omgevingsplan Stand van zaken In 2021 hebben wij een plan van aanpak (routekaart) opgesteld voor het opstellen van het omgevingsplan voor het gehele grondgebied. Dit plan van aanpak is in het najaar 2021 afgerond en door het college vastgesteld. Het omgevingsplan wordt in fasen zowel gebieds- als themagericht ontwikkeld. De ambitie is om eind 2027 een compleet en definitief omgevingsplan te hebben voor de hele gemeente. Wij zijn gestart met een pilot omgevingsplan voor het dorp Ingen en de directe omgeving. Voor het opstellen van het omgevingsplan heeft de gemeenteraad bij de begroting 2022 en verder € 800.000 beschikbaar gesteld. Het budget wordt verspreid over een periode van vier jaar ingezet. 1.4.5 Vaststellen omgevingsvisie Stand van zaken We hebben samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan onze omgevingsvisie gewerkt. Najaar 2021 was de concept visie gereed en hebben we inwoners actief benaderd voor een eerste reactie. De concept visie is aangepast naar de ontwerp Omgevingsvisie die door het college is vastgesteld.

Vanaf eind oktober lag de ontwerp visie gedurende zes weken ter inzage. Wij hebben ruim honderd zienswijzen ontvangen. Deze worden nu ambtelijk verwerkt en beantwoord. De planning is dat de raad de visie in juni 2022 kan vaststellen.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan het realiseren van de doelstelling op dit programma: BV Recreatiemaatschappij Uit®waarde

28

Wat heeft het gekost? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Saldo 1. Wonen, werk en recreatie

Rekening 2020 -185 90 139 -1.228 -34 -1.859 -3.077

Begroting 2021 primitief -132 -11 116 -1.497 -39 -1.623 -3.186

Begroting na wijziging -139 -11 77 -1.607 -39 -1.608 -3.327

Rekening 2021

193 -1.225 79 -965 -2.021

37 11 116 382 118 643 1.307

Verschilverklaring

I/S

Bedrag

Budgetoverhevelingen

I

158

I/S

639

Minder ingezette externe adviezen bij anderen dan ODR

I

125

Verlaging verliesvoorziening Teisterbant

I

116

Hogere opbrengsten op ruimtelijke plannen

I

53

Hogere opbrengst toeristenbelasting

S

48

Overige verschillen

I/S

168

Hogere opbrengsten omgevingsvergunning door meer aanvragen in 2021

Totaal

-102

Verschil

1.307

29

2. Fysieke leefomgeving Algemeen Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, zoals verkeer, milieu, duurzaamheid en afval. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Een schone, hele, veilige en toekomstbestendige leefomgeving, waar het prettig leven is. Externe ontwikkelingen Plagen en ziektes in de ecologische omgeving Door de verandering van het klimaat komen ziektes en plagen in de openbare ruimte steeds vaker en heviger voor. Beleidskaders 1. Klimaatvisie Buren 2. Regionale Energie Strategie 3. Uitvoeringsprogramma Landschap en Biodiversiteit 4. Beleidskaders zon, wind en laadpalen 5. Integraal overzicht beheerplannen 6. Artistieke objecten 7. Actualisatie meerjaren onderhoudsplan 8. Begraafplaatsenbeleid 9. Actualisatie Speeltuinenbeleid 10. Startnotitie Omgevingswet 11. Startnotitie Duurzaamheid 12. Algemene verordening ondergrondse infrastructuren 13. Revolverend fonds energiebesparende maatregelen voor verenigingen en stichtingen 2015 2024 14. Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Buren 15. VAB beleid 2017 16. Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen gemeente Buren 17. Verordening geurhinder en veehouderij gemeente Buren 18.

Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade Buren Risico's Realisatie duurzaamheid  Kosten en dekking Het is deels nog niet helder wat de benodigde beleidsontwikkeling is, hoeveel dat vraagt aan middelen en hoe die gedekt gaan worden vanuit de rijksbijdrage.  Inzet en bemensing De opgave vraagt inzet en technische kennis en de vraag is of die binnen of buiten de gemeente tijdig beschikbaar is. Veel gemeenten hebben die inzet namelijk te zijner tijd nodig.  De realisatie van de duurzaamheidsopgave staat of valt met lokale betrokkenheid. Die lokale betrokkenheid van inwoners, ondernemers en organisaties is niet vanzelfsprekend en vraagt aandacht. Aanschaf grondstoffen De prijzen van grondstoffen, vooral van olie, veranderen constant. Hierdoor ontstaat het risico van kostenstijgingen.