Bijlage 2.08 - motivering Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
GROENESTRAAT ONGENUMM | ERD TE LIENDEN GEMEENTE BUREN BUREAU- EN INVENTARISEREND VELDONDERZOEK, VERKENNEND BOORONDERZOEK Opdrachtgever | Projectleider | Definitief HDD Advies | T.J.H. van Essen Sir Rowland Hillstraat 10 4004 JT Tiel Projectnummer | Autorisatie | Datum Synthegra Rapport S240089 | Drs. F. Stevens | 03-12-2024 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden | Versie 2023-01 Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Website: www.synthegra.nl | 1 van 37 Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 COLOFON Opdrachtgever | : HDD Advies te Tiel Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren Projectnummer | : S240089 Titel | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend booronderzoek Datum | : 03-12-2024 Projectleider | : T.J.H. van Essen Auteurs | : T.J.H. van Essen Autorisatie | : Drs. F. Stevens Druk | : Synthegra B.V., Leusden Afbeeldingen | : Synthegra B.V., tenzij anders vermeld ISSN | : 1874-9771 Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems) Synthegra B.V. Plantageweg 12 3833 AZ Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl © Synthegra B.V., 2024 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden.
Versie 2023-01 | 2 van 37 Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 3 van 37 INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ...................................................................................................................................... 4 SAMENVATTING .................................................................................................................................................................. 5 1 INLEIDING ...................................................................................................................................................................... 8 1.1 ONDERZOEKSKADER .................................................................................................................................................................... 8 1.2 ONDERZOEKSDOEL EN VRAAGSTELLINGEN .............................................................................................................................. 9 1.3 LIGGING EN HUIDIGE SITUATIE PLANGEBIED .........................................................................................................................
10 1.4 TOEKOMSTIGE SITUATIE PLANGEBIED ................................................................................................................................... 11 2 BUREAUONDERZOEK .............................................................................................................................................. 12 2.1 METHODE ................................................................................................................................................................................... 12 2.2 LANDSCHAPSGENESE................................................................................................................................................................. 12 2.3 HISTORISCHE ONTWIKKELING ................................................................................................................................................. 17 2.4 BEKENDE BODEMVERSTORING ................................................................................................................................................ 20 2.5 ARCHEOLOGISCHE WAARDEN IN EN RONDOM HET PLANGEBIED ....................................................................................... 21 2.6 GESPECIFICEERDE ARCHEOLOGISCHE VERWACHTING .........................................................................................................
28 2.7 ADVIES ......................................................................................................................................................................................... 29 3 INVENTARISEREND VELDONDERZOEK ............................................................................................................ 30 3.1 METHODE ................................................................................................................................................................................... 30 3.2 BESCHRIJVING EN INTERPRETATIE VAN DE BOORGEGEVENS .............................................................................................. 31 3.3 ARCHEOLOGISCHE INDICATOREN ............................................................................................................................................ 32 3.4 ARCHEOLOGISCHE INTERPRETATIE ........................................................................................................................................ 32 4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ..................................................................................................................... 33 4.1 INLEIDING ...................................................................................................................................................................................
33 4.2 CONCLUSIES / BEANTWOORDING ONDERZOEKSVRAGEN .................................................................................................... 33 4.3 AANBEVELINGEN ....................................................................................................................................................................... 35 BRONNEN ............................................................................................................................................................................ 36 LITERATUUR ............................................................................................................................................................................................ 36 INTERNET (GERAADPLEEGD OKTOBER 2024) .................................................................................................................................. 37 Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen Afbeelding voorblad: foto van het plangebied op een recente luchtfoto (bron: www.pdok.nl) Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren.
Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Toponiem | Groenestraat ongenummerd Plaats | Lienden Gemeente | Buren Provincie | Gelderland Projectnummer | S240089 Bevoegde overheid | Gemeente | Buren/Omgevingsdienst | Rivierenland | (ODR) | . Deskundige namens de ODR dhr. H.J. van Oort Opdrachtgever | HDD Advies Uitvoerende instantie | Synthegra B.V. Datum uitvoering veldwerk | 30-10-2024 Uitvoerders veldwerk | H. Bouter Onderzoeksmelding (ARCHIS) | 5656630100 Datum onderzoeksmelding | 25-10-2024 Kaartblad | 39E Periode | Midden-Neolithicum tot en met Nieuwe Tijd Oppervlakte | Circa 5150 m2 Perceelnummer(s) | Kadastrale gemeente Lienden, sectie K, perceel-nummer 236 Grondgebruik | Grasland/bebouwd Geologie | Formatie van Echteld Geomorfologie | Meanderruggen en -geulen Bodem | Kalkhoudende ooivaaggronden Depot | Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland te Wijchen. De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noord: | x 162675 | y 440871 Oost: | x 162713 | y 440862 Zuid: | x 162657 | y 440752 West: | x 162655 | y 440791 Centrum: | x 162681 | y 440804 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 | 4 van 37 Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren.
Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 5 van 37 Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van HDD Advies een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Groenestraat (ongenummerd) te Lienden . De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van een schuur en aanleg van meerdere teeltafels. De toekomstige bodemverstoring bedraagt 5150 m2 met een maximale verstoringsdiepte van 1 meter beneden maaiveld (zonder heipalen, inclusief heipalen maximaal 2 meter) . De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan. Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Op basis van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde arch eologische verwachting opgesteld. Het plangebied ligt op een Meanderrug/-geul met daarin een kalkrijke ooivaaggrond. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Midden Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Voor het Laat -Paleolithicum tot en met het Vroeg Neolithicum geldt een lage verwachting. Resten uit deze periode zullen zich onder het beddingzand bevinden.
Aangezien de top van het beddingzand tussen 1 en 1,5 meter beneden maaiveld w ordt verwacht, en de verstoring niet dieper zal reiken dan het beddingzand is de verwachting dat lagen waarin resten uit deze perioden aanwezig kunnen zien niet worden aangetroffen bij dit onderzoek. Voor het Midden Neolithicum tot en met de Vroeg Romeins e Tijd geldt een middelmatige verwachting. Aangezien er mogelijk afzettingen van de Neder Rijn -Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel (actief vanaf het Midden -Neolithicum) aanwezig zijn in het plangebied, kunnen resten uit deze periode zich mogelijk in deze afzettingen bevinden. In de omgeving van het plangebied komen resten uit deze perioden vrijwel niet voor, behalve een aantal vondsten uit de IJzertijd en Vroeg Romeinse Tijd. Aangezien er wel een kans bestaat op resten uit deze perioden als er afzettinge n van de Neder Rijn -Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel aanwezig zijn, geldt een middelmatige verwachting. Voor de Midden Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd geldt een hoge verwachting. In het plangebied worden afzettingen van de Neder Rijn -Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel verwacht. Deze afzettingen hebben een hoge trefkans op resten vanaf de Romeinse Tijd. Op basis van de vele vondsten uit deze perioden die bekend zijn uit de omgeving van het plangebied wordt een hoge verwachting toegekend.
Bodemgaafheid: op basis van de onderzochte gegevens zijn er geen aanwijzingen voor verstoringen. Veldonderzoek Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 6 boringen per hectare uitgevoerd. Aangezien het plangebied circa 5150 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied in totaal 6 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten, is een boorgrid van 25x40 m gehanteerd, waarbij de afstand tussen de raaien 25 m en de afstand tussen de boringen Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 6 van 37 40 m bedraagt. Voor een optimale verdeling van de boringen verspringt het beginpunt van een raai 20 m ten opzichte van de naastgelegen raai. Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 25 cm in het beddingzand. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 51041 en bodemkundig2 geïnterpreteerd.
Archeologische interpretatie veldonderzoek Het natuurlijke bodemtype is in een klein deel van het plangebied verstoord door ploeg - of graafwerkzaamheden. In een deel is deze onder de bouwvoor intact. Vuursteenvindplaatsen bestaan voornamelijk uit s trooiing van fragmenten vuursteen en ondiepe grondsporen, zoals haardkuilen, en bevinden zich in de bovengrond van de oorspronkelijke podzolgrond. Deze worden echter pas op grote diepte verwacht, waardoor deze lagen niet verstoord zullen worden en daardoor in het booronderzoek ook niet zijn aangeboord. Nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de nieuwe tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen. Deze sporen kunnen tot in de C - horizont reiken en zijn mogelijk nog intact. Er is sprake van oever - op beddingafzettingen . In de oeverafzettingen zijn echter geen potentiele archeologische niveaus waargenomen (geen vegetatiehorizont). Dit komt overeen met het onderzoek ten westen ( 46728861003) waarin in het noordelijke en zuidwestelijke deel crevasse op oever is aangetroffen, waarbij zowel in de crevasse als in de oever een vegetatielaag is aangetroffen.
Het zuidoostelijke stuk (direct grenzend aan dit plangebied) is vrijgegeven doo rdat de aangetroffen kronkelwaardoever afzettingen geen potentiele niveaus zijn waargenomen en is geconcludeerd dat deze duiden op een nat milieu. Aangezien dit overeen komt met de bevindingen in het plangebied kan worden geconcludeerd dat het gebied ten westen, waar er sprake is van crevasse op oever, meer geschikt was voor bewoning dan het plangebied. Hierdoor wordt de kans op archeologische resten binnen het plangebied klein geacht. Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd. Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Buren). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag. Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte o nderzoeksmethoden.
De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) 1 Nederlands Normalisatie-instituut 1989. 2 De Bakker en Schelling 1989. 3 Beuger, S./E. Heunks 2019. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 7 van 37 archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 8 van 37 1 Inleiding 1.1 Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van HDD Advies een archeologisch bureauonderzoek4 in combinatie met een verkennend booronderzoek5 uitgevoerd op een terrein aan de Groenestraat (ongenummerd) te Lienden . De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van een schuur en aanleg van meerdere teeltafels.
De toekomstige bodemverstoring bedraagt 5150 m2 met een maximale verstoringsdiepte van 1 meter beneden maaiveld (zonder heipalen, inclusief heipalen maximaal 2 meter) . De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord . Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan. Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van een bestemmingsplanprocedure voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het plangebied ligt in het bestemmingsplan Paraplubestemming archeologie Gemeente Buren 2023 dat is vastgesteld door de gemeente Buren op de datum 30-01-20246. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde archeologische waardevol verwachtingsgebied 2. Voor terreinen met een Waarde archeologische waardevol verwachtingsgebied 2 geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 500 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld . De bevoegde overheid, de gemeente Buren, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Verwachtings- en Beleids-advieskaart.
7 Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende K waliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1 8 en het Handboek Archeologie Regio Rivierenland.9 De bevoegde overheid, gemeente Buren, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag. 4 BO, protocol 4002 5 IVO, protocol 4003 6 www.ruimtelijkeplannen.nl 7 Boshoven, E.H./H.J. van Oort 2022. 8 SIKB 2022. 9 Stiller, D./H.J. van Oort 2018. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 9 van 37 1.2 Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.
Op basis van het bureauonderzoek zullen de volgende vragen10 worden beantwoord: • Wat is de ontstaansgeschiedenis, genese en diepteligging van de bodem en individuele bodemlagen? In hoeverre kan er sprake zijn van erosie of juist afdekking door sedimentatie binnen het plangebied? (wordt beantwoord in hoofdstuk 2.2) • Welke (sub)recente (door de mens veroorzaakte) verstoringen hebben de bodem en tot welke diepte verstoord? (wordt behandeld in hoofdstuk 2.4) • Wat is de bewoningsgeschiedenis van het plangebied en omgeving? Welke neerslag heeft dit in de bodem gehad? Is er mogelijk sprake van spoor- en vondstniveaus, ophogings- of leeflagen? Wat is de stratigrafie en diepteligging in of op de bodem? (Wordt behandeld in hoofdstuk 2.3) • Indien sprake is van een (potentieel) bouwhistorisch component: welke ondergrondse bouwhistorische waarden kunnen aanwezig zijn en op welke wijze kunnen deze zich manifesteren (denk hierbij ook aan bijvoorbeeld na sloop achter gebleven uitbraaksleuven)? (Wordt behandeld in hoofdstuk 2.3) • Op basis van bodem -, bewoningsgeschiede nis, stratigrafie en verstoringen: wat is per periode de verwachting met betrekking tot het aantreffen van archeologische resten? Worden deze resten door de ontwikkeling bedreigd? (Wordt behandeld in hoofdstuk 2.6) • Indien een verkennende onderzoeksfase ge adviseerd wordt: Welke doelstelling heeft een verkennend onderzoek
en welke methode en strategie is geschikt om de doelstelling te verwezenlijken. (Wordt behandeld in hoofdstuk 2.7) • Welke onderzoeksmethoden zijn geschikt om eventuele te verwachten archeolo gische vindplaatsen en resten te inventariseren bij een karterende fase? (Wordt behandeld in hoofdstuk 2.7) Het doel van het verkennend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren. De volgende onderzoeksvragen zullen op basis van het booronderzoek worden beantwoord: 1. Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? 2. Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig of worden deze verwacht? Indien ja (dan zijn de volgende twee subvragen van toepassing)? a. Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de (verwachte) archeologische waarden? b. Wat is de vermoedelijke aard en datering van de (verwachte) archeologische resten? 3. In hoeverre worden eventueel aanwezige of verwachte archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? 10 Stiller, D./H.J. van Oort 2018, 9. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren.
Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 10 van 37 1.3 Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 5150 m2 en is gelegen aan de Groenestraat (ongenummerd) te Lienden (afbeelding 1). Het plangebied is deels bebouwd, maar grotendeels braakliggend. Het plangebied wordt in het noorden, zuiden en westen begrensd door grasland/akkerland en in het oosten door de Groenestraat. Afbeelding 1.: Het plangebied op de Open Topografische Kaart van Nederland (Bron: www.Pdok.nl).
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 11 van 37 1.4 Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. Het bestaande gebouw zal worden gesloopt en vervangen door een schuur, waarbij de fundering een verstoringsdiepte heeft va n ca. 1 meter beneden maaiveld, met uitzondering van heipalen, welke de bomde tot ca. 2 meter zullen verstoren. In de rest van het plangebied zullen teeltafels worden gezet, welke een zeer ondiepe verstoring zullen veroorzaken , maximaal 0,5 meter beneden maaiveld. Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: HDD Advies)
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 12 van 37 2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysisch- geografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.
2.2 Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: • Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3) • Ouderdom afzettingen Rijn-Maas delta kaart (Afbeelding 4) • Zanddieptekaart (Afbeelding 5) • Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 6) • Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 7) • Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst) Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.11 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1. Geo(omorfo)logie en landschap Het plangebied is gelegen in de archeoregio het Utrechts-Gelders rivierengebied. Het landschap in dit gebied is gevormd in het pleistoceen als een systeem van vlechtende rivieren. Het gebied kenmerkte zich als een brede beddingvlakte waarin meerder geulen tegelijk actief waren en in p erioden van verhoogde afwatering de hele vlakte onder water kwam te staan. De vlechtende rivieren kenmerken zich door een ondiepe brede geul die een goed doorlatend grindrijk zandpakket achter lieten (Kreftenheye Formatie). In het begin van het Holoceen (11.800 jaar geleden) werd het klimaat warmer.
Hierdoor begonnen de ijskappen wereldwijd te smelten, wat ervoor zorgde dat de zeespiegel begon te stij gen. Het grondwater steeg ook, waardoor er in relatief laag gelegen delen veenmoerassen ontstonden. Het rivierenstelsel veranderde ook het ging over van een stelsel vlechtende rivieren naar meanderende rivieren. Deze nieuwe rivieren hadden in tegenstelling tot vlechtende rivieren een diepe geul en zetten langs hun loop zandig materiaal af (oevers) en op verdere afstand klei (kom). In de bedding van de rivier werd vrij grof zand met grind afgezet. Deze bedding- oever- en komafzettingen (rivierafzettingen) worden gerekend tot de Formatie van Echteld. Verder hebben meanderende rivieren de eigenschap dat ze vaak van loop veranderen (meanderen). Nadat een meanderende rivier zijn loop verlaten heeft blijven de geul en oeverwal achter in het landschap. Bij een oeverwal doorbraak die niet heeft doorgezet kunnen kleinere ‘rivieren’ ontstaan die materiaal afzetten in het gebied net achter de doorgebroken oeverwal. Dergelijke crevassegeulen (ook wel overloopgeulen) komen in deze omgeving veel voor . Volgens de GKN (afbeelding 3) is er in het plangebied sprake van meanderruggen en -geulen. Dit blijken afzettingen te zijn van 11 De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond.
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 13 van 37 de Nederrijn-Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel (afbeelding 4, code 260), welke actief was vanaf het Midden-Neolithicum (ca. 3600 v. Chr.) tot de Midden Romeinse Tijd (ca. 100 n. Chr.). De beddingafzettingen van deze stroomgordel zijn ook in het plan gebied aanwezig, tussen 1 en 1,5 meter beneden maaiveld (afbeelding 5). In een boring ca. 15 meter ten oosten van het plangebied is vanaf 5 meter beneden maaiveld afwisselend matig fijn tot grof zand aangetroffen behorende tot de Formatie van Echteld. Dit betreft beddingzand. Hierop volgt op een diepte van 0,5 meter beneden maaiveld een pakket matig sterk zandige klei behorende tot de Formatie van Echteld. Dit betreft oever/meander /crevasse afzettingen. Dit pakket is tot aan het maaiveld aangetroffen.12 Afbeelding 3: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl). 12 https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens. Identificatienummer B39E1170.
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 14 van 37 Afbeelding 4: Het plangebied, rood omkaderd, op de ouderdom afzettingen Rijn-Maas delta kaart (Bron: Berendsen en Cohen 2012). Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op de zanddieptekaart van Gelderland. (Bron: https://www.gelderland.nl/kaarten -en- cijfers).
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 15 van 37 Bodem Op basis van de bodemkaart kan er in het plangebied een kalkhoudende ooivaaggrond met zware zavel en lichte klei verwacht worden. een ooivaaggrond bestaat uit een donker tot zeer donker grijsbruine A-horizont, gevolgd door een donker grijsbruine tot bruine B-horizont, gevolgd door een grijze C-horizont. Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 16 van 37 AHN De hoogte van het maaiveld varieert van circa 5,5 tot 6 m +NAP.13 In het zuidwestelijke deel van het plangebied is een kleine depressie zichtbaar. Dit betreft een voormalige vijver, die niet meer in het plangebied aanwezig is. Verder is rondom het bestaande gebouw een verhoging zichtbaar. Verder is ten westen een verhog ing zichtbaar, dit betreft de dorpskern van Ingen, en tevens is hier volgens de GKN sprake van een rivieroeverwal. Afbeelding 7: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (Bron: www.ahn.nl). 13 Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil) geraadpleegd op www.ahn.nl
Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 2.3 | Historische ontwikkeling Voor de | historische ontwikkeling is | divers kaart- | en beeldmateriaal | (Afbeelding | 8 t/m 13) | en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd | (zie literatuurlijst). Het plangebied nabij Lienden. Lienden wordt voor het eerst benoemd in de 10 | e eeuw, waarna het dorp zich in de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd verder heeft uitgebreid. Het plangebied bevindt zich echter buiten de historische kern van Lienden. | Op de kadastrale kaart uit begin 19e eeuw14 is te zien dat het plangebied nog niet bebouwd was. Wel ligt de noordoost hoek van het plangebied op een erf behorende bij een gebouw direct ten noorden. Tevens is de Groenestraat nog niet aanwezig. Pas in 1962 is de Groenestraat zichtbaar, terwijl pas in 2006 het huidige gebouw zichtbaar is. In 2006 is tevens de inmiddels verwijderde vijver zichtbaar. De inrichting van het landschap valt samen met de loop van de overloopgeulen. Afbeelding 8: Het plangebied op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19 | e eeuw. (Bron: beeldbank van de RCE Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan Lienden, Gelderland, sectie G, blad 01 (MIN05106G01) | ). 14 Kadastrale Minuutplans zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaard | igde kaarten.
De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen van de gemeente | n met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen. Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 | 17 van 37 Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 18 van 37 Afbeelding 9: Het plangebied op de topografische kaart uit 1870 (Bron: www.topotijdreis.nl). Afbeelding 10: Het plangebied op de topografische kaart uit 1900 (Bron: www.topotijdreis.nl).
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 19 van 37 Afbeelding 11: Het plangebied op de topografische kaart uit 1962 (Bron: www.topotijdreis.nl). Afbeelding 12: Het plangebied op de topografische kaart uit 1999 (Bron: www.topotijdreis.nl).
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 20 van 37 Afbeelding 13: Het plangebied op de topografische kaart uit 2006 (Bron: www.topotijdreis.nl). 2.4 Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.15 15 www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 21 van 37 2.5 Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadp leegd en in aanvulling daarop de archeologische verwachtingskaart en beleidsadvieskaart van de gemeente Buren en Achtergrondliteratuur. Gemeentelijk beleid Voor het plangebied geldt op basis van de a rcheologische verwachtingskaart en beleidsadvieskaart van de gemeente Buren voor het plangebied een hoge verwachte dichtheid aan archeologische resten (Afbeelding 14). Op basis van de geomorfogenetische kaart (afbeelding 15) is het plangebied gelegen op oeverwalafzettingen, met een er f met bebouwing en tuin in het meest noord -oostelijke hoekje. Zuidelijk van de Groenestraat is een vondstlocatie bekend uit de Middeleeuwen. Afbeelding 14: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente Buren, (Bron: gemeente Buren).
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 22 van 37 Afbeelding 15: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Geomorfogenetische kaart van de gemeente Buren(Bron: gemeente Buren). Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 700 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande archeologische monumenten, bovengrondse bouwhistorische waarden, vonds tlocaties en zaakidentificaties. Er is een enkele hoeve uit de Nieuwe Tijd bekend, terwijl er tevens een terrein met sporen van Laatmiddeleeuwse bewoning bekend is. Er is verder zeer veel vondstmateriaal bekend uit de omgeving van het plangebied, vooral in westelijke richting. het gaat hier om afwisselend vondsten die zijn aangetroffen bij niet archeologisch onderzoek en vondsten die wel bij een archeologisch onderzoek zijn aangetroffen, waarbij vooral uit de periode Romeinse Tijd – Middeleeuwen zeer veel vondsten bekend zijn , meestal in cultuurlagen in oeverafzettingen. Tevens zijn meerdere vondsten bekend uit de Late IJzertijd en Nieuwe Tijd.
In de onderzoeken in de omgeving zijn een aantal vindplaatsen aangetroffen, voornamelijk uit de periode IJzertijd – Middeleeuwen. Vaak betreft het echter slechts indicatoren e n wordt er geen nader onderzoek gedaan omdat de plannen worden aangepast. In een aantal andere onderzoeken wordt het gebied vrijgegeven door de afwezigheid van potentiele archeologische niveaus. In het onderzoek direct ten westen (4672886100) wordt er gesproken over twee potentiele niveaus, één in de oeverafzettingen en één in de daarop aangetroffen crevasseafzettingen. In zuidoostelijke deel (dichtste bij het huidige plangebied) wordt het gebied echter vrijgegeven, aangezien hier sprake is van kronkelwaardoever afzettingen ontstaan in een nat milieu.
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 23 van 37 Afbeelding 16: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 700 m van het plangebied, (Bron:Archis3). Tabel 1: Lijst van afgebeelde monumenten (conform de AMK 2014). Monument Afstand Waarde Complextype/ Omschrijving Datering 4012 450m ten zuidwesten hoge archeologische waarde Terrein met sporen van bewoning uit de Late Middeleeuwen. Bij de kartering in 1983 is hier een redelijke hoeveelheid Laat Middeleeuws aardewerk gevonden, voorst steengoed en één fragment Inheems Romeins aardewerk. Late Middeleeuwen 25845 450m ten noordwesten Rijksmonument Hoeve 1648 Tabel 2: Lijst van afgebeelde objecten/vondstlocaties op deze code.
Vonds tloca tie Afstand Materiaal Type Datering 1032455 550m ten noordwesten Keramiek, zilver Onbekend (keramiek), denier (zilver) Romeinse Tijd – Late Middeleeuwen 1045016 650m ten zuidoosten Keramiek Steengoed geglazuurd, Kogelpot, Aardewerk gedraaid, Pingsdorf Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd 1045035 325m ten zuidoosten Keramiek Kogelpot, Pingsdorf, Steengoed geglazuurd Late Middeleeuwen 1045087 650m ten zuidwesten Keramiek Pingsdorf, Steengoed geglazuurd, Ande nne, Proto Steengoed, gedraaid aardewerk. Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd
Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 24 van 37 Vonds tloca tie Afstand Materiaal Type Datering 1045097 500m ten noordoosten Keramiek Aardewerk gedraaid, Steengoed geglazuurd Nieuwe Tijd 1045123 550m ten noordwesten Keramiek Ruwwandig en gladwandig gedraaid aardewerk, handgevormd aardewerk (zonder versiering, kamstreekversiering en complexe randversiering) Romeinse Tijd 1045194 550m ten zuidwesten Keramiek Ondetermineerbaar aardewerk Neolithicum – Nieuwe Tijd 1045212 700m ten zuidoosten Keramiek Ondetermineerbaar Vroeg Neolithicum – Nieuwe Tijd 1045213 150m ten zuidoosten Keramiek Pingsdorf, Steengoed geglazuurd, Ande nne Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd 1045214 250m ten zuidoosten Keramiek Steengoed geglazuurd Nieuwe Tijd 1045224 400m ten zuidwesten Keramiek Steengeod geglazuurd, Proto Steengoed, Pingsdorf, Grijsbakkend aardewerk, roodbakkend aardewerk.
Late Middeleeuwen 1048857 500m ten noordwesten Keramiek, hout, brons Handgevormd aardewerk, knikker, spinklos (keramiek), bal (hout), spijker (brons) IJzertijd – Late Middeleeuwen 1056184 500m ten westen Keramiek Kogelpot, Pingsdorf, Terra Sigillata, vaatwerk, Steengoed geglazuurd, ondetermineerbaar aardewerk, ruwwandig aardewerk Romeinse Tijd – Late Middeleeuwen 1058273 600m ten noordwesten Brons, metaal, zilver, koper Schijffibula, gesp, drieknoppenfibula, gelijkarmige fibula, draadfibula, slot, fibula, vingerring, munt (brons), munt (metaal), vingerring, denarius (zilver), antoninianus (koper), Romeinse Tijd – Late Middeleeuwen 1102597 550m ten noordwesten Glas La Tene armband Late IJzertijd 1107205 600m ten noordwesten Tefriet, keramiek, glas Maalsteen (tefriet), handgevormd aardewerk, onbekend (keramiek), la tene armvand (glas) Late IJzertijd – Late Middeleeuwen 1113517 600m ten noordwesten IJzer Ruiterspoor Late Middeleeuwen 1158020 500m ten noordwesten Keramiek Paffrath, gedraaid aardewerk Romeinse Tijd – Late Middeleeuwen 1194221 250m ten noordwesten Geen vondst, slechts afmelding onderzoek. Geen vondst, slechts afmelding onderzoek. Geen vondst, slechts afmelding onderzoek.
1210619 525m ten zuidwesten Bouwaardewerk, aardewerk Baksteen ( bouwaardewerk), handgevormd aardewerk (aardewerk) Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd 1255411 450m ten noordwesten Aardewerk, bot, metaal Vaatwerk (aardewerk), dierlijk bot (bot), fibula (metaal) Late IJzertijd – Late Middeleeuwen Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Tabel 3: Lijst van afgebeelde archeologische onderzoeken onder zaakidentificatienummer. Zaakidentificatie | Afstand | Soort onderzoek | Bevindingen | Aanbeveling 2312341100 | 700m ten | Bureau- en | Tijdens het veldonderzoek | IVO-P (meer zuidwesten | booronderzoek16 | zijn twee vindplaatsen | richting westen) aangetroffen. In het westelijke gedeelte van het plangebied ter plaatse van een terrein van hoge archeologische waarde, is de aanwezigheid van een archeologische vindplaats bevestig | d. De top van de archeologische laag is varieert in diepte ten opzichte van het maaiveld. In de directe nabijheid van de aanwezige gebouwen is de vindplaats verstoord. De tweede vindplaats ligt in het zuidelijke gedeelte van het oostelijke deelgebied, ten zuiden en westen van de straat Het Woud.
Op basis van de aanwezigheid van fragmenten aardewerk, houtskool- en botfragmenten en fosfaatvlekken is deze vindplaats aangeduid en in horizontale en verticale zin begrensd. De datering van het aardewerk plaatst de vindplaats in de Late IJzertijd- Romeinse Tijd. 2448674100 | 350m ten | BO en IVO-K door | In het plangebied is er | Plangebied noordwesten | ArcheoPro in | sprake van | vrijgeven. 2014.17 | oeverafzettingen op beddingzand. In de oeverafzettingen zijn geen potentiele archeologische niveaus waargenomen, nog heeft het boren met de megaboor vondsten opgeleverd. Nader onderzoek is niet nodig. 3298364100 | 550m ten | BO en IVO-K door | In het plangebied is er | Plangebied zuidwesten | ArcheoPro in | sprake van | vrijgeven. 2015.18 | oeverafzettingen. In de oeverafzettingen zijn geen potentiele archeologische niveaus waargenomen, nog heeft het boren met de megaboor vondsten opgeleverd. Nader onderzoek is niet nodig. 3299093100 | 700m ten | BO en IVO-V door | In het plangebied zijn | Plan-aanpassing zuidwesten | Geonius in | geulafzettingen 2015.19 | aangetroffen, waarin tevens fragmenten handgevormd aardwerk zijn aangetroffen. Aangezien het plangebied ten westen ligt van een bekende vindplaats is de verwachting dat deze vindplaats zich doortrekt 16 Fijma 2011 17 Exaltus 2014. 18 Exaltus 2015. 19 Geraeds 2015. Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden.
Versie 2023-01 | 25 van 37 Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Zaakidentificatie | Afstand | Soort onderzoek | Bevindingen | Aanbeveling het plangebied in. Nader onderzoek of planaanpassing is noodzakelijk. 4600487100 + | 400m ten | BO en IVO-V door | De bodem is onder de | IVO-P ((Nog) niet 4600495100 | noordwesten | Econsultancy | bouwvoor (welke 40 | uitgevoerd). B.V. in 2018.20 | centimeter dik is) intact. Er is sprake van oeverafzettingen, met daaronder kronkelwaard afzettingen, met daaronder beddingzand. Ook zijn er verspreid over het perceel fragmenten Romeins en Middeleeuws aardewerk gevonden. Een oude woongrond ontbrak in de boringen, maar dit kan komen doordat deze is opgenomen in de bouwvoor door ploegwerkzaamheden in het plangebied. Dit zou tevens de fragmenten aardewerk aan het oppervlak verklaren. Nader onderzoek wordt noodzakelijk g | eacht. 4639505100 | 425m ten | BO en IVO-V door | In het plangebied is | IVO-K, (nog) niet zuidwesten | ADC in 2018. | 21 | sprake van oever | - op | uitgevoerd bedding en kronkelwaardgeul op bedding. In de oeverafzettingen zijn fragmenten houtskool en baksteen aangetroffen, wat duidt op een oude loopniveau. Dit wordt gezien als archeologisch relevante laag, waardoor nader onderzoek nodig is.
4672886100 | Direct ten | BO en IVO-V door | In het plangebied zijn | Vrijgave voor westen | Archol in 2019.22 | kronkelwaardoever | geplande afzettingen aangetroffen | werkzaamheden, in het zuidoostelijke deel. | maar behoud Deze lijken echter | dubbelbestemming, onderdeel te zijn geweest | behalve voor het van een vrij nat | zuidoostelijke landschap, waardoor hier | deel. Hier vervalt geen archeologische | de resten wo | rden verwacht. | dubbelbestemming In de rest van het plangebied is sprake van oeverafzettingen van de Ingen stroomgordel, waarin een potentieel archeologische niveau zit, afgedekt door crevasse afzettingen, waarin ook een potentieel archeologisch niveau zit. Voor dit deel wordt daarom nader onderzoek geadviseerd. De geplande werkzaamheden zullen echter een minimale verstoring veroorzaken. 4717532100 | 350m ten | IVO-P door | In het plangebied is | Ophoging noordwesten | Archol in 2019.23 | sprake van twee | plangebied. 20 Broeke 2018. 21 Bouter 2020. 22 Beuger, S./E. Heunks 2019. 23 Hagedaoorn S.D./A.J. Tol 2019. Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 | 26 van 37 Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden.
Versie 2023-01 27 van 37 Zaakidentificatie Afstand Soort onderzoek Bevindingen Aanbeveling ‘zandeilande n’ met daartussen geulafzettingen. Op een van deze zandeila nden is een vindplaats aangetroffen uit de Late IJzertijd – Romeinse Tijd, met eventueel nog een voorganger uit de Vroege/Midden IJzertijd. De vindplaats loopt in noordelijk en zuidwest elijke richting nog door. 5067541100 550m ten zuidwesten BO en IVO -V door ADC in 2022. 24 In het plangebied is er sprake van oeverafzettingen. In de oeverafzettingen zijn geen potentiele archeologische niveaus waargenomen. Nader onder zoek is niet nodig. Plangebied vrijgeven 24 Van der Zee 2022. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 28 van 37 2.6 Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 4. Het plangebied ligt op een Meanderrug/-geul met daarin een kalkrijke ooivaaggrond. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Midden Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.
Voor het Laat -Paleolithicum tot en met het Vroeg Neolithicum geldt een lage verwachting. Resten uit deze periode zullen zich onder het beddingzand bevinden. Aangezien de top van het beddingzand tussen 1 en 1,5 meter beneden maaiveld wordt verwacht, en de verstoring niet dieper zal reiken dan het beddingzand is de verwachting dat lagen waarin resten uit deze perioden aanwezig kunnen zien niet worden aangetroffen bij dit onderzoek. Voor het Midden Neolithicum tot en met de Vroeg Romeinse Tijd geldt een middelmatige verwachting. Aangezien er mogelijk afzettingen van de Neder Rijn -Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel (actief vanaf het Midden -Neolithicum) aanwezig zijn in het plangebied, kunnen resten uit deze periode zich mogelijk in deze afzettingen bevinden. In de omgeving van het plangebied komen resten uit deze perioden vrijwel niet voor, behalve een aantal vondsten uit de IJzertijd en Vroeg Romeinse Tijd. Aangezien er wel een kans bestaat op resten uit deze perioden als er afzettingen van de Neder Rijn -Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel aanwezig zijn, geldt een middelmatige verwachting. Voor de Midden Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd geldt een hoge verwachting. In het plangebied worden afzettingen van de Neder Rijn -Rhenen-Wijk bij Duurstede stroomgordel verwacht. Deze afzettingen hebben een hoge trefkans op resten vanaf de Romeinse Tijd.
Op basis van de vele vondsten uit deze perioden die bekend zijn uit de omgeving van het plangebied wordt een hoge verwachting toegekend. Bodemgaafheid: op basis van de onderzochte gegevens zijn er geen aanwijzingen voor verstoringen. Tabel 4: Gespecificeerde archeologische verwachting. Periode Verwachting Verwachte kenmerken vindplaats Diepteligging sporen Laat - Paleolithicum – Mesolithicum Laag Bewoningssporen: tijdelijke kampementen Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen Onder beddingzand, dieper dan 1,5 meter. Vroeg Neolithicum Laag Bewoningssporen: (semi permanente) nederzettingen, sporen van agrarisch/industrieel landgebruik, percelering: cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen Onder beddingzand, dieper dan 1,5 meter. Midden Neolithicum – Vroege Romeinse Tijd Middelmatig In pakket rivierafzettingen, mogelijk in top van meander rug. Midden Romeinse Tijd – Nieuwe Tijd Hoog Vanaf maaiveld. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden.
Versie 2023-01 29 van 37 2.7 Advies Op basis van de verwachting dient er aanvullend onderzoek plaats te vinden om te bepalen of de verwachte bodemopbouw overeen komt met de daadwerkelijke situatie, of de bodem verstoord is en zo ja in welke mate en of er een potentieel archeologisch niveau in het plangebied aanwezig is. Een specifieke vraag is of er sprake is van een meanderrug en zo ja of hier mogelijk archeologische resten zitten. Hierdoor wordt een verkennend booronderzoek geadviseerd, omdat bovenstaande zaken daarmee uitgezocht kunnen worden. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 30 van 37 3 Inventariserend Veldonderzoek 3.1 Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 6 boringen per hectare uitgevoerd. Aangezien het plangebied circa 5150 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 17) in totaal 6 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten, is een boorgrid van 25x40 m gehanteerd, waarbij de afstand tussen de raaien 25 m en de afstand tussen de boringen 40 m bedraagt.
Voor een optimale verdeling van de boringen verspringt het beginpunt van een raai 20 m ten opzichte van de naastgelegen raai. Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 25 cm in het beddingzand. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 510425 en bodemkundig26 geïnterpreteerd. Afbeelding 17: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de meest recente luchtfoto uit 2024 (bron: www.pdok.nl). 25 Nederlands Normalisatie-instituut 1989. 26 De Bakker en Schelling 1989.
Project | : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 3.2 | Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald.27 In het plangebied zijn twee profieltypen te onderscheiden. Het eerste profieltype betreft boring 2, 4, 5 en 6. Hierin is op een gemiddelde diepte van 1,3 meter beneden maaiveld | (gemiddeld | 4,34 | meter +NAP) een pakket grijs, kalkloos | tot kalkarm, matig grof, matig slecht gesorteerd, niet afgerond, zwak siltig, los zand met geen tot enkele ijzervlekken aangetroffen. Dit pakket is geïnterpreteerd | als | beddingafzettingen | behorende | tot | de | Formatie | van | Echteld. | Hierna | volgt | op | een gemiddelde diepte van 90 | centimeter beneden maaiveld (gemiddeld 4,75 | meter +NAP) met een abrupte overgang een pakket grijze, matig stevige, kalkloze, sterk siltige tot zwak zandige klei met enkele ijzervlekken. Dit pakket is geïnterpreteerd als oeverafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgt op een gemiddelde diepte van 50 | centimeter beneden maaiveld (gemiddeld 5,17 | meter +NAP) met een abrupte overgang een pakket lichtbruine, matig stevige, zwak tot matig humeuze, kalkloze, matig siltige tot matig zandige klei met geen tot enkele ijzervlekken.
Dit pakket is geïnterpreteerd als bouwvoor, en dit pakket is tot aan het maaiveld aangetroffen (gemiddeld 5,65 meter +NAP). Het tweede profieltype betreft boring 1 en 3. Hierin is op een gemiddelde diepte van 1,25 meter beneden maaiveld (gemiddeld 4,34 meter +NAP) een pakket grijs, kalkloos, matig grof, matig slecht gesorteerd, niet afgerond, zwak siltig, los zand met enkele ijzervlekken aangetroffen. Dit pakket is geïnterpreteerd als beddingafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgt op een gemiddelde diepte van 85 centimeter beneden maaiveld (gemiddeld 4,74 meter +NAP) met een abrupte overgang een pakket grijze, matig | stevige, | kalkloze, | sterk | siltige | tot | zwak | zandige | klei | met | enkele | ijzervlekken. | Dit | pakket | is geïnterpreteerd als oeverafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgt op een gemiddelde diepte van 75 centimeter beneden maaiveld (gemiddeld 4,84 meter +NAP) met een abrupte overgang een pakket (licht) bruingrijze, matig stevige, zwak tot matig humeuze, kalkloze, matig zandige klei met enkele ijzervlekken en een enkel fragment recent bouwpuin. Dit pakket is geïnterpreteerd als verstoord pakket, en dit pakket is tot aan het maaiveld aangetroffen (gemiddeld 5,59 meter +NAP). 27 bijlage 2 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden.
Versie 2023-01 | 31 van 37 Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 32 van 37 3.3 Archeologische indicatoren Ondanks dat het niet het doel is bij een verkennend booronderzoek om archeologisc he resten op te sporen zijn de boringen toch geïnspecteerd op de aanwezigheid van eventuele archeologische resten. Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. 3.4 Archeologische interpretatie Het natuurlijke bodemtype is in een klein deel van het plangebied verstoord door ploeg - of graafwerkzaamheden. In een deel is deze onder de bouwvoor intact. Vuursteenvindplaatsen bestaan voornamelijk uit strooiing van fragmenten vuursteen en ondiepe grondsporen, zoals haardkuilen, en bevinden zich in de bovengrond van de oorspronkelijke podzolgrond. Deze worden echter pas op grote diepte verwacht, waardoor deze lagen niet verstoord zullen worden en daardoor in het booronderzoek ook niet zijn aangeboord. Nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de nieuwe tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen.
Deze sporen kunnen tot in de C - horizont reiken en zijn mogelijk nog intact. Er is sprake van oever - op beddingafzettingen . In de oeverafzettingen zijn echter geen potentiele archeologische niveaus waargenomen (geen vegetatiehorizont). Dit komt overeen met het onderzoek ten westen (467288610028) waarin in het noordelijke en zuidwestelijke deel crevasse op oever is aangetroffen, waarbij zowel in de crevasse als in de oever een vegetatielaag is aangetroffen. Het zuidoostelijke stuk (direct grenzend aan dit plangebied) is vrijgegeven doordat de aangetroffen kronkelwaardoever afzettingen geen potentiele niveaus zijn waargenomen en is geconcludeerd dat deze duiden op een nat milieu. Aangezien dit overeen komt met de bevindingen in het plangebied kan worden geconcludeerd dat het gebied ten westen, waar er sprake is van crevasse op oever, meer geschikt was voor bewoning dan het plangebied. Hierdoor wordt de kans op archeologische resten binnen het plangebied klein geacht. 28 Beuger, S./E. Heunks 2019. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden.
Versie 2023-01 33 van 37 4 Conclusies en aanbevelingen 4.1 Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en nederzettingsresten uit het Vroege Neolithicum . Voor het Midden Neolithicum tot en met de Vroeg Romeinse Tijd gold een middelmatige verwachting, terwijl voor de Midden Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd een hoge verwachting gold. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting. 4.2 Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen In dit deel worden de onderzoeksvragen uit de inleiding beantwoord. 1. Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? In het plangebied is sprake van beddingafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierop volgen oeverafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgt of een verstoord pakket of een bouwvoor. 2. Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig of worden deze verwacht? In de oeverafzettingen zijn geen potentiele archeologische niveaus waargenomen (geen vegetatielaag).
Dit komt overeen met de bevindingen van het onderzoek direct ten wes ten, waar het stuk met (kronkelwaard)oever afzettingen ook is vrijgegeven op basis van de afwezigheid van een potentieel archeologisch niveau . Hierdoor wordt de kans op archeologische resten binnen het plangebied klein geacht. Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing. a) Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden? Nvt. b) Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten? Nvt. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 34 van 37 3. In hoeverre worden eventueel aanwezige of verwachte archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.
De lage archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum als voor nederze ttingssporen uit het Vroeg Neolithicum tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek worden gehandhaafd. De middelmatige archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor nederzettingssporen uit het Midden Neolithicum tot en met de Vroeg Romeinse Tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld. De hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor nederzettingssporen uit de Midden Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld. Project : Groenestraat ongenummerd te Lienden, gemeente Buren. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S240089 Synthegra B.V., Plantageweg 12, 3833 AZ Leusden. Versie 2023-01 35 van 37 4.3 Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd. Bovenstaande vormt een selectieadvies.
Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Buren). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plan gebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag. Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erf goedwet bij de minister . Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld. Reactie namens bevoegd gezag Namens gemeente Buren is regioarcheoloog Rivierenland akkoord met de resultaten en conclusies. Er zijn geen aanwijzingen voor een of meer vindplaatsen gevonden binnen het plangebied. Het advies om af te zien van nader archeologisch onderzoek wordt onderschreven. Het plangebied is daarmee vrijgesteld.