Bijlage 1 - Presentatie Raadsavond Buren 28 november 2023

De Wgr en de nieuwe instrumenten in de Wgr Gemeenteraad Buren 28 november 2023

Jan Willem Botter

Programma 1. Wgr en gemeenschappelijke regelingen – een korte introductie 2. De gewijzigde Wgr en haar nieuwe instrumenten a. Doel wetswijziging b. Instrumenten c. Proces

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

2

1. Wgr en gemeenschappelijke regelingen Een korte introductie

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

3

1. Taakbehartiging door overheidsorganen De mogelijkheden zijn legio!

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

4

1. Gemeenschappelijke regeling: altijd een samenwerking! Waarom samenwerken? •

Realiseren van maatschappelijke opgaven, vergroten van bestuurlijke slagkracht en ontwikkelen van beleid.

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

5

1. Gemeenschappelijke regeling: altijd een samenwerking! Verschillende kenmerken gemeenschappelijke regelingen – Organen; – Mogelijkheden tot deelnemen • Raden • Colleges • Gemengde regeling – Mogelijkheden tot bevoegdheidstoedeling • Delegatie • Mandaat

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

6

1. Gemeenschappelijke regelingen gemeente Buren Bestuursorganen van de gemeente Buren nemen deel in de volgende gemeenschappelijke regelingen: - Avri - GGD Gelderland-Zuid - Omgevingsdienst Rivierenland - Regio Rivierenland - Regionaal Archief Rivierenland - Veiligheidsregio Gelderland-Zuid - Werkzaak

Overeenkomst: - Allemaal gemeenschappelijk openbaar lichaam! Verschillen: - gemengde regelingen (Avri, Regio Rivierenland) - collegeregelingen (GGD Gelderland-Zuid, ODR, RAR, Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, Werkzaak)

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

7

1. Gemeenschappelijk openbaar lichaam: Governance Raad of College

Art. 13 Wgr

Algemeen bestuur Raad of College Art. 14 Wgr

Raad of College

NB: • Raads- of gemengde regeling: o AB-leden gekozen door de raad (uit college of raad) • Collegeregeling: o AB-leden gekozen door en uit het college

Art. 13 lid 9 Wgr

Dagelijks bestuur

Voorzitter

Directie / Organisatie

Gemeenschappelijk openbaar lichaam

1. Gemeenschappelijk openbaar lichaam Rollen binnen een samenwerking

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

9

1. Gemeenschappelijk openbaar lichaam: verantwoording

1. Kaderstelling bij Gemeenschappelijke Regelingen Kadernota Ontwerpbegroting

Algemene financiële en Concrete beleidsmatige uitgangspunten invulling

Zienswijzen Beïnvloeding door raad

Begroting Bindend voor gemeente

Jaarrekening Verslaglegging

2. Gewijzigde Wgr

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

12

2a. Aanleiding en doel wijziging Wgr •

De Wgr is op 1 juli 2022 gewijzigd.

•

Doel van de wetswijziging is om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van raden te versterken.

•

Alle regelingen moeten worden gewijzigd voor 1 juli 2024.

•

Sommige bepalingen uit de Wgr treden direct in werking. – Bijvoorbeeld de zienswijzeprocedure bij wijziging van een GR: raden geven niet alleen toestemming bij wijziging van een collegeregeling, maar kunnen in een eerdere procedure reageren met een zienswijze.

•

De wetwijziging verplicht tot nieuwe bepalingen in bestaande GR-en – Gegeven door wetgever: wijziging in termijnen P&C-cyclus en zienswijze treffen/toetreden/uittreden wijzigen regeling  geen keuzemogelijkheden. – Eigen maatwerk: zienswijze raden bij belangrijke besluiten, participatie inwoners en belanghebbenden, gemeenschappelijke adviescommissie, evaluatie en uittreding  wel keuzemogelijkheden.

24-11-2023

13

2b. Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten  Wettelijk bepaald zonder keuze • Zienswijze < 8 weken over ontwerp of wijziging, toetreden tot en uittreden uit een regeling waar raad niet in deelneemt (art. 1 Wgr) • Reactie van (dagelijks) bestuur op zienswijze begroting (art 35 Wgr) • Aanpassing termijn begrotingscyclus (art. 34, 34b, 35 Wgr) • Gezamenlijke enquête: onderzoek naar het gevoerde bestuur van het samenwerkingsverband, waar raad geen partij bij is (artikel 155g Gemeentewet)

• Uitbreiding bevoegdheid rekenkamer tot bestuur van het samenwerkingsverband (art.184 Gemeentewet) 24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

14

2b. Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg)  Wettelijk bepaald en regelen in de GR met keuze • Zienswijze over specifieke besluiten van bestuur en reactie erop (art. 10 lid 6 Wgr) • Actieve informatieplicht door bestuur (art. 17 Wgr) • Evaluatie (art. 11 Wgr)

• Gevolgen uittreding, waaronder gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de deelnemende gemeenten/provincies (art. 9 Wgr) • Participatie inwoners en belanghebbenden (art. 10 lid 7 en 8 Wgr) • Gemeenschappelijke adviescommissie (art. 24a Wgr)

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

15

2c. Gewijzigde Wgr - Proces

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

16

2c. Waarom een regionale aanpak in Rivierenland? •

Implementatie van de wetswijziging vergt per samenwerkingsverband afstemming met veel stakeholders: de raden, griffiers, colleges en besturen van de samenwerkingsverbanden, gemeentesecretarissen, juristen van samenwerkingsverbanden en gemeenten, regio-coördinatoren, directeuren van de samenwerkingsverbanden.

•

Een regionaal proces creëert overzicht en duidelijkheid voor raden en alle colleges, voorkomt bestuurlijke en administratieve drukte, draagt bij aan eenduidige uitgangspunten bij keuzemogelijkheden binnen de Wgr en zorgt overall proces efficiency.

•

Het verenigen van de krachten van de gemeenten en samenwerkingsverbanden in de regio Rivierenland kan zo een best practice zijn voor heel Nederland: dit is ook gedeeld met het ministerie van BZK

•

Uitgangspunten bij het regionale proces hierbij zijn: – Raden goed in positie brengen; – Maatwerk waar nodig; – Gezamenlijk waar kan; – Ieder loopt eigen traject wel helemaal op elkaar afgestemd.

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

17

2c. Beoogde Resultaten •

De regelingen zijn voor de gestelde termijn van 1 juli 2024 gewijzigd.

•

Alle betrokkenen zijn in gehele proces, inhoudelijk tijdig en goed in positie gebracht.

•

Voor alle betrokkenen is duidelijk waarom welke (optionele) keuzes per gemeenschappelijke regeling zijn gemaakt bij het implementeren van de gewijzigde Wgr.

•

Er is een strak en helder gecoordineerd proces voor alle betrokkenen doorlopen.

•

Voor elke gemeenschappelijke regeling is maatwerk toegepast.

•

Vanaf de wijziging is de democratische legitimiteit van de gemeenschappelijke regelingen versterkt: – Door de eenduidige regionale afwegingen worden college, raad en bestuur van een regeling beter in positie gebracht.

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

18

2c. Afwegingskader met varianten • Een specifieke variant, die helemaal gedetailleerd uitwerkt hoe men te werk gaat in toekomstige situaties. Voordeel is, alles is meteen toetsbaar vastgelegd. Nadeel is, niemand kan in de toekomst kijken, en men legt zich toch vast voor de toekomst. • Een dynamische variant, die juist per geval mogelijk maakt om een eigen dynamiek te creëren. Voordeel is, men maakt dynamiek mogelijk. Nadeel is op voorhand staat niet onomstotelijk vast hoe in toekomstige gevallen wordt gehandeld. • Een minimale variant. Met deze variant wordt voldaan aan het wettelijk vereiste, zonder te veel te tornen aan huidige, goed werkende praktijken.

24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

19

2c. Korte weergave uitkomsten regionale raadavond 25-09-2023 Participatie • Voorkeur voor variant 2 (dynamisch): het AB zou moeten besluiten. Gemeenschappelijke adviescommissie • Voorkeur voor variant 3 (minimaal): afwachten tot welke resultaten PvA van de griffiers leidt. Actieve informatieplicht • Voorkeur voor variant 2 (dynamisch): vooraf kan moeilijk worden bepaald welke informatie nodig is. (Algemeen) bestuur moet een jaarplanning opstellen voor belangrijke besluiten. Aangegeven is dat periodiek de raden meegenomen kunnen worden bij actualisatie van het informatieprotocol. Evaluatie • Voorkeur voor variant 2 (dynamisch) waarbij een evaluatie halverwege een raadsperiode uitgevoerd kan worden. Uittreding • Voorkeur voor variant 2 (dynamisch): Naar voorbeeld van de uittredingsregeling bij UBR. Zienswijze specifieke besluiten • Voorkeur voor variant 2 (dynamisch): Adviesrol van de regionale agendacommissie gebruiken. (Algemeen) bestuur moet een jaarplanning opstellen voor belangrijke besluiten (zie informatieplicht). 24-11-2023

PROOF Adviseurs bv

20

2c. Proces besluitvorming en planning ZIENSWIJZE RAAD 8 WEKEN

REACTIE OP ZIENSWIJZE AANPASSEN GR (INDIEN NODIG)

15-12-2023 december 2022

TOESTEMMING RADEN 12 WEKEN 13 WEKEN

16-02-2024

Meer dan 8 weken ivm vakantie

DEFINITIEF BESLUIT COLLEGES

26-03-2024

PUBLICATIE GEWIJZIGDE GR

25-6-2024

1-7-2024 juli 2024

Verwerkingstijd - Aangepast voorstel - Nieuw AB besluit

PROOF Adviseurs bv

21

PLANNING Werkgroep

Datum

2c. Planning zienswijze

Klankbordgroep Procesbegeleidingsgroep Zienswijze procedure Regiocoördinatoren zetten bestuursvoorstel op agenda voor collegevergadering 19-12 Programmateam verzendt bestuurs- en raadsvoorstel tegelijk aan regiocoördinatoren (college), griffiers (raad) en deelnemers buiten de regio Voorstel wordt aangeboden aan college en raad Colleges behandelen voorstel

23-11-2023 6-12-2023

12-12-2023

15-12-2023 15-12-2023 19-12-2023 25-12-2023 - 5-1-2024 16-2-2024

Kerstvakantie Uiterste datum zienswijze raad Regiocoördinatoren of griffies leveren zienwijzen aan bij programmateam

24-11-2023

23-11-2023

PROOF Adviseurs bv

17-2-2024

22